Niedokrwistość cz. 1: Wprowadzenie, parametry czerwonok… — Transcript

[Muzyka] Cześć wam wszystkim, witam was bardzo serdecznie w nowym Focusie, takim cyklu tak naprawdę, w którym zajmiemy się problemem niedokrwistości. To jest jednym z najważniejszych tematów tak naprawdę w całej medycynie, bo kto z nas w życiu nie miał lub nie będzie miał? Wątpię, że znajdziemy taką osobę.

Więc myślę, że umiejętność oceny właśnie niedokrwistości będzie najważniejsza. W dzisiejszym odcinku zajmiemy się głównie takim systemem teoretycznym, czym jest niedokrwistość, co to niedokrwistość może się brać, ale również jak w podstawowym badaniu, morfologii krwi, widzimy cechy niedokrwistości, jak możemy ocenić.

W kolejnych odcinkach, w drugim odcinku, zajmiemy się bardzo dokładnie metabolizmem żelaza, wszystkimi tymi białkami związanymi z żelazem. Będzie to nam niezbędne do zrozumienia odcinka trzeciego, w którym powiem o tym, czym jest niedokrwistość z niedoboru.

Żelaza. Zaczynajmy. O niedokrwistości mówimy wtedy, jeżeli dochodzi do obniżenia poniżej normy następujących wartości w badaniu, które zazwyczaj jest morfologią krwi. Jest to obniżeniem poziomu hemoglobiny, jest również obniżenie poziomu hematokrytu, który to albo też obniżenie poziomu krwinek czerwonych, bo skoro brakuje krwinek czerwonych,

których tak naprawdę głównym fizjologicznym zadaniem jest transport tlenu w organizmie, to dojdzie do niedotlenienia tkanek i narządów. Co da następujące objawy niedokrwistości? Jakie są te objawy niedokrwistości? No więc pacjenci bardzo często skarżą się na osłabienie, na bardzo łatwą męczliwość,

również często doskwierają im inne zaburzenia koncentracji, bóle głowy czy zawroty głowy. Są to rzeczy, są to objawy, które wynikają z niedokrwienia ośrodkowego układu nerwowego. W badaniu przedmiotowym możemy zauważyć zblednięcie skóry oraz błon śluzowych.

Wtedy w badaniu szczególnie musimy u pacjenta, jeżeli podejrzewamy niedokrwistość, obejrzeć spojówki, które powinny być blade, podobnie język czy śluzówki wewnątrz jamy ustnej. I wtedy nasz pacjent, który jest ładnie zmiany w czasie niedokrwistości, będzie blade jak ściana.

Ale jest taki rodzaj anemii, który nazywa się hemolityczną, związany z uszkodzeniem krwinek i uwolnioną wtedy do krwi w dużych ilościach hemoglobiną, ulegającą przekształceniu do barwnika bilirubiny, który w dużych stężeniach może prowadzić do zażółcenia skóry oraz zażółcenia twardówek, nawet twardówek jeszcze szybciej niż skóry.

Dodatkowo w ciężkiej części anemii, na przykład potocznej, może mieć do czynienia z objawami takimi jak tachykardia czy duszność. Ale najważniejsza informacja dotycząca objawów niedokrwistości jest taka, że wszystko zależy od czasu, w jakim ta niedokrwistość się rozwija.

W przypadku na przykład dzieci czy nastolatek, które mają niedokrwistość często niedobory nową, wtedy często wprowadzają różne diety, często i zbilansowane, i może dojść do na przykład niedokrwistości z niedoboru żelaza. I to niedokrwistość może rozwijać się bardzo skrycie, bardzo powoli i wtedy organizm dostosowuje się do tych niskich poziomów hemoglobiny, do niskiego poziomu tlenu i te objawy

często nie są tak mocne i charakterystyczne. Natomiast pacjent, który normalnie do tej pory miał prawidłowe wartości, nagle w wyniku krwawienia straci, powiedzmy, 2 litry krwi, półtora litra krwi, no to będzie wpadał w objawy wstrząsu. Więc to wszystko zależy od tak naprawdę

tempa rozwoju ich w czasie. Ale odpowiedzmy sobie na podstawowe pytanie, jakie mogą być przyczyny niedokrwistości. Jedna z nich to jest utrata erytrocytów i najbardziej charakterystyczne i typowe tutaj są po prostu krwawienia, w wyniku których tracimy erytrocyty. Krwawienia

mogą być albo ostre, o jezu, albo przewlekłe. Najczęściej mamy tu do czynienia z krwawieniami przewlekłymi u pacjentów z ukrytymi krwawieniami z przewodu pokarmowego. Oprócz tego możemy tracić erytrocyty również w procesie hemolizy. Najprościej mówiąc, hemoliza jest to niszczenie

erytrocytów, bardzo często w wyniku działania przeciwciał, które znajdą się we krwi. Ale dokładnie jeszcze o tych niedokrwistościach, tak zwanych hemolitycznych, porozmawiamy sobie w innym odcinku. Z inną grupą przyczyn niedokrwistości jest niewydolność produkcji nowych erytrocytów w szpiku kostnym.

Najczęściej przyczynami są niedobory substancji niezbędnych do produkcji krwinek, na przykład niedoboru żelaza, niedobór witaminy B12 czy niedobór kwasu foliowego. O właśnie, widzicie, wypadł tutaj taki mały robocik, który jest najprawdopodobniej niedobrotliwy, ma za mało hemoglobiny i jest taki troszkę niedorobiony i jest najprawdopodobniej też tych erytrocytów mało, ponieważ właśnie tak a propos żelaza, czyli powstawanie nowych erytrocytów w szpiku jest niewydajne.

W tym momencie powinniśmy spojrzeć sobie na taki podstawowy wynik, takiego podstawowego badania, czyli morfologię krwi i skupmy się na parametrach, które tam morfologia przedstawia. Widzicie tutaj po kolei te wszystkie skróty: RBC, HGB, HCT. Część was na dalszych latach studiów już na pewno zamkniętymi oczami wie, co oznaczają poszczególne te skróty, ale tak naprawdę zaczynając naukę, to wszystko jeszcze może być niejasne.

Dlatego zacznijmy po kolei. RBC, czyli red blood cells, czyli to jest po prostu liczba erytrocytów. Ta wartość różni się między kobietami i mężczyznami. Dla kobiet norma to od 3 do 5,2 milionów na mikrolitr, u facetów od 4,2

do 5,4 milionów na mikrolitr. No i oczywiście jeżeli jest poniżej normy, no to mamy do czynienia z niedokrwistością. Tak jak powiedziałem już na samym początku, ale to nie jest jedyny z czynników, który badamy. Hemoglobinę, stężenie hemoglobiny we krwi,

jest najważniejszym czynnikiem, na podstawie którego, wskaźnikiem, na podstawie którego oceniamy niedokrwistość. Dla kobiet normą jest od 12 do 16 gramów na decylitr, ale nie tyczy się to kobiet w ciąży. Dla tych jest to norma od 11 do 14 gramów na decylitr. Natomiast u mężczyzn to 14, czasami też

niektórzy piszą 13-18 gramów na decylitr i na podstawie tego, jak bardzo poziom hemoglobiny nam spadnie, możemy ocenić sobie niedokrwistość, na to jak ona jest ciężka. W przypadku spadku hemoglobiny i poziomów od 10 do 12 dla kobiet czy 13,5 dla mężczyzn mówimy o

niedokrwistości łagodnej. Natomiast jeżeli to spadnie od 8 do 10, spadnie poniżej 10, ale nie poniżej 8, jest to niedokrwistość umiarkowana. Natomiast trzeci z tych czynników, znaczy trzeci punkt, jeżeli wpadnie nam właśnie ten poziom hemoglobiny poniżej 8, nie przekroczył 6,5, jest to ciężka niedokrwistość. Natomiast poniżej sześciu i pół mówimy już o niedokrwistości zagrażającej życiu. Chociaż wiecie, tak naprawdę, jeżeli kogoś bardzo, bardzo, bardzo powoli ta niedokrwistość się rozwijała, to czasami ci ludzie mają sześć i pół, funkcjonują nie najgorzej i to nie jest tam bezpośrednie zagrożenie życia w tym momencie. Ale no ogólne założenia są takie.

Kolejna wartość badania to chyba hematokryt, oznaczamy skrótem HCT. Jest to tak naprawdę frakcja objętościowa erytrocytów pełnej krwi. Jeżeli weźmiemy taką fiolkę, sobie filmik z krwią, odwirowujemy, to na dole osadzą nam się erytrocyty, a u góry nad tym będzie nam pływało osocze i patrzymy, jaki procent tego całego właśnie tego wszystkiego stanowią erytrocyty. Dla kobiet norma w okresie to od 37 do 47, natomiast u mężczyzn od 40 do 50.

Hematokryt może być obniżony w przypadku niedokrwistości, kiedy mamy mniej po prostu krwinek czerwonych, ale również w przypadku przewodnienia, jeżeli mamy za dużo objętości krwi, to wtedy mimo że ilości nominalnie naszych tutaj krwinek są okej, to hematokryt będzie obniżony ze względu właśnie na tę dodatkową ilość rozpuszczalnika, w którym znajdują się nasze krwinki. Podobnie też w czasie ciąży zwiększa się objętość krwi i również dochodzi do magazynowania dużych ilości wody, to też wpływa na to, że hematokryt w ciąży może być obniżony.

Natomiast wysokich hematokrytów, które najczęściej mogą wystąpić, jak już nie skoro niski w przewodnieniu, to wysoki może wystąpić w odwodnieniu, kiedy to za tę, że nie tych krwinek tak naprawdę w objętości krwi jest duże stężenie. To jest taka grupa chorób związana z produkcją erytrocytów, ich jest po prostu za dużo. Kolejne badanie to MCV i to jest bardzo ważne badanie z angi.

wirujemy to na dole osadzony nam się erytrocyty a u góry nad tym będzie nam pływało osocze i patrzymy jaki procent tego całego właśnie tego wszystkiego stanowią erytrocyty dla kobiet normach temat okresu to od 37 do 47 natomiast u mężczyzn od 40 do 50 40

procent temat okryty może być obniżony w przypadku niedokrwistości kiedy mamy mniej po prostu krwinek czerwonych ale również w przypadku przewodnia jeżeli mamy za dużo objętość krwi to wtedy mimo że ilości nominalnie naszych tutaj krwinek są okej to temat o który będzie obniżony ze względu

właśnie na tą dodatkową ilość rozpuszczalnika w którym znajdują się nasze krwinki podobnie też w czasie ciąży zwiększa się objętość krwi i również dochodzi do magazynowania dużych ilości wody to też wpływa na to że temat ukrytych w ciąży może być obniżony

natomiast wysokich tematy o których najczęściej może wystąpić jak już nie skoro niski w przewodzeniu to wysoki może wystąpić w odwodnieniu kiedy to za tę że nie tych krwinek tak naprawdę w objętości krwi jest duże strzelnica to jest taka grupa chorób

związana z produkcją erytrocytów ich jest po prostu za dużo kolejne badanie to m-c v i to jest bardzo ważne badanie z angielskiego min korpusu larw wolnym a po polsku oznacza po prostu średnią objętość krwinki objętość krwinki podawana jest taki

wartości która się nazywa akcent to litry hektolitry tak naprawdę z litr razy 10 do minus 15 czyli to są bardzo malutkie objętości i taki normalny zdrowy procent powinien mieć się to objętość krwi między 82 92 mm to litry

jeżeli i nazywamy go wtedy skoro normalny to nazywamy go normo cytatem w przypadku jeżeli spada ilość tych spada objętość krwinki mamy do czynienia z mikro cytatem natomiast powyżej 90 dwóch często też mówi się że ten punktem odcięcie czasami

niektórzy uznają punkt 100% litrów stoi powyżej to jest ma procent czyli duża krinka ma to bardzo ważne znaczenie dlatego że podstawowy podział na typu niedokrwistości dotyczy właśnie tego jaka świnka jest niedokrwistości jeżeli patrzymy mamy pacjenta z niedokrwistością to pierwszy kolejny

parametr który po hemoglobinie sprawdzimy się dowiemy że jest niedokrwistość to jest właśnie mtv czyli objętość krwinki i na podstawie tego będziemy dalej drążyć temat i doszukiwać się co tak naprawdę naszym pacjentowi dolega ale właśnie ten podział jest oparty o tym średnią objętość krwinki

kolejne dwie dane które tu przedstawię to jest mc hammer korpus korpus pilar hemoglobiny czyli średnia masa technologii w trakcie czyli podane po prostu w programach ile w takim jednym procencie jest hemoglobiny drugi wskaźnik który praktycznie jest prawie że tożsamy i zmieniają się podobnie

jeżeli rosną to obrosną jeżeli spadają zazwyczaj oba spadają to jest średnie stężenie hemoglobiny wersecie czyli min korpus filar hemoglobiny conservation czyli stężenie i ona jest podawane w gramach na decylitr i te wartości najczęściej patrzymy na nie w diagnostyce chorób związanych z

zaburzeniami produkcji hemoglobiny czyli tego barwnika erytrocytów który wiąże i przenosi tlen mogą być obniżone właśnie niedokrwistości z niedoboru żelaza w tarasem jak czy niedokrwistości och chorób przewlekłych ok kolejny parametr to jest zwane ldw czyli ale dla cel wojownicy trybunału white bardzo długa

nazwa chodzi po prostu o to że to jest rozpiętość rozkładu objętości erytrocytów załóżmy sobie że to jest taki taka skala na której będziemy pokazywać i jaką objętość czyli mcv mają erytrocyty i załóżmy że w tym momencie tutaj jest nasze takie średnie tv który

jest granicy normy o której mówiłem nie wiem powiedzmy osiemdziesiąt osiemdziesiąt osiem centymetrów tak i w tym momencie i jeżeli oczywiście nie wszystkie krwinki no to warto się cv jest uśrednioną wartością i nie wszystkie krwinki w danym momencie mają taką objętość ale

jeżeli większość krwinek mają bardzo zbliżone troszkę mniejszą troszkę większą objętość to wskaźnik ldw będzie dosyć niski ponieważ wszystkie mniej więcej mieszczą się w podobnym zakresie natomiast jeżeli i mamy wskaźnik tutaj naszym cv obliczony średni powiedzmy ileś tam i oprócz tego krwi krążą też

erytrocyty które mają powiedzmy małą objętość i są też erytrocyty właśnie które mają domowy i jakaś ilość która ma to objętość zbliżoną do tej naszej średniej to wtedy wskaźnik rw jest wysoki ponieważ jest duża rozpiętość tych umiejętnościach także są i małej

objętości i większej objętości i wtedy ten wskaźnik jest wysoki i do czego tak naprawdę ten wskaźnik nam służy obserwujemy w nim różnice w wielkościach rytów czyli takich takie takie zjawisko nazywamy ani z płytą to że istnieją erytrocyty różnych rozmiarach większe i

mniejsze i świadczy to oni istnieniu dwóch populacji erytrocytów czyli erytrocytów na przykład małych i dużych i na przykład często tak jest na samym początku niedokrwistości z niedoboru żelaza kiedy jeszcze powiedzmy starej drodzy które jeszcze nie zostały zniszczone bo taki erytrocyty żyje około

120 dni krążenie krwi ale już w międzyczasie u pacjenta doszło do właśnie wyczerpały się zapasy żelaza i kolejne krwinki wyniku tego niedoboru taka cecha charakterystyczna niedokrwistości niedoboru żelaza której będę mówił to jest to że krwinki jest mała więc będą nowe powstające w wyniku

krwinki małe czyli będzie jeszcze stara populacja krwinek o dobrej objętości i będą nowe krwiniki o objętości małej i wtedy ten wskaźnik rw będzie wysoki bo ten wskaźnik rw ma troszkę te on może być z różnymi końcówkami cv czesc nie bo to po prostu chodzi jak oni

to matematycznie liczą że to liczą jakby odchylenia standardowego od od tej średniej wartości mtv o ile są od tej wartości no i to po prostu chodzi zawsze macie podane jeszcze obok w zależności od laboratorium normy i wtedy możecie

sobie porównać czy ten wskaźnik wykracza poza normy jeszcze ostatnia rzecz o której powiemy teraz to jest badanie poziomu retikulum czy to z czyli ilości retikulum chwytów we krwi nie jest to badanie które jest standardowo w morfologii ale bardzo często kontrolując

leczenie pacjenta z niedokrwistością obserwujemy ten wskaźnik bo czym są te resztki kulochwyty to podam wam normy od półtora procent albo 200 tysięcy do 100 tysięcy na mikro litr no to zależy od tego jak laboratorium czy starych mikroskopowych wartościach to te

procentowe to jest jakby jaka procent wszystkich erytrocytów to są retikulum płyty a tutaj jakie są od 20 do 100 tysięcy to jest liczone za pomocą centymetry przepływowej takiego badania no to takie bardziej dokładnego no i wtedy właśnie wychodzą takie wartości

ale co to są te resztki kulochwyty retikulum odczyty są to takie młodziutkie młodziutkie przyszłe erytrocyty które już opuścił szpik kostny one już utraciły jądro komórkowe ale jeszcze mają zasady chłonne resztki rybek doodle-oo protein w sobie które są pozostałościami jądra można powiedzieć

co takie szkolne ucznia i które dopiero weszły tutaj ze szkoły czyli wyszły ze szpiku i w przeciągu 24 dni dojrzewają w pełni i stają się już dorosłymi erytrocyty tam i retikulum cytaty i ich ilość w takim razie świadczą o

aktywności szpiku aktywności właśnie linii retro idealnej i wytwarzaniu nowych krwinek i jeżeli na przykład mamy wysoki poziom retikulum tytułów często one występują w następujących w stanach na przykład w niedokrwistości polityczne jeżeli dochodzi do popękania i niszczenie krwinek to nowe krwinki na

potęgę są przecież pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip

pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip

pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip

pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip

pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip

pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip

pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip

pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip

pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip

pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip

pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip

pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip

pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip pip witam suplementować te rzeczy to szpik który działał słabo teraz ponownie zacznie włączy fabrykę maszynerii zacznij produkować regulacyjne nowe po prostu erytrocyty i

teraz i koledzy będą wypuszczane no i dodatkowo wspierane kto miał przerzuty nowotworów do kości które jakby wyrzucają jeszcze te nie do końca dojrzałe formy ze szpiku czy leczenie a propos jedyną czyli hormon który stymuluje elektroforezy czy przeszczep komórek krwiotwórczych

obniżone mogą być w przypadku niedokrwistości a plastycznych niedokrwistości elastyczna będę o tym mówił to są takie związane z zaburzeniami produkcji szpiku różnych linii komórkowych tak samo nieleczone niedokrwistości z niedoboru witaminy b12 bo kiedy nie mamy substratu do produkcji no to nie będzie powstawało

nie będzie nowych studentów takie uczenie ma pieniędzy na funkcjonowanie więc no nie będzie szkoliła studentów bo nikt im za to nie zapłaci jak to jest życiu nic za darmo podzielmy sobie niedokrwistości tak jak już mówiłem na niedokrwistości mikrofon

czarne normy czarne i makro czarne jest to podział właśnie ze względu na wartość średnią objętości krwinki i ta nasza mapka niedokrwistości niedługo zapełni się różnymi typami niedokrwistości o których szczegółowo będę mówił w kolejnych odcinkach w odcinku trzecim już po

następnym zajmiemy się niedokrwistością z niedoboru żelaza dlaczego dopiero w trzecim ponieważ drugi odcinek cały skupi się na metabolizm i żelaza w organizmie i wytłumaczę wszystkie te również badane w badaniach laboratoryjnych wartości związane z gospodarką magazynową które często mylą się są czasami niezrozumiałe

a warto wszystko uporządkować i z tą wiedzą będziemy gotowi żeby jak nóż w masło wejść sobie w omawianie właśnie niedokrwistości z niedoboru żelaza tymczasem bardzo wam dziękuję za ten odcinek i do zobaczenia w kolejnym odcinku z cyklu niedokrwistość trzymajcie się cześć

[Muzyka]