Speaker A
[Muzyka] Cześć wszystkim. W nowym odcinku Brodatej Medycyny dzisiaj opowiemy sobie co nieco o takiej chorobie, która nazywa się twardzina układowa. Ma dlatego często mały skrót SSc. Kiedy mówimy o tej chorobie, jest to choroba zajmująca się głównie skórą i narządami wewnętrznymi, która polega na uogólnionym stwardnieniu. Jest to choroba o nieznanych przyczynach, wynikająca z zaburzeń autoimmunologicznych. Tak naprawdę nikt nie wie, co wpływa na to, że twardzina się rozwija, ale wiem jedno, że najczęściej rozwija się między 30 a 50 rokiem życia. No i kobiety są dużo bardziej predysponowane do tego, żeby twardzina się rozwinęła, właśnie wsparcie układu. Bardzo charakterystycznym objawem jest tak zwany objaw Raynauda, czyli pod wpływem zimna albo stresu dochodzi do zwężenia naczynek właśnie na obwodowych częściach palców i dochodzi do zblednięcia. Następnie przechodzi do sinicy i na koniec zaczerwienienia. Tu są takie trzy fazy: zblednięcie, sinica i zaczerwienienie. Bardzo właśnie to jest objaw Raynauda i też jest bolesne i to jest charakterystyczne właśnie dla twardziny. Występują dwa typy twardziny, które różnią się tym, jak przebiegają i też lokalizacją. Jest tak zwana twardzina ograniczona i jest też twardzina uogólniona. Twardzina ograniczona dawniej była też nazywana zespołem CREST od liter tworzących taki medyczny skrót dotyczący pewnych objawów, które mogą się rozwinąć. CREST, czyli co to jest CREST? No widzisz, czyli zwapnienia w tkankach mogą wystąpić. R to jest Raynaud, czyli objaw Raynauda, ale to jest od chłopaków, ponieważ w twardzinie ograniczonej to właśnie przełyk jest pierwszym zajmowanym, najczęściej najszybciej narządem. Jeżeli zajmowany jest przełyk, to jest twardnienie skóry palców rąk. Zanim dojdzie do takiego stwardnienia i też takiego przykurczu palców rąk, często najpierw jest faza palna, której te palce mówią, że wyglądają jak palce kiełbaski, wata. I na końcu literka T oznacza też, że antytalia, czyli takie naczynia, naczynka, które są takie porozgałęzione i one występują często właśnie w twardzinie w różnych miejscach. Charakterystyczne są właśnie takie te aplikacje w obszarze wałów paznokciowych. Jak twardzina ograniczona, to nie ma dosyć dobrego rokowania, też dlatego, że przez bardzo wiele lat może się bardzo powoli, powoli wręcz niezauważalnie rozwijać i dopiero potem stopniowo mogą pojawić się jakieś zmiany, właśnie najczęściej to jest zajęty przełyk i też mogą być zajęte płuca przez te procesy włóknienia związane z twardziną. W przypadku twardziny uogólnionej od początków zmian skórnych do przejścia praktycznie z początkiem zmian skórnych pojawiają się stopniowo już zmiany narządowe. Rokowanie jest bardzo niekorzystne, ponieważ to bardzo szybko przebiega, mniej więcej w ciągu 3 do 6 lat. Te procesy takiego stwardnienia skóry, najczęściej dotyczące rąk, twarzy, nasilają się bardzo mocno, tak samo powikłania narządowe. A do powikłań narządowych i o tych konkretnych, jak te zmiany twardzinowe, możemy sobie powiemy teraz. Zmiany skórne dotyczące dystalnych części, czyli rąk, to najczęściej są właśnie zesztywnienia, zresztą ona woskowa to skóra, często nienaturalne przykurcze. Ostatecznie tworzą się na tych palcach, na zakończeniach palców charakterystyczne występują takie owrzodzenia martwicze na tych palcach. To są właśnie związane z zaburzeniami naczyniowymi i bo to jest właśnie ta cała twardzina, która nie zajmuje tkanki, ale również naczynia krwionośne. Stąd też różne zmiany również. Może właśnie to jest to, o czym powiedziałem, zanim dojdzie do stwardnienia palców, jest też to, że mają takie rumienia, warg zapalonych, zapalonych palców. Stopniowo w rozwoju też twardzina może dochodzić do destrukcji i skracania paliczków dystalnych palców. Więc no, jeżeli chodzi o palce, to wygląda przerażająco, ale nie mniej przerażające wyglądają zmiany, które występują na skórze twarzy. Skóra staje się właśnie taka woskowa, dochodzi do wygładzenia wszystkich bruzd, tutaj takich zmarszczek mimicznych. Usta są bardzo wąskie, ograniczone, mówi się o mikrofonii, że one wyglądają na bardzo malutkie. Pojawiają się takie podłużne bruzdy wokół tych ust i nos. Mówi się o tej twarzy i tym nosie, że jest gwiaździsty. To właśnie są te zmiany na skórze twarzy w twardzinie. Przejdźmy teraz do zmian w narządach, które mogą wystąpić w twardzinie. Praktycznie w 90 procentach przypadków twardziny zajęty jest przełyk. To w twardzinie przebiegu przede wszystkim wygląda tak, że dochodzi do jego atonii, czyli ruchów perystaltycznych działają słabo i przez to może dojść do poszerzenia, no i przede wszystkim wysłabienia, czyli problemów z połykaniem, stopniowych, coraz bardziej się gromadzących. Również uszkadzane są tkanki mocujące więzadła żuchwy, zębów, w kościach szczęki i żuchwy w twardzinie i mogą wszystkie zęby tak naprawdę być różne i wypaść ostatecznie z buzi. Też często mogą być zaparcia i biegunki naprzemienne przez to, że puszcza nam zbieracz dolnego przełyku. Istotnie nasilone są też dolegliwości z refluksu żołądkowo-przełykowego. Ten brak perystaltyki z tym mocnym refluksem jest czynnikiem ryzyka zachłystowego zapalenia płuc. Tak, zapalenie płuc inaczej zwane też chemicznym, pojawiające się wtedy, kiedy cofając się treść kwaśna, treść żołądkową ma cofa się do ust i spada nam do tchawicy, oskrzeli, do płuc i wtedy tam może rozwinąć się zakażenie, ponieważ ta część nie jest sterylna, a dodatkowo też chemicznie ten kwas solny uszkadza śródbłonek, co jeszcze bardziej nasila to zapalenie. Z układu pokarmowego jest też ta choroba primary biliary cholangitis, czyli pierwotna marskość żółciowa wywołana właśnie przez włóknienie wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych. Pacjentów z twardziną włóknienie w płucach może występować przede wszystkim na bazie choroby śródmiąższowej płuc, która dalej przejdzie właśnie we włóknienie, ale również naczyń płucnych, które mogą prowadzić do właśnie nadciśnienia płucnego. I to nadciśnienie jest dosyć istotnym też objawem, które może występować w twardzinie. Może dotyczyć również serca, układu bodźcowo-przewodzącego serca, co może skończyć się zawałem albo arytmią. Z nami również może dojść do zapalenia wsierdzia. Nerki typowo nie są jakoś mocno zajęte, nie upośledzają działania, ale u około 5 do 10 procent osób z twardziną może dojść do zajęcia naczyń tętniczych wewnątrz nerkowych, wprowadzając do tak zwanego twardzinowego kryzysu nerkowego, charakteryzującego się silnym wzrostem parametrów nerkowych, zwłaszcza kreatyniny oraz bardzo wysokim ciśnieniem tętniczym opornym na leczenie. Dodatkowo uwypuklić mogą gruczoły, problem z wydzielaniem śliny, łez, czyli suchość oczu. Również może dojść do zaćmy. W przypadku jeszcze twardziny zajęte mogą być stawy, mogą być obolałe, ograniczona ruchomość, ale głównie ograniczenie ruchomości stawów nie wynika z procesu zapalnego wewnątrz stawów, tylko ze stwardnienia wokół stawów, co znacząco ogranicza ruchomość. W badaniach diagnostycznych twardziny, no i przede wszystkim badanie kliniczne, widząc pacjenta, my widzimy te zmiany, widzimy przykurcze, widzimy te wszystkie owrzodzenia, zmiany na twarzy, to jesteśmy w stanie zobaczyć. Dodatkowo badania warto kontrolować oczywiście funkcję serca, funkcję płuc, ponieważ wszystkie te właściwości zostają zaburzone przez rozwijające się włóknienie. W badaniach krwi ogólnie może być podwyższone przy takim intensywnym i gwałtownym zajmowaniu narządów bądź też być w normie. Charakterystyczna jest hiper-gammaglobulinemia. Również w twardzinie może wystąpić niedokrwistość chorób przewlekłych bądź też właśnie w przełyku te różne takie naczynia weteranów mogą pęknąć, powodować krwawienie. To też może być przyczyna właśnie niedokrwistości. W badaniach takich immunologicznych w ponad 90 procent pacjentów z twardziną stwierdza się przeciwciała przeciwjądrowe, przeciwciała ANA. Różne są typy tych przeciwciał. W twardzinie u pacjentów z twardziną ogólnie, ono zazwyczaj są to przeciwciała Scl-70. W przypadku twardziny ograniczonej najczęściej są to przeciwciała anty-centromerowe. Problem z twardziną jest następujący: zmia