Speaker A
Hej, w dzisiejszym odcinku opowiem co nieco na temat insulinoterapii. Stosowana i podawana insulina jest już ostatecznym rozwiązaniem w cukrzycy wtedy, kiedy już trzustka nie działa i własnej insuliny nie produkuje lub produkuje jej znacząco za mało. Jest to też podstawowy sposób leczenia cukrzycy typu pierwszego, tak naprawdę jedyne leczenie w tym wypadku. Natomiast w przypadku cukrzycy typu drugiego jest to tak zwany końcowy etap leczenia, kiedy już dojdzie do maksymalnego wyczerpania zapasów insuliny i niestety też insulina jest wtedy niezbędna do podawania tym pacjentom. Chociaż tak jak oglądaliście zeszły odcinek o lekach przeciwcukrzycowych, to jednak mamy dosyć sporą linię obrony różnymi lekami przed tym, żeby nie doszło do tego momentu, kiedy trzeba będzie podawać insulinę, ale niestety insulinę koniec końców podawać trzeba. Insulina najczęściej pacjentom podawana jest podskórnie. Pacjenci sami podają sobie insulinę. Jeżeli cofnęlibyśmy się do lat osiemdziesiątych XX wieku, to wtedy jeszcze funkcjonowały insuliny świńskie, bydlęce, produkowane z świń i tych różnych bydląt. Natomiast aktualnie tworzy się insuliny rekombinowane, czyli takie ludzkie insuliny, i dodatkowo jeszcze analogi, czyli te insuliny ludzkie dodatkowo zmodyfikowane, aby uzyskać określone właściwości farmakokinetyczne. Jeżeli chcielibyśmy podzielić insuliny na jakieś takie główne grupy, to możemy podzielić je na tak zwane insuliny ludzkie, czyli stworzone metodą rekombinacji genetycznych i produkowane przez różnego rodzaju albo bakterie, albo drożdże, dokładnie aminokwas w aminokwas, taka insulina jak insulina ludzka. Natomiast są jeszcze analogi, czyli zmodyfikowane cząstki tej insuliny ludzkiej w taki sposób, żeby miały odpowiednie funkcje. Jeżeli chodzi o insulinę ludzką, to dzielimy ją na insulinę krótko działającą, czyli insulinę regularną, zwyczajną, normalną, neutralną. Kilka słów zaraz o tym czy wiesz. Insulinę średnio długo działającą, tak zwaną insulinę NPH, inaczej nazywaną insuliną izofanową. Natomiast analogi dzielą się na szybko działające, wśród nich jest aspart, lispro czy glulizyna. Natomiast długodziałające insuliny to insuliny glargine, detemir czy insulina dudek. Nazwy grup insuliny wskazują też również na to, jak długo te insuliny działają i w jaki sposób one działają, a określonych tych grupach właśnie teraz dokładnie opowiem. Warto nadmienić, że praktycznie standardowo wszystkie insuliny występują w stężeniach 100 jednostek na mililitr, więc na odpowiednia, kiedy będziecie używać, jeżeli inaczej nie jest podane na opakowaniu, to stężenie w jednym mililitrze jest 100 jednostek insuliny. Pierwsza z insulin, o której powiem, to jest insulina regularna, nazywana również insuliną neutralną krystaliczną, starą, normalną czy rozpuszczalną. I to jest właśnie ta insulina, jedyna z grupy tych insulin krótko działających. W nazwach preparatów różnego rodzaju często pojawi się literka R albo słowo rapid – i to oznacza, że to jest właśnie ta insulina krótkodziałająca. Ona jest identyczna z tą insuliną ludzką produkowaną przez nas, tylko że jest produkowana właśnie tymi biotechnologicznymi metodami przez albo bakterie E. coli, albo przez drożdże piekarnicze. Dodatkowo do preparatu tych insulin regularnych dodawane są jony cynku. Jony cynku powodują, że wokół tych jonów te cząsteczki insuliny tworzą najpierw dimery, łącznie takie heksamery, czyli cząsteczki 6 cząsteczek insuliny zgromadziło się wokół jonów cynku, i potem jest podana podskórnie do tkanki podskórnej właśnie. W tej podaży to stopniowo od tego cynku odłączają się najpierw dimery, a następnie dimery rozkładają się na monomery. Monomery już są wchłaniane do krwi. To, że to występuje w takiej formie, pozwala na to, że insulina od razu natychmiast w całości nie wchłania się do krwi, tylko to uwalnianie jest powolne i stopniowe. Dlatego też insulinę regularną stosuje się raczej do posiłku i podaje się ją z wyprzedzeniem około 30 minut przed posiłkiem, żeby w czasie spożywania już zaczęła działać. Mówiąc o insulinie, często też mówimy o takich elementach jak początek działania, szczyt czy też maksymalne działanie i ten moment, w którym już kończy się działanie tej insuliny. Początek działania insuliny regularnej to jest 30 minut, szczyt osiąga działania po mniej więcej godzinie do trzech, no i ostatecznie ona jest w stanie utrzymywać się we krwi, działać jeszcze do 6, maksymalnie 8 godzin. Insulinę regularną, w odróżnieniu też od innych insulin, można mieć taką właściwość, ale o tym zaraz, bo mówiłem wam, że insuliny normalnie one są podawane podskórnie, ale czasami, szczególnie u pacjentów hospitalizowanych w ciężkich stanach, trzeba podawać insulinę dożylnie. Insulinę regularną można jak najbardziej podawać dożylnie i to warto pamiętać, że oprócz podskórnie, ona również może być stosowana dożylnie. Kolejną insuliną, o której opowiem, to insulina NPH, nazywana również izofanową, mont-inox, żoną do insuliny średnio długo działających, czy też inaczej o pośrednim czasie działania. Często te preparaty mają w sobie literkę N, że coś tam, coś tam N, to wskazuje, że to jest ta insulina NPH. I co ją wyróżnia? Właśnie to, że oprócz jonów cynku w roztworze znajduje się takie białko protamina i wokół tej protaminy przyłączają się do każdej protaminy cztery kawałki insuliny. Ta protamina, do której przyłączona jest insulina, podawana podskórnie, to dopiero podskórnie zaczynają działać enzymy proteolityczne, które tę protaminę, która jest białkiem, rozkładają i wraz z rozkładem protaminy uwalniają się monomery właśnie insuliny do krwi. Ta insulina jest właśnie do krwi wchłaniana i przez to, że trochę czasu zajmuje, zanim te enzymy tę protaminę rozłożą, to dlatego też wchłanianie do krwi jest dosyć powolne i też długo uwalniana jest insulina. Czyli po podaży podskórnej ona przez dosyć długi czas się uwalnia, więc czas maksymalnego działania insuliny jest długi. Stąd też często ta insulina jest wykorzystywana jako insulina bazowa w takim modelu, o którym powiem – baza bolus. Bo o co chodzi? Chodzi ogólnie o to, że insulina fizjologicznie wydzielana jest w pewnym bazowym, podstawowym poziomie cały czas, plus dodatkowo w momencie, kiedy spożywamy pokarm, trzustka wyrzuca dodatkową ilość insuliny. I tutaj podobnie, chcąc podawać insulinę pacjentowi, który jest zupełnie od niej zależny, często chcemy właśnie podać insulinę, która będzie dosyć długo działała jako taka insulina bazowa, a insuliny o krótkim czy szybkim działaniu podajemy jako te bonusy dodatkowe i one są podawane do posiłku. Tak tutaj ta insulina NPH, przez to że ona działa długo, to jest tą insuliną często bazową. Oprócz tego jest wykorzystywana jako składnik mieszanek insulinowych, bo często u pacjentów z cukrzycą typu drugiego, którzy przechodzą powoli na insulinoterapię, możemy im podawać insulinę w sposób taki, nie do końca, że tak powiem, w stu procentach skrupulatny co do jednostki, tylko możemy zastosować właśnie mieszanki. Ta insulina NPH znajduje się w insulinach, w mieszankach takich dwufazowych. Co to oznacza? Że jest tam insulina krótkodziałająca, czyli tam neutralna, ta która ma już po pół godziny działanie, tak, i do tego mamy jeszcze tę insulinę średnio długo działającą, czyli insulinę NPH. W tym momencie mamy te różne mieszanki, gdzie właśnie w jednym wstrzyknięciu mamy zarówno krótko działającą insulinę, jak i średnio długo działającą. I tak krótko działająca zapewnia jakiś taki pik insuliny na posiłek, a ta średnio długo działa utrzymuje ten taki bazowy poziom. Zawartość tej insuliny krótko działającej względem tej średnio długo działającej jest różna i to w procentach się wyraża. To może być tej insuliny krótko działającej w tym roztworze, w tej mieszaninie 20, 25, 30, 40, 50. Stąd jeżeli mamy różne nazwy mieszane, które tutaj się też w nazwach mają, często słowo Mix, to dodatkowo pojawia się literka, na przykład 24, 35 albo 25 albo 30. I jeżeli w tym jakimś MX4 mamy, to wiemy, że tam jest czterdzieści procent insuliny krótko działającej. To pozwala mniej więcej dopasowywać mieszankę do pacjenta i do jego po...