Wprowadzenie do gospodarki wapniowo-fosforanowej — Transcript

Wprowadzenie do gospodarki wapniowo-fosforanowej – omówienie roli wapnia i fosforu, ich regulacji oraz znaczenia w organizmie.

Key Takeaways

Wapń i fosfor są kluczowymi pierwiastkami w organizmie, szczególnie w kościach i procesach metabolicznych.
Regulacja ich poziomu odbywa się głównie przez parathormon i kalcytriol produkowane przez przytarczyce i nerki.
Wapń zjonizowany jest biologicznie aktywną formą, a jego poziom może być mylnie interpretowany bez korekty względem albumin i pH.
Nadmierne fosforany mogą obniżać poziom wapnia i prowadzić do powikłań nerkowych.
Zrozumienie gospodarki wapniowo-fosforanowej jest podstawą do dalszej nauki o zaburzeniach endokrynologicznych i metabolicznych.

Summary

Gospodarka wapniowo-fosforanowa jest podcyklem gospodarki wodno-elektrolitowej, obejmującym wapń i fosfor.
Wapń stanowi około 1,5% masy ciała, 99% znajduje się w kościach, a w surowicy występuje w formie związanej z albuminami i zjonizowanej.
Zmiany pH wpływają na wiązanie wapnia z albuminami, co ma znaczenie kliniczne przy ocenie wapnia zjonizowanego.
Wapń pełni kluczową rolę w skurczu mięśni, przewodzeniu nerwowym, krzepnięciu krwi oraz regulacji pobudliwości neuronów.
Fosfor występuje głównie w formie fosforanów, jest składnikiem kości, ATP, DNA, RNA oraz enzymów.
Nadmierne uwalnianie fosforanów z uszkodzonych komórek może prowadzić do hipokalcemii i powstawania złogów wapnia w nerkach.
Główne narządy regulujące gospodarkę wapniowo-fosforanową to przytarczyce, nerki, kości i jelito cienkie.
Przytarczyce wydzielają parathormon, a nerki produkują aktywną formę witaminy D3 – kalcytriol, oba hormony regulują poziomy wapnia i fosforu.
Parathormon pobudza resorpcję kości i wpływa na resorpcję fosforanów i wapnia w nerkach.
Witamina D3 zwiększa wchłanianie wapnia i fosforanów z jelit oraz wpływa na ich poziomy we krwi.

Chapters

Full Transcript — Download SRT & Markdown

Speaker A

Cześć, cześć, witajcie w nowym roku. Mam nadzieję, że święta i nowy rok to był fajnie spędzony czas i właśnie zaczynamy nowy cykl o gospodarce wapniowo-fosforanowej. Tak naprawdę można powiedzieć, że to jest rozwinięcie, taki podcykl w ramach gospodarki wodno-elektrolitowej, bo zajmowałem się już

Speaker A

takimi nieelektrolitami jak sód czy potas i przyszedł czas na wapń i fosfor. Jednak stwierdziłem, że nie można tego traktować po macoszemu, tylko hiperkalcemia, hipokalcemia i tak dalej, i należy się temu tematowi taki poważny wstęp, który również będzie podstawą dalej do filmów

Speaker A

na temat endokrynologicznych zagadnień i na przykład zaburzeń przytarczyc. Zacznijmy od omówienia takich podstawowych informacji na temat tych dwóch pierwiastków, zarówno wapnia, jak i fosforu. Zaczniemy od wapnia, którego w organizmie jest około półtora procenta ogólnej masy ciała. 99% wapnia

Speaker A

znajduje się głównie w kościach. Natomiast reszta znajduje się w komórkach oraz niewielka, malutka ilość wapnia znajduje się w surowicy. Jeżeli mówimy o wapniu w surowicy, jest to wapń całkowity i wapń całkowity, jeżeli chodzi o milimole, to wynosi od 2,5 do 2,75.

Speaker A

Natomiast w miligramach na decylitr od 9 do 11 miligramów na decylitr to są prawidłowe stężenia wapnia we krwi. Wapń w surowicy nie pływa sobie tak po prostu, ale w znacznej części, w 50 procentach, związany jest z albuminami. Natomiast pozostałe 50 procent pływa

Speaker A

sobie swobodnie jako wapń zjonizowany, niezwiązany z niczym innym. To wiązanie wapnia z albuminami jest ważne ze względu na zmiany w tym wiązaniu, które wynikają ze zmian w pH, bo w normalnym pH około 7,4 część wapnia jest związana

Speaker A

z albuminami, część, jako ważniejszy, używany normalnie sobie pływa, ale w momencie, kiedy rozwija się zasadowica i wzrasta nam pH, albumina wiąże dużo więcej wapnia i albumina taka zwiąże dużo więcej wapnia, a dużo mniej wapnia zostanie zjonizowanego. Ten wapń

Speaker A

zjonizowany to jest ten najważniejszy wapń dla funkcjonowania komórek, tkanek i wszystkiego innego. Do czego służy nam wapń? Więc w tym momencie, jeżeli będzie rozwijać się taka zasadowica, to wapń całkowity, czyli i ten i ten, będzie prawidłowy, jednak ten wapń zjonizowany,

Speaker A

który należy go dodatkowo w tym momencie oznaczyć, on będzie znacznie, znacznie obniżony i o tym trzeba pamiętać. Również jeżeli chodzi o wapń i albuminy, warto znać wzór na wapń skorygowany, ponieważ ilość albumin i w przypadku niedoboru albumin ilość wapnia będzie

Speaker A

większa i w przypadku tutaj macie we wzorze, że stężenie wapnia w miligramach na decylitr należy dodać 0,8 od 4 minus stężenia albumin, bo uznawane jest jako taka norma albumin około 4 gram na decylitr czy też 40 gram na litr. No i po

Speaker A

odjęciu tego stężenia obliczymy faktyczną ilość wapnia, dopiero z skorygowaną albuminy i zmiany stężenia wapnia, które wynikają ze zmian stężenia albumin, szczególnie to jest ważne u pacjentów wyniszczonych z hipoalbuminemią, aby oznaczyć właśnie ten wapń skorygowany. Rola wapnia w organizmie wydaje się dosyć oczywista. No

Speaker A

bo przede wszystkim, skoro mówiłem, że 99 procent wapnia znajduje się w kościach, to one stanowią ten podstawowy budulec tej macierzy kostnej, gdzie razem z fosforanami tworzy kryształy hydroksyapatytu. Ale oprócz tego wapń służy jako podstawa cząsteczka sygnałowa w wielu tkankach. Komórka to przede

Speaker A

wszystkim odpowiedzialna za skurcz mięśni czy też skurcz mięśnia sercowego. Tam, o ile pamiętacie z fizjologii krążenia, to właśnie wpadanie do środka komórek jonów wapnia indukuje skurcz, tak samo jak jest to cząsteczka sygnałowa, która bierze udział w uwalnianiu neurotransmiterów zakończeń w synapsach,

Speaker A

i bez tego, no niestety, nie uda się tych neurotransmiterów, acetylocholiny przede wszystkim, uwolnić. Jeżeli pamiętacie, w układzie krzepnięcia niezbędnym kofaktorem do działania tych czynników krzepnięcia był właśnie wapń, ale na szczęście fizjologicznie poziom wapnia nigdy nie spada tak, aby w

Speaker A

jakikolwiek sposób zahamować krzepnięcie. Nawet patologicznie tak nisko nie spadnie, bo my wcześniej umrzemy z innych powodów niż z wykrwawienia z niedoboru wapnia. No i przede wszystkim reguluje pobudliwość neuronów, wpływa na przepuszczalność błony neuronu dla sodu i w przypadku na przykład hipokalcemii,

Speaker A

kiedy wapnia jest za mało, ta przepuszczalność jest zwiększona, a przez co zwiększa się pobudliwość układu nerwowego i mogą rozwijać się takie objawy jak na przykład tężyczka, czyli napady skurczów mięśni, utrzymujące się takie skurcze tężcowe, takie nasilone, utrzymujące się właśnie w wyniku

Speaker A

niedoboru wapnia. Jeżeli chodzi o fosfor, głównie on występuje w formie fosforanów, czyli takiego jonu, gdzie fosfor jest połączony z czterema atomami tlenu i tworzy taką przestrzenną cząstkę jak piramida. Taki fosfor w organizmie stanowi około 1% ogólnej masy ciała,

Speaker A

głównie znajduje się w kościach, ale również bardzo, bardzo, no względnie duża ilość fosforu znajduje się w komórkach i 1% fosforu mniej więcej znajduje się też w surowicy. W kościach oczywiście tworzy hydroksyapatyt, ale w komórkach co ważne jest składnikiem ATP, fosfokreatyny, czyli

Speaker A

tych elementów przenoszących energię i siłę, magnes energii w komórkach. Dlatego jest bardzo ważne. Również fosfor wchodzi w skład cząsteczek RNA, DNA, jak również w tych wszystkich szlakach enzymatycznych, stanowi pewien aktywator, jeden aktywator kanałów, różnych transporterów, enzymów, bo pewien enzym na

Speaker A

przykład ufosforylowany jest aktywny, nieufosforylowany jest nieaktywny i praktyczna niecała biochemia opiera się na tym, że my wiemy, że dany enzym jest ufosforylowany czy nie i zmienia się jego działanie. Natomiast to tak już powiem, trochę wstęp do odcinka o

Speaker A

hiperfosfatemii, na przykład przy dużych uszkodzeniach komórek, gdzie niszczone są duże ilości komórek, zawartość komórek się uwalnia, zawału uwalnia się duża ilość fosforanów. Te fosforany uwolnione do krwi w dużej ilości wiążą wapń zjonizowany i tworzą kryształy fosforanu wapnia wewnątrz krwi, przez co może być

Speaker A

duży problem, bo pierwsze dochodzi do szybkiego rozwoju hipokalcemii, czyli obniżonego poziomu wapnia, a z drugiej strony te fosforany mogą się wtrącać na przykład w nerkach, uszkadzając, tworząc kamienie nerkowe czy też doprowadzając do złogów wapnienia, zwapnienia nerek, tak zwanej nefrokalcynozy. Ale o tym powiem

Speaker A

dużo później. Warto pamiętać po prostu o tym, że duża ilość fosforanów we krwi wolnych łapie, wyłapuje wapń, przez co wapń, jego poziom, może spadać. Skoro już wiemy co nieco o wapniu i fosforze, to przedstawię najważniejszych graczy gospodarki wapniowo-fosforanowej, którzy biorą udział w regulacji tych poziomów

Speaker A

tych elektrolitów. Przede wszystkim przytarczyce i nerki to są dwa najważniejsze elementy, również dlatego, że one wytwarzają pewne czynniki hormonalne właśnie kontrolujące poziomy tych elektrolitów. Oprócz tego bardzo istotne są kości, czyli ten najważniejszy magazyn zarówno wapnia, jak i fosforu oraz jelito

Speaker A

cienkie, no związane przede wszystkim z wchłanianiem zarówno wapnia, jak i fosforanów. No i w nerkach również istotne jest resorbowanie czy też wydalanie wapnia i fosforanów. Przytarczyce produkują parathormon, dlatego są ważne i ten parathormon, czyli hormon wydzielany przez przytarczyce, ma kluczowe znaczenie

Speaker A

dla gospodarki wapniowo-fosforanowej. Nerki tymczasem wytwarzają aktywną postać witaminy D3, czyli tak zwany kalcytriol, który również razem z parathormonem to są dwa najważniejsze hormony, które wpływają na gospodarkę wapniowo-fosforanową i właśnie pokażę wam, dlaczego są tak istotne. Jeżeli chodzi o

Speaker A

kości, to najważniejsza informacja jest taka, że na przytarczycach, tych małych hormonach, znajdują się pewne receptory, receptory wrażliwe na wapń, czyli CaSR, czyli receptory na przytarczyce. W przypadku niskiego stężenia, nie hipokalcemii, indukują uwalnianie parathormonu i ten parathormon pobudza osteoklasty, czyli te

Speaker A

komórki odpowiedzialne za resorpcję, rozkład kości, do rozkładania kryształów hydroksyapatytu. Rozkładamy hydroksyapatyt, uwalnia zarówno wapń, jak i fosforany. Razem z parathormonem podobne działanie pobudzające osteoklasty, czyli te komórki rozkładające kość, ma właśnie aktywna witamina D3, czyli w wyniku tego dochodzi do resorpcji wapnia i resorpcji

Speaker A

fosforanów z kości czy...

Speaker A

osteoblasty i tak dalej no parathormon On tak działa jak chcesz na wadze tylko za dużo to jest niedobrze jak jest go odpowiednio to on odpowiednio stymuluje prawidłowo te przemiany kostne i przypadku utrzymującego się bardzo wysokiego stężenia parathormonu na

Speaker A

przykład pierwotnej nadczynności przytarczyc kiedy istnieje jakiś inny element wytwarzający dużej ilości na przykład jakiś taki guzek który uwalnia bardzo dużą ilość tego hormonu to dominuje resorpcja i faktycznie wtedy rozwijają się niebezpieczne dla kości zmiany i rozwija się znaczna

Speaker A

hiperkalcemia Natomiast w przypadku takiego fizjologicznego pulsacyjnego uwalniania parathormonu to kościotworzenie te prawidłowe przemiany kostne są ważne bo wiecie w kościach to nie chodzi o to żeby OK osteoklasty nie działały bo kości całe życie są przebudowywany działają osteoklasty rozkładające osteoblasty budujące i te

Speaker A

beleczki kostne te wszystkie układy muszą być niszczone odtwarzane i tak przez całe życie kilka nasze kości są całkowicie przebudowane i to wiedza na ten temat pozwoliła opracować Pewien lek który nazywa się teryparatyd jest to fragment ludzkiego parathormonu stosowany właśnie

Speaker A

w leczeniu osteoporozy i on tak pulsacyjnie podawanym we wstrzyknięciu podskórnych stymuluje to kościotworzenie czyli przeciwdziała rozkładowi kości w osteoporozie dalej powiedzmy operator Moni jego działania na nerki znamy już ten mechanizm Czyli małe stężenie wapnia pobudza wydzielanie parathormonu przez

Speaker A

przytarczyce i jak to działa na nerki Spójrzmy na nefron na Kłębuszek nerkowy i dalej te tutaj te wszystkie kanaliki nefronu przez kłębuszek przefiltruje się oczywiście osocze razem z nim zarówno wapniaki fosforany i miejsce wchłanianie fosforanów to głównie cewka bliższa

Speaker A

kanalik renty bliższy gdzie fosforany są rezerwowane dalszej części głównie w części grubej rury wstępującego oraz kanalik ukrytym dalszym dochodzi do wchłaniania wapnia i jak na to wszystko działa nasz parathormon przede wszystkim hamuje resorpcje fosforanów natomiast pobudza wchłanianie wapnia przez Co

Speaker A

ostatecznie w moczu jest spora ilość fosforanów czyli dochodzi do hiperfosfatemii czyli jest zwiększone wydalanie tych fosforanów natomiast zwiększona jest resorpcja wapnia i to jest pierwsze działanie jakie parathormon wywołuje w nerkach drugie działanie to jest pobudzanie w nerkach syntezy aktywnej witaminy D3 Ale skąd ta

Speaker A

witamina D3 tak naprawdę się bierze witamina D3 powstaje przede wszystkim w skórze ze przemian 7-dehydrocholesterol u do witaminy D3 czyli cholekalcyferolu ta przemiana zachodzi przede wszystkim pod wpływem działania promieniowania UVB No promieniowania światła słonecznego które działa na skórze i właśnie tam zachodzi ten proces

Speaker A

stąd mniej więcej mamy 70 procent witaminy D3 którą mamy w organizmie Natomiast pozostałe 30 procent pobieramy z pokarmu takiego jak ryby żółtka czy też nabiał ser żółty masło No i mamy tą cholekarcyferol witaminę D3 ale ona nie jest jeszcze aktywna nie może wywoływać

Speaker A

swojego efektu i do tego potrzeba dwóch działań dwóch tym przemian biochemicznych czyli hydroksylacji i musi dojść do pierwszej hydroksylacji w miejscu 25 tej witaminy D3 i to zachodzi w wątrobie zachodzi ta 25 alfa hydroksylacja i powstaje 25 ohd3

Speaker A

ale to nie koniec bo musi powstać 125 ohd3 i to działa się dzieje się właśnie w nerkach głównie w cewkach bliższy A ta przemiana ta 1-alfa hydroksylacja przez Co powstaje nam aktywna postać witaminy D3 która może wywoływać swoje tutaj

Speaker A

działanie fizjologiczne biologiczne a to wszystko dzieje się pod wpływem tego że to parathormon pobudza dodatkowo tą przemianę żeby nam powstała ta witamina D3 witamina D3 sama w sobie również ma wpływ na te resorpcje i tak dalej to co się dzieje w nefronie ale to

Speaker A

działanie jest troszeczkę inne tak jak parathormon jest mądry i mówi chcemy mieć dobry wapń chcemy mieć dużo wapnia ale nie chcemy fosforanów bo przecież moje działanie uwalnia fosforany również z kości tych fosforanów nie może być za dużo musimy się ich pozbyć i

Speaker A

wyrzucamy natomiast witaminę D3 można powiedzieć że jest taka głupiutka i mówi O tak tak zdrowe kości do tego jest potrzebny wapń fosfor więc chcemy to wszystko i nasila zarówno zróbcie wapnia jaki resorpcje fosforanów czyli tutaj działanie parathormonu i witaminy D3

Speaker A

różni się pod względem działania na fosforany tak parathormon zwiększa wydalanie natomiast witamina D3 resorpcje fosforanów właśnie w cewkach nerkowych jeżeli chodzi o samą witaminę D3 czyli kalcytriol to zwiększenie jego syntezy zależy głównie od parathormonu uwalnianego po prostu przez przytarczyce

Speaker A

ale dodatkowe czynniki pobudzające to przede wszystkim hipokalcemia I hipofosfatemia co jest zupełnie logiczne ponieważ witamina D3 prowadzi do zwiększenia resorpcji tych właśnie składników i podniesienia ich poziomu we krwi co jest jeszcze Ciekawe że tutaj działa pewnego rodzaju sprzężenie

Speaker A

zwrotne No bo parathormon jest niezbędny do syntezy witaminy D3 z drugiej strony witamina D3 hamuje syntezę i uwalnianie parathormonu czyli to jest taki bezpiecznik ponad przytarczyce do prawidłowej sekrecji parathormonu potrzebują witaminy D3 oraz potrzebują również magnezu czyli w przypadku

Speaker A

niedoboru witaminy D3 mogą być zaburzenia uwalniania wytwarzania parathormonu ale również sama witamina D3 w dużych stężeniach jest silnie hamująca na uwalnianie parathormonu tak jeżeli chodzi o kości to już mówiłem ona działa razem z parathormon emptio resorpcję wapnia resorpcji fosforanów

Speaker A

poprzez osteoklasty jak również Reguluje procesy kościotworzenia Natomiast jeżeli chodzi o jelito i wchłanianie resorpcję wapnia i fosforanów tutaj witamina D3 działa podobnie jak w nerkach i zwiększa resorpcję wapnia i zwiększa resorpcje fosforanów jeżeli chodzi teraz o czynniki które zmniejszają syntezę

Speaker A

witaminy D3 przede wszystkim niedobór parathormonu tak samo jak hiperkalcemia jej hiperfosfatemia czyli nadmiar wapnia nadmiar fosforu będzie hamował syn że witaminę D3 w nerkach i tam jakieś 25 ohd3 to wtedy szlaki metaboliczne są enzymatyczne w inną stronę skierowane i

Speaker A

zamiast 125 powstaje 24-25 ohd3 czyli nie aktywna forma witaminy D3 No i w ten sposób właśnie zachodzi ta regulacja A te czynniki zwiększające syntezę kierują znowu szlak na powstawanie 125 ohd3 teraz ostatecznie Podsumowując wszystko co powiedziałem Postaram się jak

Speaker A

najszybciej mamy najważniejszych graczy przytarczyce kości nerki jelito cienkie pod wpływem niskiego stężenia wapnia pod działania na CSR wydzielany jest parathormon który działa na kości zwiększając resorpcję wapnia i fosforanów i regulując kościotworzenie ten sam parathormon działając na nerki zwiększa resorpcję wapnia i nasilający

Speaker A

wydalanie fosforanów z moczem z drugiej strony mamy witaminę D3 nawet 70 procent czyli głównie pochodzi ze przemiany 7-dehydrocholesterol do witaminy D3 cholekalcyferolu pod wpływem promieniowania UVB zawartego w tym promieniowaniu słonecznym dalej wątrobie Jest on tutaj hydroksylowanie to 25 hd32

Speaker A

w nerkach pod wpływem parathormonu dochodzi do tej drugiej hydroksylacji w pozycji pierwszej i powstaje 125 ohd3 który działa na jelito cienkie zwiększając resorpcję wapnia i fosforanów działa na kości i ma podobny efekt jak parathormon razem tam współpracują Natomiast jeżeli chodzi o

Speaker A

nerki to witamina D3 zwiększa resorpcję wapnia i zwiększa Resort i fosforanów i w tym tutaj kolegę wzajemnych zależności i potem też hamowania siebie zwrotnego dzieje się cała magia cała Równowaga pomiędzy wapniem i fosforanami mam nadzieję że ten odcinek tak naprawdę

Speaker A

endokrynologiczna fizjologiczne pomoże mam w przyszłych odcinkach kiedy będziemy mówić o zaburzeniach poziomu wapnia i fosforu we krwi Dzięki bardzo za ten odcinek Zapraszam do obejrzenia innych odcinków na kanale A jeżeli chcesz być na bieżąco zasubskrybuj kanał klikając w guziczek możesz również

Speaker A

zostać moim patronem i wesprzeć mnie w tworzeniu filmów do zobaczenia

Topics:wapńfosforgospodarka wapniowo-fosforanowaparathormonwitamina D3kalcytriolhipokalcemiahiperkalcemiaendokrynologiakości

Frequently Asked Questions

Jakie są główne formy wapnia we krwi i dlaczego ich rozróżnienie jest ważne?

We krwi wapń występuje w formie związanej z albuminami (około 50%) oraz jako wapń zjonizowany, który jest biologicznie aktywny. Rozróżnienie jest ważne, ponieważ zmiany pH i poziomu albumin wpływają na ilość wapnia zjonizowanego, co ma znaczenie kliniczne przy ocenie stanu pacjenta.

Jakie narządy i hormony regulują gospodarkę wapniowo-fosforanową?

Gospodarkę wapniowo-fosforanową regulują przede wszystkim przytarczyce (wydzielające parathormon), nerki (produkujące aktywną formę witaminy D3 – kalcytriol), kości oraz jelito cienkie, które odpowiadają za magazynowanie, resorpcję i wchłanianie tych pierwiastków.

Jakie skutki może mieć nadmiar fosforanów we krwi?

Nadmiar fosforanów może wiązać wapń zjonizowany, prowadząc do hipokalcemii oraz tworzenia kryształów fosforanu wapnia, które mogą odkładać się w nerkach i powodować nefrokalcynozę lub kamienie nerkowe.

Get More with the Söz AI App

Transcribe recordings, audio files, and YouTube videos — with AI summaries, speaker detection, and unlimited transcriptions.

App Store Google Play

Or transcribe another YouTube video here →

AI medical transcription for your own lectures & recordings →

Free tools: TXT to SRT · SRT Validator · Merge SRT · Subtitle to Text · All tools