Speaker A
Kto rozpętał II wojnę światową? Polacy zmusili, przecholowali i zmusili Hitlera, żeby zaczął II wojnę światową właśnie od. Skąd Polska ma Wrocław i Szczecin?
Analiza rosyjskich podręczników do historii pod kątem obrazu Polski i zbrodni katyńskiej. Autor wskazuje manipulacje i przemilczenia w tekstach Miedińskiego i Torkunowa.
Key Takeaways
- Rosyjskie podręczniki historii nie kłamią wprost, lecz manipulują poprzez dobór faktów, przemilczenia i sformułowania.
- Opis zbrodni katyńskiej w nowym podręczniku jest celowo ogólnikowy i może sugerować niepewność co do sprawców.
- Ideologiczny charakter serii wpisuje się w szerszą politykę historyczną państwa rosyjskiego.
- Obraz Polski w podręcznikach jest jednostronny i wrogi, co ma znaczenie dla kształtowania opinii przyszłych pokoleń Rosjan.
What the video covers
- Autor Bartek Gajos analizuje nową jednolitą serię rosyjskich podręczników historii autorstwa Torkunowa, Miedińskiego i Czubariana.
- Podręczniki przedstawiają Polskę jako konsekwentnego agresora wobec Rosji, od 1609 roku po okres międzywojenny.
- Powstanie listopadowe i działania AK są w podręcznikach opisane jako bunt separatystów lub brak aktywnej walki z Niemcami.
- Tekst o zbrodni katyńskiej mówi jedynie, że część jeńców rozstrzelało NKWD, pomijając decyzję Politbiura, Stalina i konkretne miejsca egzekucji.
- Autor zarzuca podręcznikom sugerowanie wątpliwości co do sprawstwa NKWD i insynuacje o niemieckim śladzie.
- Przytoczony jest przykład przedstawiania liczby czerwonoarmistów zmarłych w polskiej niewoli po wojnie 1920 roku w sposób zawyżony i manipulacyjny.
- Podręczniki pokazują zajęcie Zaolzia w 1938 roku i współpracę Polski z Niemcami, pomijając kontekst.
- Autor wskazuje powiązania autorów z kręgami władzy i ideologiczny charakter serii, która ma być wprowadzana także na okupowanych terytoriach Ukrainy.
- Film ma formę komentarza z cytatami i sporadycznym kontekstem, a część tez opiera się na interpretacjach autora (przekaz podprogowy).
Chapters
- 00:00Wprowadzenie: pytania o II wojnę światową
- 01:07Idea jednolitego podręcznika i sponsor odcinka
- 02:25Obraz Polski w rosyjskich podręcznikach
- 04:41Autorzy podręczników i dlaczego to ważne
- 05:56Zbrodnia katyńska w podręczniku
- 07:00Antykatyń i wojna polsko-bolszewicka
- 09:00Zaolzie, pakt Ribbentrop-Mołotow i powiązania autorów
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker A
Zachodnie terytoria obecnej Polski to prezent Stalina dla Polaków. Dlaczego Stalin kazał rozstrzelać polskich oficerów?
Speaker A
Dokonał tego rozstrzelania z chęci zemsty. O tym wszystkim przeczytają rosyjskie dzieci w podręcznikach do historii Czubariana, Torkunowa i Miedińskiego. A ja je dla was przeanalizowałem.
Speaker A
Widzimy, jak wysiłkiem naszych przodków budowano nasz kraj. Składano go dosłownie po kawałku, od małego księstwa moskiewskiego i dalej, dalej, dalej, aż do, że tak powiem, całego Związku Radzieckiego.
Speaker A
Cześć. Tu Bartek Gajos. Zajrzyjmy na drugą stronę świata. Ale zanim pójdziemy dalej, przypominam, że partnerem tego odcinka jest firma XTB, dzięki której możecie inwestować w różnorodne instrumenty finansowe. Jeśli macie poczucie, że brakuje wam wiedzy, zachęcam do skorzystania z naszego kodu
Speaker A
koniec świata, dzięki któremu macie dostęp do bezpłatnych materiałów edukacyjnych. Jeśli chcecie wiedzieć więcej, zajrzyjcie koniecznie na stronę XTB. [muzyka] Uważam, że musi być jedna koncepcja tego podręcznika, linia podręczników, która pokazywałaby nam chronologię wydarzeń i ich oficjalną ocenę. Bez oficjalnej
Speaker A
oceny nie będzie samego kręgosłupa rozumienia tego, co działo się z naszym krajem przez minione stulecia i dziesięciolecia.
Speaker A
Jeden wódz, jeden naród i jeden podręcznik. W Rosji domyka się właśnie coś, o czym Putin marzył od 2013 roku. W klasach od 5:00 do 11:00 w rosyjskich szkołach będzie jednolita seria podręczników państwowych do historii. A ja je dla was przeanalizowałem pod kątem
Speaker A
tego, jak pisze się o naszym kraju. I mam dla was dwie wiadomości: dobrą i złą. Dobra jest taka, że Polska pojawia się tam sporadycznie. Zła, że jeśli wyciągniemy wszystkie fragmenty na temat naszego kraju, to układa się to
Speaker A
wszystko w jedną spójną opowieść. Polska była, jest i będzie agresorem. Chcę też przypomnieć, czym skończyła się dla Polski taka agresywna polityka.
Speaker A
Skończyła się narodową tragedią 1939 roku. Co konkretnie rosyjski uczeń dowie się z tych podręczników? Macie kilka cytatów na zachętę. Rok 1609 to jawna agresja ze strony Polski. I tutaj ciekawe, bo Polska chciała Rosję skolonizować i skatolicyzować. Powstanie listopadowe to
Speaker A
wojenny miatiesz, czyli buntowniczy zryw polskich separatystów. Armia Krajowa z kolei aktywnych działań przeciwko Niemcom nie prowadziła. Natomiast w dzisiejszej Polsce wszystkie sfery życia przenika polski nacjonalizm oparty o rusofobię. Brzmi znajomo? No to są właśnie słowa Putina, które autorzy tych
Speaker A
podręczników wzięli, przerobili na taki pseudonaukowy żargon i teraz dają to rosyjskim nauczycielom i dzieciom do czytania.
Speaker A
No więc Polacy na wszelkie sposoby polonizowali, traktowali tę część ziem dość surowo, żeby nie powiedzieć okrutnie.
Speaker A
I teraz uwaga, bo to jest najważniejsze. Te podręczniki, w przeciwieństwie do okresu sowieckiego, nie kłamią wprost.
Speaker A
Polska i 38 oraz zajęcie Zaolzia. No tak było i tak jest napisane. Tłumienie brutalne polskich powstań. O tym też tutaj, w tych podręcznikach, znajdziemy.
Speaker A
Yyy, Katyń, nawet NKWD jest wspomniane. Płciast. Polska, jak wiadomo, wzięła też udział w rozbiorze Czechosłowacji po zmowie monachijskiej z Hitlerem w 1938 roku.
Speaker A
I na tym polega największa siła i perfidia rosyjskiej polityki historycznej. Z prawdziwych zdań da się zbudować fałszywą historię. Wystarczy dobrać, co mówisz, a czego nie, i w jaki sposób. Zresztą sami autorzy tego nie ukrywają. Miedziński otwarcie mówi, że te
Speaker A
podręczniki przepisano w istotny sposób. Bardzo istotnie przerabiając treść, pozbyliśmy się wielu fałszywych założeń, a nasze podręczniki są bardziej zideologizowane.
Speaker A
Kto napisał te podręczniki? Na okładkach widnieją trzy nazwiska. Anatolij Torkunow, rektor Moskiewskiego Państwowego Instytutu Spraw Międzynarodowych, czyli tego miejsca, gdzie wykuwają się rosyjskie kadry dyplomatyczne. Władimir Miedziński, były minister kultury, obecnie doradca prezydenta Putina, który zasłynął swego czasu plagiatowaniem prac na stopień i
Speaker A
Anatolij Czubarian, o którym można powiedzieć tyle, że czasy się zmieniają, a on ciągle w komisjach. Służyć państwu zaczął jeszcze w latach 60. Ale dlaczego te podręczniki w ogóle powinny nas obchodzić w Polsce? Po pierwsze dlatego, że kształtują myślenie Rosjan,
Speaker A
którzy wyjdą ze szkół za 10, 15 lat, i jaki obraz Polski będą mieli? To pytanie retoryczne. Po drugie, te podręczniki są dzisiaj wprowadzane na terytoriach okupowanych Ukrainy i pokazuje to ideologiczną ofensywę rosyjskiego państwa. I wreszcie, po trzecie, domyka
Speaker A
się pewien proces i wykuwa się pewna jedna linia myślenia o przeszłości Rosji, o której Putin marzył.
Speaker A
Wasi przyjaciele w Warszawie o tym zapomnieli. My przypomnimy. To zobaczmy, jak przypominają. Zacznę od tematu, który w Polsce zna każdy, czyli Katynia. Katyń to najlepsza ilustracja tego, że w Rosji przeszłość jest nieprzewidywalna. W 2010 roku rosyjska Duma Państwowa przyjęła uchwałę, w
Speaker A
której stwierdzono, że zbrodnia katyńska została dokonana po prostu z ukazania Stalina i sowieckiego kierownictwa, czyli na bezpośrednie polecenie Stalina i sowieckich przywódców. A teraz zerknijmy do podręcznika dla klasy 10, strona 287. I co tam jest napisane o losie polskich jeńców? Dokumenty
Speaker A
opublikowane na początku lat 90. wskazują, że część z nich została rozstrzelana przez organy NKWD. Zwróćcie uwagę na te słowa. Wskazują część z nich. Nie ma tutaj nic o decyzji Politbiura z 5 marca 1940 roku. Nie ma w ogóle Stalina, nie ma żadnej liczby, nie
Speaker A
ma Charkowa, nie ma Tweru, nie ma Bykowni, ale trudno podważyć w ogóle to zdanie, bo ono w zasadzie jest prawdą.
Speaker A
Tylko że nauczyciel ani uczeń nic z tego nie zrozumie. Ponadto podane jest ono w taki sposób, żeby wzbudzić pewne wątpliwości, czy te dokumenty, które wskazują na sprawstwo NKWD, są tak naprawdę prawdziwe, bo może w przyszłości pojawią się inne dokumenty, które powiedzą, że na przykład tę zbrodnię mogli popełnić Niemcy. Moim zdaniem ten podprogowy przekaz właśnie idzie w tym kierunku. I nie dziwię się temu, że w ten sposób rosyjskie dzisiejsze władze grają, bo one starają się właśnie stworzyć taką wizję
Speaker A
Katynia, gdzie tak naprawdę nie wiadomo, kto tę zbrodnię popełnił. Polak, dziś chyba każdy Polak wie o Katyniu i oczywiście skoro Katyń, to winni są Rosjanie. Winny jest Związek Radziecki.
Speaker A
Ale my pokazujemy tu dokumenty niedawno odtajnione przez Federalną Służbę Bezpieczeństwa, w których wyraźnie mówi się, że to niemiecki ślad.
Speaker A
Tylko że to nie koniec, bo na drugą nóżkę mamy antykatyń, czyli rzekomą zbrodnię polskiego państwa, która ma równoważyć to, co wydarzyło się w roku 1940.
Speaker A
Wstyd się przyznać, ale nie wiedziałem. Teraz już wiem, że okazuje się, iż w 1920 roku operacją wojskową w wojnie sowiecko-polskiej, w sowiecko-polskim konflikcie zbrojnym dowodził osobiście Stalin. Nawet o tym nie wiedziałem.
Speaker A
Wtedy, jak wiadomo, Armia Czerwona poniosła klęskę. Do niewoli trafiło dość wielu żołnierzy Armii Czerwonej. Według najnowszych danych 32 000 z nich zmarło z głodu i z powodu chorób w polskiej niewoli.
Speaker A
To nagranie jest z zupełnie innej epoki, z 2010 roku. Wówczas Putin jeszcze nie usprawiedliwiał zbrodni katyńskiej losem czerwonoarmistów, którzy trafili do polskiej niewoli w okresie wojny polsko-bolszewickiej 1919–1921.
Speaker A
Swoją drogą trochę zawyżył liczbę tych, którzy zginęli w tej niewoli, bo dzisiejsze dane naukowe mówią o od 16 do 20 000, miało ich wówczas zginąć. Ale dzisiaj twórcy podręcznika nie mają żadnych wątpliwości. Na stronie 107 podręcznika przeczytamy: Do polskiej niewoli trafiło
Speaker A
do 120 000 czerwonoarmistów. Wróciło około 60 000, a kilkadziesiąt tysięcy zginęło przez barbarzyńskie traktowanie, aż po rozstrzeliwania. 120 – 60 to 60. Co prawda w podręczniku autorzy nie piszą wprost o 60 000 czerwonoarmistów, którzy mieliby zginąć rzekomo w polskiej
Speaker A
niewoli, ale myślę, że podprogowy przekaz jest właśnie taki. Weźcie 120, odejmijcie 60,
Speaker A
niewoli, ale myślę, że podprogowy przekaz jest właśnie taki. Weźcie 120, odejmijcie 60, wyjdzie wam 60 000, które i tutaj uczniowie mają sobie dopowiedzieć zginęło w polskiej niewoli.
Speaker A
A jakie dane podawał profesor Gennedi Matiejowy w 2004 roku? dziś współpracownik Towarzystwa Władimira Miedńskiego.
Speaker A
Według moich obliczeń od 25 do 28000 jeńców. To bardzo wysoki odsetek, 18% śmiertelności. Polacy zaczęli liczyć jeszcze przede mną. Mówią o od 16 do 18000 zmarłych.
Speaker A
A gdzie reszta tej różnicy? No poszła walczyć z bolszewikami w polskich szeregach. W sumie ponad 30 000 było w tych formacjach antysowieckich.
Speaker A
Ekspert Mińskiego mówi o 258 000. Polscy badacze podają liczbę 16 18 000, a podręczniki podsuwają liczbę 60 000. I do tego bardzo konkretną interpretację. To miała być zbrodnia wojenna. I w ten sposób robi się dzisiaj w Rosji politykę historyczną. I tę
Speaker A
metodę widać we wszystkich podręcznikach. od smuty do NATO. Pokażę wam jak ta metoda działa i jak narracja zmieniała się w zależności od czasów, czyli zrobię coś co Maria Piewczyk zrobiła dla Ukrainy i państw bałtyckich.
Speaker A
Ja przyjrzę się jednak Polsce. Zobaczymy na własne oczy, jak zmienia się opis tych samych wydarzeń w zależności od tego, jak długo Putin jest u władzy.
Speaker A
Jak autorzy opisują powstanie listopadowe? Weźmy stary podręcznik z 2022 roku. Tam mowa jest o powstaniu i stłumieniu go przez carskie władze.
Speaker A
Natomiast podręcznik Miedińskiego i Torkunowa pisze już o wojskowym buncie, który został dokonany przez polskich separatystów chcących odłączenia odwiecznie ziem, czyli terytoriów Białorusi i Ukrainy. Ja mam pewne podejrzenia, co te odwieczne ziemie znaczą i jaki jest ich dzisiejszy kontekst. Bo zauważcie jak pod
Speaker A
płaszczykiem przeszłości można pisać o teraźniejszości. Polacy nie walczą o wolność tylko chcą oderwać pewne ziemie w tym przypadku Ukrainy i Białorusii. To ma się rymować z tym co dzisiaj Putin bardzo często publicznie mówi.
Speaker A
Jeśli chodzi o polskich przywódców, to prawdopodobnie liczą, że pod parasolem NATO stworzą jakąś koalicję i bezpośrednio wmieszają się w konflikt na Ukrainie, żeby potem oderwać sobie tłusty kawałek.
Speaker A
uważają za swoje historyczne terytoria dzisiejszą zachodnią Ukrainę. Dobrze wiadomo, że marzą też o ziemiach białoruskich.
Speaker A
Zerknijmy na rozbiory. Autorzy opatrzyli ten fragment cytatem toren wret, czyli to co oderwane przyłączyłam, bo taki medal Katarzyna II kazała wybić po drugim rozbiorze Polski. W historii powszechnej Miedińskiego i Czubariana czytamy, że Katarzyna sprzeciwiała się na początku tym rozbiorom, ale w końcu
Speaker A
uległa Prusom i Austrii i wzięła tylkoie ziemie. Polskie prawdziwe ziemie wzięli oczywiście prusacy i Austriacy.
Speaker A
Natomiast w starszym podręczniku z 2022 roku przeczytamy, że wszystkie trzy mocarstwa ościenne Rzeczpospolitej parły do tego rozbioru. Od siebie dodam, że dzisiejsze najnowsze badania profesor Doroty Dukwicz wskazują, że to Rosja była głównym inicjatorem tych działań.
Speaker A
No dobrze, a co z Piłsudckim i rokiem 1920 zapytacie? No Piłsudcki ruszył na Kijów wedle autorów podręcznika po to, by oderwać od Rosji Małorosję, Noworosję i Białoruś. Noworosja, czyli to słowo, które w 2014 roku stało się takim słowem
Speaker A
wywoławczym rosyjskiej interwencji w Domdasie. A dzisiaj w podręczniku, które czytają rosyjskie dzieci stoi przy Piłsudckim i roku 1920.
Speaker A
Petlurowcy, którzy w 1920 roku zawarli z Polską tak zwane tajne konwencje, oddając jej w zamian za wsparcie wojskowe Ziemie Galicji i Zachodniego Wołynia.
Speaker A
Oczywiście nie mogło zabraknąć roku 1938 i za Olzia. I tutaj podręcznik akurat pisze prawdę, bo Polska zajęła zazie po konferencji monachskiej, ale zaraz potem autorzy dodają frazę, że była polska wspólniczką hitlerowskich Niemiec, o czym w trakcie wywiadu z Karlsonem nie
Speaker A
zapomniał przypomnieć mu Putin. Kiedy Polska współpracowała z Niemcami, odmówiła spełnienia żądań Hitlera, ale wzięła z nim udział w rozbiorze Czechosłowacji. A ponieważ nie oddała korytarza gdańskiego, to jednak zmusili.
Speaker A
Polacy zmusili, przecholowali i zmusili Hitlera, by zaczął II wojnę światową od nich. Dlaczego wojna zaczęła się 1 września 1939 roku właśnie od Polski okazała się nieustępliwa. Hitlerowi przy realizacji jego planów nie pozostało nic innego jak zacząć od Polski.
Speaker A
Jak wygląda sprawa z 17 września 39 roku? Mowa jest o tym, że Armia Czerwona weszła, że miejscowi ją witali, że polskie wojsko miało nie stawiać oporu zgodnie z dyrektywą Rydza Śmidłego. Co tutaj jest prawdą? No to, że Sowieci
Speaker A
rzeczywiście zaatakowali to, że część ludności rzeczywiście witała Armię Czerwoną z otwartymi rękami i to, że Ryt Śmigły wydał rzeczywiście taką dyrektywę. Ale wiecie czego brakuje?
Speaker A
deportacji, represji, tego, że to było we współpracy z Niemcami. Oczywiście PAN Ribentrop Mołotow jest wspomniany, ale jako dalekosiężny majstersztyk dyplomatyczny, który przygotowywał Związek Sowiecki na nieuniknioną wojnę z Icią Rzeszą.
Speaker A
Nie chcę tu teraz nikogo oskarżać, ale poważne badania powinny pokazać, że takie były wtedy metody polityki zagranicznej. Związek Sowiecki podpisał z Niemcami pakt o nieagresji. Mówią: "Ach, jakie to złe! A co w tym złego, skoro Związek Sowiecki nie chciał
Speaker A
walczyć? No co w tym złego? A co z historią najnowszą? No Solidarność była finansowana przez Stany Zjednoczone i ideologicznie koordynowana. Polska dzisiejsza jest przeniknięta nacjonalizmem, który karmi się rusofobią, a poza tym w 99 roku rozszerzono NATO nie biorąc pod uwagę
Speaker A
rosyjskich interesów. Czyli w zasadzie jeśli wziąć te podręczniki OMAS, to od 1609 roku do 2026 Rosja tylko się broni, zbiera historycznie swoje ziemie i to Polska jest agresorem. No i wiecie, taka historia nie pisze się sama, to się robi
Speaker A
za grube, grube pieniądze. I zaraz dowiecie się, dlaczego sam obroniłem doktorat historii. No dobrze, to teraz porozmawiajmy o rubelkach, bo na stronach podręczników można przeczytać o tym, że Rosja to kraj możliwości.
Speaker A
Fundacja Nawalnego postanowiła sprawdzić dla kogo. W 2021 roku moskiewski ratusz sprzedaje domcewów wojskowo-historycznemu centrum muzealnemu. Jego współzałożycielem jest sam Władimir Miediński, a dyrektorką jego rodzona siostra. I tu sukces będzie odnosić wasza rówieśniczka, drodzy 11ści 18letnia córka Miedyńskiego Maria.
Speaker A
Ekipa Nowalnego policzyła ile warte są te nieruchomości miedńskich. bagatela 6 miliardów rubli, czyli około 290 milionów zł. Jako historyka myślę, że czeka mnie wspaniała przyszłość. Drugi z autorów podręczników też nie może narzekać. W podręcznikach możemy przeczytać o tym, że Polska w Unii
Speaker A
Europejskiej coraz bardziej zależy od zachodnich kredytów. Ekipa Nawalnego ustaliła, że Torkunow przed pełnoskalową rosyjską agresją na Ukrainę praktycznie każdy nowy rok spędzał w swoim apartamencie w Hiszpanii w tej samej Unii. Oto hiszpańska firma Portabella Art. Należy do Jekatieriny Torkunowej i
Speaker A
to na nią zapisany jest ten dwupiętrowy 300mrowy pentha w Maladze. I teraz moglibyście powiedzieć, że przyszedł jakiś historyk i teraz uprawia jakieś akademickie gadanie, sprawdza co jest fałszem, a co nie i tak dalej i tak dalej. Ale praktycznego znaczenia to
Speaker A
kompletnie nie ma. No właśnie nie do końca, bo według ukraińskiej prokuratury tego rodzaju podręczniki trafiają na okupowane terytoria Ukrainy i dzieciaki się z nich uczą. To jest narzędzie ideologiczne i to jest element tej całej polityki, o której napisałem swoją
Speaker A
książkę, która jest tutaj za mną. Historia, która zabija. Co więcej, dyrektor naukowy Rosyjskiego Towarzystwa Wojskowo-Historycznego Michaił Miachkow mówił, że tego rodzaju podręczniki, ale też takie broszurki wydawane na temat między innej Polski trafiają do ukraińskich jeńców, którzy są w
Speaker A
rosyjskiej niewoli i potem z tych książeczek i tych podręczników są odpytywani latne ksi od kilku lat wydajemy czarne księgi o banderowcach i współczesnych ukronazistach. Dziś rozprowadza się je także w wersji papierowej wśród ukraińskich jeńców wojennych, którzy przebywają na naszym terytorium. Część z
Speaker A
nich jest wymieniana, ale mam nadzieję, że póki u nas się dzieli, zresztą odpytuję się ich z tych treści, żeby odpowiadali. Mają tam zresztą też nasze podręczniki, podręczniki mińskiego Torkunowa i Czubariana. Też je studiują.
Speaker A
nature. Ostatnio także ekipa Mielińskiego wadała właśnie taką książeczkę Krótka historia polskiej rusofobii. Zorganizowano nawet wystawę w Moskwie i macie w niej w zasadzie wszystko to, co dotychczas powiedziałem. Rosyjski uczeń po ukończeniu szkoły ma wiedzieć jedno.
Speaker A
Polska zawsze atakuje. Rosja co najwyżej się broni i przywraca to, co niegdyś było jej. I tak właśnie rosyjskie państwo przygotowuje przyszłych żołnierzy na ewentualną wojnę także z polską. I nie zapominajcie, każdy news ma swoją historię.
Topics:podręczniki historiiRosjapolityka historycznaKatyńMiedinskiTorkunowpropagandaII wojna światowaPolskamanipulacja historyczna
