Omówienie regulacji oddychania na poziomie mózgowym i obwodowym oraz roli ośrodków i receptorów w układzie oddechowym.
Ask about this video. Answers come from its transcript only — with the timestamp, so you can check them.
Generated from the transcript and can be wrong — check the timestamp.
Key Takeaways
- Ośrodek oddechowy w pniu mózgu jest nadrzędny w kontroli rytmu i głębokości oddychania.
- Chemoreceptory centralne i obwodowe monitorują parametry krwi i wpływają na modulację oddychania.
- Mechanoreceptory płuc hamują wdech przy nadmiernym rozciągnięciu, chroniąc płuca przed uszkodzeniem.
- Rola nerwu błędnego jest kluczowa w regulacji oddychania, a jego przecięcie prowadzi do zaburzeń rytmu oddechowego.
- Klasyczne modele ośrodka oddechowego uwzględniają współdziałanie różnych grup neuronów i ośrodków modulujących oddech.
What the video covers
- Regulacja oddychania odbywa się głównie w ośrodku oddechowym pnia mózgu, który nadaje rytm oddychania.
- Neurony przedmotoryczne z rdzenia unerwiają mięśnie oddechowe, takie jak przepona i mięśnie międzyżebrowe.
- Na ośrodek oddechowy wpływają czynniki emocjonalne, bólowe oraz różne typy receptorów, w tym chemoreceptory centralne i obwodowe.
- Chemoreceptory reagują na ciśnienie parcjalne tlenu, dwutlenku węgla oraz pH krwi, co wpływa na modulację oddychania.
- Ośrodek oddechowy dzieli się na grzbietową grupę oddechową (DMG) i brzuszną grupę oddechową (VRG), które kontrolują fazy wdechu i wydechu.
- Model działania ośrodka oddechowego obejmuje neurony pre-Bötzinger oraz klasyczne ośrodki pneumotaksyczny i apneustyczny, które modulują rytm i głębokość oddechu.
- Mechanoreceptory w płucach hamują wdech przy nadmiernym rozciągnięciu płuc, przekazując sygnały przez nerw błędny.
- Przecięcie nerwu błędnego powoduje brak hamowania ośrodka apneustycznego, co prowadzi do głębokiego i wolnego oddychania.
- Receptory wolno i szybko adaptujące się w płucach mają różne role w regulacji oddychania i odczuwaniu duszności.
- Chemoreceptory obwodowe są kluczowe w wykrywaniu niskiego ciśnienia tlenu i modulują odpowiedź oddechową w stanach hipoksji.
Chapters
- 00:00Wprowadzenie do regulacji oddychania
- 01:43Rola chemoreceptorów w regulacji oddychania
- 03:27Mechanizm rytmu oddechowego i neurony powierzchownej aktywności
- 05:03Modele działania ośrodka oddechowego
- 06:52Rola mechanoreceptorów i hamowanie wdechu
- 08:34Znaczenie nerwu błędnego w kontroli oddechu
- 10:09Podsumowanie wpływu receptorów i ośrodków na oddychanie
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker A
Hej, w ostatnim filmie na temat fizjologii układu oddechowego zajmowałem się regulacją oddychania, regulacją na poziomie mózgowym, obwodowym i każdym możliwym, jaki sobie możecie wyobrazić. To przede wszystkim spróbujmy jakoś zbiorczo podsumować, jak ta regulacja oddychania się odbywa.
Speaker A
Przede wszystkim na poziomie mostu i rdzenia przedłużonego, czyli pnia mózgu, znajduje się ośrodek oddechowy, który nadaje rytm oddychania i on jest nadrzędny, najbardziej istotny w oddychaniu. Fakt, możemy przez korę mózgową dowolnie trochę regulować to, czy oddychamy głębiej, czym oddychamy płycej, ale tak naprawdę to środek oddechowy jest najważniejszym tym etapem.
Speaker A
Z tego ośrodka oddechowego wychodzą neurony przedmotoryczne, które leżą w rdzeniu i na odpowiednim poziomie odchodzą do już nerwów takich somatycznych, które zaopatrują mięśnie, mięśnie międzyżebrowe, przeponę czy inne mięśnie zaangażowane w oddychanie.
Speaker A
I są to różne strony motoryczne, najlepsze ponownie nerwy międzyżebrowe, więc widzicie jeden, dwa, trzy. W ten sposób leci impuls, który pobudza oddychanie. Dodatkowo na działanie ośrodka oddechowego wpływ mają inne czynniki, inne elementy, no dlatego stąd ten odcinek regulacji oddychania.
Speaker A
Przede wszystkim pobudzenia kolorowe czy ból, emocje, które leżą przed spod dużego i wpływają na działanie ośrodka oddechowego. O tym już wspominałem. Są również różne chemoreceptory, które są wrażliwe na ciśnienie parcjalne tlenu, dwutlenku węgla, pH krwi. No stąd te
Speaker A
chemoreceptory też działają na środek oddechowy. Chemoreceptory ośrodkowe znajdują się w środku, natomiast chemoreceptory obwodowe znajdują się przede wszystkim w łóżkach w innych krajach czy innych i kładka oryginalnych. I dodatkowo jeszcze są somatyczne receptory obecne albo w drogach oddechowych, czy też w ścianach klatki
Speaker A
piersiowej, w opłucnej czy śródmiąższowej płuc. I właśnie pobudzenia z tych receptorów również wpływają na ośrodek oddechowy. Istnieje tak naprawdę wiele koncepcji tego, jak wygląda ośrodek oddechowy pnia mózgu i postaram się przedstawić to na bazie takiego klasycznego schematu, modelu, jak to wygląda, choć
Speaker A
coraz więcej mówi się po prostu o sieciach neuronów, które wzajemnie ze sobą tam kontrolują i działają. I tak naprawdę jest jeden wielki galimatias, ale spróbuję w uproszczony sposób przedstawić.
Speaker A
Przede wszystkim są takie ośrodki jako środek DMG, czyli grzbietowa grupa oddechowa i to jest ośrodek głównie wydechowy, który unerwia, z którego lecą właśnie pobudzenia do takich mięśni, przepona jest mięśniem międzyżebrowym i dodatkowo jest ośrodek wydechowy, czyli brzuszna grupa oddechowa w NHL respirator lub VRG. No i z nich i
Speaker A
do pobudzenia głównie do mięśni oddechowych i do tam części mniej istotnych mięśni oddechowych. No i mniej więcej tak to się dzieli i ten właśnie DMG, ten wydechowy, to on uruchamia cykl oddechowy. Uważa się, że to nadaje taki podstawowy rytm oddychaniu i on nadaje
Speaker A
ten rytm w takim układzie 2-3, czyli ten układ jest przez 2 sekundy aktywny, pobudza wdech, a potem przez 3 sekundy następuje pauza. On się zatrzymuje w momencie końca wdechu. I jeszcze istnieją specjalne neurony powierzchownej aktywności wdechowej, takie w ogóle nie
Speaker A
wiadomo co, masło maślane, ale chodzi o to, że w momencie, kiedy jest pobudzony wdech, czyli opada przepona, międzyżebrowe tak poszerza się wymiar klatki piersiowej i w momencie, gdybyśmy najlepiej pełni oddychać zupełnie, to pobudzenie nerwowe byłoby zatrzymane, no to za szybko to
Speaker A
wszystko by wróciło do swojego, z powrotem by się zapadło. A chodzi o to, żeby ten wdech-wydech tak naprawdę potrwał jeszcze trochę i to właśnie w tym momencie te neurony powierzchownej aktywności ruchowej zapewniają jeszcze takie delikatne pobudzenie, które
Speaker A
objawia się tym, że po prostu te mięśnie oddechowe podczas wydechu biernie powolutku delikatnie sobie tam, no, rozpuszczają się dzięki tym zmianom w czasie jednego oddychania. Tak naprawdę od grupy energię wszystko większości zależy, ale w wypadku intensywnego oddychania, kiedy ta
Speaker A
objętość oddechowa tak dalej, volume przekracza 800 mililitrów, bo normalnie może pamiętacie z zeszłego odcinka, to jest pięćset mililitrów. W momencie intensywnego oddychania również pobudzone są środki wybuchowe i te dodatkowe miejsce wydechowe. DMG nasilonym oddychaniem biorą udział. I tak teraz już przejdźmy
Speaker A
do tych modeli działania tego ośrodka oddechowego, bo jest taki bardzo stary model pojedynczego środka, że istnieje specjalna grupa neuronów pre-Bötzinger, która znajduje się gdzieś tam w tym VRG i ona napędza i tym wszystkim stymuluje i to jest ten
Speaker A
jeden pojedynczy ośrodek, który zarządza resztą. Jest też tak zwany model rozsianego oscylatora, tak zwany klasyczny model. W tym klasycznym modelu występują dwa dodatkowe środki: ośrodek pneumotaksyczny oraz ośrodek apneustyczny. I teraz, jeżeli sobie popatrzymy na te ośrodki, zastanowimy się, jak to działa, to
Speaker A
podstawowa regulacja na to, co neurony wydechowe, które pobudzają w tym układzie dwa do trzech i ok. Ośrodek wydechowy ma działanie hamujące na ośrodek oddechowy. Ośrodek apneustyczny jest to środek, który ma za zadanie pobudzić wdech, czyli on aktywuje, przedłuża wdech, zahamuje wydech.
Speaker A
I działanie środka pneumotaksycznego na to DMG, na ten ośrodek oddechowy działa tym, że ten ośrodek oddechowy na większe jeszcze pompie sobie działa. Natomiast ośrodek pneumotaksyczny to jest ośrodek, który hamuje ośrodek apneustyczny, czyli hamuje to takie nasilone wdychanie, nasilony wdech. Natomiast on
Speaker A
pobudza ośrodek wydechowy. No i tak naprawdę to nie jest nadrzędny nad ośrodkiem apneustycznym, czyli ten ośrodek pneumotaksyczny kojarzą bardziej do wydychania. On bardziej hamuje działanie ośrodka oddechowego, tak wytłumaczyć. A z drugiej strony ośrodek apneustyczny on powoduje, że ten wydech jest głębszy,
Speaker A
większy, ale też przez to często oddychanie jest wolniejsze. I tutaj w działaniu tych środków ważna jest rola mechanoreceptorów wolno adaptujących w tkance śródmiąższowej płuc i technologii, które płuc są pobudzane w momencie nadmiernego wypełnienia płuc, czyli wtedy, jak mówiłem, że tak dalej volume, czyli
Speaker A
objętość oddechowa wynosi powyżej 800 ml. I wtedy te mechanoreceptory w płucach są pobudzane przez to, że ta klatka piersiowa jest nadmiernie rozdyma na często objętość powietrza, która do środka wpadła. I wtedy przez nerw błędny nr 10 idą sygnały hamujące do ośrodka
Speaker A
apneustycznego, czyli przez to też hamowany jest ośrodek oddechowy i przez to hamowany jest wdech. Receptory sar również działają przez jakieś takie inne dziwne sieci połączeń i aktywują neurony odpowiedzialne też za powolne kończenie wydechu, te post-inspiratory, coś tam,
Speaker A
inspiration activation, te powierzchowne oddechowe oraz dodatkowo jeszcze aktywują projekt domu taktyczny, który sam siebie pobudza wydech. Tak, czyli sprawa jest prosta: za mocno oddychamy, za bardzo polecam rozdane, więc idzie ośrodek do ośrodkowego układu nerwowego, halo, halo, jesteśmy za bardzo zajęci,
Speaker A
wdech jest zbyt duży i wtedy ośrodki działają także wychowują ten ośrodek oddechowy po to, żeby zatrzymać wdech, no już doszło do wydechu, no i zmniejszenia tego wypełnienia płuc. To jest dosyć jasne. Teraz powiem trochę odnośnie tego, że te sygnały zmiana receptorów płuc są
Speaker A
przenoszone przez nerw błędny, ponieważ podczas wagotonii, czyli przecięcia nerwu błędnego, nie dochodzi do hamowania ośrodka apneustycznego, czyli w tym momencie on bardzo mocno promuje wdech i wtedy jego działanie jest, no, takimi kontrolowane przez tak normalnie oddychamy. Mamy typ
Speaker A
wiecie, no objętości oddechowe dosyć sensowne. W przypadku na jednego pobudzenia ośrodka apneustycznego to oddychanie jest bardzo głębokie i też przez to wolne, ale bardzo głębokie, bo jakby na tym wykresie, który jest podpisany w górę, to są objętości tak,
Speaker A
objętość wdech-ha, wydycha 3, wdech-ha, wydycha na nie. W przypadku właśnie tego przecięcia nerwu błędnego ten ośrodek apneustyczny przejmuje kontrolę. Więc to jest taki najbardziej klasyczny model relacji. W innym, jeszcze bardziej nowoczesnym, w środku aktywującej, hamując jakiś neurony integrujące i na te
Speaker A
dopiero i neurony integrujące wpływa albo środek pneumotaksyczny czy apneustyczny, chociaż tak naprawdę wiecie, no ja by...
Speaker A
fizjologiczne który ośrodek działa na który co hamuje co pobudza więc tak jeżeli trochę wam się to wszystko w głowie nie klei to się w ogóle nie przejmujcie ale przejdźmy dalej do regulacji oddychania i przejdźmy po tych kolejnych etapach czyli tak bólem emocje
Speaker A
pobudzenia kolorowe tak jak mówiłem pobudzenia kolorowe my w ograniczony sposób możemy wpływać na oddychanie na to jakieś głębokie jak jest częste ale tak czy siak no to działanie chemoreceptory w środkowych obwodowych na układ nerwowy jest nadrzędne nad działaniem corner 4 właśnie nerwowej no
Speaker A
bo nie jesteśmy w stanie świadomie zatrzymać oddechu do śmierci bo w momencie kiedy nawet przez chwilę straciła przytomność to wtedy te ośrodki oddechowe ośrodek oddechowy i tak będzie wbrew naszej woli działać i dalej będziemy oddychać podobnie ból emocje
Speaker A
które działają przez układ limbiczny i te neurony właśnie podgórze połączone z układem limfatycznym może czy to doprowadzi do przyspieszonego napędu oddechowego na przykład w wyniku w ataku paniki może dojść do hiperwentylacji czyli zbyt szybkie do oddychania i to właśnie jest wywołane
Speaker A
przez ból emocje i wpływ właśnie tych neuronów na ośrodek oddechowy dalej jeżeli popatrzymy na resztę zajmijmy się teraz przez chwilę kwestia receptorów płucnych warto znać tylko takie naprawdę podstawy ponieważ nie wiem w niektórych wypadkach nie wiedziałem że ktoś się
Speaker A
rozpisywał są one nie robią a z drugiej strony w anglojęzycznych podręcznikach ich rola była naprawdę napisane że no są trochę działają ale tak naprawdę nie wiadomo do końca jak działają więc no ja bym też jakoś tak nie podniecaj tymi
Speaker A
receptorami te podstawowe receptory o których mówiłem te receptory wolno adaptujących się receptorów ser one zapobiegającą nadmiernemu rodzaju płuc i wtedy hamują wdech w momencie zbyt dużego rozdęcia istnieją również szybko adaptujących się receptorów receptory ram które są pobudzane przez na
Speaker A
rozwinięcie płuc albo zapadnięcie płuc albo zmniejszenie podatności albo czynniki chemiczne czyli tak naprawdę przez wszystko i nic i pobudzanie tak szybko adaptujących się receptorów które występują już w górnych drogach oddechowych dolnych drogach oddechowych na to one działają także pobudzają
Speaker A
wdechy głębokie oddychanie skracają wydech zwężają oskrzela mogą wywoływać kaszel dodatkowo istnieją receptory w strzelankach receptory c które są wrażliwe na właśnie drażniące bodźce chemiczne i pobudzenie receptorów co strzelać no to jak sobie możecie pomyśleć jak na przykład zaczniecie
Speaker A
wytykać jakieś nie wiem gorący popiół albo jakieś górze pyłki nie wiadomo co no to wtedy dochodzi do skurcz oskrzeli i kaszlu który ma za zadanie obronę układu oddechowego na przed tymi zagrożeniami toksynami czy innymi rzeczami które instalujemy istnieją
Speaker A
jeszcze receptory j tak kanclerz jubileuszowej które są pobudzane przez zwiększanie przestrzeni zewnątrz komórkowej znaczy to że te receptory znajdują się pomiędzy pęcherzykami płucnymi a naczyniami kapilara mi i w momencie na przykład obrzęku płuc kiedy wśród miąższu pojawi się płyn teraz które są pobudzane i tak
Speaker A
naprawdę nie do końca jest jasna jakiś efekt ale wnioskuje się że mają istotny wpływ w odczuwaniu duszności podczas obrzęku płuc jakby dodatkowo nasilają to uczucie duszności właśnie te receptory te receptory j choć tak naprawdę w regulacji układu oddechowego na
Speaker A
istotniejszą rolę mają chemoreceptory o środkowe i chemoreceptory obwodowe no właśnie chemoreceptory obwodowe to są płytki szyjne które znajdują się w rozbrojeniu tętnic szyjnych wspólnych oraz składki emerytalne znajdujące się w łuku a oferty i teraz do tych płatków tak naprawdę dopływa krew
Speaker A
krew która dopiero co wpłynęła z płuc do lewego przedsionka lewej komory i ruszyła artą więc to jest krew tętnicza bogate w tlen więc no dobrze żony znajdują się tam bo one kontrolują to jaka jest zawartość gazów oddechowych właśnie we krwi i te kręgi szyjne i te
Speaker A
oryginalne są pobudzane przede wszystkim przez niskie stężenie niskie ciśnienie parafialne tlenu również wpływ na to ma niskie ph czy wysoki dwutlenek węgla ale to przede wszystkim istotny spadek ciśnienia parafialnego tlenu ma wpływ na chemoreceptory obwodowe idę chemoreceptory obwodowe to właśnie są
Speaker A
tak naprawdę komórki receptorowe w tych punktach tutaj mówimy o komórkach tak zwanych typu pierwszego które są aktywowane przez spadku ciśnienia specjalnego tlenu poniżej 60 milimetrów słupa rtęci znaczy to że przy normalnym oddychaniu kiedy prawidłowości niematerialne wynosi około setki
Speaker A
no to oznaczenie chemoreceptory pogodowych jest małe i działanie i pobudzenie jest praktycznie żadne no bo przeciętnie not at to ciśnienie tlenu jest nie wiem 90 7 96 100 i to nie ma absolutnie wtedy za bardzo znaczenia ale pojawiają się stany w których mają duże
Speaker A
istotne znaczenie no w przypadku ostrej niewydolności oddechowej czy tak dalej no i przedstawię wam krótko jak działają te komórki kłębka no one posiadają na swojej powierzchni kanały potasowe na wiemy kanały potasowe sodowe pompa to podstawa to jest bardzo istotne dlatego
Speaker A
że była spopularyzowana błona komórkowa no a w przypadku niskiego ciśnienia tlenu tam przez różne mechanizmy koniec końców zamykane są te kanały potasowe jeżeli kanały postaraj się zamkną no to już utraci ta komórka polaryzację czyli ona się z the polaryzuje i dojdzie do d
Speaker A
polaryzacji błony która obudzi napięciowego zależna kanały wapnia ale to trochę jak z rzutem już wkrótce insuliny czy trochę jak w mięśniu sercowym że istnieją kanały aktywowane napięciem no i w tym momencie napływa wapń do komórek i z pęcherzyków
Speaker A
uwalniane są neuroprzekaźniki które następnie za pośrednictwem nerwu błędnego idą do ośrodka oddechowego i tam w tym ośrodku oddechowym pobudzają ośrodek oddechowy do głębokich częstego wdechu tak no jakby bo wynika z niskiego stężenia tlenu ok dobra no i jeszcze
Speaker A
dodatkowo warto mieć na uwadze że te kredki orbitalne które są w aucie one są dużo bardziej wrażliwe na przepływ krwi i zmiany ciśnienia tętniczego telewizyjne to one są przede wszystkim królami wykrywania niskiego ciśnienia parafialnego tlenu a dodatkowo też one w
Speaker A
pewien sposób reagują na zwiększone ciśnienie pary dwutlenku węgla i że tak powiem jeżeli wykryli jeżeli jest działanie i niskich średnich i wysokich dwutlenek węgla pobudzenie ich sygnały wysyłane do ośrodka oddechowego są jeszcze bardziej nasilone ale podstawowy najważniejsze mechanizm regulujący oddychanie to są
Speaker A
chemoreceptory o środkowe zlokalizowane właśnie w ośrodku oddechowym mamy krajach mamy płyn mózgowo-rdzeniowy mamy receptory pomiędzy krwią a płynem mózgowo-rdzeniowym znajduje się bariera krew-mózg zwana blat barier b b e no właśnie i przez tą barierę krew-mózg bez problemu przenika w dwutlenek węgla
Speaker A
dlatego chemoreceptory odśrodkowe głównie są wrażliwe na ciśnienie partia dwutlenku węgla we krwi nie są aż tak istotnie ważne tutaj pecha to już w ogóle nie jest istotne ale przede wszystkim ph nieistotne ponieważ jonra h plus dosyć trudno przechodzą przez
Speaker A
barierę więc nie mają tutaj tak ważnego znaczenia ale tak naprawdę receptory właśnie pobudzane są przez jonra h plus ale w jaki sposób w momencie kiedy do płynu mózgowo-rdzeniowego przenika dwutlenek węgla to dzięki ansibl razie węglanowej powstanie kwas węglowy który
Speaker A
rozłoży się do wodorowęglanu i do kaprysów i wtedy te właśnie kaprysy pobudzają receptory w środku oddechowym i pobudzają je do oddychania czyli w momencie hiperwentylacji w momencie kiedy będzie wzrastała nam poziom dwutlenku węgla ciśnienie parafialne to w tym momencie będzie pobudzany ośrodek
Speaker A
oddechowy niestety z tym ośrodkiem oddechowym w odróżnieniu od chemoreceptory obwodowych płytka przy innych to on może zaadaptować się i przystosować do przewlekłego wysokiego ciśnienia paschalnego dwutlenku węgla to są różne mechanizmy że w płynie mózgowo-rdzeniowym wydzielany jest więcej wodorowęglanu w które mają
Speaker A
neutralizować plusy i tak naprawdę nie są tak mocno pobudzane czyli jeżeli ktoś przewlekle ma wysoki poziom są dwa w chorobach przewlekłych jak ciężka astma php to ten właśnie ośrodek oddechowy stajesz się coraz mniej wrażliwy na ciśnienie parafialne dwutlenku węgla i w tym
Speaker A
momencie napęd oddechowy jest zależne przede wszystkim od niskiego ciśnienia parafialnego tlenu i to niski tlen napędza oddychanie już nie dwutlenek węgla ponieważ właśnie te receptory się zaadaptowały i tak naprawdę dalsze wzrost dwutlenku węgla już za bardzo i nie robi nie przyspiesza oddychania i
Speaker A
istnieje pewien problem istnieje pewien problem związany z tym że jeżeli ktoś ma przewlekłą niewydolnością oddechową zgromadzeniem dwutlenku węgla i ten środkowy obszar jest już zaadaptowany to jest w pełni zależny od tlenu i w momencie jeżeli pracy na przykład sporo
Speaker A
hp trafia do nas zaostrzenie duszności to najgorsze co możemy zrobić to pod w dużej ilości tlenu ponieważ w tym momencie jeżeli ten niski punkt w uldze oddychanie jeżeli tle nagle zaskoczy będzie wysoki bardzo wysoki to ten ośrodek chemoreceptory obwodowe nie będą
Speaker A
pobudzane tak jakby ostatecznie dojdzie do mózgu informacja halo mamy dużo tlenu nie trzeba w cale oddychać a to doprowadza do coraz większej hiperwentylacji zwolnienia oddechu nagromadzenia kolejnej porcji dwutlenku węgla który nie będzie prawidłowo usuwany bo nie będzie prawidłowego
Speaker A
oddychania i może doprowadzić do tragedii dlatego to jest coś co warto pamiętać że u pacjentów właśnie z przewlekłą niewydolnością oddechową zgromadzeniem z tlenku węgla czyli najczęściej są to pacjenci sporo hp tlen podajemy ale w bardzo bardzo niskich przepływach takimi wiem pół litra na
Speaker A
minutę to jest dużo dzięki bardzo za ten odcinek mam nadzieję że udało mi się podsumować najważniejsze aspekty związane działaniem i fizjologią układu oddechowego od kolejnych odcinków zaczynamy start już z chorobami układu oddechowego poczynając od niewydolności oddechowej dzięki bardzo za ten odcinek zapraszam
Speaker A
do obejrzenia innych odcinków na kanale a jeżeli chcesz być na bieżąco zasubskrybuj kanał klikając w guziczek możesz również zostać moim patronem i wesprzeć mnie w tworzeniu filmów do zobaczenia
Topics:fizjologia układu oddechowegoregulacja oddychaniaośrodek oddechowychemoreceptorynerw błędnymechanoreceptory płucgrzbietowa grupa oddechowabrzuszna grupa oddechowamodel pre-Bötzingerapneustyczny ośrodek











