WSPÓLNE DZIEJE ROSJI I CHIN. | XIII wiek – współczesnoś… — Transcript

Wykład prof. Hieronima Grala o wspólnych dziejach Rosji i Chin od XIII wieku, z naciskiem na wpływy mongolskie i historyczne relacje.

Key Takeaways

Relacje Rosji i Chin mają głębokie historyczne korzenie sięgające XIII wieku i najazdów mongolskich.
Mongołowie byli pośrednikami kulturowymi i technologicznymi między Chinami a Rosją.
Wiele elementów rosyjskiej państwowości i organizacji pochodzi z wpływów chińskich za pośrednictwem Mongołów.
Historia relacji rosyjsko-chińskich jest bardziej złożona niż powszechne stereotypy o Mongołach i Tatarach.
Kontakty między tymi krajami miały wpływ na rozwój biurokracji i systemów komunikacji w Rosji.

Summary

Profesor Hieronim Grala omawia historyczne relacje między Rosją a Chinami od XIII wieku do współczesności.
Początki kontaktów są związane z najazdami Mongołów, którzy korzystali z chińskiej myśli technicznej i organizacyjnej.
Mongołowie jako sukcesorzy cesarstwa chińskiego mieli wpływ na Rosję, m.in. poprzez wprowadzenie poczty kurierskiej i innych rozwiązań.
Wspólne doświadczenia historyczne Rosji i Chin były pośrednio związane z panowaniem dynastii mongolskiej.
Profesor podkreśla, że wpływy mongolskie w Rosji są często mylnie postrzegane, a wiele rozwiązań pochodzi z Chin.
Przykłady wpływów chińskich to m.in. nazwa i droga herbaty do Rosji oraz organizacja poczty.
Dyskutowana jest też rola Mongołów w kształtowaniu rosyjskiej tożsamości i państwowości, z uwzględnieniem różnych perspektyw historycznych.
Profesor zwraca uwagę na różnorodność wpływów i to, że każda kultura przyjmuje obce elementy na swój sposób.
Poruszony jest temat biurokracji i organizacji państwowej jako efektów kontaktów z państwowością mongolską i bizantyjską.
Wykład podkreśla złożoność i wielowarstwowość relacji rosyjsko-chińskich na przestrzeni wieków.

Full Transcript — Download SRT & Markdown

Speaker A

Dzień dobry wszystkim słuchaczom. Mam dzisiaj wielką przyjemność po raz kolejny gościć pana profesora Hieronima Grala z Wydziału Artes Liberales Uniwersytetu Warszawskiego. Dzisiaj bierzemy kolejny kraj pod lupę, jeżeli chodzi o właśnie tematy rosyjskie. Dzień dobry, panie profesorze, bardzo mi miło.

Speaker A

Dzień dobry państwu. Dzisiaj będziemy rozmawiać o Chinach i Rosji, Chinach i Rosji, które w obecnej sytuacji te relacje dla sytuacji międzynarodowej wydają się kluczowe. Tutaj mówi się o tych chińskich inwestycjach w Rosji, mówi się o tym, czy Chińczycy będą w stanie

Speaker A

zastąpić rynek europejski dla rosyjskich towarów, w jaki sposób Chiny dzisiaj myślą o Moskwie. Ale przedtem, w myśl też naszych poprzednich spotkań, chciałbym zapytać pana profesora właśnie o te początki, w jakiś sposób, w tym, kiedy właściwie moglibyśmy powiedzieć, że w tym rosyjskim

Speaker A

myśleniu o świecie pojawia się wątek chiński, biorąc pod uwagę historiografię oraz takie relacje. Oczywiście mówimy o Chinach. No to to jest starożytne cesarstwo, ogrom historii. Jak na to patrzyli Rosjanie z perspektywy lat? Sytuacja jest o tyle skomplikowana, że

Speaker A

gdyby mówić o oficjalnych stosunkach dyplomatycznych, nawet skromnej postaci, bo to odległości były wielkie przecież, ale o początku kontaktów wzajemnych państwa środka i państwa wszechrusi, to w zasadzie zaczynalibyśmy w XVII wieku. I to tak naprawdę w jego połowie najwcześniej. Tymczasem sprawa jest

Speaker A

bardziej skomplikowana, bo te dwa odległe i przez 700 lat w zasadzie oficjalnie nic o sobie niewiedzące państwa i kraje łączy pewne istotne wspólne doświadczenie historyczne. To doświadczenie nazywa się Mongołowie. Warto pamiętać, że kiedy zwaliła się na Ruś Kijowską, na monarchię

Speaker A

rurkowiczów, wielka nawała mongolska drugiej połowy lat 30. XIII wieku, to nie ulega żadnej wątpliwości, że za przewagą technologiczną tej armii, która pozwalała im forsować umocnienia potężnych niekiedy grodów ruskich, łamać umocnienia Włodzimierza nad Klaźmą, czyli Azją, za tym się kryła chińska myśl techniczna.

Speaker A

To Chińczycy, wcześniej podbici przez Mongołów, zaprzężeni w machinę militarną rodu Dżingis-chana, nauczyli tych jeźdźców i łuczników znaczenia prochu, prac saperskich, organizowania przepraw, błyskawicznej komunikacji przez konie rozstawne, przez pocztę kurierską, sygnalizacji na odległość na kilka sposobów, znakami, światłami i tak dalej.

Speaker A

Wreszcie posądza się Chińczyków o to, że przed uderzeniem mongolskim na Europę to oni stali się to agenturą, która przeszła przez tę ziemię, opisując sposób dla siebie znany i zrozumiały, a niekoniecznie zrozumiały dla ludzi średniowiecza europejskiego, przeprawy, drogi, grody i tak dalej. Nawiasem mówiąc,

Speaker A

jest ślad taki w polskiej literaturze pięknej. To w swoim Legnickim Polu Zofia Kossak takiego wykreowała postać kupca Chińczyka, który jest agentem Mongołów. Otóż Mongołowie odgrywali tu kolosalną rolę, ale przecież to działało też w drugą stronę, bo o czym zapominamy, ciągle postrzegając

Speaker A

tych Mongołów jako Tatarów z Sienkiewicza w baranie na kudłatych mierzynkach, zapominamy, że Mongołowie w drugiej połowie XIII wieku i w połowie wieku XIV to sukcesorzy imperium chińskiego, to jest cesarska dynastia, to są rządy mandarynów i to jest po prostu

Speaker A

[Muzyka] imperium. No co tu dużo gadać, po prostu imperium i to imperium przez swoje zachodnie łuski ma do czynienia przecież z podbitą Rosją. Mało się już o tym dzisiaj pamięta, że w Pekinie w XIII wieku istniały ślady powiedzmy w brańców ruskich, a na

Speaker A

początku XIV wieku mamy w ogóle formację z Rusinów złożoną, jedna z setek, jedna setnik Gwardii cesarskiej, a potem nawet cały punkt jest złożony właśnie z Rusinów. Współtowarzyszami niewoli byli Alanowie kaukascy na przykład, kibczacy i tak dalej, też sąsiedzi Rusi. Przecież

Speaker A

to nie jest tak, że te kontakty nie dawały jakiegoś efektu. No, jakby na to nie patrzeć, Pakt mongolika, nawet po rozpadzie na łuszczyn, na dzielne państwa, jednak była czymś wewnętrznie połączona, jak była połączona z tymi niewidzialnymi dla Europejczyka

Speaker A

więzami. Bardzo to widać, jak się czyta Marco Polo przecież. No więc ci Chińczycy o tej Rusi pewnie coś tam wiedzieli. Ruś widziała mniej, bo ci, co dotarli aż tak daleko, to nie zawsze wracali. No proszę pamiętać jednak, ile trwało przemieszczanie się. No

Speaker A

Tym niemniej, tym niemniej jakieś kontakty były i musiały być. Zwracano uwagę na jeszcze jeden aspekt. Otóż kiedy się mówi, że w tradycji państwowej, ustrojowej i społecznej Rosji jest tak wiele wpływów mongolskich, to zapomina się o tym, że

Speaker A

szereg tych zjawisk i pojęć, o których się mówi, jest właśnie importem chińskim, który to, które to rozwiązania Mongołowie zapożyczyli od Chińczyków. No właśnie, chociażby ta poczta, rozstawne konie, prawda? Wszyscy z literatury rosyjskiej 19-wiecznej pamiętamy pojęcie jamu, prawda? Czyli

Speaker A

stacji pocztowej. Pamiętamy zresztą jako polscy patrioci Jana Zapolskiego jako miejsce zawierania zwycięskiego rozejmu z Moskwą, ja stacja pocztowa. Kiedyś porównywano szybkość przemieszczania się poczty władców moskiewskich w XVI, XVII wieku i poczty na zachodzie. Wychodzi to na niekorzyść poczty

Speaker A

habsburskiej, kurierów fugierowskich i tak dalej. Po prostu tam te rozwiązania sprawdzone były od początku w XIII wieku po prostu, a w Chinach chyba jednak jeszcze parę ładnych stuleci wcześniej. No w związku z czym jeden przykład, inny przykład: herbata, czaj, prawda? Dlaczego w Rosji

Speaker A

używa się nazwy tego napoju najbliższej wersji chińskiej, mandżurskiej i tak dalej? Dlaczego droga, którą herbata dotrze do Rosji, jest inną drogą niż ta droga, którą dotrze od Europy? No można by to wszystko mnożyć. To jeszcze zrobię. Słucham, właśnie jeszcze w tym momencie

Speaker A

chciałem zaczepić się pana profesora za słowo, bo też pan profesor mówił o tych relacjach, że Mongołowie... Ale mówi się też, że sami Mongołowie kształtowali tę rosyjskość, że właśnie ci Mongołowie w pewnym stopniu Słowianie jako Rosjanie byli wyniszczani, grabieni, byli psuci przez

Speaker A

właśnie sąsiadów, jakich tutaj mieli akurat w Mongołach, i po tych wszystkich napaściach jakby zmienił się ich właśnie charakter. Wie pan? To jest to, jest to dosyć taka potoczna, powszechna, milcząca serce przeciwników Rosji, rosyjskiej kultury idea. Czy ona oczywiście jest

Speaker A

merytorycznie uzasadniona i czy wszystko można zwalić na Mongołów? To nie wiem. Poprzedni nauczyciele Rusi, czyli Wikingowie, o których mówiliśmy, też do jagniątek i dobrotliwych opiekunów wdów i sierot nie należeli. Państwowość mongolską przeżyli przecież nie tylko Rusini. Mało się dzisiaj już pamięta o

Speaker A

tym, ale na Bałkanach [Muzyka] była cała dynastia wywodząca się z handlu, rządząca, prawda, w Bułgarii i tak dalej. Więc wie pan, to jest dosyć ryzykowne stwierdzenie, zwłaszcza jeżeli będziemy pamiętać, że nie ma jednego modelu dla całej paktu mongolskiej. Dlaczego na

Speaker A

Rusi miało to zrodzić takie skutki, do jakich się odwołujemy, a na przykład w państwie Ilchanów, w państwie Hulagidów, czyli w Iranie, nie zrodziło, do takich skutków zrodziło inne. Wie pan, to zawsze jednak to podglebie solidne i stojące tu na miejscu

Speaker A

na dłuższą metę chyba odgrywa rolę niesłychanie istotną. Przynajmniej mnie tak uczył Aleksander Gieystor, że każda recepcja odbywa się modus recyklantis, czyli jednak to przyjmowanie odbywa się jednak na modłę przyjmującego, a nie nadającego. Więc to nie jest

Speaker A

wszystko takie proste. Poza tym my chcemy wsadzić do jednego pudełka wszystko najlepiej, jeżeli chodzi o katalog negatywny zjawisk: okrucieństwo Wikingów, varegów, okrucieństwo Tatarów, Mongołów i jeszcze biurokratyzm i korupcję bizantyjczyków, prawda, i od razu nam trzecie, żeby to powstaje. A może by tak odwrócić na

Speaker A

przykład rozumowanie i stwierdzić, że kontakt z państwowością mongolską, a w szeroki kontakt także z tradycjami państwowości bizantyjskiej, a potem z emigrantami greckimi, nauczył Moskwę tego, czego na przykład się nasza Rzeczpospolita nigdy nie nauczyła, a mianowicie wykorzystywania takiego atutu, jakim jest sprawna

Speaker A

biurokracja i zorganizowanie sprawnego systemu podatkowego. Mówimy o okrucieństwie Mongołów, zapominając o tym, że używając terroru jako strażaka, w istocie rzeczy, jeżeli nie liczyć takich jak Tamerlan, zdolni byli i skłonni byli zachowywać łagodność i litość. Dlatego...

Speaker A

skapitulowali i wtedy się ich niekselinowało Mówi się o tym strasznym terrorze narośli no Jak wyglądały rządy nad rusią Kniaź dostawał ja w Wordzie dostawał jarłyk przywilej rządzenia to prowincją ruską zbierania podatków przy pomocy teraz tatarskich baskaków metropolita dostawał przywilej dla

Speaker A

kościoła gwarantujący mu jednoroczalność dóbr i tak dalej i tak dalej nikt nie wymuszał zmiany religii nie wyrzynał mniejszości religijnych i tak dalej i tak dalej więc to nie jest Proszę pana mamy fałszywe post sienkiewiczowskie wyobrażenie o ówczesnej ordzie to nie są azje tutaj

Speaker A

to to jest Orda w saraju budują pałac hanowi wenecjanie a na kulikowym polu przeciwko Moskwie obok czambułów tatarskich staje najemna Piechota z gnój No to pamiętajmy o tym że ten Wielki Step rozciągający się do brzegów Morza Czarnego wchodzący w interakcję z

Speaker A

kaukazem z Iranem z Bizancjum funkcjonował tak Jak funkcjonował i dawał summe pewnych zjawisk niekoniecznie sprowadzającą się do pomysłu jurty baraniny i czegoś tam wiesz koniecznie asyru jaser był ważny ale akurat nie w tych czasach No wracając natomiast do

Speaker A

rzeczy czyli do Chin i i Rosji w sumie nie zdajemy sprawy że na kilkaset lat dekompozycja tej spuścizny mongolskiej walki między poszczególnymi rozpadającymi się łusami w zasadzie stworzyły taką nie chcę powiedzieć strefę buforową boforową ale tak o przestrzeń ruchomą

Speaker A

między Chinami i Moskwą że nawet kiedy oba te państwa zaczną już zjednoczonej scentralizowane zrzuciwszy każde na swój sposób obce jarzmo zacznę ekspandować Chiny na zachód a Moskwa na wschód to zanim się spotkają to upłynie do ponad 100 lat a i to spotkanie będzie

Speaker A

przypadkowe Moskwa najbliżej uzyskania wiedzy o Chinach była wtedy kiedy jarmark podbijał chanat zachodniosyberyjski gdzie jakieś tam kontakty otoczenia hanaku Czuma mogło mieć ze światem mongolskim i chińskim natomiast oba te organizmy były zajęte czymś zupełnie innym jak kiedyś porównywałem fenomen

Speaker A

kolonizacji a raczej kolonializmu chińskiego i Moskiewskiego żeby nie powiedzieć rosyjskiego na Syberii To jest bardzo ciekawe bo oni tak sobie idą z dwóch stron i i to są dwa zupełnie różne procesy ponieważ zbiór okratyzowane zorganizowane państwo chińskie usiłuje w sposób zorganizowany

Speaker A

oczyszczając obcych pozostałości swój teren tworzyć taką scentralizowaną strukturę i angażuje w przesuwanie granic aparat państwowy administracje armię i tak dalej i tak dalej mają bliżej Co prawda a Moskwa O czym warto pamiętać dojdzie do amuru nie angażując żywotnych sił państwa

Speaker A

ten wielki gigantyczny sukces kolonizatorski i polityczny który dzisiaj zapewnia od o stuleci zapewnia Moskwie tak naprawdę stabilizację gospodarczą stanowi zwornik gospodarki rezerwuar środków i tak dalej i tak dalej od 17 wieku zresztą ten obszar został podbity mimochodem i skromnymi siłami

Speaker A

No szli sobie ci Kozacy Nie mylić z naszymi Kozakami i ukraińskimi to po prostu cała ta wolnizna którą wysyłano takie Powiedziałbym kupy Zbrojne na rządzie na przykład domów kupieckich albo niemających odpowiednich sił posuwające się powoli na wschód administracji

Speaker A

wojewodzińskiego Otóż te kupy zbrojne które tam szły po co futra futra najważniejszym magnesem do ekspansji moskiewskiej na wschód było to co zapewniało środki każdorazowo zresztą na odbudowę potencjału państwa po wszystkich klęskach po wszystkich smutach wojnach smoleńskich w buntach

Speaker A

strzeleckich i tak dalej i tak dalej to jak mawiano na Kremlu kosmate złoto było czymś co stabilizowało gospodarkę to nie jest ważne ile na przykład polscy żołnierze wywieźli złota z nie tak znowu dużo ale nie o to chodzi

Speaker A

nie jest ważne jak daleko zostały spustoszone skarbce kościelne i państwowe przesuwające się stan posiadania na Syberii i daniny którymi okładano miejscowe ludy pozwalały natychmiast odbudować rezerwę finansowe w gruncie rzeczy przez cały 17 wiek na przykład wysyłając swoich posłów

Speaker A

do Madrytu Wiednia czy Paryża wysyłając prezenty pod Arki dyplomatyczne moskwasi nigdy nie zastanawiała co mogą wysłać powiedzmy z 19 wieku nawet tak było co wysyłano przede wszystkim symbole przede wszystkim symbole prawda wiązki skórek sobolowych I właśnie to puszyste jak kto woli

Speaker A

kosmate złoto dawało jednak tak wielki dochód przy minimalnych nakładach że gra była warta świeczki ale też przestrzenie były rozległe niezagospodarowane No futro to jednak jest w lasach były rozległe lasy syberyjskie ponieważ stanice te grody a z drugiej strony

Speaker A

śledzińczycy najzabawniejsze w tym wszystkim to jest to że nawet już jak byli na stosunkowo niewielka odległość i od drugich i nawet jak zaczynałeś już Pierwsze kontakty to jedni i drudzy wychowani złośliwie mówiąc politycznej tradycji dworu mongolskiego Czyli takiego jednak

Speaker A

mocnego akcentowania swojej przewagi nad interlokutorem byli przekonani że o to napotkali na swojej drodze kolejny dziki Lud który za chwilę obłożą podatki i Każą mu przenosić te skórki nam się to może wydać humorystyczne Państwo mogą mieć wątpliwości co do mojej tezy Ale tu jest

Speaker A

mnóstwo dowodów jedna z pierwszych posel z moskiewski jakie się udało do Chin już wiedzące że tam jakieś mur jakaś droga coś tam jest dużego nie do końca wiedzieli gdzie to jest Bo w takim kompendium o monarchach świata w latach 70 XVIII wieku władca

Speaker A

Chiński jest przedstawiony jako taki hanco mieszka za mongołami to jest między dosłowne sformułowanie No to jest taki pyszny opis jak poselstwo rosyjskie przychodzi na bramę w wielkim murze wyjeżdżając No ale Chińczycy naród biurokratezowanie mówią nie to nie jest ta brama to

Speaker A

pojedziecie tak A to ty drugie bramy jak wiadomo Trzeba jechać dosyć długo No więc oni jadą do długiej bramy to drugą bramą i tam wpuszczają w tej stolicy chińskiej niczego nie załatwili wracają i piszą raport który tam dotrze za dwa

Speaker A

lata do Moskwy że te Chiny to taki nieduży kraj bo można je objechać tam w ciągu tygodnia No bo tyle im zajęło projektowanie od jednych wrót do drugich i wpuścili to jest anegdotyczny przykład jak dalece nie było konkretnej wiedzy w języku

Speaker A

rosyjskim do dzisiaj pokutuje pojęcie chińskiego pisma kitańska gramota oznacza to coś nieczytelnego niezrozumiałego Takich Abrakadabra jak A skąd to się wzięło wzięło stąd że jak pojawiło się jedno z pierwszych poselstw rosyjskich u Imperatora Chin W żadnym języku się poza mongolskim nie

Speaker A

mogło dogadać No i dostało pismo do cara który dostarczyli ale w Moskwie nie było nikogo kto mógł to pismo przeczytać do pismo leżało parę dziesięcioleci w archiwum carskim a wreszcie pojawił się chytry i obrotny karierowi z Mołdawii jak i Mikołaj spafari

Speaker A

który przykując się do misji na wschód nauczył się trochę chińskiego przeczytał to no i zrozumiał że to była oferta nawiązania w stosunku w dyplomatycznych i wymiany handlowej złożona przez syna Niebios carologii wszechrusi No więc to tak sobie wszystko bardzo

Speaker A

spokojnie szło jeżeli chodzi o to uzupełnianie wzajemnej wiedzy co nie znaczy że od pewnego momentu wszystko szło spokojnie w tej strefie pogranicznej No bo wreszcie się spotkali bo się wreszcie tej przestrzeni mandżurskiej i nada murem spotkali [Muzyka] Krótko mówiąc gdzieś tam nastąpiło to

Speaker A

spotkanie dwóch ekspansji tej Partyzanckiej i improwizowanej opłacanej przez administrację lokalną i przez obrotniejszych kupców a z drugiej strony ekspansji państwowej tu Zresztą na tym pograniczu wiele się działo I tu mamy takie pierwsze polonicum ja bym powiedział bo nagle tam się pojawi w tej

Speaker A

przestrzeni taki obrotne nasz rodak jaki nicefor Jaksa cieniachowski który stworzy quazi cząstewko u nas się lubi o tym pisać że prawie państwo niezależne i tak dalej to było to była Enklawa podwójnie zależna bo on się jednocześnie opłacał Moskwę i został ostatecznie

Speaker A

przywrócony do Łask po swoich wybrykach a z drugiej strony opłacał się oczywiście chinom Tym niemniej to poloniaku dla nas jest interesujące Z jednego względu ponieważ oto właśnie obecność takich osobników gdzieś tam ze smoleńszczyzny czy innej Ziemi Przemyskiej spowodowała że świat chiński doszedł do

Speaker A

wniosku że można się porozumiewać z moskw w języku polskim będzie taki zabawny wątek już w latach 80 w czasie oblężenia u basimu gdzie Chińczycy żeby załoga zrozumiała co do nich piszą prześlę list żądający kapitulacji w trzech wersjach językowych po mongolsku

Speaker A

po rosyjsku i po polsku i tak dalej nie ma się co dziwić nie ma się co dziwić bo ten język polski Jeszcze nam się tu przyda na pograniczu moskiewsko-chińskim i w rokowaniach dyplomatycznych sprawa jest jasna Jak już powiedziałem

Speaker A

wcześniej Chiny było blisko Moskwa daleko Moskwa zaangażowana w rozliczne wycięciające wojny przegrywająca wojna smoleńską 20 lat zmagająca się z Rzeczypospolitą śmiertelnych zapasach Ukrainę a następnie mająca nad głową groźbę w dobie już Wiednia że może jednak Jan Sobieski nie pójdzie w kierunku

Speaker A

porozumienia w ramach świętej ligi z Moskwą pójść przeciwko turkowi za cenę uznania pokoju wieczystego i rezygnacji z Kijowa ta Moskwa jest zaniepokojona tym co się dzieje na zachodzie nie ma czasu na to co na wschodzie a na wschodzie Chin napierają chcą odzyskać

Speaker A

całe dorzecze amuru tam gdzie się już rozpleniło Osadnictwo moskiewskie właśnie te audyny nerczyński i tak dalej i tak dalej A może już tam ufundowała sieć Gródków urzędy wojewodzińskie No więc już przy wykłada tego że to ma Krótko mówiąc istnieje taki

Speaker A

pierwszy traktat na poziomie państwowym moskiewsko-chiński to jest ten słynny nerczyński mirt Pokój nerczyński który dla nas jest o tyle ważny że jest w pewnym sensie polskim dziełem Otóż głównym zapleczem intelektualnym delegacji moskiewskiej bojara gołowina od konsortes był polski tłumacz polski

Speaker A

szlachcic Jan Andrzej białobocki fantastyczna zupełnie figura szlachcic z Ziemi Przemyskiej luterański nie kalwiński pastor w Słupsku absolwent katolickich uniwersytetów w Hiszpanii i Portugalii Italii następnie najemnik w służbie morskiewskiej trzech Stana prawosławie i tak dalej i tak dalej poeta

Speaker A

tłumacz No i jest bariera językowa gołowin w języku swoim mandarynowi w języku swoim kto ma doprowadzić do pacyfikacji Europejczycy Powiedziałem już siłą uderzeniową intelektualną delegacji moskiewskiej jest białobocki i ma dwóch dobrych partnerów dwóch Jezuitów francuza z elbiona i

Speaker A

Portugalczyka Thomasa Pereira też nieszablonowe postać Wyobraźmy sobie taką scenę w czasie przedłużających się negocjacji gdzie obie strony napinają się demonstrują pogardę dla tych drugich którzy są niższą rasą niższą kulturą a między mandarynami i wojewodą siedzi trzech europejskich inteligentów

Speaker A

moczą nogi w amurze i mówią chłopaki No zróbmy im ten pokój bo inaczej miasto po prostu komary zjedzą ale nie zima idzie nie wyjedziemy stąd żarty na bok ale przypominam że z tego też względu podstawowy egzemplarz traktatu pokojowego jest w języku łacińskim

Speaker A

bo to jest język wspólny dla polskiego szlachcica i emisariuszy jezuickich tam się działo na zapleczu strasznie dużo fajnych rzeczy ten białobocki ciągle z tymi futerkami i innymi łapówkami biegał do tych Jezuitów oni obiecywali poparcie za znakomicie zachowane opisy tych

Speaker A

rokowań No i No i stanął pokój stanął Pokój który aż do połowy wieku XIX będzie fundamentem w stosunku rosyjsko-chińskich dyplomatycznych i podziału stref wpływów w Azji jak on jest ważny dla Chin bo Chińczycy mają inne perspektywy chronologiczną to pragnę

Speaker A

państwo przypomnieć że parokrotnie w xx-wiecznych stosunkach chińsko-rosyjskich struna chińska delikatnie sugerowała że punktem odniesienia do rozgraniczenia podziału strefy wpływów i tak dalej powinien być traktat merczeński czyli 1689 rok oni dalej są przywiązani do tych rozwiązań najsilniej dziwi bo on był

Speaker A

korzystniejszy niż późniejsze regulacje Tym niemniej to rzeczywiście jest traktat który przynajmniej na obszarze Syberii także mając pewne przełożenie na obszary Mongolii No dzielił strefy wpływów Moskwa musiała się wycofać Moskwa nie była w stanie prowadzić realnej wojny z Chinami wówczas

Speaker A

bo daleko bo drogo bo niewygodnie ale również dlatego że chciałem mieć zabezpieczoną flankę azjatycką do działań w Europie bo lada moment zaczną się czarnomorski aspiracje Piotra a potem Bałtyckie urojenia i u roszczenia Piotra a w granica chińska jest granica

Speaker A

bezpieczną jest granica bezpieczną kolejne traktaty te traktat skiachty z 30 lat 18 wieku nawet poprawi jakby sytuację Bo rozszerzy koncesję handlowe zacznie się jakaś wymiana handlowa między Chinami a Rosją oba państwa mają swoje problemy na innych kierunkach geograficznych i

Speaker A

tutaj się na razie nic strasznego nie dzieje Tym niemniej potencjalne napięcia istnieją obie strony Zaczynają już na początku XIX wieku zwracać uwagę na Azję środkową i tu znowu się zaczyna kolejny Polski wątek jest taka przezabawna nieudana misja senatora gołowkina do Chin gdzie

Speaker A

miano renegocjować stare traktaty i gdzie głównym ekspertem znowu był Polak i to Polak nie pośredni bo autor rękopisu znalezionego w Saragossie czyli Jan Potocki Jako główny sinolog Imperium Rosyjskiego co więcej mocno Powiedziałbym zaprzyjaźniony i współpracujący z ówczesnym zwierzchnikiem resortu Spraw

Speaker A

Zagranicznych Petersburgu czyli z Adamem czartoryskim naszym warto zwrócić uwagę na to nieudaną próbę pacyfikacji czy raczej wyprostowania pewnych stosunków Z jednego względu Kiedy czytam materiały wzrokowań dyplomatycznych moskiewsko potem rosyjską chińskich na przestrzeni 300 lat powtarza się mniej więcej dokładnie to samo

Speaker A

obie strony to jest głęboko uchodzi nawyk dyplomatyczny na tym obszarze w tradycje średniowieczu ten sam stosunek do władcy strony drugiej Czy posłowie rosyjscy mogło wykonać Pokłon bo przecież nie wypada się kłaniać pogańskiemu władcy i obcemu i tak dalej

Speaker A

Moskwa która nigdy nie chciała przyjąć na woodiencji cara poszła który nie miał dla niego prezentów Sama potrafi wysłać do Pekinu poselstwo bez prezentów mnóstwo rzeczy się dzieje jakby zwierciadlane odbicie i tu można się zastanawiać czy to przypadkiem nie jest po części dowodem

Speaker A

na powiązania ze wspólną tradycją dyplomatyczną czyli z tradycją mongolską akurat czy to rzeczywiście nam nie wraca takim bumerangiem No dobrze ale żeby nie zaręczać państwa tymi opowieściami 17 18-bicznymi powiedzmy otwarcie że najważniejszy i przełomowy moment zupełnie zmieniający sytuację to jest

Speaker A

połowa XIX wieku Dlaczego to nie chodzi tylko o to że Rosja wyczerpała już wydawałoby się swoje możliwości parcia w różnych innych geograficznych kierunkach i zaczyna dochodzić do wniosku że interesuje ją Azja Środkowa kałka z połknięty Emiraty podbite Kazachstan kontrolowany

Speaker A

a więc drugie stan No dobrze ale to jest przecież Kierunek który łączy się z innym kierunkiem Rosji interesującym już od końca XVIII wieku to jest skręt w kierunku Indii także i teraz na stosunki rosyjsko-chińskie w tym okresie trzeba patrzeć przez pryzmat

Speaker A

jeszcze jednej rywalizacji rosyjsko angielski to jest taki trójkąt bermudzki bo na przykład kiedy trwają wojny opiumowe i kiedy Anglia potem Anglia i Francja angażują się militarnie w Chinach to przy II wojnie opiumowej o Rosjanie wspierają finansowo Chiny i

Speaker A

wspierają instruktorami wojskowymi dlaczego dlatego że mają swoje interesy przyblokowane przez przez Anglików A na dokładkę z Anglikami z Francją mają konflikt wojny krymską Przecież w tym samym czasie o to proszę państwa nagle się okazuje że na odległym bardzo

Speaker A

kierunku zapomnianym przez Boga i ludzi zaczyna się dziać wielka polityka i to polityka Europejska także kolejny Front polityki europejskiej No rzeczywiście jest tutaj sporo takich elementów w połowie XIX wieku znowu które zaciążą nad stosunkami rosyjsko-chińskimi aż po chwili obecną

Speaker A

to wtedy tak naprawdę po raz pierwszy pojawi się problem Turkiestanu problem z yangu z problemów to wtedy po raz pierwszy pojawi się problem Rosji występującej jako adwokat pobratymców swoich islamskich poddanych wobec opresji i chińskiej No Przypominam że to będzie wątek który

Speaker A

będzie nam się pojawiał wielokrotnie będzie ten wątek pojawiał się nawet eksplodował będzie w stosunkach rosyjsko-chińskich nawet takich momentach kiedy się będzie wydawało że jesteśmy o krok od pełnej concordii kilka od takich kolejnych No przecież Przypominam że Rosja Radziecka która

Speaker A

jest Pierwszym państwem które uznało Republikę chińską jest tym samym państwem które dwukrotnie będzie musiało toczyć z Chinami konflikt ponieważ dwukrotnie będzie wtórki w stanie tworzyło Republikę komunistyczną i dwukrotnie się będzie stamtąd wycofywać na lata 30 lata 40 w związku z czym tego jest dużo Krótko

Speaker A

mówiąc żeby wrócić jeszcze do realiów carskich Rosja znajduje się w pewnym momencie w dziwnej sytuacji bo stopniowo przegrywając to tak zwaną wielką grę o kontrolę nad Azją środkową z Anglikami nie mogąc przekroczyć jednak tego grzbietu pamiru i nie mogąc jednak

Speaker A

zrealizować marzeń jeszcze z czasów Pawła czyli pochodu na Indie podporządkowania sobie w Afganistanu i tak dalej tym z państwa którym tego rodzaju urojenia mogą wydawać się folklorem politycznym Przypominam że mniej więcej 30 lat temu nieoceniony facecionista rosyjski dumy

Speaker A

czyli Włodzimierz wolfowicz-żerynowski jako jedno ze swoich marzeń wyłożył zgromadzonym deputatom taki obraz rosyjskiego żołnierza moczącego pięty w Oceanie Indyjskim więc to są żywotne i bardzo ciągle jeszcze aktualne wyobrażenia o tym że w jakimś kierunku można jeszcze coś ubrać No ale tam Anglicy

Speaker A

przyblokowali przyblokowali co więcej wygrawszy wojny opiumowe poszerzyli swoją kontrolę nad Chinami a regulacje polityczne między Rosją a Chinami czyli te wszystkie traktaty z Kulczyk traktat aguński i tak dalej w gruncie rzeczy nie tak dużo przez dłuższy czas dawały Rosji

Speaker A

że wreszcie Rosja postanowiła się tam zaangażować mocniej sprzyjało temu kilka czynników gwałtowne słabnięcie Chin pod rządami ostatni już dynastii rosnący napój Japonii na Chiny przede wszystkim przegrana przez Chiny wojna z Japonią pewna dekompozycja zwartego przedtem organizmu państwowego chińskiego czyli w wyodrębnianie się

Speaker A

Mandżurii No Przypominam że Mandżuria to jest dla ostatniej dynastii kolebka to jest w zasadzie apanaż dynastii i dynastia mandżurska nie wyliczała Mandżurii Powiedziałbym w ziemię koronne to i było ich własne w związku z czym w związku z czym upadek

Speaker A

dynastii oznaczał że można próbować sięgnąć po te obszary bo to nie należy do Chin to w tym momencie ziemia niczyja prawda i Japończycy Rosjanie mają ten sam ten sam pomysł przecież no mamy całe mnóstwo działań dyplomatycznych i ekonomicznych ze

Speaker A

strony Rosji no z których najważniejszy jest taki traktat 1896 roku to jest pierwszy Traktat o przyjaźni i współpracy między Chinami A rozwiązańsko to już nie jest dylimitacja to nie jest rozgraniczenie stref wpływów to miała być współpraca to miały być wspólne

Speaker A

inwestycje to miało być otwarcie w Chinach drzwi dla rosyjskiego kapitału No i rok później ten traktat jest skonsumowany w sposób terytorialny ponieważ Rosja pozazdrościła Imperium kolonialnym i chcę twardą stopą stanąć nad pacyfikiem mieć tam swoje bazy i to jest

Speaker A

kwestia Jednak portaltura prawda port Artur jako Wielka baza floty rosyjskiej to oczywiście jest jeszcze drugi taki drugi taki emporium rosyjski Czyli dalnej i tak dalej kwestia budowy kolei tu Rosjanie zrobili genialny biznes ponieważ budowa kolei wschodniochińskiej wszyscy budowali chińczykom kolejowym

Speaker A

czasie ale Rosjanie wybudowali kolej o długości ponad 1400 km Anglicy 35 i to daje No Francuzi mieli lepsi Francuzi około 500 czyli kilometrów torów przełożyli oczywiście Rosjanie nie robili tego bezinteresownie Bo dla nich To była jedna kwestia połączenia ich posiadłości

Speaker A

to była niesłychanie ważna trasa No i nie mogę sobie odmówić kolejnego Polonii to kolej budowali także Polacy nie na zasadzie robotników i Inżynierów prostych no jeden Stanisław kierbedź młodszy bratanek naszego Kierbedzia od Warszawskiego i petersburskiego mostu słynnego Generała inżyniera Otóż

Speaker A

Stanisław kierbedź młodszy właśnie tam zdobył sławę No i nie małą fortunę i tak dalej tak czy inaczej No rzeczywiście Rosja zaangażowała się finansowo [Muzyka] 100 koleją którą budowali Rosjanie było tak że ta kolei dlatego o tym mówię że ta

Speaker A

kolejna parę razy się jeszcze tutaj dzisiaj przyda kolej należała do Rosji przebiegała przez teren chiński przylegający do niej obszary były objęte arendą zapewniony dostęp całej logistyki rosyjskiej więc tak naprawdę eksterytorialna Można by powiedzieć [Muzyka] proszę państwa to wszystko się zmieni

Speaker A

Kiedy pojawi się na tym obszarze nowy drapieżnik to wszystko się zmieni kiedy wkroczę Japończycy to co my nazywamy wojną rosyjsko-japońską jest tak naprawdę Wojno tocząco się na obszarze chińskim to jest to wojna o mandżurię Przecież to jest wypchnięcie przez

Speaker A

Japończyków Rosjan z Chin będzie z Mandżurii i i tak naprawdę przejęcie sporej części aktywów rosyjskich oczywiście po drodze jest udział Wojsk Rosyjskich w tłumieniu powstania bokserów i tak dalej Rosjanie wspierają jeszcze przez jakiś czas pieniędzmi instruktorami legalne władze chiński czy w tym

Speaker A

momencie jeszcze dynastię coraz bardziej zmierzająco ku upadkowi No ale jednak kiedy nastąpi krach dynastii mandżurskiej to Carska Rosja zdobędzie się na akt który nie jak się nie mieścił w jej polityce Europejskiej wgłoszonej zasadzie legitymizmu Przypominam że Rosja Carska w XIII wieku

Speaker A

czy rok przed I Wojną uzna Republikę chińską uzna zmianę państwa Niskiego następne dekady dla obu stron są niesłychanie ciężkie Rosja wchodzi do pierwszej wojny zaraz potem ma rewolucję październikową i dalej ma ten wielki zamęt sięgający No aż po brzegi Pacyfiku włącznie z

Speaker A

wielką białą emigracją w kierunku kin prawda z białym harbinem z emigracją zaciągającą się środowiskiej armii Tam jest ta Enklawa właśnie mandżurska niekontrolowana przez Chiny gdzie też tam są biali Rosjanie i tu się wtedy okazuje że Republika chińska [Muzyka]

Speaker A

do końca jest takim Powiedziałbym lojalnym sojusznikiem władzy radzieckiej Co można zrozumieć ponieważ na kierunku chińskim kierownictwo radzieckie też będzie miało pomysł ten sam co w przypadku Europy a mianowicie eksport rewolucji ponieważ No Ruchy rewolucyjne ruchy komunistyczne w Chinach już wtedy

Speaker A

istnieją i mają swoją socjalistycznej komunistyczne mają swoją tradycję No to ktoś jednak we władzach radzieckich wymyślił że może w Chinach się uda coś takiego zrobić No i mamy tak zwane powstanie kantońskie w 22 roku które No jest przejawem jednak

Speaker A

manipulacji Radzieckich w życiu wewnętrznym Republiki chińskiej tyle że Chiny zareagują bardzo ostro one zerwasz stosunki dyplomatyczne z Rosją sowiecką a zaraz potem dwa lata później próbują przejąć [Muzyka] Enklawy pograniczne właśnie przejąć do końca kontrolę nad koleją przede wszystkim czy tam Władywostok

Speaker A

wprowadzają tam swoje wojska i robią numer Rosji sowieckiej Niespotykany wprowadzają tą oddziały białych emigrantów No rzeczywiście to jest działanie które się szerokim odbiło kręgach kierowniczych radzieckich No ale też ta próba naruszenia status quo dla Chin zakończyła się potężnym blamarzem militarnym

Speaker A

wojska chińskie przegrały to konfrontacje Rosjanami radzie sowietami dowodził znany z continent z Rewolucji a potem zamordowany na polecenie Stalina Marszałek blicher który wcześniej Zresztą dla odmiany był doradcą wojskowym w Chinach demokratów czyli kłomin tangu więc znał ten obszar proszę państwa jak widzicie

Speaker A

państwo to wszystko jest jak przekładaniec Chiny demokratyczne mają u siebie teoretycznie demokratyczne mają u siebie ogromną Rzeszę częściowo przejętych na służby białych emigrantów Warmii momentangu mają instruktorów sowieckich i późniejszego sowieckiego marszałka jako głównego doradca z jednej strony Rosja Sowiecka jest

Speaker A

pierwszym krajem który uznaje suwerenność Republiki chińskiej z drugiej strony w 9 lat później usiłuje dokonać tam przewrotu żeby zainstalować porządek komunistyczny Chiny mają poczucie wdzięczności ograniczone bo odpowiadają na to próbom przejęcia kontroli nad linią kolejową i wypchnięcia Rosjan po prostu z tego

Speaker A

obszaru nawiasem mówiąc właśnie wtedy kiedy w przeddzień zerwania stosunków dyplomatycznych w 27 roku właśnie wtedy kierownictwo chińskie kolejny raz powołało się na status quo z czasów traktatu nareczyńskiego 1889 roku dawajcie chłopcy przywrócimy granicę z czasów w Goli syna Zofii i

Speaker A

jego łowina no wszystko nabiera przyspieszenia Kiedy zacznie się wojna kolejna wojna japońsko-chińska kiedy agresja japońska na Chiny no i wtedy to po prostu się już wszystko zakotkuje bo Rosjanie z jednej strony będą mieli swoje antagonistyczne interesy i w Mongolii i

Speaker A

nada murem z japończykami będą mieli kolejne kampanie jezioro Hasan hooking go i tak dalej i tak dalej z drugiej strony będą mieli swoje problemy z Chińczykami i to będą właśnie te dwie próby utworzenia republiki turkiestańskiej No znowu mamy trójkąt bermudzki prawda

Speaker A

do wszystkiego dochodzi Oczywiście jeszcze próba szarskiej Przyjaźni ja bym powiedział między komunistami chińskimi i rosyjskimi w swoim czasie grupa inicjatywna z Moskwy próbowała odsuwać Sunia cena od władzy próbowała przejąć kontrolę nad partią różne tam się rzeczy działy No ale Chiny

Speaker A

tak naprawdę mają wtedy jeden wielki podstawowy problem Czyli wojnę z Japonią kiedy zacznie się na tych obszarach II wojna kiedy w stanie otwarty ten dalekowschodni front II wojny światowej pojawią się nowi gracze bo pojawi się problem wsparcia dla kominkangu ze

Speaker A

strony aliantów z drugiej strony z czasem powstanie problem wewnętrznych walk między Chińczykami tu znowu zostanie to Powiedziałbym przez wykorzystane przez mocarstwa bo Rosjanie zagrają czy sowieci zagrają na komunistów zachód będzie grał na cianka i rzeka No wiadomo że wygra towarzysz

Speaker A

Mao i to wszystko zapoczątkuje kolejny etap w dziejach stosunków rosyjsko-chińskich nierównoprawnej przyjaźni ponieważ kolejny raz Rosja będzie państwem które jako pierwsze uzna nowe państwo chińskie które się wyłoni z tego zamętu bo już pod koniec 49 roku Rosja Sowiecka ZSRR

Speaker A

uzna chińską Republikę ludową udzielając Zresztą sporego poparcia będą cenionym sojusznikiem bo raptem 4 lata wcześniej Armia Czerwona rozgoniła japońską armię kwantońską właśnie w Mandżurii to wszystko sprawia że Chińczycy sporo sobie obiecują po tej przyjaźni bardzo na nią liczą ale mają

Speaker A

świadomość że to nie jest równoprawny układ jak dalece on był nierównoprawny to okazało się w czasie konfliktu koreańskiego My patrzymy na konflikt koreański przez pryzmat tego co do dzisiaj pozostało nam właśnie na Półwyspie koreańskim i przez pryzmat wspomnień o

Speaker A

działaniach militarnych armii amerykańskiej i zmaganiach z komunistami zapominamy o tym że Chińczyków do otwartej interwencji popchnęła Rosja Sowiecka która obiecywała otwarte zaangażowanie militarne w ten konflikt a ostatecznie skończyło się na tym że Chińczycy byli mięsem Armani owszem dostali wsparcie w postaci

Speaker A

technologii samolotów trochę amunicji Co widzi się nigdy nie zaangażowali w i to był pierwszy sygnał dla kierownictwa chińskiego że nie tylko my uważamy że to nie jest nierównoprawny układ ale tamci wiedzą że on jest nierównoprawne i na dłuższą metę

Speaker A

to jest dla Chin niewygodne wszyscy wiemy że kolejnym takim ważnym momentem będzie śmierć Stalina jednak jak długo Józef wizarionowicz żył tak długo dla mało sekundę to był to jednak polityk ucieleśniający skuteczność mocarstwowość i siłę ZSRR tutaj żartów nie było

Speaker A

natomiast zniknięcie ze sceny politycznej Stalina I te wojny diadochów na Kremlu zwłaszcza sięgnięcie do po władze przez Chruszczowa i jego walka z kultem jednostki sprawiły że kiedy zaczęły zupełnie inaczej się zaopatrywać na istotę układu ZSRR i na charakter tej współpracy i nie

Speaker A

ma Specjalnego znaczenia że to już po śmierci Stalina jest ta pierwsza wielka na państwowym poziomie delegacja radziecka w Chinach że zawarte są niezliczone traktaty porozumienia umowy i tak dalej i tak dalej bo parę lat później będzie już po wszystkim

Speaker A

tak naprawdę chyba ostatecznie [Muzyka] w latach 58-59 nastąpi wielki kryzys w stosunkach chińsko-sowieckich zwłaszcza kiedy kierownictwo radzieckie odmówi przekazania technologii broni jądrowej chińczykom w 58 roku Chiny poprosiły o to i dostały odmowę No to z kolei Chińczycy urażeni ale węszący tutaj pewną

Speaker A

ideową powiedział szansę po raz pierwszy krytycznie jawnie wypowiedzą się o polityce Chruszczowa i o walce z kultem jednostki krytyka Publiczna przez kierownictwo przez pierwsze osoby w państwie chińskim postanowili 20 zjazdu zakwestionowanie istoty te stalinizacji chruszczowskiej no jest policzkiem dla

Speaker A

władz radzieckich i dlatego w 60 roku Związek Radziecki wycofa z Chin wszystkich swoich specjalistów instruktorów zredukuje personel dyplomatyczny zamrozi wszystkie umowy gospodarcze No i to już będzie początek tak naprawdę konfrontacji przecież no w 63 roku obie strony wymienią

Speaker A

dokumenty ideowe czyli komitety centralne obłożą się wzajemnie ciosami wyrzutami i zarzutami odejścia od szczytnych idei komunizmu obie strony będą rozmówcą uważały za heretyka myśli marcisz to szkoleninowskiej tak obie strony broniły czystości doktryny i nie cofały się przed zarzutami

Speaker A

o wyjątkowo ciężkimi pod adresem oponenta kierownictwo radzieckie uważało że mamy do czynienia z kultem jednostki i z wypaczeniami nieuprawniono modyfikacją podstawowych zasad leninizmu jeżeli chodzi o siły wytwórcze i tak dalej No zresztą należy pamiętać że [Muzyka] mało wykładając swoją chińską wersję

Speaker A

komunizmu prawda bieżnikując do warunków chińskich komunizm jednak poświęcił niesłychanie Wiele miejsca specyfice lokalnej jest ten cały ten agraryzm i tak dalej natomiast Chińczycy walnęli w Kreml wyjątkowo dużym ładu nkiem z braku broni jądrowej mianowicie obwieścili całemu światu że Związek

Speaker A

Radziecki poszedł drogą kapitalizmu i to w ogóle nie jest żadne państwo komunistyczne myśmy pewne odpryski tego widzieli tutaj u nas w Europie No kazus Albanii prawda jako tego sojusznika Chin który w pewnym momencie był takim filochińskim skansenem prawda i bazą w

Speaker A

pewnym momencie nawet bazą niewykorzystaną na szczęście floty chińskiej akurat dures i tak dalej wracając wracając do rzeczy od świętego czwartego roku następuje eskalacja dwa lata później zaczyna się w Chinach rewolucja kulturalna która ma również swój wektor antysowiecki Otóż jednym z zarzutów

Speaker A

wobec części starej elity partyjnej jest jej filorosyjskość i związki agenturalne to rzeczywiście jest eksterminacja de facto nie małej grupy osób uderzenie w kulturę jest uderzeniem nie tylko w kulturę rodzimą chińską to jest walka także z wszystkim co jest uznane za obce w

Speaker A

Chinach a więc także z elementami tego co dla Rosjan jest ważne yyy tam jest takich parę enclaw które dla Rosji tradycyjnie są ważne na przykład problem tak zwanych chałbazyńców to jest takiej w dwóch zdaniach powie bo to jest

Speaker A

smakowite część garnizonu zdobytej przez Chińczyków twierdzy rosyjskie w XVII wieku wylądowała w Pekinie została użyta do służby w armii cesarskiej powtarza się historia jak z czasów Wielkiego chana no i w gruncie rzeczy przy dynastii mandżurskiej oni tam prosperowali A

Speaker A

kiedy Rosja się pojawiła po traktatach z końca XIX wieku nawet uzyskali normalne warunki dla wyznawania religii prawosławnej i tak dalej i tak dalej Otóż kiedy przyjdzie rewolucja kulturalna i nastąpił Wielki renesans tego środowiska Otóż kiedy przyjdzie rewolucja kulturalna

Speaker A

to de facto ona zmiecie To skamielinę starej Rusi No bo to jest element obcy i to o dziwo Rosjanie zauważą niszczenie oczywiście literatury muzyki i tak dalej i tak dalej ale to i tak jest tylko przygrywka bo w 1969 roku

Speaker A

nastąpią się otwarte konflikty zbrojne i to jest ten konflikt akurat o wyspę Domański akurat i tam zresztą jest kont dotyczący również pewnej granicy wodnej chińsko kazachskiej akurat tam strefa jednego z jezior Ale to jest ursuri to jest kraj primorski to jest

Speaker A

właśnie wyspa damski i tak dalej tak naprawdę to se skrawki to są niewielkie obszary ale determinacja jako będą demonstrować Chińczycy usiłując przejąć te obszary nie szczędząc materiału ludzkiego spowoduje że to się przerodzi w otwarty konflikt militarny to są już inne Chiny to nie są też Chiny

Speaker A

które prosiły o technologię jądrową to są Chiny które bez wątpienia są już potężną Machiną militarną i Rosja Sowiecka w dobie kryzysu czechosłowackiego w obliczu nadciągających problemów gospodarczych które trafnie zdiagnozował premier koszykin nie jest zainteresowana tym konfliktem zwłaszcza że zaczynają się również

Speaker A

jakieś tam zaloty pośrednie przez takich właśnie zaloty ze strony amerykański do Chin próba by prostowania tam i w tej sytuacji we wrześniu 69 roku następuje spotkanie w porcie lotniczym w Pekinie oczywiście przypadkowe bez mała premiera kossyginaszczy online obie strony mają świadomość że ten

Speaker A

konflikt im nie służy No i zaczyna się pacyfikacja obie strony należy pamiętać że Chiny w 69 roku to jednak już ten szczyt rewolucji kulturalnej też mają za sobą w każdym razie zaczyna się pacyfikacja tych najbardziej nabrzmiałych problemów kwestia

Speaker A

uspokojenia na granicy identyfikacja stosunków gospodarczych No a przede wszystkim wracają do obu stolic ambasadorowie bo po drodze obie strony zdążyły odwołać swoich ambasadorów co nie znaczy że kolejne dekady gwałtownie przyśpieszyły naprawę stosunków nad ursurii dalej słucha nie było

Speaker A

strzały środowiska medialne związane z służbą propagandową Komitetu centralnego partii chińskiej puszczały w Europie o pogłoski o tym że Rosjanie trenują na wyspach wobec garnizonów na tych wyspach na ursuri chińskich nowogroń jest to miotacz antymaterii różne zabawne rzeczy tam się działy

Speaker A

pojedynek wywiadów podrzucanie sobie wzajemnie [Muzyka] ludności mało kto sobie uświadamia że Rosja parokrotnie stosowała potem Związek Radziecki wyciąganie z Chin ludności właśnie z jing jang do Kazachstanu i do Kirgistanu absolutnie Kazachstanu wyciągano ludność dając im masowo paszporty rosyjskie na przykład i tak

Speaker A

dalej więc to różne rzeczy tam się działy [Muzyka] tak naprawdę problemy definitywnie skończyły się wraz z wybuchem prawie równe w 20 lat po nawiązaniu stosunków przez czy online mamy wizytę państwową Gorbaczowa i to oczywiście są inne partie inne komitety centralne

Speaker A

inne Chiny i inne Rosja tutaj już współpraca i rozmowa o współpracy idzie w zupełnie inną stronę wizyta Gorbaczowa Po pierwsze położyła podwaliny pod wyprostowanie wszystkich konfliktów granicznych co prawda skonsumuje to wszystko zupełnie inny przywódca rosyjski ale to rozpoczęte w 89 roku

Speaker A

konsultacje graniczne i cały ten wysiłek dylimitacyjny pomysł na zmianę terytorium mniejsze lub większe koncesje jak państwo pamiętają Ostatecznie w 2005 roku Rosja zawarła porozumienie z Chinami [Muzyka] regulujące wszystkie spory graniczne Wycofała się w 2005 roku z wszystkich tych roszczeń

Speaker A

o które lała się krew właśnie z Domańskiego to jest około 350 km kwadratowych przekazano chinom znowu nasuwa się pewna analogia oczywiście w 2005 rok był taki a nie innym momentem w polityce światowej i zwłaszcza Europejskiej ale nasuwa się znowu analogia z

Speaker A

lewczyńskim traktatem Rosja Wycofuje się ze swoich planów takich Powiedziałbym hegemonistycznej dlatego obszaru Gdzie w imię pełnej pacyfikacji głębokiej współpracy z Chinami poświęca te 350 tych mniej kilometrów kwadratowych mając wcześniej już zawarty bardzo korzystny traktat o dobro sąsiedztwie przyjaźni i współpracy z 2001 roku

Speaker A

który zapoczątkował jakby to całą dochodzenie do przekazania terytorium lada moment eksploduje wymiana Kulturalna jakie nie było no od prawie 50 lat akurat jestem beneficjentem tych wydarzeń bo oglądałem na własne oczy to Wielko ofensywę kulturalną Chin w Rosji trwającą 2003 roku do 2010

Speaker A

najpierw gigantyczne zaangażowanie się na przykład w stulecie Petersburga ale potem rok kultury Chin w Rosji rok Kultury rosyjskich w Chinach rok chińskiej turystyki w Rosji w XIII wieku języka rosyjskiego w Chinach w zasadzie rokrocznie był jakiś rok to

Speaker A

jest naturalne prawda bo Wynika to z logika kalendarza ale rok czegoś rok jakiś gigantyczna współpraca warto pamiętać jeszcze o jednej rzeczy że traktat to dobro sąsiedzki pozwolił na uregulowanie i uporządkowanie tego co de facto już trwało 10 lat ale tej

Speaker A

dzikiej gigantycznej wymiany handlowej w strefie przygranicznej No to co się działo tam na rynkach Czy ty i na tej granicy właśnie chińsko- rosyjskiej Oby był po prostu jeżeli ktoś z państwa jeszcze pamięta największy Jak mówiono z dumą bazar Europy czyli stadion

Speaker A

na Pradze koronę stadionu to nie ma żadnej skali porównawczej to to jest 100 razy większa wymiana tam była znakomity aktorka rosyjska działaczka praw człowieka obrońca praw człowieka kiedyś powiedziała że na granicy rosyjsko-chińskiej powinno wybudować się pomnik przyjaźni i Ona ma pomysł jak ten

Speaker A

pomnik powinien wyglądać mianowicie powinna to być jak ona powiedziała połosate a sumka Rusko ciemnocznika czyli pasiasta torba rosyjskiego No w zasadzie przemytnika tak naprawdę tego tego handlarza przygranicznego gigantyczna zupełnie jak od razu Uczulam państwa na jeden wątek bo za tym pojawia się taki Vox

Speaker A

populi że nie otwarcie granic Rosji w strefie przygranicznej spowodowało wręcz zmianę stosunków etnicznych napływ Chińczyków synizację Syberii wschodniej i tak dalej statystyki demograficzne tego nie potwierdzają nic wielkiego tam się nie wydarzyło jeżeli chodzi o zjawiska demograficzne bardzo wiele się wydarzyło i wydarzać

Speaker A

się będzie w następnych latach o których jeszcze parę słów powiemy jeżeli chodzi o obecność chińskiego kapitału chińskiego na wow chińskich banków myśl technicznej i tak dalej i tak dalej to jest gigantyczna obecność rzeczywiście i to grubo przed pojawieniem się słynnego pomysłu na

Speaker A

odnowienie jedwabnego szlaku czy na jeden pas jeden szlak czy jedną drogę ta obecność rosła i narastała co więcej ta obecność ma na przykład pewne znaczenie dla ludności Syberii takich powiedzmy obszarów jak buriacja no które nie wiedzą jak mają funkcjonować między

Speaker A

rosyjskim dyktatem a w tym sąsiedztwem prawda i tak dalej Proszę państwa Krótko mówiąc ta sytuacja z obecnością poszerzająco się narastająco i krzepnąco Chin wręcz wytworzyła w pewnym momencie w Rosji w mediach nawet taką lekką chinofobię to jednak były hasła podnoszone nawet

Speaker A

przez poważne partie polityczne że ograniczyć napływ Chińczyków na Syberię i tak dalej i tak dalej Powtarzam jeszcze takiego czegoś tak naprawdę nie było no ale co do czego to wszystko doprowadziło co nastąpiło między najpierw w 1989 a 2001 między wizytą

Speaker A

gorbiego a traktatem o przyjaźni i współpracy a następnie między traktatem o przyjaźni i współpracy A [Muzyka] dzisiejszą sytuacją bo myślę że ona jest dla państwa szczególnie istotna nastąpiło odwrócenie historycznego modelu i jeszcze z czasów stalinowskich państwu znanego o którym

Speaker A

dzisiaj mówiłem Rosja teraz jest słabsza po raz pierwszy od kilkuset letniej perspektywie Rosja w tym układzie z Chinami jest słabsza i jest petentem jakby motto dla naszego dzisiejszego spotkania to informacja bilans półrocza Kiedy się okazało że w ostatnim półroczu

Speaker A

Chiny nie zainwestowały w Rosji ani jednego dolara inwestycje z ostatnich lat sięgające grubych miliardów pierwszej połowie zwracam uwagę że w pierwszej połowie roku a więc licząc ze stycznia co z kolei pozwala nam do mniemywać że Chińczycy rzeczywiście byli informowani

Speaker A

że coś tu za chwilę nastąpi w Europie prawda Otóż Chińczycy się powstrzymali od inwestowania w rynki rosyjskie i Nie inwestują udzielili różnorakiej pomocy a jednocześnie w wielu dziedzinach odmówili tej pomocy Rosjanie kiedyś odmówili im technologii jądrowej Chińczycy akcentując że są krajem pokojowym pokój

Speaker A

miłującym i dążącym za wszelką cenę do pokoju między sąsiadami oferujący swoje pośrednictwo bar jest skomplikowanych technologii militarnych odmówili oczywiście udzielili pewnej pomocy na przykład w zakresie bankowości ale jednocześnie zapewnili sobie niewiarygodnie korzystny i suty deal gospodarczy kupując od Rosji

Speaker A

gigantyczną ilość gazu w zasadzie po scenach wydobywczych nie ulega żadnej wątpliwości że w tym duecie w tej chwili mocniejszym graczem jest a nie wowa Władimir Władimirowicz musi przełykać pigułkę za pigułką ci którzy żartobliwie mówili że wojna na Ukrainie wybuchła w określonym

Speaker A

terminie dlatego że adorując Chińczyków Putin obiecał że nie zepsuje igrzysk może i mają rację ale cena tego gestu chyba jest wygórowana oczywiście Chińczycy powtarzam i w stosunkach z Rosją to bardzo dobrze widać rozumują i rozgrywają to w zupełnie inny

Speaker A

perspektywie czasowe tutaj gigantyczne znaczenie ma różnica głębokości pamięci historycznej i właśnie perspektywy chronologicznej jak minister rosyjski mówi tak tak odbudowujemy odbudujemy szlaki jedwabne to będzie tak jak ten idące prawda to połączenia przez Syberię i przez turkiestant będziemy pośredniczyć i tak

Speaker A

dalej i tak dalej tak jak w XIX wieku No to Chińczycy mówią nie To jest tak jak siódmy ósmym to to tam będziemy tam skręcać w kierunku Oceanu Indyjskiego wyjdziemy nad morze Czerwone i tak dalej i tak dalej To jest zupełnie inne myślenie

Speaker A

przestrzenne ale również odwoływanie się do innych realiów Ja już dwukrotnie dodawałem państwu przykład odwoływania się dzisiaj w XXI wieku do realiów z czasów traktatu merczyńskiego na koniec XVII wieku oni to pamiętają ten ulubiony anegdota polskich publicystów i politologów

Speaker A

o czy online i pytaniu o ocenę Rewolucji Francuskiej odpowiedź że na to jest za wcześnie żeby oceniać nabiera zupełnie innego wymiaru oni to konsumują metodycznie i powoli poza tym oni teraz mają czas to ich rywale się szczepili z sobą

Speaker A

Proszę zwrócić uwagę że nie może tak do końca Republika chińska porzucić słabnącego rosyjskiego sojusznika Jeżeli w ciągu półrocza udało jej się politycznie to i owo ugrać tak żeby zaniepokoić Australię zmusić do głębokiej refleksji Stany Zjednoczone to już nie jest pokrzykiwanie o wojnie

Speaker A

gospodarczej czy w wojnie celnej tylko to jest kwestia myślenia o zupełnie innych regulacjach bezpieczeństwa na teatrze dalekowschodnim może się mylę ale jak na razie beneficjentem tego co się dzieje w dużym stopniu są właśnie jakieś inne Rosja no coraz bardziej się

Speaker A

od Chin w tym momencie uzależnia na koniec warto byłoby powiedzieć że to nie jest tak że to są zjawiska widoczne tylko w ostatnim roku czy w ostatnich latach proszę przypomnieć sobie sytuację jak potężne Logi po obu stronach granicy

Speaker A

przepychało pomysł puszczenia rurociągu pod jeziora Bajkał na przykład co oczywiście jest czarnym snem ekologów na całym świecie ale przecież nie tylko ekologów nawiasem mówiąc parę lat temu komisję czy publiki rosyjski federacji usiłował przyjrzeć się największym transakcjom w zakresie

Speaker A

nabywania areałów uprawnych właśnie do zabajkalu i tak dalej wyniki nie zostały opublikowa ne Nie ulega wątpliwości Chińczycy tam weszli wchodzą coraz szerzej tyle że w chwili obecnej nie zamierzają angażować w to państwowych środków przynajmniej do momentu poważnego przesilenia polityczne

Speaker A

a z ich punktu widzenia być może każdy scenariusz rozstrzygnięcia tego konfliktu może się okazać staruszam zwycięski i może tego warto się u nich uczyć i na tym zakończymy tutaj ogromna wiedza i wykład z pana profesora Hieronima grali Bardzo

Speaker A

dziękuję serdecznie za spotkanie wyczerpujące wiedzę fakty No i przede wszystkim teżpujące słuchać dziękuję bardzo jeszcze raz i do usłyszenia do zobaczenia dziękuję

Topics:RosjaChinyMongołowiehistoriaprofesor Hieronim Gralastosunki międzynarodowepoczta kurierskaherbatapaństwowośćXIII wiek

Frequently Asked Questions

Kiedy rozpoczęły się pierwsze kontakty między Rosją a Chinami według wykładu?

Pierwsze oficjalne kontakty dyplomatyczne między Rosją a Chinami zaczęły się w XVII wieku, jednak wcześniejsze powiązania istniały pośrednio przez wpływy mongolskie już od XIII wieku.

Jakie znaczenie miały wpływy mongolskie dla relacji rosyjsko-chińskich?

Mongołowie, jako sukcesorzy cesarstwa chińskiego, wprowadzili do Rosji wiele rozwiązań technicznych i organizacyjnych, takich jak poczta kurierska, które były zapożyczone z Chin.

Czy Mongołowie mieli wpływ na kształtowanie rosyjskiej państwowości?

Tak, Mongołowie mieli istotny wpływ na rosyjską państwowość, ale wpływy te były przetwarzane lokalnie i nie można ich sprowadzać wyłącznie do negatywnych stereotypów.

Get More with the Söz AI App

Transcribe recordings, audio files, and YouTube videos — with AI summaries, speaker detection, and unlimited transcriptions.

App Store Google Play

Or transcribe another YouTube video here →