Speaker A
Nadszedł czas na opony mózgowie, czyli cranial. Jak wiemy, mózgowie właśnie znajduje się w takim swoistym, nie jakby to nazwać, worku ochronnym zbudowanym z opon. Jak wiemy, w ten skład wchodzi opona twarda, czyli dura, opona pajęcza, arakno, i opona miękka, pia. Trzeba też wspomnieć, że opona razem z oponą miękką razem czasami też nazywa się, że tworzą oponę miękką, czyli leptomening i po polsku to to i to, tu i tu jest opona miękka. Lecz jednak w nazewnictwie tutaj się różni, bo opona miękka, ta jedna z trzech podstawowych wyróżni, to jest pia, natomiast połączenia połączenie pajęcze miękkiej to inaczej lepto, ale one rozdzielone są mimo wszystko pajęcz od mięki przestrzenią podpajęczynówkowo, czyli subarachnoid space. No, jak wiemy, ta przestrzeń podpajęczynówkowa zawiera płyn mózgowo-rdzeniowy, inaczej w skrócie CSF, czyli cerebrospinal fluid. Opony chronią w żyły, zatoki żylne opony twardej ograniczają też wnękę wypełnioną przez płyn mózgowo-rdzeniowy, o której już wspomniałem, czyli przestrzeń podpajęczynówkowo. Pierwsza z nich, o której sobie powiemy i opowiedzeń o niej zajmie najwięcej, bo tutaj jest najwięcej różnych ciekawych informacji, to opona twarda, czyli cranial dura mater. Ona jest taka gęsta, gruba, ale trzeba wspomnieć, że ona ma dwie warstwy: warstwę zewnętrzną, warstwę wewnętrzną. Warstwa zewnętrzna inaczej zwana okostnową, wewnętrzną powierzchnię sklepienia czaszki, natomiast wewnętrzna inaczej oponowa to właściwa opona twarda, która przechodzi w otworze wielkim w oponę rdzenia kręgowego, czyli opona twarda rdzenia kręgowego i opona twarda mózgu mają ze sobą styczność, łączność. No i ona pokrywa przede wszystkim mózg. Warstwa zewnętrzna, czyli ta okostnowa opony twardej, periostial layer of dura, jest połączona z wewnętrzną powierzchnią czaszki. Najczęściej te połączenia znajdują się wzdłuż linii szwów, czyli tak jak szwy, które widać na zewnątrz i wewnątrz również. Nie zapominajmy o tym, to tak też tam zamocowana jest najczęściej warstwa zewnętrzna opony twardej i w otworach wszelakich czaszki łączy się ona z okostną warstwy zewnętrznej, czyli kości sklepienia czaszki i ich okostną na zewnątrz właśnie łączy się z tą warstwą okostnową twardej właśnie w tych otworach. I te obie warstwy w ogóle tej opony są bardzo silnie połączone, praktycznie w ogóle nie do rozdzielenia. Występują jednak naturalnie tylko w miejscach, gdzie znajdują się wypustki opony twardej oraz zatoki opony twardej. Tam są zatoki, to właśnie między warstwą okostnową a oponą znajdują się te zatoki i to też tworzy jakby system podtrzymywania zatok. W tym miejscu trzeba też powiedzieć teraz sobie o tym, że opona twarda jako taka może być łatwo oddzielona od sklepienia czaszki. Ona w tych kilku miejscach jest przyczepiona, ale tak to jest całkiem bez problemu, żeby ją oddzielić. Natomiast w podstawie czaszki jest silnie do tej podstawy przerośnięta i na dobrą sprawę ta przestrzeń między oponą twardą a sklepieniem czaszki to jest przestrzeń potencjalna, jedynie staje się ona rzeczywista, gdy no zgromadzi się tam jakiś płyn, na przykład jeżeli chodzi o krwiaka nadtwardówkowego, to wtedy ta przestrzeń potencjalna staje się przestrzenią rzeczywistą. Natomiast warstwa wewnętrzna oponowa opony twardej, czyli dura mater, ma funkcję przede wszystkim podtrzymującą i te jej wypustki, które są bardzo istotne, dzielą czaszkę na różne komory, oddzielają jej elementy. I teraz powiem o czterech najważniejszych elementach, wypustkach opony twardej. Pierwszy to jest sierp mózgu, falx cerebri, leży w szczelinie podłużnej mózgu, longitudinal cerebral fissure, i ten sierp ma praktycznie faktycznie kształt takiego sierpu i rozpościera się od grzebienia koguciego i grzebienia szczeliny w sklepieniu, szczeliny strzałkowej w sklepieniu czaszki, tam gdzie znajduje się szew strzałkowy, aż do tyłu, do guzowatości potylicznej wewnętrznej, czyli tak praktycznie przez cały mózg. I właśnie mózgu też najważniejszy izolator elektryczny, czyli pobudzenia, impulsy z jednej półkuli nie przechodzą do drugiej dzięki temu, że ten sierp tam się tam znajduje. Kolejny element, kolejny element to namiot móżdżku, czyli tentorium cerebelli. To jest druga największa struktura zaraz po sierpie mózgu. Ma taki kształt półksiężyca, takie trochę coś takiego. Od przodu łączy się z wyrostkami klinowymi po bokach, częścią skalną kości skroniowej, a tylną kością potyliczną. Tworzy tak jakby namiocik, który rozpościera się nad móżdżkiem i właśnie dzieli ona mózg na część nad i pod namiotową. Mózg jest dzielony, mózg dzieli ten namiot na część prawą i lewą, bo sierp mózgu dochodzi do namiotu i zrasta się z nim pośrodku namiotu. Trzeba jeszcze wspomnieć, istnieje taka fajna rzecz, takie wcięcie namiotu, czyli jakby po samym środku on jest taki bardziej wcięty do tyłu ten namiot, to jest tentorial. Bo stanowi on drogę dla pnia mózgu, tak? Czyli znajdującego się tam wśród mózgowia mostu, rdzenia przedłużonego, który przechodzi sobie z [muzyka] przejść. A nasza kochana przysadka mózgowa musi usiąść na siodle tureckim. Kolejny element to sierp móżdżku, falx cerebelli. To jest taka pionowa wypustka opony twardej, która odchodzi od dołu namiotu móżdżku, przyczepia się, odchodzi od guzowatości potylicznej wewnętrznej ku dołowi, ku otworowi wielkiemu. I tak tam właśnie, gdzie występuje ten grzebień potyliczny wewnętrzny, to tak tam na przebiegu przechodzi sierp móżdżku, który częściowo oddziela półkulę móżdżku. I ostatnia, czwarta rzecz, która tam się znajduje, to przepona siodła, diaphragma sellae. Jest to najmniejsza z tych wszystkich wypustek. Ona rozpościera się pomiędzy wyrostkami pochyłymi przednimi a tylnymi kości klinowej, czyli swoimi też elementami ograniczeń siodła tureckiego i tworzą właśnie taką pokrywę dla nad dołem przysadki mózgowej, który otacza przysadkę mózgową. Jednak ta pokrywa ma swoisty dołeczek, to jest taki otwór dla lejka i żyły przysadki mózgowej. No bo wiemy, przysadka jest w bezpośrednim kontakcie przez lejek z podwzgórzem, no i żeby przeszło, to musi być też w tej przeponie siodła odpowiedni otwór do tego, żeby to było możliwe. Następna rzecz, o której sobie opowiemy, to zatoki żylne opony twardej, czyli dural venous plexus. Są one wyścielone śródbłonkiem między warstwą, znajdują się między warstwą okostnową a przeponą opony twardej. Tak jak już wspomniałem, też duże żyły z powierzchni mózgowia doprowadzają do tych zatok krew, a ostatecznie te zatoki do żyły szyjnej wewnętrznej i tak to mniej więcej działa. Również do zatok żylnych przechodzi nadmiar płynu mózgowo-rdzeniowego, który przesącza się w ziarnistości przez ziarnistości pajęczynówki do zatok i właśnie chodzi o to, żeby ta krew potem spłynęła ostatecznie, dostała się do żyły szyjnej wewnętrznej. Pierwsza, najważniejsza zatoka to zatoka strzałkowa górna, superior sagittal sinus, która rozciąga się od grzebienia koguciego, czyli z samego przodu, aż do guzowatości potylicznej wewnętrznej, czyli praktycznie na całej długości przechodzi mózgu to w górnej jego części zaraz pod sklepieniem. Przechodzi również zatoka strzałkowa właśnie górna i kończy się w guzowatości potylicznej wewnętrznej. Wcześniej powiedziałem, że na wysokości właśnie guzowatości potylicznej wewnętrznej znajduje się taka bardzo ważna struktura dla zatok żylnych opony twardej, czyli spływ zatok, confluence of sinuses, liczba mnoga tak. I do tego spływu zatok spływają zatoka strzałkowa górna, zatoka prosta potyliczna oraz zatoki poprzeczne. Trzeba powiedzieć, że jeszcze raz zatoka strzałkowa górna, do zatoki strzałkowej górnej dochodzą też żyły górne mózgu, a na swoim przebiegu posiada takie boczne zachyłki, takie rozszerzenia po boki, takie placki, takie rozstępy żylne boczne właśnie do zatok, a szczególnie do tych rozstępów żylnych bocznych wpuklają się ziarnistości pajęczynówki, czyli arachnoid granulation, które odprowadzają nadmiar CSF do układu żylnego. A często te ziarnistości pajęczynówki tak wnikają i naciskają do tego stopnia, że też powodują częściową erozję kości. Dlatego w sklepieniu czaszki, w prawej i lewej kości ciemieniowej od strony wewnętrznej widzimy dołeczki ziarnistości. No to jest właśnie zauważalne przez to, że te ziarnistości tam bardzo przylegają, a przede wszystkim lubią wnikać do rozstępów żylnych bocznych, któr