กริช วัฒนธรรมเเห่งชวามลายู I ประวัติศาสตร์นอกตำรา EP.44 — Transcript

มีพระพุทธศตวรรษที่ 5-13 ในยุคที่อารยธรรมอินเดียได้เข้ามามีบทบาทในดินแดนคาบสมุทรมาลายูและหมู่เกาะต่างๆ ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ส่งผลให้วิถีชีวิตของผู้คนในดินแดนแถบนี้ถูกหล่อหลอมไปด้วยอิทธิพลครั้งศาสนาฮินดูก่อนที่จะเข้าสู่ยุคแห่งความรุ่งเรืองทางพุทธศาสนาและตามมาด้วยศาสนาอิสลาม สิ่งเหล่านี้เองครับ ซึ่งล้อมให้เกิดสิ่งที่เรียกว่าวัฒนธรรมชวามาลายูค่ะ และนี่คือ 1 อัตลักษณ์ของวัฒนธรรมชวามลายู กริชเป็นได้ทั้งสิ่งศักดิ์สิทธิ์ อาวุธประจำกาย สิ่งบ่งบอกถึงความเป็นชายชาตรี รวมถึงสถานะของผู้ที่เป็นเจ้าของและเครื่องหมายประจำวงศ์ตระกูล

[เพลง]

เชื่อกันนะครับว่ากริชในภูมิภาคนี้มีต้นกำเนิดครั้งแรกในประเทศอินโดนีเซีย ตามรูปจำหลักที่ผนังวิหารสู่คุกของชว่าว เดี๋ยวเรากลางพุทธศตวรรษที่ 14 หรือรูปของเทพเจ้าภีมะ นักรบชวาที่กำลังใช้มือเปล่าจับเหล็กร้อนตีกริชโดยใช้ข้าวของตนเองรองรับต่างๆ ทั้งกระทั่งถึงสมัยอาณาจักรมัชปาหิตนะครับที่ได้แผ่อำนาจไปทั่วทั้งคาบสมุทรมลายู กริชก็ได้กลายเป็นสิ่งที่ใช้กันอย่างแพร่หลายทั่วไปม.ค ผมนับตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 15 เรื่อยมาจนถึงพุทธศตวรรษที่ 19 คติความเชื่อเกี่ยวกับการใช้กริชแบบฮินดูได้เริ่มถูกแทนที่ความเชื่อตามแบบศาสนาอิสลามที่แพ้เข้ามาในภูมิภาคนี้ การใช้และการทำกริชจึงอยู่ภายใต้หลักและแนวคิดของศาสนาอิสลามอย่างเคร่งครัด เคยเป็นที่นิยมแพร่หลายทั้งในภาคใต้ของไทยเรื่อยไปจนถึงมาเลเซีย อินโดนีเซีย หรือแม้กระทั่งบางส่วนของฟิลิปปินส์ก็คงไม่ผิดนักนะครับหากเราจะกล่าวว่ากริชนั้นคือวัฒนธรรมร่วมของคนทั้งคาบสมุทรมาลายูและชวา ในอดีตเคยเป็นอาวุธศักดิ์สิทธิ์ที่มีคุณค่าทางวัฒนธรรม บ่งบอกถึงความสำคัญและระดับชนชั้นของบุคคล

[เพลง]

ปัจจุบันกริชยังคงมีบทบาทสำคัญไม่น้อยไปกว่าเดิมนะครับ อย่างเช่นกษัตริย์ในคาบสมุทรมลายูทั้งมาเลเซียและบรูไนต่างทรงฉายกริชประจำขอพระองค์อยู่เสมอในฐานะเครื่องราชกกุธภัณฑ์ มีฤทธิ์ในดินแดนแถบนี้ สามารถจำแนกออกได้ตามสกุลช่างของแต่ละพื้นที่ครับ โดยทั่วไปจะเห็นได้จากรูปทรงของด้ามกริชที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว เช่น ปิดแบบกลุ่มบาหลี กริชแบบชวา กริชแบบสุมาตรา กริชแบบบูกิต รวมทั้งกริชในสกุลช่างทางภาคใต้ตอนล่างของประเทศไทย ติดในทุกสกุลช่างล้วนมีส่วนประกอบสำคัญหลัก 3 ส่วนเหมือนๆ กันนะครับ นั่นก็คือส่วนใบมีด ส่วนด้ามกริช และส่วนของฝักกริช สำหรับประเทศไทย กริชที่ทั้งชาวไทยพุทธและชาวไทยมุสลิมในภาคใต้ต่างนิยมนั้นแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่นะครับ นั่นก็คือกลุ่มสกุลช่างปัตตานีและกลุ่มสกุลช่างสงขลา นครศรีธรรมราช เอกลักษณ์ของด้ามกริชในสกุลช่างปัตตานีมีความแตกต่างจากกริชในภูมิภาคนี้นะครับ นั่นก็คือด้ามกริชจักหน้ากากเป็นรูปหัวนกพังกะ ซึ่งเป็นนกกระเต็นพื้นเมืองพันธุ์หนึ่ง รูปร่างที่เกินเส้นโค้งแสดงการเคลื่อนไหวทุกส่วนที่ลื่นไหลเป็นจังหวะ อ่อนช้อยไปยังส่วนปลายจมูก สร้างความรู้สึกของการพุ่งทะยานออกไปข้างหน้า ลวดลายของการแกะสลักที่วิจิตรพิสดาร แสงไปด้วยอำนาจแห่งพลังและความลึกลับ ทำให้ด้ามกริชในสกุลช่างปัตตานีได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง

[เพลง]