Speaker A
Turancılık dünyadaki bütün Türk devletlerini ortak çatı altında toplama fikridir.
Hüseyin Nihâl Atsız'ın hayatı, Turancılık düşüncesi ve 1940'larda yaşadığı zorluklar anlatılıyor.
Ask about this video. Answers come from its transcript only — with the timestamp, so you can check them.
Generated from the transcript and can be wrong — check the timestamp.
Key Takeaways
- Hüseyin Nihâl Atsız, Turancılık düşüncesinin önemli temsilcilerindendir.
- Devlet politikaları ve ideolojik çatışmalar Atsız'ın akademik ve öğretmenlik kariyerini olumsuz etkilemiştir.
- Tarih ve edebiyat alanındaki çalışmaları Türk milliyetçiliği ve tarih anlayışına katkı sağlamıştır.
- Atsız, fikirleri nedeniyle sık sık hedef alınmış ve sürgün yaşamıştır.
- 1940'lar Türkiye'sinde ideolojik mücadeleler eğitim ve kültür alanında da yoğun yaşanmıştır.
What the video covers
- Turancılık, tüm Türk devletlerini ortak çatı altında toplama fikridir ve 1944 yılı Turancılar için zor bir dönemdir.
- Hüseyin Nihâl Atsız, asker kökenli bir ailede doğmuş ve genç yaşta askeri disiplinle yetişmiştir.
- Askerlikten atılması sonrası öğretmenlik ve edebiyat fakültesinde eğitim hayatına devam etmiştir.
- Tarih alanında önemli çalışmalar yapmış, Fuat Köprülü'nün asistanı olmuştur.
- Türk Tarih Kurumu ve devlet politikalarına karşı eleştirilerde bulunmuş, bu yüzden kariyerinde zorluklar yaşamıştır.
- Orhun Dergisi'ni çıkararak devletin tarih kitaplarındaki yanlışları eleştirmiştir.
- Milliyetçi ve ırkçı görüşleri nedeniyle devlet okullarında öğretmenlik yapma hakkı elinden alınmıştır.
- Nazım Hikmet ile fikir çatışması yaşamış ve sert yazılar yazmıştır.
- 1940'larda Boğaziçi Lisesi'nde öğretmenlik yapmış, öğrencilerinden Attila İlhan ile ilgili anekdotlar paylaşılmıştır.
- Atsız'ın hayatı, Turancılık, milliyetçilik ve dönemin siyasi atmosferi bağlamında ele alınmaktadır.
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker A
1944 yılı ise Turancı düşüncede olanlar için kabus senesiydi.
Speaker A
Devlet Turancıları kadrolarından tasfiye etmekle kalmıyor, gazetelerde Turancıları hedef gösteriyordu.
Speaker A
Ancak işin daha da kötü kısmı zindanların soğuk zeminlerinde yaşanıyordu.
Speaker A
Dönemin popüler Turancıları altından lağım geçen zindanlarda büyük işkencelere maruz kalıyordu.
Speaker A
İçlerinde profesörler,
Speaker A
bilim ve fikir adamları vardı.
Speaker A
Bir insanın güçlükle sığabileceği 40-50 cm genişliğindeki odalara kapatıldılar.
Speaker A
Kafalarının tepesine beşer yüz mumluk üç ampul koyuldu, demir zincir ve prangalarla günlerce aç ve susuz şekilde kilitli kaldılar.
Speaker A
Tabutluklarda bu muameleye maruz kalanlardan Ordinaryus Profesör Reha Oğuz Türkkan'ın bir gözü görme yetisini büyük ölçüde kaybetti.
Speaker A
Bu insanların lideri ise ünlü fikir adamı Hüseyin Nihal Atsız olarak görülüyordu.
Speaker A
Gazeteler ve yazarlar devamlı olarak onu hedef göstermişti.
Speaker A
Peki Turancılar ne yapmıştı da bu duruma itilmişti?
Speaker B
Bilsin Cihan ki,
Speaker B
ben bu cihanın nesindeyim?
Speaker B
Bir ülkünün mehabetinin zirvesindeyim.
Speaker B
Dünya dönen mezellete dalsın her isteyen.
Speaker B
Ben ırkımın şeref taşıyan efsanesindeyim.
Speaker A
Hüseyin Nihal 1905 yılında asker kökenli bir ailede hayata gözlerini açtı.
Speaker A
Hüseyin Nihal'in babası da dedesi de Osmanlı donanmasında görev yapan askerlerdi.
Speaker A
Ayrıca annesinin babası ve dedesi de askerdi.
Speaker A
Anlaşılan o ki genç Nihal askeri disipline sahip bir ailenin üyesiydi.
Speaker A
1911 yılında birçok ülke gibi İtalyanlar da Osmanlı topraklarına inmişti.
Speaker A
Osmanlı ordusu İtalyanlara karşı elindeki toprakları korumaya çalışırken deniz savaşları patlak verdi.
Speaker A
Bu savaşta Hüseyin Nihal'in babası Mehmet Nail Bey de görevliydi ancak bu deniz savaşı ağır bir yenilgiyle sonuçlandı.
Speaker A
Yani Hüseyin Nihal mağlubiyeti, ihanetleri ve savaşları henüz çocuk yaşındayken gözlemledi.
Speaker A
Atsız 17 yaşındayken aile geleneğini yerine getirerek askeri tıbbiyeye girdi.
Speaker A
Bu yıllarda Türkçü düşünürlerden epey etkilenmeye başladı.
Speaker A
Bunların başında gelen kişi Ziya Gökalp'ti.
Speaker A
Onun fikirleri Atsız'da derin bir his uyandırıyordu.
Speaker A
Ziya Gökalp'in hayatını kaybetmesinden sonra bu ölümle alay eden bir grup ve Atsız'ın da içinde bulunduğu grup kavgaya tutuştu.
Speaker A
Okul yönetimi Atsız'a son uyarısını bu kavgadan sonra yaptı.
Speaker A
Bir olaya dahi karışması halinde okuldan atılacağı söylendi.
Speaker A
Ancak uyarılara kulak asmıyordu.
Speaker A
Üçüncü sınıftayken Mesut Süreyya adında Bağdatlı bir Arap subay Atsız'dan selam isteyince Atsız ona selam vermedi.
Speaker A
Bunun üzerine emir komuta zincirine uymayan Atsız,
Speaker A
hayatına adamaktan geri durmayacağı askerlik görevinden atıldı.
Speaker A
Asker olma hayalleri suya düşmüştü.
Speaker A
Ve bu olay onu derinden yaralamıştı.
Speaker A
Yıllar sonra yazacağı Ruh Adam romanındaki Selim Pusat, askerlikten atıldıktan sonra buhranlar yaşayan bir adamı konu ediniyordu.
Speaker A
Atsız askerlikten atıldıktan sonra geçimini sağlamak için Kabataş Lisesi'nde vekil öğretmenlik ve bir gemide katiplik yaptı.
Speaker A
Ancak bu işler geçiciydi.
Speaker A
Kısa bir zaman sonra Edebiyat Fakültesi'ne kaydoldu.
Speaker A
Öğrencilik yıllarında tarihle iç içe geçen Atsız, arkadaşlarıyla birlikte Anadolu'da Türklere ait yer isimleri adlı bir makale yayınladı.
Speaker A
Türkiyat Dergisi'nde yayınlanan makale Türkiye'nin en iyi tarihçilerinden biri olan Fuat Köprülü'nün dikkatini çekti.
Speaker A
Ve 1931 yılında Atsız Köprülü'nün asistanı oldu.
Speaker A
Atsız hayatı boyunca tarihten hiç kopmadı ve tarihe hizmet eden birçok eser yayınladı.
Speaker A
Fakat Aşıkpaşazade Tarihi'ni yayınlayarak Osmanlı'nın kuruluş zamanlarına ışık tutmuştur.
Speaker A
Bunun yanında asistanlık döneminde Atsız Mecmuayı çıkarmaya başladı.
Speaker A
Bu dergi uzun soluklu olmasa da yazar kadrosunda Fuat Köprülü ve Zeki Velidi Togan gibi usta tarihçiler yer alıyordu.
Speaker A
Ayrıca o dönem Türkçü çizgide olan Sabahattin Ali de bu dergide şiirlerini yayınlıyordu.
Speaker A
O dönemler Türk Tarih Kurumu Türklerin kökeni konusunda çalışmalar yapmaktaydı.
Speaker A
Ve 1932'de gerçekleşen ilk Türk Tarih Kongresi'nde Hititlerin ataları Türktür.
Speaker A
Ve Anadolu'nun en eski kavmi Türklerdir tezi Atsız'ın hocası Zeki Velidi Togan tarafından reddedildi.
Speaker A
Bunun üzerine Türk Tarih Cemiyeti Genel Sekreteri Reşit Galip, Zeki Velidi Bey'in kürsüsü önünde talebe bulunmadığına şükrediyorum.
Speaker A
Diyerek Zeki Velidi'yi hafife alan konuşmalar yaptı.
Speaker A
Bu durumu haber alan Nihal Atsız, arkadaşlarıyla birlikte Reşit Galip'e protesto telgrafı çekti.
Speaker A
Telgrafta şu yazıyordu:
Speaker B
Zeki Velidi Togan'ın öğrencisi olmakla
Speaker B
iftihar ederiz.
Speaker A
Bu protesto telgrafı sonucu Atsız artık devlet nezdinde kara listedeydi.
Speaker A
Reşit Galip kısa bir süre sonra Maarif Vekaleti'ne atandı.
Speaker A
Ve Atsız için kara günler başladı.
Speaker A
Önce Velidi Togan dekanlıktan ayrıldı.
Speaker A
Bunun üzerine Atsız kendi dergisinde Darülfünun'un Kara, daha doğru bir tabirle Yüz Kızartacak Listesi adında bir makale yayınladı.
Speaker A
Bu makalede bilime katkı sunmayan, kitabı olmayan ve yıllardır yerinde sayan profesörleri ifşa ederek Türkiye'nin eğitim sistemini ağır bir şekilde eleştirdi.
Speaker A
Derginin diğer sayfalarındaysa bu eleştirisinden dolayı üniversitedeki asistanlık görevinden atılacağını belirterek Yolların Sonu isminde bir şiir yayınladı.
Speaker B
Bugün yollanıyorken bir gurbete yeniden,
Speaker B
belki bir kişi bile gelmeyecektir bize.
Speaker B
Bir kemiğin ardında saatlerce yol giden itler bile gülecek kimsesizliğimize.
Speaker A
Tahmini doğru çıktı.
Speaker A
Dergisi kapatıldı ve kısa bir süre sonra üniversitedeki asistanlık görevinden de ihraç edildi.
Speaker A
Atsız orduda yaşadığını kariyerinde de yaşıyordu.
Speaker A
Tabiri caizse bir sürgün hayatı başladı.
Speaker A
Atsız önce Malatya'daki bir ortaokulda Türkçe öğretmenliğine, ardından Edirne Lisesi'nde Edebiyat öğretmenliğine atandı.
Speaker A
Bu sıralarda okuldaki öğretmen arkadaşlarıyla Atsız Mecmua'nın devamı niteliğindeki Orhun Dergisi'ni çıkarmaya başladı.
Speaker A
Atsız bu dergide devletin liseler için hazırladığı tarih kitaplarındaki yanlışları ispatlarıyla gösterdi ve Türk Tarih Kurumu'nu eleştirdi.
Speaker A
Bu eleştiriler sebebiyle öğretmen arkadaşları korkarak dergiden çekildi.
Speaker A
Atsız'ın tavrı ise belliydi.
Speaker A
Gerekirse tek başıma bu dergiyi çıkarmaya devam ederim dedi.
Speaker A
Atsız'ın makus talihi bu yüzden yeniden devreye girdi.
Speaker A
Ve bu eleştiri yüzünden Bakanlar Kurulu kararıyla Orhun Dergisi kapatıldı.
Speaker A
Ve öğretmenlik görevinden uzaklaştırıldı.
Speaker A
Atsız 9 ay aranın ardından affedildi.
Speaker A
Ve öğretmenlik görevine geri döndü.
Speaker A
Ancak bu sıralarda Nazım Hikmet tarafından bir yazı yayınlandı.
Speaker A
Nazım Hikmet yazısında komünizm propagandası yapıyor ve Namık Kemal, Mehmet Emin Yurdakul gibi milliyetçi şahsiyetleri ağır bir dille eleştiriyordu.
Speaker A
Hatta Namık Kemal'e takma yeleli aslan, yıkılması gereken put yakıştırması yapan Nazım Hikmet Atsız'ı bir hayli kızdırmıştı.
Speaker A
Atsız bunun üzerine kalemini iyice sivriltti.
Speaker A
Ve Komünist Don Kişot'u Proleter Burjuva Nazım Hikmetof Yoldaş'a adında bir yazı yayınladı.
Speaker A
Nazım Hikmetof Yoldaş!
Speaker A
Sarı suratlı afyonkeş Çinlilerle kara suratlı yamyam Habeşlerin davasını güdüyorsan haydi oraya!
Speaker A
Yolun açık olsun.
Speaker A
Şimdiye kadarki suskunluğumuzu sakın güçsüzlüğümüze ve çekindiğimize verme.
Speaker A
Deli Petro gibi bayrak açıp gelseniz bile karşınızda baltacılardan bir mürekkep ordu halinde bulursunuz bizi.
Speaker A
Hem bu sefer her biriniz için Katerin gelse de elimizden kurtulamazsınız.
Speaker A
Kader ağlarını Atsız için örmeye devam ediyordu.
Speaker A
Öğretmenlik görevine devam ettiği sırada fazla milliyetçi ve ırkçı bulunduğu için okuldan atıldı.
Speaker A
Ve devlet okullarında öğretmenlik yapma hakkı elinden tamamen alındı.
Speaker A
Kariyerine özel okullarda devam etmek zorunda kalsa da işsizlik yakasına yapışmıştı.
Speaker A
1940 yılında Boğaziçi Lisesi'nde öğretmenliğe başladı.
Speaker A
Bu lisede komünistlikten dolayı devlet lisesinden atılan ve gelecekte ünlü bir şair olacak olan Attila İlhan da bulunuyordu.
Speaker A
Ben eyvah dedim, bu adam beni perişan edecek.
Speaker A
Ne bekliyorum biliyor musunuz?
Speaker A
Bir Hitler bekliyordum ben.
Speaker A
Hiç de öyle bir adam görmedim.
Speaker A
Derli toplu, aklı başında, işini çok ciddiye alan bir adamdı.
Speaker A
Her çocuğun İstiklal Marşı'nı baştan aşağı ezbere bilmesini isterdi.
Speaker A
Onu yapmadın mı sıfırı alıp oturuyordun.
Speaker A
Derslerinde hiç politik telkinde bulunduğunu hatırlamıyorum.
Speaker A
Sadece İslam öncesi Türk tarihinden daha çok bahsederdi.
Speaker A
1940'lı yıllar.
Speaker A
İkinci Dünya Savaşı ile ortalığın karmakarışık olduğu dönemlerdi.
Speaker A
Almanya saldırgan bir tavır sergileyerek pek çok ülkeyi işgal etmişti.
Speaker A
Hitler'in Türkiye'ye saldırıp saldırmayacağıysa büyük bir gizemdi.
Speaker A
İnönü olası bir Alman işgalini engelleyebilmek için ülkede milliyetçi bir politika sergiliyordu.
Speaker A
Almanlar adım adım Sovyet topraklarına yürümekteyken ülkemizdeki Turancılık da gitgide güçlenmeye başladı.
Speaker A
Hatta dönemin Başbakanı Şükrü Saraçoğlu Sovyetler teslim olduktan sonra oradaki Türklerin akıbeti hakkında konuşmalar bile yapmıştı.
Speaker A
Hatta mecliste hükümet programını okumuş ve şöyle demişti:
Speaker A
Biz Türküz, Türkçüyüz.
Speaker A
Ve daima Türkçü kalacağız.
Speaker A
Bizim için Türkçülük bir kan meselesi olduğu kadar,
Speaker A
bir vicdan ve kültür meselesidir.
Speaker A
Biz azalan ve azaltan Türkçü değil,
Speaker A
çoğalan ve çoğaltan Türkçüyüz ve her vakit bu istikamette çalışacağız.
Speaker A
Ancak dünyada beklenmeyen bir gelişme oldu.
Speaker A
Bütün dengeler değişti.
Speaker A
Sovyetler Almanları geri püskürtmeye başlamış ve Almanya geri düşmüştü.
Speaker A
Artık bütün ivme Sovyetler'deydi.
Speaker A
Ve bu yüzden ülkede yeni bir konjektör oluştu.
Speaker A
Komünizmin yükselmesiyle artık Turancı ve Türkçü politikalar bir bir rafa kaldırıldı.
Speaker A
1943'te Turancılığın en büyük suç olduğuna dair broşürler dağıtılmaya başlandı.
Speaker A
Bunun yanında Dışişleri Bakanı Numan Menemencioğlu Pantürkizm kabul edilemez diyerek açıklamalarda bulundu.
Speaker A
Bu yeni konjektörle birlikte komünist eylemler de iyice artmıştı.
Speaker A
Atsız Orhun Dergisi'nde Başbakan Şükrü Saraçoğlu'na iki tane açık mektup yazdı.
Speaker A
Türkçü olduğunuz için size bunları yazıyorum diye başlayan cümleler bir ihbar niteliği taşıyordu.
Speaker A
Son dönemlerde ülkede illegal komünist faaliyetlerin arttığını,
Speaker A
ve gerekirse bunları ispat edeceğini söylüyordu.
Speaker A
İkinci açık mektubundaysa Sabahattin Ali, Cevat Emre, Pertev Boratav gibi bazı komünistlerin devlet kadrolarına alındığını söylüyordu.
Speaker A
Bu kişilere vatan haini yakıştırması yapan Atsız, Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel'i de istifaya çağırdı.
Speaker A
Aslında Atsız'ın Sabahattin Ali ile geçmişte iyi bir dostluğu bulunuyordu.
Speaker A
Ama bu samimiyet Sabahattin Ali'nin Türkçü çizgiden komünist çizgiye geçmesiyle bozuldu.
Speaker A
Ancak Sabahattin Ali komünist faaliyetlerden dolayı hapse girdiğinde Atsız ona bir mektup yazarak,
Speaker A
bu komünizm işini bırak tavsiyelerinde bulunmuştu.
Speaker A
Buna ek olarak Nazım Hikmet gibi bir iki satılık herife inanıp da kendi memleketinin aleyhinde neticeler verecek fikirlere iştirakını senin zekana yakıştırmıyorum.
Speaker A
Diyecekti.
Speaker A
Ancak Sabahattin Ali'den sert bir tepki gelince ikilinin arası iyice bozulmuş,
Speaker A
ve Atsız bir makalesinde Sabahattin Ali'yi teke tek bir düelloya davet etmişti.
Speaker A
Sabahattin Ali ilerleyen yıllarda devletle de sorun yaşayacak,
Speaker A
ve Türkiye'den kaçarken kendine rehberlik eden Ali Ertekin tarafından öldürülecekti.
Speaker A
Konumuza geri dönelim.
Speaker A
Milli Eğitim Bakanlığı Atsız'ın mektuplarından sonra onu Boğaziçi Lisesi'ndeki görevinden ihraç etti.
Speaker A
Ve dergisi kapatıldı.
Speaker A
Ancak bu mektuplar ve Atsız'ın ihraç edilmesi Türkiye'de büyük bir ses getirdi.
Speaker A
Türkçü gençler birçok şehirde protestolara ve sokak yürüyüşlerine başladı.
Speaker A
Yurdun her yerinden Atsız'a tebrik mesajları yağıyordu.
Speaker A
Türkiye kıpırdanıyordu.
Speaker A
Ama en çok Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel'i ve Falih Rıfkı Atay'ı rahatsız etmeye başladı.
Speaker A
Atsız'ı ve hırçın Turancı grupları susturmak ve sindirmek için bir şeyler yapmalıydılar.
Speaker A
Hasan Ali Yücel Sabahattin Ali ile yakın dosttu.
Speaker A
Hasan Ali Yücel Sabahattin Ali'ye Atsız'a dava açmasını önerdi.
Speaker A
Sabahattin Ali başta bunu reddetse de Hasan Ali Yücel ve Falih Rıfkı Atay'ın yüksek baskısıyla ikna oldu.
Speaker A
Ve kısa bir süre sonra Atsız aleyhinde dava açıldı.
Speaker A
Ve mahkeme günü.
Speaker A
Atsız mahkemeye katılmak için Ankara'ya geldiğinde onu binlerce Türkçü karşıladı.
Speaker A
Türkçü gençler Atsız'ı öven, Sabahattin Ali'yi yeren sloganlar atıyordu.
Speaker A
Mahkeme binasının önü o kadar kalabalıktı ki mahkeme heyeti binaya pencereden girmek zorunda kaldı.
Speaker A
İzdiham ve kargaşadan dolayı duruşma
Speaker A
öğleden sonraya ertelendi.
Speaker A
Mahkeme başladığında Sabahattin Ali söz aldı ve Atsız'ın kendisine vatan haini dediğini,
Speaker A
bunun kariyerine ve duruşuna zarar verdiğini dile getirdi.
Speaker A
Tarafların kendini savunmasının ardından ikinci duruşma için gün belirlendi.
Speaker A
3 Mayıs 1944.
Speaker A
3 Mayıs gününde coşku neredeyse iki katına çıkmıştı.
Speaker A
Ve Atsız'ın mahkeme öncesi kalabalığa konuşması sık sık sloganlarla kesiliyordu.
Speaker A
Adliye önünde Sabahattin Ali'nin kitapları yakıldı.
Speaker A
Kalabalık Başbakan Şükrü Saraçoğlu ile görüşmek istese de bu reddedildi.
Speaker A
Ardından jandarmalar Türkçülere karşı daha sert bir tavra büründü.
Speaker A
Bu coşkun kalabalığa müdahalede bulunarak tutuklamalar gerçekleşti.
Speaker A
Falih Rıfkı Atay Ulus Gazetesi'nde,
Speaker A
Nizam Düşmanlığı Yaptırmayız başlıklı yazısında,
Speaker A
Atsız'ı destekleyen eylemleri ciddiye almayarak Atsız'ı tahrikçi, eylemlere katılanları ise kandırılmış gençler olarak yorumlamıştı.
Speaker A
Cumhuriyet, Türkiye'de hür kafalar ve hür vicdanlar rejimi kurmuştur.
Speaker A
Bu rejim ithal malı cebir anarşi cereyanlarına karşı korunmakla devam edebilir.
Speaker A
Hemen söylemeliyim ki memleket birkaç tahrikçinin şamatası yüzünden herhangi bir anarşi tehdidine ne uğramıştır,
Speaker A
ne de uğrayacaktır.
Speaker A
Duruşmaların sonuncusu ise 9 Mayıs'ta gerçekleşti.
Speaker A
O gün beklenmeyen gelişmeler yaşandı.
Speaker A
Falih Rıfkı Atay gazetedeki yazısında Atsız'ın avukatı Hamit İnce'nin mahkemeden çekildiğini duyurdu.
Speaker A
Avukat Atsız'ın Dalkavuklar Gecesi kitabını okuyunca irkildim ve Atsız'ı savunmaktan vazgeçtim demişti.
Speaker A
Peki Atsız'ın Dalkavuklar Gecesi kitabı ne anlatıyordu?
Speaker A
Olay hayali bir şehir olan Hattuşaş'ta geçer.
Speaker A
Bir de buralara hükmeden bir kral vardır.
Speaker A
Ve bu kralın etrafı dalkavuklar ve yalakalarla sarılmıştır.
Speaker A
Dalkavuklar kralı uyutup arkadan iş çeviren insanlardır.
Speaker A
Tut aşılığında kahraman bir askerse bu dalkavuklarla mücadele eder.
Speaker A
Atsız'ın öyküsündeki her karakter,
Speaker A
Türkiye yönetiminden kişileri temsil ediyordu.
Speaker A
Bilhassa eserde tek parti döneminde devlete sızan dönme ve devşirme yöneticileri eleştirir.
Speaker A
Kimileri kralın İsmet İnönü olduğunu düşünse de,
Speaker A
kral karakterinin Atatürk olduğuna dair daha çok görüş bulunmaktadır.
Speaker A
Bu yüzden Atsız hakkında Atatürk düşmanı algısı oluşturulmuştu.
Speaker A
Atsız gençlik yıllarında Atatürk'e muhalefet etmiyor da değildi.
Speaker A
Cumhuriyet düzenine ve Atatürk'e karşı birçok eleştirisi bulunsa da o dönemlerde bile eserlerinde Atatürk'e saygısını sunmuştur.
Speaker A
Ancak yaşı ilerledikçe Atatürk'e karşı sempatisi artmış,
Speaker A
ve hatta bu yazılarına ve şiirlerine yansımıştır.
Speaker A
Bu gidişte korkarım Türkiye'de Atatürk'ü savunan bir ben kalacağım.
Speaker A
Çok aşırı ve haksız bir Atatürk düşmanlığı propagandası yapılıyor.
Speaker A
Arkasında olmasaydı şanlı bir mazi bu milletten çıkar mıydı bir büyük Gazi?
Speaker A
Asırlar bize yaştır.
Speaker A
Kemal ülküye baştır.
Speaker A
Bize yol göster Kemal!
Speaker A
Anayurda ulaştır.
Speaker A
Günümüzde sık sık Atsız'a Rıza Nur'un manevi evladı olması dolayısıyla Atatürk düşmanı yaftası yapıştırılsa da,
Speaker A
Rıza Nur bilindiği üzere psikolojik sorunlarla boğuşmuştur.
Speaker A
Rıza Nur'un hatıratları yayınlanana kadar onu sık sık öven Atsız bu hatıratlardan sonra adını bir daha zikretmemiştir.
Speaker A
Biz mahkemeye geri dönelim.
Speaker A
Atsız son olarak mahkeme heyetine şunları söyledi:
Speaker A
Hapislerden ve ilerisinden korkan biri değilim.
Speaker A
Bu dava göründüğü gibi iki şahsın davası değil, Türkçülük ile komünizmin davasıdır.
Speaker A
Gerek mazisiyle gerekse haliyle vatanı yıkmak istediği besbelli olan birisine vatan haini dediğim için suçlu olarak karşınızda bulunuyorum.
Speaker A
Söze başlarken hiçbir kaçamak yolu aramadığıma inanmanızı rica ederim.
Speaker A
Sizden beraat istemiyorum.
Speaker A
Aile ocağıma bir an önce dönmek için çabuk karar vermenizi istiyorum.
Speaker A
Nihal Atsız 4 ay hapse ve 100 lira tazminata mahkum oldu, cezası tecil edildi.
Speaker A
Atsız oteline geçti ve İstanbul'a dönme hazırlıklarına başladı.
Speaker A
Ancak polisler oteli basarak Atsız'ı tutukladılar.
Speaker A
O sıralarda Atsız'la bağlantıda olan ve eylemlere karışan birçok kişinin evi aranmaya başladı.
Speaker A
Aramalar İsmet İnönü'nün resmi tebliğiyle gerçekleşmişti.
Speaker A
Bu aramalarda bulunduğu iddia edilen delillere göre Turancıların ülkeyi ele geçirmeyi hedeflediği öne sürüldü.
Speaker A
İsmet İnönü 1944'ün 19 Mayıs'ında Turancıları hedef alan bir konuşma gerçekleştirdi.
Speaker A
Türk milliyetçisiyiz, fakat memleketimizde ırkçılığın düşmanıyız.
Speaker A
Turancılık fikri, son zamanların zararlı ve hastalıklı gösterisidir.
Speaker A
Biz Milli Kurtuluş sona erdiği gün,
Speaker A
yalnız Sovyetlerle dosttuk.
Speaker A
Irkçılar ve Turancılar gizli tertipler ve teşkillere başvurmuşlardır.
Speaker A
Bugünkü durumda Türkiye'nin ırkçı ve Turancı olmasının lazım geldiğini iddia edenler,
Speaker A
hangi millete faydalı,
Speaker A
kimlerin maksadına yararlıdırlar?
Speaker A
Emin olabilirsiniz ki vatanımızı bu yeni fesatlara karşı kudretle müdafaa edeceğiz.
Speaker A
19 Mayıs'taki nutku bazı mercilere bir emir niteliği taşıyordu.
Speaker A
Ve ırkçı Turancılar bir bir tutuklanıp ırkçılık Turancılık davasına dahil edildi.
Speaker A
Tutuklanan Turancıları kara ve işkenceli günler bekliyordu.
Speaker A
Sorgudan önce 40-50 cm genişliğinde, 2,5 metre yüksekliğinde tabutluk adı verilen hücrelerde prangalara vurulmuş vaziyette 24 saate,
Speaker A
ve hatta bazen 48 saate kadar tutuldular.
Speaker A
Tabutluğa konulduğum zaman,
Speaker A
tepemde yakılan 1500 mumluk ampullere baktığımda 20. yüzyıl Türkiye'sinde değil,
Speaker A
14. asır evvelinde kızgın çöllere sokulan mazlum insanları gördüm.
Speaker A
Dava 29 Mart 1945 tarihinde sona erdi.
Speaker A
Ve Atsız 6 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Speaker A
Ancak 7 ay sonra Askeri Yargıtay mahkemenin bu kararını bozdu.
Speaker A
Ve davadaki herkes masum görüldüğü için serbest bırakıldı.
Speaker A
Ancak gördükleri işkence havada kalamazdı.
Speaker A
İşkencecilerin cezalandırılması için başvuru yapılsa da,
Speaker A
delil yetersizliğinden bu talep reddedildi.
Speaker A
21 Nisan 1975.
Speaker A
Bostancı'da Nihal Atsız'ın evindeki konuşmamız.
Speaker A
Bakın çünkü sizin yattığınız 18 numara en son numaradır.
Speaker A
19 ve 20 tabutluklardır.
Speaker A
Bakın Oğuz Bey.
Speaker A
Kapıdan girdikten sonra,
Speaker A
sağlı sollu dörder oda vardı orada.
Speaker A
Koridor o kadar dardı ki kapı açıldığı zaman neredeyse ötekine değecek kadar yaklaşıyordu.
Speaker A
O hücrelerin sonunda da bir alafranga hela vardı.
Speaker A
Ama Allah alafranga eylesin.
Speaker A
Ne suyu var ne bir şeyi var.
Speaker A
Tuvaleti yoktu tamamen.
Speaker A
Davalar ve işkenceler Atsız'ı yıpratmıştı.
Speaker A
Ancak onu sindirememişti.
Speaker A
2,5 yıl kadar işsiz kaldı bu süreçte hayatını idame ettirmek için kütüphanesindeki kitapları sattı.
Speaker A
Sonra bir yayınevinde çalışmaya başladı.
Speaker A
Burada bilimsel araştırmalar yazıp çeviriler yaptı.
Speaker A
Ancak bu çalışmalara takma isimli imza atıyordu.
Speaker A
Yayınevleri 1944 davaları sebebiyle onun adıyla yan yana gelmekten çekiniyordu.
Speaker A
Sururi Ermete adıyla Türkiye asla boyun eğmeyecektir kitabını yayınladı.
Speaker A
Ardından ise Süleymaniye Kütüphanesi'ne atandı.
Speaker A
Ve Türk edebiyatına birçok eser verdi.
Speaker A
Bu eserlerden en mühimi Bozkurtların Ölümü romanıdır.
Speaker A
Bu kitap çıktığı andan itibaren en çok satanlarda olmuş ve birçok nesle tarihi sevdirmiştir.
Speaker A
Süleymaniye Kütüphanesi'nde çalışmalarına devam ederken Türkçü hareketin fikri önderiydi.
Speaker A
Türkiye'nin çeşitli yerlerinden birçok insan Atsız'ı ziyaret ediyor, ona mektuplar gönderiyordu.
Speaker A
Atsız 1962 yılında ise Türkçüler Derneği'ni kurarak buraya başkanlık etti.
Speaker A
İlerleyen yıllarda Atsız'ı siyaset sahnesine çekmeye çalıştılar.
Speaker A
Adalet Partisi Atsız'a birinci sıradan milletvekilliği teklifinde bulundu.
Speaker A
Ancak Atsız bu teklifi reddetti.
Speaker A
Çünkü o siyasetin bir taviz verme sanatı olduğuna,
Speaker A
tavizin ise kendine ve Türkçülüğe göre olmadığına inanırdı.
Speaker A
Siyasette muhabbet,
Speaker A
hepsi yalan palavra!
Speaker A
Doğru sözü,
Speaker A
Kültegin kitabesinde ara!
Speaker A
Peki o dönem kurulan MHP ile Atsız'ın bir bağı var mıydı?
Speaker A
1944 davalarında tutuklanan 23 kişiden bir tanesi de Alparslan Türkeş'ti.
Speaker A
Alparslan Türkeş Kuleli Askeri Lisesi'nde öğrenciyken bir arkadaşı vesilesiyle Atsız'la tanışmıştı.
Speaker A
Bu tanışıklık zamanla samimiyete dönmüş ve Atsız'ı sık sık ziyaret edip ona mektuplar yazmaya başlamıştı.
Speaker A
44 davasında Atsız ve Türkçüler hedef haline gelince Atsız'ın evinde Türkeş'in mektupları bulunmuştu.
Speaker A
Türkeş Atsız'a mektuplarından birinde Türk olmayanların ordudan elenmesi lazım.
Speaker A
Kaleminiz kılıcımızdan keskindir gibi yazılar yazmıştı.
Speaker A
Ve bu mektup yüzünden Türkeş de davaya dahil edilmişti.
Speaker A
Yıllar geçmiş ve Alparslan Türkeş Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi'nin başkanı olmuştu.
Speaker A
Ve 1969 yılında Adana'da partinin adını ve ismini değiştirmek istediği bir kongre yaptı.
Speaker A
Ve bu kongrede Milliyetçi Hareket Partisi kuruldu.
Speaker A
Atsız'ın mektuplarına göre Türkeş partiyi kurmadan önce Atsız'ı ziyaret edip siyasi emellerinden bahsetmişti.
Speaker A
Atsız'sa kendisinin siyasete girmeyeceğine ama siyasette taviz verilmeyeceği şartıyla kendisini dışarıdan destekleyebileceğini söylemişti.
Speaker A
Ancak zamanla anlaşıldı ki MHP ve Atsız'ın fikirleri arasında dağlar kadar fark vardı.
Speaker A
Bu yüzden araları günden güne soğudu.
Speaker A
Hatta bu soğumanın sonucu olarak Atsız'ın dergisi Ötüken Ülkü Ocakları'nda Türkeş tarafından yasaklandı.
Speaker A
Bu yasaklanışla birlikte Atsız ve Türkeş arasındaki atışmalar başladı.
Speaker A
Bu atışmalar elbette milliyetçi gençler arasında da vuku buluyordu.
Speaker A
1973 yılında Ankara'da Ziraat Fakültesi öğrencisi Ali Balseven adında ocaklara giden bir genç vardı.
Speaker A
Atsız'ın fikirlerine daha yakındı.
Speaker A
Ve bu yüzden ocaktaki arkadaşlarıyla tartıştıktan sonra ocaktan ayrıldı.
Speaker A
Ancak ocaktan çıktıktan sonra bir farklı kısılılarak 7 kişi tarafından bıçaklanarak öldürüldü.
Speaker A
Bu cinayet sonrası Atsız kalemini iyice sivriltti.
Speaker A
Ve MHP'ye yönelik dergisinde ağır göndermelerde bulundu.
Speaker A
Atsız 1973 yılında Ötüken Dergisi'nde Kürt ve Kürtçülük aleyhine yazdığı yazılar sebebiyle hakkında yine suç duyurusunda bulunuldu.
Speaker A
Ardından Atsız ve Ötüken Dergisi Sorumlu Müdürü Mustafa Kayabek hakkında soruşturma başlatıldı.
Speaker A
Ve Atsız soruşturma sonucunda 15 ay hapis cezasına çarptırıldı.
Speaker A
Ancak Atsız 68 yaşındaydı.
Speaker A
Enfarktüs, romatizma, hipertansiyon gibi hastalıklarla mücadele ediyordu.
Speaker A
Sağlık sorunları sebebiyle hapishanede 4 aydan fazla yatamaz raporuna rağmen reviri olan bir hapishanede kalabilir gerekçesiyle cezaevine götürüldü.
Speaker A
Ancak mahkumluğunun üzerinden 2,5 ay geçtikten sonra öğrencilerin ve profesörlerin hükümete yoğun baskısından,
Speaker A
ve Atsız'ın beraati için kampanyalarından dolayı dönemin Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk tarafından bizzat affedildi.
Speaker A
Hapisten çıktıktan sonraki yıllarını evinde yazı yazarak geçirirken,
Speaker A
sağlığı gitgide bozuluyordu.
Speaker A
Karısı ve çocukları o sırada Almanya'daydı.
Speaker A
Bu sıralarda Ötüken Dergisi'nde yazılar yazmaya devam ediyordu.
Speaker A
Ancak yalnızdı.
Speaker A
En yakın dava arkadaşı ve öz kardeşi Necdet Sançar da hayatını kaybedince hayatının en büyük üzüntüsünü yaşadı.
Speaker A
Bu belki de Atsız için tabutluk işkencelerinden daha ağırdı.
Speaker A
Necdet Sançar öldü demek,
Speaker A
Türkçülük cephesi en iyi savaşan tümenini kaybetti demektir.
Speaker A
Belki kimsenin bilmediği acılar içinde yaşayan,
Speaker A
yoksulluk devirleri geçiren Necdet Sançar'ın kaybı,
Speaker A
benim için bir kardeş kaybından daha ileri.
Speaker A
Bir ülküdaşı kaybetmenin ızdırabıdır.
Speaker A
En büyük kanun ölüm.
Speaker A
Sıra diye bir şey dinlemiyor.
Speaker A
Artık yalnız kaldığımız zamanlardaki bazen ciddi ve kederli, bazen şakayla karışık konuşmalar bitti.
Speaker A
Şimdi ben ona ara sıra içimden hitap ediyor,
Speaker A
fakat cevabını alamıyorum.
Speaker A
Kısa bir süre sonra eşi Bedri Atsız tarafından Hüseyin Nihal Atsız'a boşanma davası açıldı.
Speaker A
Ve Atsız 70 yaşındayken resmi olarak ayrılık yaşadı.
Speaker A
Atsız hayatı boyunca kendini Türkçü, Turancı ve ırkçı olarak tanımlamıştı.
Speaker A
Bundan hiçbir şekilde geri adım atmamıştı.
Speaker A
Hatta oğluna bıraktığı vasiyette 30 milleti düşman olarak göstermişti.
Speaker A
Ve 11 Aralık 1975 yılında birçok hastalığının üzerine kalp krizi geçirerek hayata gözlerini yumdu.
Speaker A
Fikirleri kimilerine göre çok uçlarda olsa da herkes tarafından bilinen bir şey var ki,
Speaker A
Atsız her zaman davasında samimi ve dik başlı olmuştur.
Speaker A
Hatta Atsız'ın cenazesinde imam helallik istemek için nasıl bilirdiniz diye sorunca,
Speaker A
şair Fethi Gemuhluoğlu şu cevabı vermişti:
Speaker A
İmam Efendi, o musalla taşı musalla taşı olalı böyle bir er kişi görmedi.
Speaker A
İzlediğiniz için teşekkürler.
Speaker A
Video hoşunuza gittiyse bir beğeni bırakır mısınız?
Topics:Hüseyin Nihâl AtsızTurancılıkTürk milliyetçiliğiTürk Tarih KurumuOrhun DergisiFuat KöprülüNazım Hikmet1940'lar TürkiyeTürk tarihiBoğaziçi Lisesi
