Fizjologia układu krążenia cz. 4: Ciśnienie tętnicze — Transcript

Omówienie ciśnienia tętniczego, jego mechanizmów i pomiaru oraz roli naczyń krwionośnych w układzie krążenia.

Key Takeaways

Ciśnienie tętnicze jest kluczowym parametrem funkcjonowania układu krążenia i ma charakter pulsacyjny.
Tętnice i żyły pełnią różne funkcje: tętnice jako zbiorniki ciśnieniowe, żyły jako zbiorniki objętościowe.
Regulacja przepływu krwi w naczyniach włosowatych odbywa się przez zwieracze przedwłośniczkowe i perycyty.
Pomiar ciśnienia tętniczego metodą Korotkowa jest standardem w diagnostyce medycznej.
Średnie ciśnienie tętnicze zależy od pracy serca i oporu naczyniowego, co wpływa na efektywność krążenia.

Summary

Ciśnienie krwi to siła, z jaką krew napiera na ściany naczyń krwionośnych, generowana przez skurcz lewej komory serca.
Aorta i tętnice pełnią funkcję zbiorników ciśnieniowych dzięki obecności włókien sprężystych, które magazynują i oddają energię ciśnienia.
Tętnice zawierają tkankę łączną i mięśniówkę gładką, co umożliwia regulację ich średnicy i ciśnienia.
W naczyniach włosowatych ciśnienie hydrostatyczne i osmotyczne decydują o filtracji i resorpcji płynów między krwią a tkankami.
Żyły są zbiornikami objętościowymi krwi i mogą kurczyć się, zwiększając powrót żylny do serca.
Ciśnienie tętnicze ma charakter pulsacyjny i dzieli się na ciśnienie skurczowe (SBP) i rozkurczowe (DBP).
Fala tętna powstaje przy każdym skurczu serca i rozchodzi się szybciej niż przepływ krwi, co umożliwia pomiar tętna na tętnicach obwodowych.
Metoda Korotkowa to klasyczna technika pomiaru ciśnienia tętniczego za pomocą ciśnieniomierza i słuchawki.
Średnie ciśnienie tętnicze jest siłą napędzającą krążenie i zależy od pojemności minutowej serca oraz oporu naczyniowego.
Regulacja ciśnienia krwi i średnicy naczyń tętniczych jest złożona i obejmuje mechanizmy autonomiczne oraz lokalne czynniki tkankowe.

Chapters

Full Transcript — Download SRT & Markdown

Speaker A

[Muzyka] Cześć wszystkim! Tematem dzisiejszego odcinka będzie ciśnienie krwi, czyli siła, z jaką krew napiera na ścianę naczyń krwionośnych. Z poprzednich odcinków wiemy już, że jest to ciśnienie krwi generowane przez skurcz lewej komory, która wypływa krew do aorty i

Speaker A

pozostałych tętnic. Dzisiaj natomiast dowiemy się jeszcze więcej na temat ciśnienia, skupiając się też na funkcjonowaniu układu naczyń krwionośnych i tętnic w szczególności. Aorta posiada dużą ilość włókien sprężystych, z tych które stanowią dla układu krążenia tak zwany zbiornik ciśnieniowy.

Speaker A

Znaczy to, że energia, która jest gromadzona w naciągniętych wysokim ciśnieniem ścianach tętnic, uwolniona zostaje w czasie do skurczu serca i zapewnia nadal dosyć wysokie ciśnienie tętnicze. Tak jednak na co my nie może wskazywać ten rysunek, to objętość krwi.

Speaker A

Nie jest ona rozłożona po równo pomiędzy układ tętniczym i układ żylny. W tętnicach znajduje się wyłącznie około 10 procent krwi krążącej, reszta krwi znajduje się w naczyniach włosowatych i żyłach, tak jak widzicie w tym schemacie po prawej stronie. W naczyniach włosowatych

Speaker A

ciśnienie znacząco spada, a przepływ przez sieć głośniczek może być regulowany przez obecność tak zwanych zwieraczy przedgłośnikowych. Są to takie struktury mięśniowe, które niczym kraniki mogą zamykać światło głośniczek i redukować przepływ krwi w naczyniach włosowatych. Za tym chodzi przede wszystkim

Speaker A

też wymiana substancji odżywczych i tlenu z tkankami, z komórkami, o czym opowiem jeszcze w dzisiejszym odcinku. Dalej przechodzimy do żył, które nazywane są zbiornikami objętościowymi, tak jak tętnice były to zbiorniki ciśnieniowe, czyli one nagromadziły tę siłę wynikającą

Speaker A

z ciśnienia, żeby ją oddać z powrotem krwi. Tak po prostu żyły mogą gromadzić bardzo dużą objętość krwi, a w razie potrzeby po prostu mogą dodatkowo się kurczyć i przepompowywać część krwi do krążenia tętniczego. Fakt, że układ krążenia działa tak, a nie inaczej,

Speaker A

wynika przede wszystkim z budowy naczyń krwionośnych. Właśnie jeżeli chodzi o tętnice, to bardzo istotny jest fakt, że zawierają one bardzo dużą ilość włókien sprężystych, które pozwalają im gromadzić energię właśnie wywieraną przez ciśnienie, a następnie oddawać ją

Speaker A

z powrotem krwi na zewnątrz. Tętnice pokrywa tkanka łączna włóknista, nazywana przydanką. Cechą tętnic dalej jest to, że nie zawierają tkanki sprężystej i włóknistej, ale mają niskie napięcie gładkie. Natomiast już naczynia włosowate składają się tylko ze śródbłonka. Na szczęście często głośniczkom towarzyszą

Speaker A

tak zwane perycyty, czyli takie komórki, które mają zdolności kurczenia się i pomagają regulować średnicę właśnie naczyń włosowatych. Żyłki odpowiednio są nieco mocniejsze, a żyły zawierają już wszystkie pozostałe elementy, takie jak tkanka sprężysta czy tkanka włóknista. Na to należy zwrócić

Speaker A

szczególną uwagę, że skurcz i rozkurcz naczyń krwionośnych możliwy jest tam, gdzie znajduje się mięśniówka gładka, która zawiera receptory wrażliwe na pobudzenia współczulnego i przywspółczulnego układu autonomicznego. Przejdźmy teraz na moment do mikrokrążenia w układzie naczyń włosowatych. Dwie podstawowe siły

Speaker A

decydują o przepływie płynu pomiędzy naczyniami włosowatymi a płynem tkankowym. Jest to ciśnienie hydrostatyczne, czyli po prostu ciśnienie wywierane na ściany naczyń przez płyn, tutaj po prostu przez krew. Ciśnienie to promuje wypływ płynu do przestrzeni tkankowej, czyli tak zwaną

Speaker A

filtrację. Drugi typ ciśnienia to ciśnienie osmotyczne, które zależy od zawartości białek, w szczególności albumin we krwi. Ciśnienie osmotyczne jakby przyciąga do siebie płyny, czyli w przypadku właśnie tego układu głośniczek promuje resorpcję płynu z powrotem do naczyń

Speaker A

włosowatych. Na początku tętniczym tego układu naczyń włosowatych ciśnienie hydrostatyczne jest większe od ciśnienia osmotycznego i właśnie wywołuje przepływ płynu do przestrzeni tkankowej. Tak zachodzi tam filtracja. Jednak na końcu dużym ciśnieniem hydrostatycznym jest dużo mniejsze, bo pomimo zmniejszenia się objętości płynu w

Speaker A

naczyniu, no bo wypłynęło poza naczynie, a po drugie, no też ciśnienie spada w związku z siłami tarcia. Tak dalej, otóż lewa komora, od tej pompki generującej ciśnienie, to tym stopniowo ciśnienie spada i staje się coraz mniejsze. Tak więc spada ciśnienie

Speaker A

hydrostatyczne, natomiast ciśnienie osmotyczne jest nadal takie samo, no bo ilość albumin się wcale nie zmieniła. One są za duże, żeby sobie tak przepłynąć pomiędzy połączeniami między właśnie komórkami śródbłonka, więc wtedy ciśnienie osmotyczne przeważa nad ciśnieniem hydrostatycznym i zachodzą procesy

Speaker A

resorpcji. Oczywiście płyn, którego nie uda się zarezerwować, trafia do naczyń limfatycznych, skąd ostatecznie, też znaczenie faktycznych, limfa trafia do układu żylnego, więc nie ma tak, że ten płyn gromadzi się w tkankach. Wróćmy ponownie do ciśnienia krwi. W oznaczaniu ciśnienia krwi wyróżniamy dwie wartości:

Speaker A

ciśnienie skurczowe oraz ciśnienie rozkurczowe. Wynika to zwyczajnie z faktu, że przepływ krwi w układzie tętniczym ma charakter pulsacyjny. Tak, zależy od skurczu mięśnia sercowego i czy skurczu mięśnia sercowego, to ciśnienie jest wyższe, a ciśnienie przy rozkurczu jest

Speaker A

niższe. Tak, ciśnienie skurczowe jest z angielskiego oznaczane skrótem SBP, czyli systolic blood pressure. Tak odpowiada ciśnieniu, które generuje lewa komora po prostu podczas skurczu. Tak duże ciśnienie działa na ściany naczyń krwionośnych. Tak tkanka sprężysta umożliwia naprężenie ściany

Speaker A

aorty i zgromadzenie w niej właśnie energii tego ciśnienia, aby dalej podczas skurczu mięśnia sercowego ta energia zgromadzona w ścianie tętnic oddała tę energię z powrotem, zapewniając to, że po prostu w rozpylaczu nadal mamy całkiem wysokie ciśnienie krwi i ono umożliwia właśnie

Speaker A

stały przepływ. Ciśnienie w czasie ruchu skurczu mięśnia sercowego nazywamy ciśnieniem rozkurczowym, czyli diastolic blood pressure. Taki skrót ma krzywa, która pokazuje zmiany ciśnienia w tętnicach w czasie, nazywamy ją arterią gramą i tutaj macie taki przykładowy arterio gram dla

Speaker A

aorty, taki zupełnie przykładowy. Tak, zakładając, że ktoś ma ciśnienie 120 na 80, i wtedy to ciśnienie skurczowe to jest ciśnienie, które wynika ze skurczu mięśnia sercowego, a dalej rozkurczowe to utrzymywane przez właśnie te sprężyste właściwości tętnic, to powiedzmy w 80 tak.

Speaker A

I każdy skurcz mięśnia sercowego i ta nagła zmiana ciśnienia wywołuje falę ciśnienia, która rozchodzi się po naczyniach krwionośnych. Ta fala to tak zwane tętno i to ten możecie wyczuć dotykając albo tętnicy szyjnej naszej, czy też tętnicy promieniowej właśnie na

Speaker A

ramieniu. I co ciekawe, ta fala tętna rozchodzi się w układzie krwionośnym dużo szybciej niż miejsce faktycznego przepływu krwi. Stąd tętno i jego częstotliwość idealnie odpowiada częstotliwości skurczów serca, tak, czyli przy każdym skurczu praktycznie od razu fala tętna jest wyczuwalna na tętnicach obwodowych

Speaker A

praktycznie w tym samym momencie. Siła, która generuje tę falę tętna, tę falę ciśnienia, nazywamy ciśnieniem tętna i to ciśnienie tętna to jest po prostu różnica pomiędzy ciśnieniem skurczowym a ciśnieniem rozkurczowym. Widzicie tutaj na tym materiale ramię, taki jakby polka ten film bolek, nie

Speaker A

wiem, czy to jest istotna wiedza, ale nazywa się wcięciem dicrotycznym. To jest takie chwilowy wzrost ciśnienia wywołany zamknięciem zastawki aorty brzusznej i uderzeniem cofającej się krwi po prostu w aorcie. Stanu właśnie tutaj takie wcięcie zawsze w tych ramach występuje.

Speaker A

Podobnie na arterio gramie wyróżniamy też ramię anokrytyczne, czyli to, w którym jest wzrost ciśnienia. Tam tutaj w każdym z tych, powiedzmy, górę to lewa strona, to jest ramię anokrytyczne, a prawa spadek ciśnienia to ramię dykrotyczne. W pierwszym odcinku

Speaker A

wspominałem już o tym, że ciśnienie mierzymy ciśnieniomierzem. Wiecie już, że milimetry słupa rtęci to jednostki, jak wyrażamy ciśnienie, a teraz próbuję przybliżyć wam klasyczną metodę pomiaru ciśnienia tętniczego nazywaną metodą Korotkowa, a po ludzku po prostu metodą na słuchawkę. To po prostu

Speaker A

klasyczny ciśnieniomierz. Magię ciśnieniomierza zakładamy na ramię, natomiast musimy miejsce, to skąd tak membranę stetoskopu przykładamy w okolice zdjęci.

Speaker A

nie macie do wartości przekraczającą która przekracza wartość ciśnienia skurczowego no to ten ucisk na ramię przez właśnie napompowany mankiet sprawi tak że całkowicie w stanie przepływ tętnicy promieniowej tak całkowicie zamknij się światło tego naczynia a my wtedy w tym stereoskopia

Speaker A

no jakby nic nie będziemy słyszeć bo nie ma zupełnie przepływu wtedy już luzujemy zawór przy tej pompce i pozwalamy powoli powolutku odpływać powietrza z mankietu widzimy również wtedy na tej tarczy ciśnieniomierzem powolutku powolutku spada wartość ciśnienia w ankiecie i w

Speaker A

momencie kiedy ciśnienie w ankiecie zrówna się z wartością ciśnienia skurczowego no tutaj dla przykładu podaje po prostu ciśnienie skurczowe 120 milimetrów słupa rtęci to wtedy dojdzie do stopniowego otwierania się światła naczynia tak tutaj w tym wypadku tętnicy promieniowej

Speaker A

jednak to naczynie nadal będzie istotnie zwężone przez ucisk mankietu co powoduje burzliwy przepływ krwi a każdy z serca i napływ kolejnej porcji krwi będzie wywoływał efekt akustyczny nazywany to nami korotkowa które są słyszalne cały czas aż do momentu gdy ciśnienie w

Speaker A

ankiecie spadnie do poziomu ciśnienia rozkurczowego wtedy dla przepływu krwi już nie ma absolutnie żadnych przeszkód więc nie ma również tonów więc podsumowując w momencie kiedy zaczynamy słyszeć tony serca patrzymy wtedy na tarczę pomiarową ciśnieniomierza i ciśnienie które było w

Speaker A

ankiecie w tym momencie kiedy my słyszymy tony odpowiada ciśnienie skurczowe mu właśnie u pacjenta którego mierzy ciśnienie natomiast moment w którym tony całkowicie zanikają nich nie słyszymy odpowiada ciśnienie rozkurczowe mu ktoś mądry kiedyś pomyślał że skoro ciśnienie określane jest przez dwie

Speaker A

wartości to może spróbujmy zrobić jedną która mniej więcej pozwoli określić średnie przeciętne ciśnienie tętnicze no które jest właśnie tą siłą napędzającą właśnie krążenie krwi więc jak ktoś tak pomyślał to też tak zrobił i wymyślił wzór na średnie ciśnienie tętnicze z

Speaker A

angielskiego małymi na parter jest pressure i wspominałem tak naprawdę średnim ciśnieniu tętniczym chyba nawet w pierwszym odcinku więc średnie ciśnienie tętnicze i wzór na nie jest następujący że jest to ciśnienie rozkurczowe powiększone o jedną trzecią wartości ciśnienia tętniczego czyli różnicę

Speaker A

między skurczowym a rozkurczowym ciśnieniem tętniczym i podam wam przykład na przykład dla osoby która ma nadciśnienie tętnicze 90 no to ten mapy będzie wynosił 80 czyli wartość ciśnienia rozkurczowego plus jedną trzecią różnicy 120 80 20 minut 80 jak wszyscy uważaliśmy na

Speaker A

lekcjach matematyki to będzie 40 przez 3 podzielone to będzie około 13 więc ostatecznie ma 80 w 13 wyniesie nam dziewięćdziesiąt trzy milimetry słupa rtęci warto zauważyć że ten mapie jest dużo bliższe wartości ciśnienia rozkurczowego bo jakbyśmy porównali jakby w czasie jak

Speaker A

długo utrzymuje się ciśnienie skurczowe a rozkurczowe w tętnicach no to rozkurczowe jakby czas rozkurczowego trwa dłużej więc stąd też to średnie ciśnienie musi bardziej być bliskie wartości ciśnienia rozkurczowego warto też przypomnieć jeszcze jedną rzecz związaną ze średnią ciśnieniem

Speaker A

tętniczym średnie ciśnienie tętnicze to które właśnie cały czas krążenie i jest proporcjonalne do iloczynu pojemności minutowej serca czyli kartek output i całkowitego oporu owocowego no i to się wydaje bardzo proste ale jeśli rozłożymy to każdy z tych elementów tak

Speaker A

naprawdę na czynniki pierwsze obraz tutaj tak naprawdę ciśnienia jaki regulacji krążenia i ciśnienia w stanie się dosyć skomplikowany no bo pojemność minutowa serca tak czyli objętość wypompowywana przez lewą połowę w ciągu minuty zależy od dwóch elementów częstotliwości akcji serca żart tak i od

Speaker A

objętości odrzutowe jest czołg volume czyli objętości którą wyrzuca się przy jednym skurczu lewej komory tak objętość przy jednym skurczu lewej komory wyrzuca za jednym razem tyle okej inna częstotliwość główny wpływ ma co pobudzenia autonomiczne taki układ współczulny i przywspółczulny

Speaker A

współczulny przyspiesza przywspółczulny zwalnia natomiast objętość wyrzutowa sama z siebie też zależy od przede wszystkim kurczliwość mięśnia sercowego i od reload czyli objętości końcową rozkurczowe a np stolik volume i właśnie ponownie znaczący wpływ na kurczliwość mięśnia sercowego ma pobudzenie

Speaker A

współczulne która zwiększa kurczliwość mięśnia sercowego jak i sam reload również ma wpływ na kurczliwość zgodnie z prawem franka sterlinga o którym było w poprzednim odcinku większą objętość końcowy rozkurczowe bardziej naciąga włóknami okazją i zwiększa siłę skurczu reload za to też jest zależy przede

Speaker A

wszystkim od wielkości powrotu żywego czyli od ilości krwi która powraca z układu żylnego do serca a ten powrót żylny zależy również od powiedzenia autonomicznego znowu no bo skurcz naczyń żylnych wywołany właśnie pobudzenie wspólnym zwiększy powrót żylny a tym

Speaker A

samym priorytet czyli tam objętość krwi w sercu tuż przed skurcze mięśnia sercowego powrót żylny wynika również bezpośrednio z objętości krążącej w naszym układzie tak no bo im więcej krwi no to ten powrót żylny będzie większy objętość krwi wynikające z niej też tak

Speaker A

naprawdę ciśnienie stanowią czynniki pobudzające bardzo receptory właśnie o rety tętnic szyjnych i wpływają one na działanie układu autonomicznego tak jak widzicie ta siatka zależności z bardzo sporo ale miło że po ostatnim głównie po pierwszym trzecim odcinku i tym co tam

Speaker A

powiedziałem już rozumiecie wszystkie te elementy które na tą siatkę zależności się składają więc to jest bardzo fajne ale ustaliliśmy też że oprócz pojemności minutowej średnie ciśnienie zależy również od oporu obwodowego a opór jak w pierwszym odcinku rozmawialiśmy zależy

Speaker A

od długości naczynia lepkości płynu i promienia tego naczynia i uznaliśmy wtedy że praktycznie jedynym istotnym elementem w przypadku układu krążenia jest promień naczynia krwionośnego a przenosząc to po prostu na funkcjonowanie układu krążenia po prostu średnica tętnicze krwi do przyjazdu

Speaker A

rzeczy mała jeżeli jest mała to zwiększa opór po prostu dla krążenia krwi a średnica tętnicze krwi jest zależna od też parę elementów przede wszystkim regulacji miejscowej która wynika z praktycznego działania czynników wydzielanych przez tkanki zależne od ukrwienia zaopatrzenia w tlen to będę

Speaker A

mówił o przedstawieniach też w przyszłym odcinku średnica też w dużej mierze zależy od działania układu autonomicznego szczególnie układu współczulnego gdzie graniczne pobudzenie współczulne utrzymuje techniki w częściowym skurczu i wtedy zahamowanie tego pobudzenia współczulnego rozszerza a dodatkowo jeszcze zwiększone pobudzenie jeszcze

Speaker A

bardziej oprócz a na koniec jest jeszcze regulacja hormonalna która wynika z działania czynników takich jak działanie układu lenina nuggetsy albo siostrą które ma wpływ na objętość krążącej ale również na obkurczenie naczyń właśnie technicznych czy działanie was opresyjny która ma też właśnie na objętość krwi bo

Speaker A

to jest jedno z jej działania działanie na nerki zwiększenie rezolucji płynu wody z nerek w nerkach ale również was opresyjna czy nazywana również hormonem anty biurokratycznym no to właśnie ta nazwa z opresji na wynika z tego że po

Speaker A

prostu jeden z receptorów dwóch jest naczyniach i pobudzenie go również ok urocza naczynia więc jeszcze raz popatrzymy sobie na ten dość skomplikowany układ zależności który wpływa na utrzymanie ciśnienia i tak naprawdę tutaj też całe okrążenie praktycznie jest zawarte i niech ten

Speaker A

tutaj obrazek będzie dla nas punktem wyjścia do kolejnego odcinka w którym szczegółowo przyjrzymy się regulacją funkcjonowania układu krążenia a tymczasem ten odcinek już się skończył więc do zobaczenia dzięki bardzo za ten odcinek zapraszam do obejrzenia innych odcinków na kanale a jeżeli chcesz być

Speaker A

na bieżąco zasubskrybuj kanał klikając w guziczek możesz również zostać moim patronem i wesprzeć mnie w tworzeniu filmów do zobaczenia

Topics:ciśnienie tętniczeukład krążeniatętniceżyłynaczynia włosowatefala tętnaciśnienie skurczoweciśnienie rozkurczowemetoda Korotkowamikrokrążenie

Frequently Asked Questions

Co to jest ciśnienie tętnicze i jak powstaje?

Ciśnienie tętnicze to siła, z jaką krew naciska na ściany naczyń krwionośnych, powstająca głównie podczas skurczu lewej komory serca, która wypycha krew do aorty i tętnic.

Jakie są różnice między tętnicami a żyłami w układzie krążenia?

Tętnice pełnią funkcję zbiorników ciśnieniowych dzięki włóknom sprężystym i mięśniówce gładkiej, natomiast żyły są zbiornikami objętościowymi, mogą gromadzić dużą objętość krwi i w razie potrzeby ją przepompowywać.

Na czym polega metoda Korotkowa pomiaru ciśnienia tętniczego?

Metoda Korotkowa to klasyczna technika pomiaru ciśnienia tętniczego za pomocą ciśnieniomierza i słuchawki, polegająca na słuchaniu dźwięków przepływu krwi podczas stopniowego spuszczania powietrza z mankietu.

Get More with the Söz AI App

Transcribe recordings, audio files, and YouTube videos — with AI summaries, speaker detection, and unlimited transcriptions.

App Store Google Play

Or transcribe another YouTube video here →

AI medical transcription for your own lectures & recordings →

Free tools: TXT to SRT · SRT Validator · Merge SRT · Subtitle to Text · All tools