Speaker A
Cześć, w dzisiejszym odcinku porozmawiamy na temat żółtaczki.
Film wyjaśnia, czym jest żółtaczka, jej przyczyny, metabolizm bilirubiny oraz typy żółtaczek i ich kliniczne znaczenie.
Key Takeaways
- Żółtaczka to objaw, nie choroba, wynikający z podwyższonego stężenia bilirubiny.
- Bilirubina powstaje z rozkładu hemu w czerwonych krwinkach i jest metabolizowana w wątrobie.
- Różne typy żółtaczek wynikają z różnych mechanizmów: nadprodukcji bilirubiny, uszkodzenia wątroby lub przeszkody w odpływie żółci.
- Znajomość typów bilirubiny i ich metabolizmu jest kluczowa dla zrozumienia przyczyn i objawów żółtaczki.
- Typowe choroby związane z żółtaczką to wirusowe zapalenie wątroby, zespół Gilberta, marskość oraz kamica dróg żółciowych.
Summary
- Żółtaczka to objaw związany z zażółceniem twardówek, błon śluzowych i skóry spowodowany odkładaniem bilirubiny.
- Bilirubina powstaje z hemu, który jest składnikiem hemoglobiny w czerwonych krwinkach rozkładanych przez makrofagi.
- Wyróżnia się bilirubinę niesprzężoną (wolną) i sprzężoną (związaną z kwasem glukuronowym), różniące się rozpuszczalnością i metabolizmem.
- Bilirubina sprzężona jest wydalana do żółci, która trafia do przewodu pokarmowego, gdzie bakterie przekształcają ją w urobilinogen.
- Urobilinogen częściowo przekształca się w sterkobilinę nadającą kolor stolcu, a część jest wydalana z moczem.
- Istnieją trzy główne typy żółtaczek: przedwątrobowa (np. hemoliza), wewnątrzwątrobowa (uszkodzenie miąższu wątroby) i pozawątrobowa (blokada dróg żółciowych).
- Żółtaczka przedwątrobowa charakteryzuje się dominacją bilirubiny wolnej we krwi, często związana z chorobami takimi jak zespół Gilberta.
- Żółtaczka wewnątrzwątrobowa wynika z uszkodzenia wątroby przez wirusy, toksyny, marskość lub choroby autoimmunologiczne.
- Żółtaczka pozawątrobowa jest spowodowana przeszkodą w odpływie żółci, np. kamicą, rakiem trzustki lub zapaleniem dróg żółciowych.
- Znajomość metabolizmu bilirubiny i typów żółtaczki pomaga w diagnozie i leczeniu różnych chorób wątroby i dróg żółciowych.
Chapters
- 00:00Wprowadzenie do żółtaczki
- 01:05Objawy i przyczyny żółtaczki
- 02:24Normy i objawy bilirubiny
- 04:32Metabolizm bilirubiny - rozkład czerwonych krwinek
- 06:47Przekształcenie hemu w bilirubinę
- 07:55Bilirubina niesprzężona i sprzężona
- 10:16Wydalanie bilirubiny i rola żółci
- 12:37Metabolizm bilirubiny w przewodzie pokarmowym
- 16:10Typy żółtaczek i ich przyczyny
- 18:20Żółtaczka przedwątrobowa
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker A
Żółtaczka to temat dzisiejszego odcinka i najważniejsza rzecz, że żółtaczka to nie jest choroba.
Speaker A
Żółtaczka to objaw, objaw związany ze zmianą zabarwienia twardówek, błon śluzowych i też ostatecznie skóry, związana z odkładaniem się bilirubiny, takiego barwnika.
Speaker A
Jak widzicie, to pan na obrazku jest nieco zażółcony, a szczególnie zażółcone są jego twardówki, jego oczy.
Speaker A
I ten pan mógłby kiedyś nam powiedzieć, że chorował lub szczepił się przecież na żółtaczkę.
Speaker A
I w czym rzecz? Jeżeli ktoś mówi, że chorował na żółtaczkę albo wszczepił się na żółtaczkę, to najczęściej chodzi o wirusowe zapalenie wątroby typu B.
Speaker A
I to jest jedna z wielu różnych przyczyn, które do żółtaczki, objawu, doprowadzi.
Speaker A
Może i tutaj u pana najbardziej intensywnie zażółcone są twardówki,
Speaker A
ponieważ najszybciej dochodzi do zażółcenia twardówek już, kiedy stężenie bilirubiny sięga około dwóch i pół miligrama na decylitr.
Speaker A
Taka, załóżmy, norma bilirubiny to jest do jednego, a już przy dwóch i pół zaczynamy widzieć objawy właśnie żółtaczki.
Speaker A
Ale podstawowe pytanie to czym jest ta bilirubina, skąd ona się bierze i dlaczego wywołuje żółtaczkę?
Speaker A
Najważniejsza informacja, że bilirubina powstaje z hemu, czyli elementu hemoglobiny, która jest w czerwonych krwinkach.
Speaker A
I od czerwonej krwinki zaczynamy.
Speaker A
Krwinki sobie pływają w nas, w układzie krążenia i one żyją około 120 dni.
Speaker A
Kiedy krwinka jest już odpowiednio stara, że powiedzmy już czas na nią, żeby umarła, to zazwyczaj w układzie siateczkowo-śródbłonkowym, zlokalizowanym w wątrobie przede wszystkim, w śledzionie, znajdują się specjalne makrofagi, które pochłaniają te krwinki.
Speaker A
I tam zachodzi rozkład krwinki i uwalniana jest hemoglobina, czyli ten barwnik, który transportuje tlen we krwi.
Speaker A
Rozkładana jest ona na część białkową, globiny, która dalej rozkładana jest do aminokwasów, oraz na hem, z którego uwalniany jest żelazo.
Speaker A
A to, co się dzieje z żelazem, zapraszam do odcinków o niedokrwistości.
Speaker A
Natomiast nas interesuje ten hem, który dalej przekształcany jest, te łańcuchy hemowe do biliverdyny, biliverdyna, ostatecznie do bilirubiny.
Speaker A
I tam bilirubina jest takim barwnikiem, który powstaje właśnie z tych łańcuchów hemu.
Speaker A
Dalej bilirubina uwalniana jest do krwi i tam ona jest
Speaker A
wiążana przez albuminy. Raczej nie wiązana, ale po prostu przenoszona przez albuminy, które są nośnikami właśnie tej bilirubiny we krwi.
Speaker A
Ta bilirubina uwolniona z makrofagów nazywana jest bilirubiną niesprzężoną, inaczej nazywaną wolną lub też pośrednią.
Speaker A
Dlaczego wolną? Dlaczego nie sprzężoną?
Speaker A
Dlaczego pośrednią? Dowiemy się zaraz, kiedy poznamy jej koleżankę, czyli bilirubinę sprzężoną.
Speaker A
Bilirubina niesprzężona ma to do siebie, że jest to substancja rozpuszczalna w tłuszczach i dzięki temu może przenikać przez łożysko i również przenikać przez barierę krew-mózg.
Speaker A
Zapamiętajcie tę informację, bo to jest dosyć istotne, później o tym będę mówił.
Speaker A
No i taka bilirubina również nie przenika do moczu.
Speaker A
Dalej ta bilirubina właśnie wolna, niesprzężona, jest przenoszona do wątroby, gdzie zachodzi dalszy metabolizm i tam przez taki enzym urydyno-transferazę jest sprzęgana z kwasem glukuronowym.
Speaker A
I ten kwas glukuronowy to są takie cząstki, takie substancje, które sprawiają, że ona już jest wtedy sprzężona, związana inaczej, czy też bezpośrednia, bo już bezpośrednio na sam koniec tego całego procesu powstaje.
Speaker A
A pośrednia to jeszcze nie jest ten finalny produkt.
Speaker A
Finalnym produktem jest bilirubina sprzężona i dzięki temu sprzężeniu z kwasem glukuronowym ona staje się rozpuszczalna w wodzie i dzięki temu może przenikać również do moczu.
Speaker A
Bilirubina, która powstała w wątrobie, dalej z hepatocytów, komórek wątrobowych, jest wydalana, jest wydalana
Speaker A
do żółci, do przewodów żółciowych. Przewody żółciowe z żółcią leci żółć do przewodu pokarmowego.
Speaker A
No bo żółć tam jest bardzo ważna.
Speaker A
Ona bierze udział w trawieniu tłuszczów i tak dalej, i tak dalej, czy też we wchłanianiu witamin i jest bardzo ważna, i bilirubina jest jej elementem.
Speaker A
I dalej ta bilirubina, która trafiła do układu pokarmowego, jest metabolizowana przez bakterie do urobilinogenu.
Speaker A
90 procent tego urobilinogenu jest przekształcany w sterkobilinę i ta sterkobilina to jest barwnik, który zapewnia stolcowi kolor.
Speaker A
Jeżeli kiedykolwiek się zastanawialiście, dlaczego kupa jest brązowa, no to właśnie macie odpowiedź na to bardzo ważne pytanie.
Speaker A
10 procent urobilinogenu jest dalej wchłaniana zwrotnie do krwi i z tej chwili część trafia w takim krążeniu wrotnym, spowrotem do wątroby, a reszta jest wydalana właśnie z moczem.
Speaker A
I właśnie urobilinogen to jest ten barwnik, który nadaje moczu kolor, ten taki żółtawy, słomkowy.
Speaker A
To jest właśnie niezwykle ważne, więc stąd się bierze bilirubina właśnie z erytrocytów, dalej jest przekształcana, hem jest przekształcany w wątrobie, wiązana i
Speaker A
dalej ostatecznie trafia do przewodu pokarmowego.
Speaker A
Stąd właśnie leci do kupy i do moczu i to jest koniec tej historii.
Speaker A
To jest dosyć istotne, żeby to wiedzieć, bo potem przekłada się to na pewne objawy kliniczne związane akurat z żółtaczką takiego czy takiego typu.
Speaker A
Właśnie typy żółtaczek.
Speaker A
Tutaj macie bardzo uproszczony schemat, w jaki sposób zachodzą te przemiany bilirubiny.
Speaker A
I tutaj zaznaczę wam pewne rodzaje żółtaczek ze względu na to, jak powstał z nim i z dominacją we krwi, którego typu bilirubiny się wiążą.
Speaker A
Jest żółtaczka przedwątrobowa, czyli związana najczęściej z hemolizą wewnątrz- czy zewnątrznaczyniową, gdzie dochodzi do pękania, uszkadzania dużej ilości tych erytrocytów.
Speaker A
Dużo uwalnia się hemoglobiny, więc powstaje dużo bilirubiny wolnej i to ona we krwi dominuje.
Speaker A
Również może być ona związana z zaburzeniami wychwytu i sprzęgania bilirubiny w wątrobie.
Speaker A
Są takie choroby jak zespół Gilberta czy zespół Criglera-Najjara i właśnie wtedy wątroba nie jest w stanie dalej prze-metabolizować tej bilirubiny wolnej do bilirubiny związanej, czy też sprzężonej, tak się ona nazywa i ona to w obrazie dominuje.
Speaker A
Drugi typ to żółtaczka wewnątrzwątrobowa i tutaj mamy problem następujący: uszkodzona jest wątroba przez jakiś proces uszkadzający miąższ wątroby.
Speaker A
Może to być wirusowe zapalenie wątroby, ale też serca czy ropnie.
Speaker A
Może to być marskość wątroby, autoimmunologiczne zapalenie czy pierwotne zapalenie dróg żółciowych.
Speaker A
Kiedyś nazywano pierwotną marskość żółciową wątroby.
Speaker A
To jest proces, gdzie dochodzi do uszkodzeń malutkich wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych.
Speaker A
Może być też uszkodzenie toksyczne przez dużą ilość alkoholu czy leki, na przykład spożycie ogromnych ilości paracetamolu, czy też nowotwory wątroby.
Speaker A
I te wszystkie elementy sprawiają, że po pierwsze uszkodzona wątroba nie może za bardzo wydalić sprzężonej bilirubiny do żółci, a z drugiej strony dosyć słabo idzie jej sprzęganie tej bilirubiny.
Speaker A
Więc tutaj zarówno bilirubina wolna, jak i związana będą podniesione we krwi, obie te frakcje bilirubiny.
Speaker A
Ostatni typ to żółtaczka pozawątrobowa.
Speaker A
W momencie, kiedy już udało się sprzęgnąć i chcemy już pozbyć się tej bilirubiny, żeby trafiła do dróg żółciowych i dalej żółcią do przewodu pokarmowego, to mamy jakiś problem.
Speaker A
To może być kamica dróg żółciowych, która zablokuje kamień czy przez te drogi przejście.
Speaker A
To może być rak trzustki, który jeżeli jest w głowie trzustki, to blokuje odpływ dla żółci.
Speaker A
Podobnie zapalenie dróg żółciowych, stwardniające zapalenie dróg żółciowych, to też taka choroba autoimmunologiczna związana z procesem włóknienia dróg żółciowych, czy nowotwory dróg żółciowych.
Speaker A
A jeszcze pamiętajcie o raku brodawki Vatera, czyli tam w okolicy, w którym uchodzi przewód żółciowy wspólny, który jest z połączenia przewodu trzustkowego i przewodów wątrobowych.
Speaker A
Okej, i w tym momencie, jak się domyślacie,
Topics:żółtaczkabilirubinawątrobahemoglobinametabolizm bilirubinytypy żółtaczkizespół Gilbertamarskość wątrobykamica dróg żółciowychwirusowe zapalenie wątroby
