Fizjologia hormonów tarczycy — Transcript

Cześć, cześć, witam was bardzo serdecznie w pierwszym odcinku zupełnie nowego cyklu filmów na temat endokrynologii i zaczniemy sobie od endokrynologicznych podstaw, tak naprawdę fizjologii tego, co się dzieje z hormonami tarczycy, hormony tarczycy. No, czymże jest ta tarczyca? No to wiemy, że tarczyca to jest taki narząd, gruczoł, który przylega do tchawicy tuż poniżej krtani, tuż poniżej najbardziej wybrednego elementu chrząstki tarczowatej, stąd też nazwa tarczycy. I tarczyca głównie wytwarza, syntetyzuje dwa hormony: tyroksynę oznaczoną skrótem T4 oraz trójjodotyroninę oznaczaną skrótem T3, przy czym to głównie tyroksyna jest

produkowana w tarczycy. 85 procent hormonów produkowanych to jest właśnie tyroksyna i oba te hormony odgrywają swoje efekty, działają poprzez receptory na syntezę, mówią przeróżne rzeczy. Ogółem działaniem jest napędzanie metabolizmu, przy czym to napędzanie metabolizmu dużo bardziej jest pobudzane

przez trójjodotyroninę, przez te trzy. Natomiast tyroksyna nie ma tak silnego efektu, ponieważ ta trójjodotyronina ma aktywność kilkukrotnie wyższą. A poza tym, kiedy już zostaną wydzielone do krwi te hormony, to tyroksyna, to T4, w wątrobie przez dejodynazy, takie enzymy, jest

przekształcana do trójjodotyroniny i stąd właśnie ta trójjodotyronina jest najbardziej efektywnym, tym najsilniej działającym hormonem. A tyroksynę można nazwać tak naprawdę prohormonem, z którego dopiero ta najbardziej aktywna metabolicznie trójjodotyronina powstaje. Uwolnione do krwi T4 i T3 tak naprawdę wolno sobie nie pływają, lecz są wiązane z

białkami, głównie z białkami transportującymi, takimi jak TBG, to jest taka globulina wiążąca tyroksynę, również przez albuminę, przy czym dużo większe powinowactwo do tych białek wiążących ma T4, tyroksyna. Stąd też wpływa to na czas półtrwania tych hormonów we krwi. Dla T3 to jest około

jednego dnia, no około 18 godzin, natomiast te cztery nawet do tygodnia we krwi może się utrzymywać, uwolniony z tarczycy i właśnie wynika to z tego, że ono jest zabezpieczone przed ucieczką, rozkładem, z użyciem poprzez to, że silnie związane przez te białka

transportujące. Natomiast trójjodotyronina, jako już ta bardzo aktywna, która ma mniejsze powinowactwo, prędzej przechodzi do tej formy wolnej, która już działa na tkanki. Jeżeli spojrzymy sobie na budowę tarczycy, no to jeżeli chodzi o anatomię, to jest prosta sprawa: jest płat prawy, płat lewy, jest

piramidowy, czyli taka pozostałość rozwoju embriologicznego, gdzie tam z języka, że tak powiem, spłynęły. A te tkanki tworzące tarczycę, jaki pośrodku znajduje się tak zwana naciśnij, czy też węzina tarczycy. No i nie ma tutaj dużo filozofii. Natomiast jeżeli spojrzymy pod

mikroskopem, to już troszeczkę inaczej wygląda tarczyca. Mianowicie ona głównie zbudowana jest z dużej ilości pęcherzyków zbudowanych z nabłonka pęcherzykowego i te komórki pęcherzykowe tworzą pęcherzyki, wśród których jest koloid. I koloid jest zbiorem, tak naprawdę płynem, w którym gromadzą się białka, tak zwane

tyreoglobuliny, stanowiące magazyn jodu i hormonów tarczycy. Pomiędzy pęcherzykami znajdują się również komórki C, których nie jest tak naprawdę dużo, nie stanowią dużego odsetka procenta komórek tarczycy, i komórki C produkują kalcytoninę, taki hormon, który może wpływać na gospodarkę wapniową, ale

fizjologicznie u człowieka nie ma dużego znaczenia. No i oczywiście jeszcze naczynia krwionośne i tak właśnie mikroskopowo zbudowana jest tarczyca. Przejdźmy do etapu tego, jak regulowane jest wydzielanie tych hormonów, bo jak zapewne wiecie już nawet z liceum czy skądś tam, że to wszystko działa także to

są poszczególne etapy, że jest najpierw podwzgórze, które wydziela hormony uwalniające. Tutaj w tym wypadku jest to tyreoliberyna, TRH, która dopiero pobudza przysadkę mózgową, a konkretnie przedni płat przysadki mózgowej do wydzielania TSH, czyli tyreotropiny, hormonu tyreotropowego, który pobudza rozwój, wzrost i uwalnianie

hormonów tarczycy. I wtedy dopiero tarczyca uwalnia do krwi te T4 i T3, czyli swoje hormony, które mają swój efekt metaboliczny. Ale tutaj wchodzą te elementy regulacyjne, czyli sprzężenia zwrotne, pęd sprzężenia zwrotnego ujemne, gdzie T4 i T3 działając na przysadkę

hamują uwalnianie TSH, jak również działając na podwzgórze hamują uwalnianie TRH, czyli hamują te sygnały, które prowadzą do ich uwolnienia i pobudzenia. I właśnie to uwalnianie TSH w przysadce jest bardzo czułe na wszelkie zmiany poziomów T3, T4 we krwi, stąd TSH

jest bardzo dobrym parametrem diagnostycznym stosowanym jako takie badanie przesiewowe w momencie, kiedy podejrzewamy jakieś problemy z poziomami hormonów tarczycy. Skoro zostały już uwolnione T4 i T3, to na co one działają, jak one działają? Przede wszystkim one działają na metabolizm,

wpływając na wiele szlaków metabolicznych. W przypadku węglowodanów one nasilają glikogenolizę, glukoneogenezę, czyli powstawanie, uwalnianie glukozy. Dodatkowo napędzają wchłanianie glukozy z jelit i transport glukozy do komórek mięśniowych, adipocytów i zużywanie ich właśnie w procesie tutaj fosforylacji oksydacyjnej, żeby wytworzyć energię. Więc

z jednej strony, żeby było jak najwięcej paliwa, uwolnienie paliwa, pobranie paliwa i dalej spalanie tego paliwa. Jeżeli chodzi o białka, to z jednej strony one nasilają syntezę białek, głównie enzymów tutaj w tkankach, jak również proteolizy, głównie w komórkach mięśniowych, czyli

rozkładanie tych białek, aminokwasów. Aminokwasy często również te w procesie glukoneogenezy są przekształcane w glukozę, która jest potem, no, spalana w tych procesach oddychania komórkowego, jak i również nasila metabolizm kolagenu czy też nasila rozkład mukopolisacharydów. W to akurat nie są białka, ale też takie

substancje białkowo-węglowodanowe. No i ostatecznie mamy tu, że i hormony tarczycy nasilają lipolizę, rozkład tkanki tłuszczowej, uwolnienie wolnych kwasów tłuszczowych i potem zużycie tych kwasów tłuszczowych w tkankach, jak i również w tkankach pobudzają lipogenezę, czyli z jednej strony zużywanie, a z drugiej strony

tworzenie. I też dzięki tym zmianom dzieje się tak, że pojawia się dużo więcej receptorów dla lipoprotein o niskiej gęstości, czyli tych LDL, i na hepatocytach na przykład, i dzięki temu LDL są pochłaniane intensywnie i wykorzystywane dalej do tworzenia, syntezy, metabolizowania. No po

prostu fabryka działa na pełnych obrotach. Stąd też typowe w przypadku działania hormonów tarczycy, a szczególnie nadczynności, kiedy tych hormonów tarczycy jest za dużo, jest spadek stężenia cholesterolu, co jest też bardzo częstym takim pytaniem lekowym właśnie, jak zachowuje się cholesterol

właśnie w zaburzeniach hormonów tarczycy. No i w każdym razie tato ostatecznie to, co mówiłem, dokładane jest do pieca, czyli jest uogólnione nasilenie metabolizmu tlenowego, a z tym z użyciem tym tlenowym w mitochondriach i tak dalej wytwarzana jest ciepło, temperatura, tak

czyli dochodzą procesy terenowego termogenezy, czyli wytwarzania ciepła. I w przypadku nadczynności tarczycy, nadmiaru hormonów, dochodzi właśnie do podwyższonej temperatury ciała i takiego przyzwyczajenia się do tej dużej temperatury ciała, i z drugiej strony pacjent może źle znosić niższe temperatury, jakby że go bardzo drażnią i

bardzo ciągle jest mu zimno. Tak naprawdę, ale oprócz tych elementów metabolicznych hormony tarczycy są również bardzo ważne dla rozwoju, różnicowania tkanek, różnych narządów w czasie embriogenezy właśnie. Moduł szczególnie istotne są dla rozwoju ośrodkowego układu nerwowego, stąd jest zalecane, żeby młode kobiety, które

zachodzą w ciążę, miały wyrównane poziomy hormonów tarczycy, jaka zalecana jest suplementacja jodu w czasie ciąży. No to jak sami właśnie widzicie, no dlatego właśnie dlatego. Ale przejdźmy już do samej syntezy hormonów tarczycy, więc do syntezy tych hormonów niezbędny jest jod,

ten jod musi być z krwi pobrany i zmagazynowany w koloidzie, bo jod jest po prostu elementem hormonu tarczycy i bez jodu nie ma tych hormonów. Więc mamy jod z krwi w postaci jodków, który takim symporterem, so do wyjątkowym, tak zwanymi

semi jest pompowany do komórek pęcherzykowych i stąd kanałami jonowymi potem jod jest wtłaczany, no wpada do koloidu.

Semi jest pompowany do komórek pęcherzykowych i stąd kanałami jonowymi potem J jest wtłaczany No wpada do koloidu i właśnie w tym kolorze idzie J jest wbudowywany do reszty tyrozyny w takim białku tyreoglobulinie ta tyreoglobulina jest bardzo ważna ponieważ to jest takie

złożone białko z resztami węglowodanowy mi tak dalej które ma bardzo dużo w sobie aminokwasu tyrozyny i właśnie te aminokwasy tyrozyny stanowią bazę podstawę do syntezy hormonów tarczycy i w momencie kiedy mamy już tj Key to tej opcji są utleniany i

wbudowywane do tyreoglobuliny do tych reszte tyrozynowych i do tego pierścienia tutaj romantycznego której jest właśnie wtedy rozwinieta tyreoperoksydaza wbudowuje tam właśnie j i odbudowuje jedną cząsteczkę albo dwie cząsteczki i stąd powstają nam tak zwane diety i Mity diety czyli diodą tyrozyny

czyli tyrozyny wbudowanymi dwoma cząsteczkami jodu albo A ty gdzie została mono mono jodo tyrozyna gdzie Jedna cząsteczka jodu została tutaj wbudowana tyreoperoksydaza oprócz wbudowywania jodu do tych reszte tyrozyny ona potem te reszty łączy ze sobą spawa 2 w jedną

tworząc tutaj takie połączenia połączenie na przykład d to z mitem sprawia że powstaje coś takiego właśnie gdzie tutaj mamy trzy cząsteczki jodu i to jest właśnie te trzy trójjodotyronina czyli hormon T3 który jest zawieszony wbudowany w rusztowanie tej tyreoglobuliny czyli tego białka

tego łańcucha aminokwasów i wśród tych aminokwasów właśnie są te tyrozyny te reszty tyrozynowe które najpierw są modyfikowane dodawane dodawany jest j a potem jeden łańcuch jest wykrywany wpinany w drugi i się takiej czujny podwójny taki dwa pierścienie się łączą

właśnie już tak naprawdę w praktycznie w hormony które jeszcze nie są aktywne bo są wbudowane właśnie w to rusztowanie jak w fabryce powiedzmy podwieszone pod jakiś tam na niewiele linię wyciąg taśmowy Natomiast jeżeli that połączymy ZDiTM to powstaje T4 czyli

tetrajodotyronina tak zwana tyroksyna i właśnie formie tych duetów mitów czy już gotowej T3 T4 wbudowanej wtedy o globuliny w ten sposób hormony tarczycy są magazynowane w kolo idzie w tych pęcherzykach Jeżeli patrzymy na te o peroksydazy Która właśnie ty niezbędnym

enzymem do syntezy hormonów tarczycy to wypadku nadczynności tarczycy często stosowane są leki które są blogerami tyreoperoksydaza i taki mlekiem w Polsce dostępnym jest tiamazol i ten lek hamuje tyreoperoksydaza czyli hamuje włączanie to i syntetyzowanie właśnie mitów mitów i dalej hormonów tarczycy więc teraz

wróćmy troszkę z powrotem do tego co już widzieliśmy i tutaj troszkę w innej formie już widzicie tyreoglobuliny Dzięki tyreoperoksydazie wbudowane majowy imanity magii Ty no i ma jeszcze podłączane te hormony tarczycy już powstałe I w tym momencie jeżeli tutaj

no tarczyca ma uwolnić ma sygnał do uwolnienia tych hormonów tarczycy na przykład pobudzenie przez TSH z przysadki uwalniane to wtedy te fragmenty koloidu są Endo cytowane do pęcherzyków do komórek pęcherzykowych i w tym właśnie pęcherzyku do tego pęcherzyka podłączają się lizosomy

zmianami które trawią tyreoglobuliny i tyreoglobulina jest trawiona na fragmenty elementy a z nich odłączane są kolejną mity które tak naprawdę nie są uwagę do krwi No bo po co bo to nie są jeszcze pełne hormony więc one są

rozkładane i z powrotem jest z nich wychwytywane i od Który z powrotem jest w pompowane natomiast hormony tarczycy T3 T4 już wolne uwalniane są do krwi Gdzie mogą wywoływać te efekty o których już mówiłem w tym odcinku na sam koniec

Chciałbym przedstawić taką mapkę chorób tarczycy gdzie są wymienione przeróżne choroby nie powiedziane że ja tych wszystkich chorobach powiem w tej serii natomiast na najważniejszych w szczególności powiem choroby tarczycy tak naprawdę możemy podzielić na dwie główne grupy chorób choroby które

związane są z nadczynnością tarczycy czyli tam gdzie tych hormonów jest uwalniana nadmierna ilość syntetyzowana czy też uwalniana nadmierna ilość do tych chorób na zaliczamy chorobę gravesa-basedowa taką podstawową chorobę związaną z nadczynnością jak również wole guzkowe czy gdzie w tym wolu czyli

takim powiększonym gruczole tarczowym takie guzki aktywne wytwarzają hormony tarczycy w nadmiernej ilości może być też gruczolak czyli łagodny nowotwór pojedynczy taki guzek który syntetyzuje hormony czy też podostre zapalenie tarczycy choroba wirusowa która powoduje właśnie w tym zapaleniu powoduje

uwolnienie zgromadzonych tutaj hormonów tarczycy do krwi przez co mamy Nadczynność czy też frazą fazę ostrą początkową chorobę Hashimoto gdzie mówimy o hashi toksykologii za choroba Hashimoto to jest najczęstsza pierwsza przyczyna niedoczynności tarczycy ale w początkowym etapie kiedy dochodzi do

uszkodzenia gruczołu tarczowego takiego pierwszego autoimmunologicznego No to też może być wyrzucane nadmiernej ilości hormonów tarczycy na początku zanim dojdzie do niedoczynności No i stosowanie niektórych leków jak lewotyroksyna czy amiodaron amiodaronem tutaj przeciw arytmiczny który Zawiera jod i stąd może

doprowadzić do nadczynności tarczycy natomiast niedoczynność to jest autoimmunologiczna choroba Hashimoto najczęstsza przyczyna jak również bardzo często są przyczyny jatrogenne tak jak stosowanie jodu radioaktywnego apelację różne Gdzie wycinana jest tarczyca czy też inne jakieś stosowane leki przeciwtarczycowe hamujące działanie

tarczycy niedobory jodu późna faza tego powodu ostrego zapalenia tarczycy gdzie na początku był wyrzut hormonu to potem w efekcie może przez kilka tygodni miesięcy utrzymywać się niedoczynność taka forma choroby gravesa-basedowa z przeciwciałami które zamiast pobudzać receptor dla TSH tego

blokują czy też różnego rodzaju choroby naciekowe jak amyloidoza sarkoidoza zapalenie Lidla które uszkadzają i sprawiają że tarczyca nie jest w stanie pełnić swojej funkcji na tyle wydajnie czy też niedoczynność przysadki niedobór TSH a wyniku niedoboru TSH nie ma tego

bodźca z żyjącego powstawanie syntezę hormonów tarczycy no oprócz właśnie tych dwóch grup nadczynność i niedoczynność i wokół których głównie będziemy się obracać w kolejnych odcinkach możliwe są też nowotwory jest kilka typów jak rak brodawkowaty który jest najczęstszym rakiem ale również rak pęcherzykowy rak

anaplastyczny rak rdzeniasty i ten rak rdzeniasty powstaje z tych komórek C tych komórek syntetyzujący kalcytoninę i kalcytonina tutaj jako taki marker nowotworowy w tym roku rdzeniastym jest stosowana No i jeszcze inne choroby to wolę nietoksyczne czyli wole guzkowe

wole guzowate które nie wydziela hormonów tarczycy często powstaje jako niedobór jodu czy inne jeszcze różnego rodzaju tam zapalenia tarczycy mogą wystąpić więc jak widzicie chorób związanych z tarczycą jest bardzo dużo ale tak naprawdę one często Niezależnie jaka jest przyczyna mają

podobny przebieg Kliniczny po one obraz No bo odpowiednio obraz Nadczynność czy niedoczynność które są charakterystyczne i o których opowiem w kolejnych odcinkach i na sam koniec tylko parę słów na temat diagnostyki tych różnych chorób bo mogą być zaburzenia

czynnościowe zaburzenia hormonalne i wtedy należy oznaczać hormony albo możemy mieć jakieś zaburzenia morfologiczne czyli zmiany jakiś budowy kształtu coś jest nie tak z tą tarczycą wtedy pierwszym takim badaniem też oprócz hormonów jest USG tarczycy w badaniach hormonalnych Najpierw to

badanie takie przesiewowe TSH robimy jeżeli z nim jest coś nie tak to dalej oznaczamy jest są hormony ft4 czyli wolna tyroksyna czyli to jest ten mały odsetek tyroksyny niezwiązanej z albuminami i właśnie one są oznaczane jako W tych badaniach laboratoryjnych

czasami również oznaczane są ft3 czyli wolna trójjodotyronina Ale to właśnie takie formy wolne a nie te z on jest białkami jeżeli z nimi coś jest nie tak to też diagnostyka szczegółowa WSG możemy zobaczyć też jakieś zmiany wielkości unaczynienia czy jakieś zmiany

ogniskowe i wtedy diagnostyce szczegółowej szczególnie w przypadku jakiś zaburzeń hormonalnych szukamy przyczyn raczej w tych chorobach autoimmunologicznych jaklewicz bassetow jak Hashimoto i szukamy przeciwciał przeciwtarczycowych ewentualnie też wykonujemy badania scyntygrafii tarczycy czy badania jodochwytności czyli badamy jakiś zwykły diody z krwi czy też w badaniu

scyntygraficznym są specjalne tutaj takie znaczniki i sprawdzamy czy na przykład nie ma jakiegoś obszaru tkanki Głuska w tarczycy które jakoś wyjątkowo silnie pobiera nam ten nam ten znaczniki możemy to potem zobaczyć w tym badaniu czy też na badanie histopatologiczne a pobieramy

do niego materiał najczęściej poprzez biopsję Aspire znam cienkoigłowa mą Czyli taką cienką igiełką nakłuwamy pobieramy aspirant właśnie z tarczycy i dalej diagnozujemy choroby i o tych różnych chorobach tarczycy Opowiem wam w kolejnych odcinkach