Speaker A
Arkadaşlar un makarna stoğu yapın.
Atilla Yeşilada, Türkiye'nin ekonomik ve siyasi geleceğini, savaş risklerini ve piyasa etkilerini Mayıs ayında netleşecek verilerle değerlendiriyor.
Ask about this video. Answers come from its transcript only — with the timestamp, so you can check them.
Generated from the transcript and can be wrong — check the timestamp.
Key Takeaways
- Türkiye'nin ekonomik ve siyasi geleceği Mayıs ayında açıklanacak verilerle şekillenecek.
- Savaş riski ve jeopolitik gelişmeler Türkiye ekonomisi üzerinde ciddi baskı oluşturuyor.
- Cari açık yüksek seviyelerde seyrediyor ancak finansman kanalları henüz kapanmadı.
- Turizm sektörü büyük darbe aldı, bu durum ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyebilir.
- Petrol fiyatları ve Hürmüz Boğazı abluka senaryoları piyasalarda belirsizlik yaratıyor.
What the video covers
- Türkiye ciddi bir savaş tehlikesi ile karşı karşıya, Uganda Özel Kuvvetler Komutanı'nın Türkiye'ye ültimatomu gündemde.
- Dolar kuru ve piyasalarda Uganda riskinin fiyatlanmadığı, Merkez Bankası rezervlerinin yetersiz kalabileceği belirtiliyor.
- ABD-İran ilişkileri ve savaşın Türkiye ekonomisine maliyeti üzerinde duruluyor, cari açık ve dış ticaret dengesi ele alınıyor.
- Türkiye'nin cari açığı 7 milyar doları geçti, yıl sonunda 60 milyar dolara ulaşması bekleniyor ancak finansman kanalları halen açık.
- Turizm sektöründe ciddi düşüş yaşanıyor, otel doluluk oranları 'e kadar geriledi, yaz rezervasyonları azaldı.
- Petrol fiyatları yüksek seyrediyor, Hürmüz Boğazı'nın abluka senaryoları ve etkileri tartışılıyor.
- Türkiye'nin ekonomik kaderinin Mayıs ayında açıklanacak verilerle netleşeceği, özellikle savaş ve iç siyasi gelişmelerin etkisi vurgulanıyor.
- Erdoğan'ın demokrasi ve insan hakları konularında iç siyasetteki tutumu ve yaklaşımı ele alınıyor.
- Perakende satışlar zayıfladı ancak iç tüketimde hala hareketlilik var, enflasyon ve büyüme dengeleri değerlendiriliyor.
- Orta vadeli programın yeniden yazılması ve siyasi reform ihtiyacı gündemde.
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker A
Çok ciddi başka bir savaş tehlikesiyle karşı karşıyayız. Uganda Özel Kuvvetler Komutanı bugün Türkiye'ye ültimatom verdi.
Speaker A
1 milyar dolar ve Türkiye'nin en güzel kadını cariye olarak istiyor.
Speaker A
Bu şaka değil bu arada.
Speaker A
Bunun şaka olmasını dilerdim ama şaka değil.
Speaker A
Türkiye'nin en güzel şimdi 1 milyar ödenir hani bir şekilde buluruz, veririz de.
Speaker A
En güzel kadın biraz ne bileyim fotoğraflarını mı göndereceğiz?
Speaker B
Sübjektif bir konu.
Speaker A
Sübjektif bir konu, evet.
Speaker A
Bir de Afrikalılar tabii zevkleri bizden daha değişik olabilir yani.
Speaker A
Oraya gitmeyeceğim.
Speaker B
Tamam.
Speaker B
Oraya gitmeyeceğim.
Speaker B
Uganda.
Speaker A
Dikkatli olun yani Uganda riski piyasalarda hiç fiyatlanmıyor.
Speaker B
Dolar 90 olur mu?
Speaker A
Bak işte.
Speaker A
Mutlak mutlak yürütmez de Uganda Kara Kuvvetleri Uganda'dan çıkıp oradan galiba Tanzanya üzerinden gelecekler.
Speaker A
Mısır'dan gemilere binmeye başlarsa oyun bitti.
Speaker B
Merkez Bankası'nın rezervi yetmez.
Speaker A
Allah'ım ya Rabbim ya. Yani bütün dünya delimiş ya.
Speaker A
Pazartesi ve cuma günleri Mesele Ekonomi'deyim.
Speaker B
Ben de pazartesi cuma buradayım.
Speaker A
Yaptı.
Speaker B
Ateş göbeği açık geziyorsunuz Reyhan Hanım sürekli.
Speaker A
Ah men.
Speaker B
Atilla Bey merhaba nasılsınız?
Speaker A
Merhabalar sevgili Semih, hoş geldin yuvamıza.
Speaker A
Değerli izleyicilerimiz eğer abone olmadıysanız hoş gelmediniz.
Speaker A
Eğer katıl butonunu tıklamadıysanız hoş gelmediniz.
Speaker A
Eğer bizimle işbirliği yapmıyorsanız hiç hoş gelmediniz, bundan sonra böyle artık.
Speaker A
Yalnız bizi sevenlerle muhatap olacağız.
Speaker B
Kaotik bir haftaya başladık.
Speaker A
Of!
Speaker B
Gerçekten Trump bize dalga mı geçiyor dünyayla?
Speaker B
Yoksa kafasında bir plan mı var?
Speaker A
Hiçbir plan milan yok ya yani Trump hakikaten duyduğu son söze inanan ve tamamen kendi egosunun rüzgarına kapılmış sürekli sallanan bir insan.
Speaker A
Ne yaptığını hiçbir şekilde bilmiyor.
Speaker A
Yani şimdi sen oturup İran'la barış görüşüyorsun.
Speaker A
Adama sorarlar ulan yani niye baştan görüşmedin de buraya kadar getirdin?
Speaker A
Bu işin maliyeti Amerika'ya günde 1 milyar dolara yakın.
Speaker B
Amerika'yı boş verin de bize ne Amerika'dan da bize maliyeti yüksek.
Speaker A
Bize maliyeti korkunç.
Speaker A
Ve her geçen gün katlanarak artıyor maalesef.
Speaker A
Yalnız biz değil tabii bütün MTA ihracatçısı olmayan ülkelerde.
Speaker A
Aynı sorunlar var.
Speaker B
Mesela şimdi biraz ekonomik veriye başlayalım.
Speaker A
Var.
Speaker B
Bu sefer İran Savaşı'nın içine girelim.
Speaker A
Maliyetini.
Speaker A
Giyirelim.
Speaker B
Aynen öyle.
Speaker B
Mesela cari açık dengede açık kaldı 7 milyar doları geçti şubatta.
Speaker B
Beklentinin biraz üstünde ama son 10 ayın zirvesinde cari açık.
Speaker B
Zaten bir bozulma bekleniyordu.
Speaker B
Ama şunu da hatırlatalım savaş şubat sonu başladı.
Speaker B
28 Şubat'ta.
Speaker A
Bu veriye dahil değil.
Speaker A
Evet, dış ticaret açığındaki bozulma zaten çok önceden başladı.
Speaker A
Bir miktar kurun kabahati var.
Speaker A
Bu inkar edilemez ama büyük ölçüde dış talep eksikliği.
Speaker A
Ve Türkiye'nin tabii ki verimli üretim yapamaması.
Speaker A
Neyse ki borçlanma kanalları rahat yani finanse edebiliyoruz.
Speaker A
Yıllıklandırılmış cari açık milli gelirin 2,5'una civarına yükseldi takriben.
Speaker A
Ya da 37,5 milyar diyebiliriz.
Speaker A
Sene sonunda 60'ı görebilir.
Speaker A
Fitch bu yüzden bence görünümümüzü durağına çevirdi.
Speaker A
Ama 60 milyar bile biz rahatlıkla finanse ederiz.
Speaker A
Yani 60 milyar hatta 70 milyar cari açığın bir ödemeler dengesi ya da döviz krizine sebep olması için.
Speaker A
Dünyada finansmanın kuruması gerekir yani bir finansal kriz gerekir.
Speaker A
Öyle bir koşul olmadıkça biz büyük ölçüde rahat şey yaparız.
Speaker A
Çünkü şunu unutmamak lazım yani.
Speaker A
Ticaret'ten kaynaklanan açığı zaten dış ticari kredilerle finanse ediyoruz.
Speaker A
Yani hemen hemen bütün büyük ithalatçıların şeyi var.
Speaker A
İkinci bir felaket senaryosu da turizmi kaybederiz.
Speaker A
Şimdi turizmde 5-10 milyar dolar kayıp olur.
Speaker A
Yani o çok ciddi bir sorun değil.
Speaker A
Ama bugün sanırım Nefes Gazetesi'nde yayınlandı emin değilim.
Speaker A
Otellerde doluluk oranı %28'lere düşmüş.
Speaker A
Ve yaz rezervasyonları bıçak gibi kesilmiş.
Speaker A
Tabii basın biraz konunun uzmanı olmadığı için belki biraz abartıyordur.
Speaker A
Ben şahsen Türkiye'ye gelen turistin az çok Türkiye'yi tanıdığını ve savaşın bize bulaşmayacağını bildiğini düşünüyorum.
Speaker A
Ama yanılıyor da olabilirim.
Speaker B
Ben dün bir tane turizmci birisiyle sohbet ettim.
Speaker B
O da otel fiyatlarının ciddi anlamda düştüğünü söyledi.
Speaker A
Evet.
Speaker B
Muhtemelen talep düşünce fiyatı düşürdüler.
Speaker A
Turizmde işte geçen sene 60 milyar brüt elde ettik bu 30 milyara falan düşerse o zaman kışı çıkartmak çok zor olur.
Speaker A
Çünkü İran Savaşı'nı yediriyorum bak ne kadar ustalıkla işin içine sokuyorum.
Speaker A
Şu anda bence bütün piyasalar, fon yöneticileri bir hayal alemi yaşıyor.
Speaker A
Bizim sorunumuz savaş değil.
Speaker A
Bizim sorunumuz Körfez'deki üretim tesislerinin yok edilmiş olması.
Speaker A
Hasar görmüş olması.
Speaker A
Yani savaş bugün bitse Trump'la Müçteba abi kendisine de buradan hürmetlerimi sunarım.
Speaker A
Yaralı diyorlar.
Speaker A
İnşallah çabucak iyileşir bir an önce İran halkının başına geçerek onları mutlu eder.
Speaker B
Bir de o simende geçsin ya.
Speaker A
O da çok.
Speaker B
Ona da çok ihtiyacımız var.
Speaker A
Bu arada çok yani asıl büyük neyse şu İran'ı bitireyim lafı çok uzatıyorum.
Speaker A
Petrol fiyatlarının bu sene 100 doların altına düşeceğini ben zannetmiyorum.
Speaker A
Yok çünkü petrol.
Speaker A
Yani borular şey.
Speaker B
Ateşkesse 90'lara geldi ama hemen.
Speaker A
Şimdi bak o fiyatlar vadeli işlem fiyatları biz bunlara kağıt varil diyoruz.
Speaker A
Yani aslında kimse o fiyattan petrol alıp bana şu kadar 100 ton ya da 100 bin varil gönderin demiyor.
Speaker A
Piyasada hedging işlemleri veyahut da spekülasyon kar amacıyla işlem yapılıyor.
Speaker A
Fiziki teslimat fiyatları en son geçen hafta baktığımda Asya'ya 130 dolardı.
Speaker A
Eğer bu akşam hakikaten Trump Hürmüz Körfezi'ni bloke ederse yani İran'ın ihraç ettiği takriben 1,5-2 milyon varil de piyasadan düşerse.
Speaker A
Biz 130'ları şeyde kağıt varillerde de 130'ları rahat görürüz.
Speaker A
Şimdi tabii bu senaryo çok korkutucu olur.
Speaker A
O zaman yani çok ciddi bir şekilde oturup orta vadeli programın yeniden yazılması.
Speaker A
Neyse bırak orta vadeli programı.
Speaker A
Bu tip sorunların para politikasıyla çözülmeyeceğini kabul edip bütçe hatta belki siyasi reforma ihtiyacımız olacak.
Speaker A
Türkiye bu esnek ya bolca.
Speaker A
Bunlar olacak.
Speaker A
Turizm hariç.
Speaker A
Yani petrolden %100 eminim.
Speaker A
Savaşın bitse dahi bunun böyle olacağından eminim.
Speaker B
Trump'ın Hürmüz'ü ablukaya alacağına emin misiniz?
Speaker B
O senaryo gerçekleşecek mi?
Speaker A
Vallahi Türk basınında bu sabah işte arka kapıdan temaslar devam ediyor diye söylendi.
Speaker A
Ben araştırdım Amerikan basınında böyle bir şey yok.
Speaker A
Aksine Trump'ın korkunç sinirlendiği ve ablukaya devam edeceği söyleniyor.
Speaker A
Ablukayı becerir mi?
Speaker A
Becerir.
Speaker A
Çok rahatlıkla becerir.
Speaker A
Çünkü Hint Okyanusu'nda dev bir filosu var ve İranlıların kendi gemilerini koruyacak bir şeyi kalmadı.
Speaker A
Bu durumda dediğim gibi petrol fiyatlarında akıl almaz bir şey görürüz.
Speaker A
Bu arada Ukrayna.
Speaker A
Her yer Rusya'nın bütün petrol tesislerini SİHA'larla bombalıyor.
Speaker A
Onlardan da korkuyorum.
Speaker A
Yani bizim Türk akımı ya da Mavi akıma da sabotaj dört defa sabotaj girişiminde bulundular.
Speaker B
Peki perakende satışlar zayıfladı.
Speaker A
Yıllık bazda.
Speaker A
Zayıfladı.
Speaker B
Evet.
Speaker A
Aylık bazda yüksek aslında ama.
Speaker B
Ama evet çok zayıftı hala da perakende tüketimde iç tüketimde hala da yoğunluk devam ediyor tabii.
Speaker A
Ya şimdi bu da şubat verisi.
Speaker A
Yani Ramazan.
Speaker A
Hani normal.
Speaker A
Cari açık meselesi de böyle.
Speaker A
Türkiye'nin ekonomik anlamda kaderinin belli olacağı ay mayıs.
Speaker A
Çünkü mart ve nisan verilerini göreceğiz.
Speaker A
Yani veri geriden geliyor.
Speaker A
Hani elimizde fazla bir şey yok.
Speaker A
Ben hiçbir şekilde perakende satışları tahmin edemem.
Speaker A
Öyle bir ek gösterge yok.
Speaker A
Bir ihtimal Amerika'da olduğu gibi Türkiye'de de bıçak gibi kesildi talep.
Speaker A
Herkes durum bakalım dedi.
Speaker A
O tabii ki şirketler açısından büyüme anlamında kötü olur ama enflasyon anlamında hasarı azaltır bayağı.
Speaker A
Ve Merkez Bankası'nın da elini rahatlatır Türk lirasını yönetme konusunda.
Speaker B
Şimdi mayıs ayı kader ayımız dediniz.
Speaker B
Şimdi bunu dediğiniz gibi hem savaşın ekonomik etkilerini anlayabilmemiz için söylediniz anladığım kadarıyla.
Speaker B
Hem de tabii Türkiye'nin içeride de siyasette de ne olacağını şekilleneceği bir ay herhalde mayıs.
Speaker A
Kesinlikle öyle.
Speaker A
Ben artık Erdoğan'ın bu demokrasi olayından iyice sıkıldığını düşünüyorum.
Speaker A
Yani şimdi adam dünyayı kurtarıyor ama haksız mı ya?
Speaker A
Ha içeride birkaç tane sivrisinek vızıltı yapıyor yok şeydi demokrasiydi yok insan haklarıydı yok belediye başkanları niye tevkif ediliyor?
Speaker A
Sana mı hesap vereceğim ya?
Speaker A
Ederim ederim.
Speaker A
İstersem hepsini ederim.
Speaker A
Zaten edeceğim.
Speaker A
Barış süreci bitti bu arada.
Speaker B
Siz mi duyurdunuz bunu?
Speaker A
Bunu ben duyurmadım.
Speaker A
Yok.
Speaker A
Dün Türk basınında çıktı.
Speaker A
PKK silahsızlanmıyor tabii.
Speaker A
Öyle bir şey yok.
Speaker A
Hiçbir niyet yok.
Speaker A
Bütün yasalar askıya alındı.
Speaker A
Bitti.
Speaker A
Anayasa da bitti dolayısıyla.
Speaker A
Çünkü Dem Parti.
Speaker B
Anayasa bitti.
Speaker B
O zaman tek yol erken seçim.
Speaker A
Tek yol erken seçim değil tek yol seçimleri geciktirmek ve bu arada CHP'yi ve Dem Parti'yi ekarte etmek.
Speaker A
Bugün zaten bir akla evvel gazetemizde hangi illerin belediye başkanlarını içeri alacaklar diye bir haber çıkmış yani.
Speaker B
O kadar sıradanlaştı ki değil mi?
Speaker A
Değil mi?
Speaker A
Şeyleri önceliklendiriyor belediye meclisinde CHP'nin.
Speaker B
O kadar.
Speaker A
O kadar.
Speaker A
Olmayacak.
Speaker A
Hiçbir şey olmaz.
Speaker B
Neyse.
Speaker A
Ya belki birkaç iki gün üç gün millet biraz dövize geçer ama herkes biliyor bunun böyle olacağını.
Speaker B
Çok küçümsüyorsunuz bence.
Speaker B
Ben katılmıyorum bu konuda size.
Speaker A
Hiç kesinlikle küçümsemiyorum.
Speaker A
Yani keşke biz de bir Macaristan olabilsek.
Speaker A
Bugün İstanbul Ekonomi Araştırmaları'nın bir anketi yayınlandı basında.
Speaker A
Geçim sıkıntısından kim sorumlu tutuyorsunuz?
Speaker A
Halkın sadece %51'i hükümeti sorumlu tutuyor.
Speaker A
Yapmayın ya.
Speaker A
Yani.
Speaker B
Siz ve daha çok sorumlular vardı ben size söyleyeyim.
Speaker A
Hakikaten.
Speaker A
Eminim yani.
Speaker A
Hani oraya Atilla Yeşilada'yı atsalar eminim bir %10 %12 alırım diye düşünüyorum.
Speaker A
Bu kadar siyasete ilgisiz veyahut da siyaset ekonomi ve bireysel yaşamları arasındaki bağlantıları kavramaktan uzak bir toplumda.
Speaker A
Hiçbir tepki yaratmaz ya.
Speaker B
Öyle diyorsunuz da.
Speaker A
CHP'yi bitirecekler yani.
Speaker B
CHP'yi bitirecekler de matmazel ama şu var.
Speaker B
Yerel seçimlerde kaybetti unutmuyorum iktidarın ekonomik gerekçeler yüzünden.
Speaker B
Muhtemelen sırf derken ağır ekonomik gerekçeler sebebiyle 9 ay sonra genel seçimlerden 9 ay sonra yapılan yerel seçimlerde çok ciddi.
Speaker B
Hatta kendi tarihinde ilk defa ikinci parti konumuna düştü AK Parti.
Speaker B
Yani bu kadar da bence yani hiç umursamıyor insanlar işte soğumu tutmuyor.
Speaker B
Diye bu kadar da negatif basmak da iyi değil sanki.
Speaker A
Sebebini de anlatayım.
Speaker A
Sandıkta hesap sorulur ama sandık önümüze gelmeyecek.
Speaker A
O anlamda gelmeyecek.
Speaker A
Muhalefetsiz bir sandık önümüze gelecek.
Speaker A
Yani CHP'nin adaylarını ekarte etse de yine anketlerde Erdoğan geri gidiyorsa İsrail'le savaş ilan edilecek.
Speaker B
Bu arada o da çok haber medyada geziyor biliyorsunuz.
Speaker B
İsrail medyasında da Netanyahu'nun Erdoğan'a.
Speaker A
Birbirlerini o kadar çok seviyorlar ki yani.
Speaker A
Çünkü o kadar kullanışlı araç yani.
Speaker B
Şimdi Atilla Bey biraz ekonomi Macaristan ve Türkiye konuşalım.
Speaker A
İran'ı yedirelim mi yine şeyde.
Speaker B
İstediğiniz yedirin İran her yerde var.
Speaker A
Şimdi.
Speaker B
Financial Times Orban'ın seçimi niye kaybettiğini ekonomik gerekçelerini anlatan güzel bir haber yapmış.
Speaker B
Ve orada bir grafik kullanmış.
Speaker B
Şimdi biz grafiği ekrana veriyoruz.
Speaker A
Evet.
Speaker B
Size yayın öncesi gösterdim.
Speaker B
2023'te biliyorsunuz seçim vardı onlarda kazandı.
Speaker B
Muhalefetin kazanması bekleniyordu ama kaybetti muhalefet.
Speaker B
Orban yeni bir zafer kazandı.
Speaker B
O kadar şimdi grafikte göreceksiniz enflasyon %25'in üstünde politika faizi %14.
Speaker B
13 civarında.
Speaker A
Evet.
Speaker B
Yani negatif reel faiz var.
Speaker A
Nas.
Speaker A
Nas.
Speaker B
Aynen öyle.
Speaker B
Bizde olduğu gibi.
Speaker A
Evet.
Speaker B
Ve Orban kazandı.
Speaker A
Usually bu arada.
Speaker A
İncil'deki şey.
Speaker B
Şimdi bugün bu seçime giderken yani Macaristan'da.
Speaker B
Politika faizi 6-7 civarında.
Speaker B
Enflasyon da 2 civarında.
Speaker B
Üç grafikte öyle gözüküyor.
Speaker B
Yani uzun lafın kısası reel faiz var.
Speaker A
Yaklaşık %5.
Speaker B
Ve seçimi kaybetti.
Speaker B
Şimdi bizim Türkiye'mizin ekonomisi faiz ve enflasyonu koyduğumuzda.
Speaker B
Grafik üç aşağı beş yukarı tabii rakamlar farklı ama aradaki marj üç aşağı beş yukarı aynı.
Speaker B
Yani negatif reel faiz, pozitif reel faiz.
Speaker B
Mehmet Şimşek'in bir noktada bir şey olması lazım Mehmet Şimşek'in.
Speaker A
Ya Mehmet hiçbir şekilde filan Mehmet hiçbir şeyi gönderdin yerine Atilla Yeşilada'yı getirdin ne bileyim başka birini getirdin.
Speaker A
Yani sorun o değil ki.
Speaker A
Sorun en tepedeki bir reis.
Speaker B
Fark etmez ama bu tabloyu seçim kaybettiği değilse bizim bu tabloyu değiştirmemiz lazım.
Speaker A
Ama söylüyorum öyle bir seçim olmayacak.
Speaker A
Yani karşımıza dolu bir sandık gelecek.
Speaker A
Ya da muhalefetsiz bir seçime gideceğiz.
Speaker A
Bu noktaları çoktan açtık.
Speaker A
Macaristan toplumu ciddi bir direniş gösterdi.
Speaker A
Bir de Macaristan tabii AB'ye üye.
Speaker A
Yani AB de yardımları keserek veyahut başka yaptırım tehditleriyle az çok Orban'ın Erdoğan kadar güç kazanmasını engelliyordu.
Speaker A
Şimdi Türkiye'de artık durum böyle değil.
Speaker A
Türkiye'de bütün kurumlar hatta bütün ruhlar Erdoğan'a teslim olmuş durumda.
Speaker A
O yüzden yani ben yapmıyorum dediği anda yok kardeşim yapacaksın.
Speaker A
Kanun böyle emrediyor diyebilecek.
Speaker A
Yaptırım gücü olan bir merci yok Türkiye'de.
Speaker B
Orban ben tabii Macaristan uzmanı değilim okuduğum gazetelerden haberlerden bazı analizlerde şöyle deniyordu.
Speaker B
Orban Erdoğan'dan daha güçlüydü Macaristan'da Türkiye'ye kıyasla.
Speaker A
Yok katılmıyorum.
Speaker B
Katılmıyor musunuz?
Speaker A
Yok katılmıyorum.
Speaker A
Dediğim gibi yani AB üyesi olmanın getirdiği bazı özellikler var.
Speaker A
Bu bazı kurumların daha rahat nefes almasını sağlamıştı.
Speaker A
Mesela bizdeki gibi öyle her gazeteyi veyahut da televizyonu kapatıp istediğin gazeteciyi içeri alamıyorsun.
Speaker A
Macaristan oraya kadar asla gitmedi.
Speaker A
Yani kurumlar üzerinde çok ciddi bir etkiye sahipti kesinlikle.
Speaker A
Otoriterdi ve tek adam rejimine doğru gidiyordu.
Speaker A
Ama o noktaya gelmeden Macarlar onu sandıkta devirdiler.
Speaker B
Bir de tabii daha küçük bir ülke yüz ölçümü yerleşim yani nüfusun dağılımı da daha kompakt.
Speaker B
Türkiye Türkiye çok farklı dinamikler var bence de.
Speaker B
Ben de öyle düşünüyorum.
Speaker A
Tarihsel olarak da şey yani Macaristan'da hala.
Speaker A
Rusların 1956'da yaptıklarını hatırlayanlar vardır.
Speaker A
Yani onların tarihsel hafızası da bizden fazla.
Speaker A
Bence Orban Putin'e çok yaklaşmakla da psikolojik bir hata yaptı.
Speaker A
Yani toplumun güvenini çok zedeledi.
Speaker A
Ben Macarların, Çeklerin ya da Slovakların Putin'i çok sevdiği düşüncesinde değilim.
Speaker A
Ama şunu görüyoruz demin gösterdiğin grafikten de ortaya çıkan asıl sonuç şu.
Speaker A
Bir ülke ne kadar gelişmiş olursa olsun tek adam yönetimine geçtiği anda çökmeye başlıyor.
Speaker A
Ya bu Amerika için de böyle.
Speaker A
Eğer bir şekilde %1 ihtimal veriyorum Trump üçüncü dönem başkan seçilirse Amerika da bu hale gelecek.
Speaker A
Yönetilemiyor.
Speaker A
Toplumlar belirli bir toplumsal bilinç seviyesine ya da refah seviyesine ulaştıktan sonra demokrasi şart.
Speaker A
Bu Daron Acemoğlu'nun çıkarımı ona Nobel kazandıran kuram.
Speaker A
Sebebi de şu demokrasi bir iletişim mekanizması.
Speaker A
Toplumun siyasi sisteme taleplerini ve dileklerini nakletme mekanizması.
Speaker A
Sen bunu ortadan kaldırdığında yalnız insan hakları vesaire değil ekonomik anlamda da toplumu çökertiyorsun.
Speaker A
Çünkü toplumdan veyahut da iş kesiminden ya da belli sektörlerden tarımdan gelen haklı şikayetler de siyaset sistemi tarafından ciddiye alınmıyor.
Speaker A
Bunun en güzel örneği Çin'dir.
Speaker A
Yani Çin bu da yatırımcılar.
Speaker A
Orada da ciddi bir hayal aleminde.
Speaker A
Çin yapay zekada şunu bunu yapmış.
Speaker A
Yahu Çin'de yapay zeka veya yüksek teknolojinin toplam milli gelirdeki payı %6.
Speaker A
Konut inşaatın milli gelirdeki payı %30'lara yakındır.
Speaker A
Şimdi 20'lere düştü.
Speaker A
Ve konut sektörü çöktü.
Speaker A
Çin bitti.
Speaker A
Yani insanlar bunu niye göremiyorlar ben anlamıyorum.
Speaker A
Böyle bir konut krizinden çıkılmaz.
Speaker A
Ve tek sebebi de Şi Cinping'dir.
Speaker B
Çin'in bir ekonomik başarı hikayesi olduğu tezine tamamen karşısınız.
Speaker B
Ve Çin'in bir ekonomik süper güç olma yolunda gittiğine de karşısınız.
Speaker A
Olamayacak.
Speaker A
Yok.
Speaker A
O şeyi zaten demografik olarak da.
Speaker A
O aşamayı şey yaptı.
Speaker A
Bak bu yalnız şahsi görüşüm değildir.
Speaker A
Yani.
Speaker A
Çin düşmanı değilim.
Speaker A
Aksine Çin'i çok takdir ediyorum.
Speaker A
Yani Çin'in fakir açlık içinde yaşayan toplumu bu noktaya getirmesi.
Speaker A
İnsanlık tarihi için bir derstir ve tebrik edilmelidir.
Speaker A
Ama Şi Cinping ne zaman orada Primus Interpares.
Speaker A
Romalılar.
Speaker A
Eşitler arasında bir numaraydı.
Speaker A
Bütün rakiplerini tasfiye etti.
Speaker A
Ve artık bütün kararları Şi Cinping veriyor.
Speaker A
1 milyar insan.
Speaker A
Adamın ağzına bakıyor.
Speaker A
Yani Şi Cinping insan değil dünyanın en zeki gelişmiş yapay zeka modeli olsa bu yükü kaldıramaz.
Speaker B
Komite var hocam o kadar diyemem.
Speaker A
Yok onların hepsini.
Speaker A
Ya hepsi şeyin yönetimine.
Speaker A
Şi Cinping'in.
Speaker A
Herhalde tasfiye etti.
Speaker A
Şimdi Politbüro yani onlarda kabine yerine Politbüro var.
Speaker A
Onun içindekileri de temizlemeye başlıyor.
Speaker A
Ve artık mesele ona muhalif olanları ayıklamaktan paranoyit olarak kendine düşman yaratma noktasına geçti.
Speaker A
Çok kötü bir noktada Çin.
Speaker A
Ve 2030 yılına geldiğimizde Çin'de çalışabilen nüfus 100 milyon azalacak.
Speaker B
Mayıs ayı dediniz biraz daha oradan devam etmek istiyorum.
Speaker B
Mutlak butlan çıkar mayısta.
Speaker A
Mutlak butlan çıkar veyahut da başka bir yol bulur Sayın Erdoğan.
Speaker A
Yani özelinde okunulmazlığı kaldırılabilir.
Speaker A
Sayın Mansur Yavaş Ankara'da görevden alınabilir.
Speaker A
Ama şundan eminim yani özellikle savaşın uzadığı ve ekonomik sıkıntıların arttığı bir senaryoda.
Speaker A
Sürekli olarak halkın tamamı olmasa bile en azından %30'unu her hafta meydanlarda toplayan muhalefet istemiyor Erdoğan.
Speaker A
Hakikaten bununla uğraşmak istemiyor.
Speaker A
Çünkü ne toplumun o tepkisine cevap verecek tatmin edecek bir niyeti var.
Speaker A
E ne de çaresi var açıkça konuşmak gerekirse.
Speaker A
O yüzden eğer böyle devam ederse yani bu savaş belki bir ödemeler dengesi krizine sebebiyet vermez.
Speaker A
Ama Türkiye'de yoksullaşmayı arttıracak.
Speaker A
Bundan da hiç şüphe yok.
Speaker A
Bütün dünyada arttıracak.
Speaker A
Böyle bir ortamda bunu sürekli dile getiren ve arkasından anketlere göre halkın en azından %32-35'ini kovalattıran bir muhalefete müsaade etmez.
Speaker A
Onu da ilave de edeyim.
Speaker A
Şimdi sıra Dem Parti milletvekilleri ve belediye başkanlarına geliyor.
Speaker A
Barış süreci bittiğine göre artık onların da hiçbir yararı kalmadı.
Speaker A
Yani anayasa olmayacak zaten bütün bu barış süreci Erdoğan açısından ona yeniden seçilme hakkı verecek olan bir anayasa yazılımında demin kafaya almaktı.
Speaker A
Öcalan'ı aldı ama Dem'i alamadı.
Speaker A
Ve bundan sonra artık Dem'in de ona yararı kalmadı.
Speaker B
Peki.
Speaker A
Çok geç.
Speaker B
Niçin çok geç?
Speaker A
Hem ekonomiyi kurtarmak hem demokrasiyi kurtarmak için artık çok geç.
Speaker A
Bundan sonra böyle yaşayacağız.
Speaker A
Herkes kabul etsin.
Speaker B
Ama siz şimdi seyircimiz yazıyor da netleştirmek için soruyorum.
Speaker B
Ama siz büyük bir ekonomik kriz beklemiyorsunuz.
Speaker A
Kriz beklemiyorum.
Speaker B
Siz yoksullaşma.
Speaker A
Ya kriz iyidir ya.
Speaker A
Kriz iyi bir şeydir.
Speaker A
Bir kalp krizi eğer öldürmüyorsa sizi bundan ders alırsınız.
Speaker A
Sigarayı bırakırsınız.
Speaker A
Mesela ya da biraz kilo verirsiniz.
Speaker B
Baypas olursunuz.
Speaker B
Anjiyo olursunuz.
Speaker A
Bizde mesela 2001 krizi çok yani siyasi sistemi temizledi vesaire vesaire.
Speaker A
Herkes biliyor.
Speaker A
İki sene acı çektik ama arkasından 10 sene patladık gittik.
Speaker A
Bu krizin ötesinde yavaş çekim bir bunalım.
Speaker A
Adeta bir psikolojik takıntı doktora da gitmiyorsunuz.
Speaker A
Sebebini de anlayamıyorsunuz.
Speaker B
Alzheimer'a benzetebilir miyiz?
Speaker A
Demans'a da benzetilebilir.
Speaker A
Ya toplum aslında evet yani biraz da böyle IQ'da bir düşüş olduğunu düşünüyorum.
Speaker A
Çünkü bence yeterince protein alamıyor.
Speaker A
Beslenemiyor.
Speaker A
Tam anlamıyla bir umutsuzluğa kapılmış.
Speaker A
Ve daha önce de söyledim galiba.
Speaker A
Yani başka ülkeler işte Macaristan'da mesela umutsuzluk hemen gösteri ve toplumsal direniş olarak kendini dışa vururken.
Speaker A
Bizde siyasetten ve toplumsal hayattan geri çekilip evine gelip kapıyı kapatmakla sonuçlanıyor.
Speaker A
İlginç bir ülkeyiz.
Speaker B
Madem protein dediniz size proteinle ilgili bir soru sormak istiyorum.
Speaker A
Tabii ki.
Speaker B
Murat Serim bize turizm yayını yapıyor kendisi biliyorsunuzdur.
Speaker B
2-3 ayda bir yaparız.
Speaker A
Tabii takip ediyorum.
Speaker A
Çok hoş bir.
Speaker B
Ha doğru kendisi tanıştınız.
Speaker B
Doğru.
Speaker B
Şimdi Murat Bey Japonya'da bana bir mesaj attı sağ olsun teşekkür ediyoruz kendisine.
Speaker B
Japonya'da bir tane gurme markete girmiş ve dana kıymanın fiyatını görmüş.
Speaker B
Bana fotoğrafını gönderdi kıymanın dana kıymanın.
Speaker B
800-900 Türk lirasına denk.
Speaker A
Evet.
Speaker B
Şimdi ben gittim baktım Türkiye'de.
Speaker B
Böyle gurme market diye bir yerimiz var.
Speaker B
Markette Türkiye'de fiyat 1200-1300 lira arası.
Speaker B
Japonya'nın kişi başı milli geliri Türkiye'nin çok çok üzerinde.
Speaker B
Nasıl et Türkiye'den daha kıyma daha ucuz oluyor?
Speaker A
Bir şey daha var.
Speaker A
Onlarda ithal ete karşı da çok ciddi koruma vardır.
Speaker A
Et ve pirince karşı kendi küçük yerli çiftçilerini korumak için.
Speaker B
Ada ülkesi.
Speaker A
Evet.
Speaker A
Oluyor.
Speaker A
Çünkü bir tarım politikası yok.
Speaker A
Nuray Babacan hobi bahçelerini yazmış.
Speaker A
Hobi bahçeleri gıda güvenliği için çıkartılıyor yasa.
Speaker A
Bu bütün dünyanın her yerinde de var yani kentin kenarında bir arazi.
Speaker A
Vatandaşın kendi küçük bahçesi yoksa oraya eksin hani evine biraz sebze meyve olmazsa sebze getirsin diye yapılır.
Speaker A
Bizde bunlar alınıyor tabii iki be affı çıkıyor.
Speaker A
Ve hemen arkasından rezidansa dönüşüyor.
Speaker A
Sulamayı bilmediğimiz için Konya artık obruklarla doldu.
Speaker A
Ya daha kaç tane örnek vereyim?
Speaker A
Bir haber çıktı hemen Bakanlık yalanladı.
Speaker A
Mera yasa yüzünden Kars'ta ya da Erzurum'da bir yerde koyunlar birbirinin tiftiğini yemeye başlamış.
Speaker A
Yani o kadar aptalca bir tarım politikası izliyoruz ki.
Speaker A
Türkiye'nin en büyük eksikliklerinden biri yani işte savunma sanayiyle övünebiliriz.
Speaker A
Altyapıyla övünebiliriz.
Speaker A
Bu savaşları iyi yönetmekle övünebiliriz.
Speaker A
Ama tarım politikasında felaketiz.
Speaker A
Hiçbir yere varamıyoruz.
Speaker B
Ama konutta da yokuz mesela.
Speaker B
Şimdi yine bir grafiği var onun.
Speaker B
O istediği ülkelerin konut fiyatlarını karşılaştırmışlar.
Speaker B
Türkiye grafiğini patlatmış gitmiş.
Speaker A
Ama onu tam anlamıyla suçun onun hükümetin sırtına yıkmak da doğru değil.
Speaker A
Daha fazla sosyal konut yapabilir.
Speaker A
Tamam eyvallah.
Speaker A
Ama orada bir Türk insanının konutu değer yaratan yani içinde barınacak bir mekan değil.
Speaker A
Değer yaratan bir enstrüman olarak.
Speaker B
Ama vergi politikaları onu öne geçirebilirsiniz.
Speaker A
Ya geçebilirsiniz tabii.
Speaker A
Ama o zaman da çok ciddi boyutta oy kaybedersiniz.
Speaker A
İşte bu yapılacak.
Speaker A
Yani.
Speaker B
Kademeli vergi sistemi.
Speaker B
Çok ev olan.
Speaker A
Kademeli vergi sistemi.
Speaker A
Evet bütün bunların hepsi reddedildi neden çünkü çok geniş bir seçmen kitlesi.
Speaker A
Sizden nefret etmeye başlar.
Speaker A
Yani bu.
Speaker A
Ha bunu yapmışsın ha altına %50 vergi koymuşsun o denli.
Speaker A
O yüzden tarımla şeyi ayırmak lazım birbirinden biraz konutu.
Speaker A
Yani Türkiye gibi bir ülkenin yüz ölçümü olarak ilk 10'a giriyor muyuz emin değilim ama yani dev bir ülkeyiz biz ya.
Speaker A
Tarım ihracat net tarım ihracatımız 10 milyar doların altındadır.
Speaker A
Yine CHP'li milletvekili ortaya çıkardı 5 yıldır tahıl üretimimiz 18 milyon ton civarında geçmiyor.
Speaker A
Ben en son rekoru 22-24 milyon ton diye hatırlıyorum.
Speaker A
Ya biz geri gidiyoruz kardeşim.
Speaker A
Tabii her şey pahalı.
Speaker A
Et.
Speaker A
Olmasına imkan yok çünkü bir suni gıda üretemiyorsun Türkiye'de.
Speaker A
Hammaddesi yok iki bütün mera arazilerini öldürüp şeye çevirdin.
Speaker A
Fabrikaya da rezidansa çevirdin.
Speaker A
Hayvan kalmadı.
Speaker A
Bu 80'lerde filan böyle değildi.
Speaker A
Hani ben düşük orta halli bir aileden geliyorum.
Speaker A
Annem babam memur.
Speaker A
Et konusu konuşulmazdı bizim evde her yemekte çıkardı.
Speaker A
Yani biz şey yapmadık.
Speaker A
Tavuk bulmakta zorlanırdık bazen dana eti yerdik.
Speaker A
İlk yani bu son 10 yılın hikayesidir.
Speaker A
Ondan önce Türkiye'de böyle bir et şeyi yoktu.
Speaker A
Ve akıl almaz yani ekonomik zararı yanında özellikle gençlerde yeterli protein almadığında beyinsel gelişme de engelleniyor.
Speaker A
Yani bir bir de ayrıyeten bir nesli de öldürüyoruz bundan sonraki nesli.
Speaker B
Evet maalesef bu kadar temel bir sorunu bu kadar büyük bir sorun haline getirmek gerçekten bir başarıdır yani.
Speaker A
Evet.
Speaker A
Tebrik ediyorum.
Speaker A
Yani.
Speaker B
Evet tebrik ederim.
Speaker B
Bu da bir başarı.
Speaker B
Sonuçta her başarıyı tebrik edilmesi lazım.
Speaker B
Yarın ve teşekkür ederiz Atilla Bey.
Speaker B
Var mı bir söyleyeceğiniz bir söz son söz?
Speaker A
Vallahi Allah Trump'a akıl versin diyorum.
Speaker A
Yani.
Speaker A
Hayatımız narsist bir delinin iki dudağı arasında.
Speaker A
Bu akşam Hürmüz Boğazı'nda deniz savaşı çıkarsa ayvayı yedik.
Speaker B
Çıkmazsa.
Speaker A
Çıkmazsa idare ederiz.
Speaker B
Görüşürüz perşembe konuşacağız.
Speaker B
Ayvayı yedik.
Speaker A
Yani savaşın hasarı uzun süre devam eder ama bu sesin yankısına benzer.
Speaker A
Gittikçe zayıflar.
Speaker B
Diğeri.
Speaker A
E diğeri daha savaş böyle bir buçuk iki ay sürecekse o zaman ses bayağı.
Speaker A
Yani Ayasofya gibi olur.
Speaker B
Görüşmek üzere kendinize çok iyi bakın.
Speaker A
Bütün izleyicilerimize bir kez daha.
Topics:Türkiye ekonomisisavaş riskicari açıkturizm sektörüpetrol fiyatlarıHürmüz BoğazıABD-İran ilişkileridolar kuruMayıs 2024Atilla Yeşilada
