Darmowe Korepetycje z Chemii: Litowce, berylowce, glin — Transcript

Dobry wieczór. Witajcie serdecznie. Przepraszam za małe spóźnienie. Miałem małą sprawę do załatwienia. Dzisiaj zajmiemy się, moi drodzy, litowcami i też częścią pierwiastków z bloku s. Zobaczę, na ile czasu starczy. Postaram się omówić jak najwięcej. Skupimy się na podstawowych informacjach odnośnie pierwiastków występujących w układzie, jak również ich związków. Będę kłaść nacisk na to, czego możecie się spodziewać na egzaminie maturalnym. Jak są jakieś pytania, to bardzo proszę, zadawajcie je za pomocą opcji. Tymczasem przejdźmy do zajęć. Okej, czas na tablicę. No i teraz.

Tak, moi drodzy. Popatrzcie na to wszystko w ten sposób: jak się ogólnie uczyć układu? No trzeba ten układ mieć przy sobie. Każdy, mam nadzieję, ma jakiś przygotowany, także weźcie sobie i korzystajcie. Ja będę korzystać z głowy na razie. Jak pierwszą grupę, to nazywa się ona litowce. Dlaczego nie wodór? Bo wodór jest na górze, prawda? To by sugerowało, że miałyby się nazywać wodorami, wodór, Li i tak dalej, potas, rubid, ces, jeszcze frans mamy. To jest, moi drodzy, dlatego, że wodór on ma zgoła odmienne właściwości od pozostałych spośród nich, prawda? Stąd został wyłączony z tej klasyfikacji, bo nie jest w ogóle do nich podobny.

Jako ciekawostkę podam wam, że wodór, kiedy jest skroplony pod bardzo dużym ciśnieniem i w niskiej temperaturze, on wtedy przyjmuje właściwości typowe dla metalu. Tak jest, jak metal, aczkolwiek na co dzień oczywiście tego nie doświadczymy. Najważniejsze z tego są, moi drodzy, dla was sód i potas, prawda? Z nimi możecie się spotkać w zadaniach. Jest ich bardzo dużo. Natomiast reszta to tylko tak mówię pokrótce. Zaczniemy sobie od litu.

Normalnie lit jest pierwiastkiem bardzo lekkim, najlżejszym pośród wszystkich. Gęstość ma około 0,5, co go wyróżnia takiego ciekawego. Jest bardzo dobrym reduktorem i spotkacie go we wszystkich związkach, które są wykorzystywane w chemii organicznej do redukcji. Na przykład będzie to tetrahydroboran litu, czyli LiBH4 jako przykład. No i pokrewne jemu związki też będą pełnić funkcję dobrych reduktorów, prawda? To można zobaczyć w szeregu napięciowym, że lit ma najniższy potencjał ze wszystkich wymienionych na tej karcie maturalnej. Stąd też jego ciekawa właściwość.

Jest też wykorzystywany w medycynie jako składnik leków leczących chorobę afektywną dwubiegunową, łagodzących jej objawy. To jako ciekawostka wam podam. Leczy ją bardzo dobrze, nie do końca wiadomo dlaczego, ale skutecznie. Minusem tej terapii jest potrzeba kontrolowania poziomu tego we krwi pacjenta. Jak z reaktywnością chemiczną spośród wszystkich litowców, lit jest najmniej reaktywny. Dlaczego? Dlatego, że reaktywność metali rośnie tym bardziej, im bardziej elektron walencyjny jest oddalony od jądra, im tych elektronów walencyjnych jest mniej.

Wszystkie litowce mają konfigurację elektronową ns1, gdzie n to numer okresu. Ns1, gdzie n to numer okresu, czyli mają jeden elektron walencyjny, który bardzo łatwo jest oderwać. Tak stąd ich duża reaktywność. No ale wiadomo, im więcej powłok, tym ten elektron dalej jest od jądra i łatwiej go oderwać. Dobrze, teraz tak, jak mamy sobie sód, to on jest już nieco bardziej reaktywny od litu, na tyle bardziej, że jak się go wrzuci do wody, to on gwałtownie topnieje, wydziela się duża ilość gazu, czyli wodoru.

Może też dojść do zapalenia się sodu, ale w przypadku kontaktu tej kropli z naczyniem, które mamy, które, moi drodzy, mamy, w którym zachodzi ta reakcja, wtedy dochodzi do bezpośredniego zapalenia się sodu. Jeśli chodzi o reakcję litowca z wodą na przykładzie sodu, wygląda ona w ten sposób: weźmy sód plus wodę. Jest to reakcja redoks. Towarzyszy jej wydzielanie się dużej ilości... Jeszcze to zbilansować, wszystko gra. Woda jako gaz ulatnia się, ale pamiętajcie, że tych strzałek nie musicie pisać na maturze, tej, którą ja tutaj wam pokazałem, strzałki do góry.

Teraz tak, jak mamy sobie sole sodu, one występują bardzo często, one bardzo dobrze rozpuszczają się i tam w nich występuje właśnie kation sodowy. Praktycznie sól sodowa rozpuszcza się bardzo, bardzo dobrze. Co mamy następnie? Weźmy sobie potas. Potas jest bardzo podobny chemicznie do sodu, też występuje jako kation potasowy, ma sole również bardzo dobrze rozpuszczalne, tak jak sole sodu, ale sam jest jeszcze bardziej reaktywny od niego.

Potas wrzucony do wody praktycznie zawsze się zapala i nieraz nawet ta reakcja może zachodzić z małym eksplozją. Jeżeli chodzi o biologiczną rolę sodu i potasu, to dla przypomnienia sód jest składnikiem płynu pozakomórkowego, a potas składnikiem płynu wewnątrzkomórkowego. Potas występuje oczywiście jako K+, a sód jako Na+. Wykorzystuje się potencjał płynowy, potencjał spoczynkowy, który może zostać zamieniony na potencjał czynnościowy.

Mówiąc prościej, różnica w ilości tych jonów pomiędzy dwoma stronami komórek, pomiędzy stroną zewnętrzną a wewnętrzną, sprawia, że jak zostaną otworzone specjalne kanały zwane kanałami sodowymi napięciowo zależnymi, czyli takie białka, które macie w błonie, umożliwiają przepływ czegoś tam, bądź nie, to wtedy różnicy gwałtownie do komórki wpływa sód i to sprawia, że komórka się pobudza. Tłumaczyłem to ostatnio na biologii.

Także tutaj tylko wspomnę o tym. Jeżeli chodzi o sód, on jest też o tyle ciekawy, że barwi się jego płomień na taki jasny żółty kolor, ma takie proste widmo emisyjne, czyli światło, które barwy światła, które są wydzielane podczas jego spalania i tak dalej. Wszystkiego, co może go pobudzać, czy na przykład podczas łuku elektrycznego, który przechodzi przez pary sodu, po prostu prąd tak świeci nam barwę taką jasnożółtą i to jest wykorzystywane w tych lampach ulicznych na przykład.

Co jeszcze mamy a propos sodu ciekawego? Myślę, że na razie to tyle. Zostaniemy sobie przy tych informacjach. Ja potem to jeszcze będę rozwijać. Potas podobnie jak pod względem właściwości chemicznych, no jedynie ta różnica biologiczna, czyli składnik płynu wewnątrzkomórkowego, prawda, jako istotny element. Jeżeli chodzi o rubid i frans, z nimi najważniejsze to, abyście wiedzieli, że ta reaktywność im rośnie w dół grupy. Tak.

A frans z racji tego, iż posiada jedynie nietrwałe izotopy, praktycznie nie da się zbadać jego właściwości ani wykorzystać go jakoś inaczej jak tylko izotop promieniotwórczy. Nie ma innego zastosowania. Poza tym taka jest natura francu, że nie udało się otrzymać stabilnego izotopu, więc mamy tylko frans promieniotwórczy. Teoretycznie ta reaktywność z wodą mogłaby być jeszcze większa niż litu i cezu, bo jak się zapewne domyślacie, idąc tutaj w dół układu okresowego, te metale reagują z wodą coraz intensywniej.

Polecam wpisać sobie na YouTube "alkali metals in water" coś takiego, wtedy możecie zobaczyć te reakcje na własne oczy. Bardzo fajny jest film, gdzie pokazano, jak pół kilograma sodu jest wrzucone do wody i wtedy jak reaguje. Z pewnych względów związanych z prawami autorskimi nie mogę zapraszać, samodzielnie do obejrzenia sobie, bo to tak nawet fajnie wygląda. Tylko wpiszcie "sodium water", i wtedy was przekieruje do tego filmu. To polecam w wolnej chwili, w przerwie między nauką. Suma sumarum to też nauka tak naprawdę. Myślę, że możemy.

[Muzyka] zwane też na zakończenie metalami alkalicznymi. Możecie się spotkać z takim określeniem. Teraz czas, moi drodzy, na berylowce. Pozwolę sobie najpierw zmazać tablicę. W międzyczasie zadajcie mi pytanie, jeśli coś, to śmiało, na nie odpowiem. Charakter chemiczny oczywiście zasadowy. No nie mówiłem tego, bo jest to rzeczywiste i powtarzane wielokrotnie, ale tylko przypomnę, że metaliczność jest tożsama z zasadowością.

Metaliczność największa spośród całego układu, co za tym idzie, zasadowość jest największa. Tak reagując z wodą, tworząc zasadę sodową, o której napisałem poprzednio. Moi drodzy, berylowce krótko i na temat. Bodajże układ pod ręką, bo się skupić na lekcji, a niepotrzebny bar i stront, nie pamiętam kolejności. Także zobaczcie, jeśli się pomylę, stront i bar, tak jakoś i rad. Prawda? Tu nie sugerujcie się kolejnością, bo to nie o to chodzi, żeby znać na pamięć, ale skupmy się na najważniejszych informacjach.

Są to metale ziem alkalicznych, tak zwane, są nieco mniej zasadowe od swoich kolegów z grupy wcześniej. Tak samo też nie będę...

jako k plus a só jako do cego wky pr potencjału płowego potencjału spoczynkowego który może zostać zamieniony na potencjał czynnościowy mówiąc prościej różnica w ilości tych jonów pomiędzy dwoma stronami komórek pomiędzy stroną zewnętrzną a wewnętrzną sprawia że jak zostaną otworzone

specjalne kanały zwane kanałami sodowymi napięciowo zależnymi czyli takie białka które macie w błonie umożliwią przepływ czegoś tam bą bądź nie to wtedy różnicy gwałtownie do komórki wpływa S I to sprawia że komórka się pobudza tłumaczyłem to ostatnio na na biologii

także tutaj tylko wspomnę o tym jeżeli chodzi o su on jest też o tyle ciekawy że barwi się jego płomień na taki jasny żółty kolor ma takie proste widmo emisyjne czyli światło które barwy światła które są wydzielane podczas jego spalania i tak dalej

Wszystkiego co może go pobudzać czy na przykład podczas łuku elektrycznego który przechodzi przez pary sodu prostu prąd tak świeci nam barwę taką jasno żółtą i to jest wykorzystywane w tych lampach ulicznych na przykład Co jeszcze mamy a propos sodu

ciekawego Myślę że naaz na razie to tyle zostaniemy sobie przy tych informacjach ja potem to jeszcze będę rozwijać potas podobnie jak pod właściwości chemicznych no jedynie ta różnica biologiczna czyli składnik płynu wewnątrzkomórkowego prawda jako istotny element jeżeli chodzi Rub i

fr z nimi Najważniejsze to abyście wiedzieli że ta reaktywność im rośnie w dół grupy tak a Fran z racji tego iż posiada jedynie nietrwałe izotopy praktycznie No nie da się zbadać jego właściwości ani wykorzystać go jakoś inaczej jak tylko izotop

promieniotwórczy Nie ma innego zastosowania Poza tym taka jest natura francu że nie nie udało się otrzymać stabilnego izotopu więc no więc mamy tylko frans promieniotwórczy teoretycznie ta reaktywność z wodą mogłaby byy jeszcze większa niż bidu i cz bo jak się

zapewne domyślacie idąc tutaj w dół układu okresowego te metale reagują z wodą coraz intensywniej polecam wpisać sobie na YouTube alkal metals in Water coś takiego wtedy możecie zobaczyć te reakcje No na własne oczy Bardzo fajny jest film gdzie pokazano jak pół

kilograma sodu jest wrzucony wrzuconego do wody i wtedy jak reaguje z pewnych względów związanych z prawami autorskimi nie mogę zapraszam samodzielnie do obejrzenia sobie bo to tak nawet fajnie wygląda tylko w wpiszę jest tak chyba sodium Water i wtedy was przekieruje do tego

filmu to polecam wolnej chwili w przerwie między nauką sumie to też nauka tak naprawdę mylę że mo ramą [Muzyka] zwane też na zakończenie metalami alkalicznymi możecie się spotkać z takim określeniem teraz czas Moi drodzy na berylowce pozwolę sobie najpierw zmazać

tablicę w międzyczasie zadajcie mi pytanie jeśli coś to śmiało na nie odpowiem charakter chemiczny oczywiście zasadowy No nie mówiłem tego bo jest to rzeczywiste i powtarzane wielokrotnie ale tylko przypomnę że metaliczność jest tożsama z zasadowości maak metaliczny największy spośród caego

układu co za tym idzie zasadowość jest największa tak reagując wodą tworząc zasadę sodową ozy co napisałem poprzednio Moi drodzy berylowce krótko i na temat bodajże układ pod ręką bo się skupić na lekcji a niepotrzebny bar i stront nie pamiętam

kolejności także Zobaczcie jeśli się pomylę stront i bar tak jakoś i r prawda tu nie sugerujcie się kolejnością bo to nie o to chodzi żeby znać na pamięć ale Skupmy się na najważniejszych informacjach są to metale ziem alkalicznych tak zwane są nieco mniej

zasadowe od swoich kolegów z grupy wcześniej tak samo też nie będą tak reaktywne Dlaczego Dlatego że może nawet jak mają ten promień podobny atomowy który wiadomo im większy dla metalu tym metal bardziej reaktywny to one mają dwa elektrony dodatkowe dwa elektrony

walencyjne które sprawiają że jeszcze trudniej jest je oderwać prawda one zadowalają się tylko konfiguracją elektronową helowca z okresu wcześniej czyli mówiąc po lku potrzebują oddać te dwa elektrony tylko i wyłącznie Nie satysfakcjonuje ich rozwiązanie pośrednio tak dlatego muszą pozbyć się

dwóch elektronów potrzeba więcej energii trudniej im przereagować no i ten promień maleje w prawo co tłumaczyłem na jednej z pierws lekcji dlaczego Dlaczego tak jest przerwy zobaczę czy są jakieś pytania do mnie wy wrócę do wątku że pytań nie ma także

wracam na właściwości chemiczne to zapamiętajcie sobie że spośród nich wyłamuje się jako taki on generalnie ma Wła znaczy jego związki właściwości amfoteryczne i ma tendencje do tworzenia wiązań kowalencyjnych zamiast jonowych w opozycji tutaj do wszystkich swoich kolegów z grupy pierw

i drugiej on będzie tworzyć raczej wiązania kowalencyjne nie jonowe i jego tlenki wodorotlenek będą miały charakter amfoteryczny nie zasadowy tak jak z kolei najważniejsze do nauki to podobnie jak w grupie pierwszej będą magnez i wapń będące również tak jak suk

i potas Makro elementami bardzo istotnymi biologicznie magnes się wielu wielu osobom spośród was na pewno kojarzy z reklamami telewizyjnymi prawda magnez na zmęczenie i tak dalej no jest istotny makroskładnik jego niedobór może wywołać pewne objawy które właśnie które się wpisuje

zmęczenie skurze mięśni i tak dalej no suplementacja jest istotna aczkolwiek skuteczność to już trzeba przedyskutować względem każdego preparatu z osobna prawda Także tutaj nie ma cudownej pigułki magnezu najlepiej w miarę możliwości używać źródeł naturalnych No ale to jest

oczywiste jeżeli chodzi o jego zawartość w organizmie to on raczej upodobał sobie różnorakie enzymy albo inne białka na przykład będzie tutaj grupa w chlorofilu prawda znaczy chlorofil jako taki jego udział w białkach odpowiadających za transport elektronów on tam jest w tym samym

miejscu jak żelazo w hemoglobinie czyli w środku tego pierścienia protoporfiryny nowego znaczy no nieważne jak on się nazywa pierścień protoporfiryny czy jakoś tak podobnie W każdym razie magnez bierze udział w tym transporcie elektron w fotosyntezie natomiast wapń on jest

składnikiem płynu i pozakomórkowego i wewnątrzkomórkowego ważny jest jego przepływ przepływ wapnia który uczestniczy tak w procesie wydzielania przekaźnika na synapsach w procesie krzepnięcia krwi Tak jest też składnikiem mineralnym kości buduje kości razem z magnezem który też może wchodzić jak najbardziej w skład tych

soli ponieważ jego sole są nierozpuszczalne i tak dalej wapniowiec jny obraz czyli mówiąc radiologicznie zacienienie na zdjęciach RTG bowiem on zatrzymuje promieniowanie rendgenowskie to jest tyle jeżeli chodzi o biologię anatomię człowieka fizjologię również natomiast w kwestii chemicznej już tak

typowo to Pamiętajcie że magnes i występują jako dwudodatnie kationy MG2 plus2 plus sole są raczej to też zależy od wybranej soli na przykład chlorki się zawsze bardzo dobrze rozpuszczają ale na przykład węglany już nie będą rozpuszczalne przy czym sole magnezu

rozpuszczają się lepiej niż sole wapnia taka taka mała uwaga i obecność tych jonów w wodzie odpowiada za jej twardość teraz krótko i na temat bo to się wam przyda a nigdzie pewnie znaczy pewnie możecie nie mieć tego dobrze Wytłumacz

co to jest w ogóle twardość wody prawda czy Jest to po prostu obecność w tej wodzie tych jonów NG2 plus i c2 plus i twardość możemy podzielić na dwa rodzaje na przemijającą i nie przemijającą Twardość przemijająca to jest coś takiego że macie te

Kationy i oprócz nich aniony wodorowęglanowe Napiszmy w proporcji tak żeby ładunek wyszedł na zer możecie się też spotkać z zapisem tego jako soli wodorowęglanu Czyli po prostu mg hco3 dwa razy wzięte natomiast nie jest to poprawne Dlaczego Dlatego że nie ma takiej soli w

formie proszku tylko ona występuje jedynie w roztworze prawda dlatego musimy konsekwentnie zapisywać to jako jonk naet naam maturalny ZIS to jest poprawna forma to co tutaj pisze teraz tak jak mamy temperaturę czyli wlewamy tą naszą twardą wodę do

czajnika i gotujemy albo idzie ona do pralki tam też pracuje grzałka Czyli będzie duża wysoka temperatura Co się wtedy dzieje z naszego roztworu wytrąca się nierozpuszczalny WOD węglan wapnia albo magnezu czyli odpowiednio mgco3 tudzież CaCO3 Do tego dochodzi woda i dwutlenek

chodzi o to dlaczego przemijająca dlatego że ten wapń i magnez zostały związane jako nierozpuszczalne sole i wytrącił się jako kamień tak w przypadku Wody pitne jest to tyle no korzystne że tych jonów nie ma już roztworze ch wcale

nie są takie złe jeżeli chodzi o wodę do picia gorzej ze sprzętem który te wodę gotuje Bo kamień po prostu osadza się czy to w czajniku czy nał No wiadomo Jest to substancja mineralna więc no nie jest jak gdyby odpowiednim

miejce dla niej miejscem jakiś tam element grzejny Tak więc może w perspektywie powodować jego jego uszkodzenie i tak dalej to już nie wchodźmy w detale Ale nie jest to zjawisko zjawisko pożądane prawda aczkolwiek taką twardość wody związaną z

wodorowęglan da się usunąć poza tym skąd te wodorowęglany się biorą tak naprawdę w naszej odpowiada za to tak zwane zjawisko krasowe jest coś takiego że jak macie deszcz tak no to jest trochę dwutlenku węgla w powietrzu No to ten dwutlenek

węgla rozpuszcza się w wodzie No i mamy jakiś tam roztwór dwutlenku węgla Zróbmy sobie reakcję do tego le krasowe Woda plus wó tlenek daje nam kwas węglowy A poprawni CO2 w wodzie No i teraz tak ten mój roztwór pasu

węglowego działa na skałę wapienną Czyli po prostu wę i pod wpływem tego to właśnie wchodzi nam do roztworu jako ca2 plus i do tego dochodzą dwa wodorowęglan tak no rezultat jest właśnie następujący że ta skała robi rozpuszcza no i w naszej wodzie

pojawiają się właśnie te wodorowęglany oraz kationy magnezu bądź wapnia z magnezem jest to samo no i potem to trafia do nas jako woda woda z kamienia Czym jest twardość nieprzemijająca nie będę tego pisać bo nie ma co pisać Jest to obecność jonów

magnezu i wapnia bez wodę gany prawda Czyli jak się z pewno domyślacie może być jednocześnie i taka i taka twardość po prostu jest część wodorowęglanów przypada stechiometrycznie na odpowied w ale część wapnia po prostu nie posiada sobie wodorowęglanu do pary więc będzie

tym elementem twardości nieprzemijającej czyli nie da się tego usunąć przez gotowanie to trzeba zastosować jakieś aniony innych reszt pasowych żeby ta nasza tę naszą twardość usunąć i przykładem będą na przykład fosforany czego handlowym preparatem jest kalon tak już dokładnie nie

pamiętam jaki tam fosforan był aczkolwiek do tego się spad że daje się fosforany wytrąca się wytrąca się to jako osad zostaje bezpiecznie usunięty z dala od naszych urządzeń codziennego użytku AGD w ogóle co ta twardość nam co ta

twardość nam niszczy w codziennym życiu że tak powiem górnolotnie Sprawa wygląda tak jak macie proszki do prania Czy mydło czy cokolwiek to są detergenty prawda są to środki które często są anionami przynajmniej te najprostsze prawda pozwolę sobie to zmazać bo to

wszystko wyjaśnione No i macie aniony choćby ten anion stearynowy tam palmitynowy tylko narysuję że to wygląda macie długi kwas tłuszczowy na przykładzie mydła No i te główkę hydrofilową prawda tu jest ten Ta reszta co min plus tak A to jest ten

cały hydrof kwas tłuszczowy chodzi o to że zestawien rozpuszcz sole jest wszystko OK Problem pojawia się kiedy ten sód zastępuje nam wapń bo wtedy tworzą się z nich takie nierozpuszczalne konglomeraty prawda mamy sobie ca2 plus no i tutaj są dwie

te reszty kwasowe to jest nierozpuszczalne ponad to traci te właściwości amfipatyczne prawda Czyli ten podwójny charakter że ma i koniec lubiący wodę i lubiący wody prawda W związku z czym to mydło Przestaje się nic no i jest jako osad traci swoje

właściwości typowe dla detergentu na tym polega twardość wody no i to w jaki sposób ona nam szkodzi także wszystko chodzi o to żeby te jony wapnia bądź magnezu po prostu z wody usunąć Myślę że już wyczerpałem temat jeżeli chodzi o

WAP o magnes teraz tak może garść ciekawostek o innych pierwiastkach z tego naszego drugiego te naszej drugiej grupy str bar r Zacznę od końca r on jest dla nas bardzo ważny bowiem odkryła go pani Maria Skłodowska Kiri jako drugi spośród Pierwiastków

promieniotwórczych pierzy był Polon jego odkrycie wniosło bardzo duży wkład do badań nad promieni twórczością tak Dlatego warto co nieco o nim wiedzieć choćby samego faktu że no pani Maria właśnie Sadowska go odkryła jest to powód do dumy do naszej dumy z tego

faktu str i bar one mają takie zastosowanie jest tutaj w medycynie wykorzystywany mianowicie jego sole dokładnie siarczan baru ona wyłapują bardzo dobrze panie rowskie analogicznie do soli WAP prawda więc widać tutaj w grupie podobieństwo To o czym mówiłem na prawie okresowości na

samym początku i ta sól baru ten siarczan s baru zwany potocznie barytem Albo bardziej obrazowo papą baryt jest stosowany jako kontrast w badaniu RTG po prostu podaje się go pacjentowi No i on na przykład połykając ten baryt ma go w przełyku przez pewien

czas tak czy tam w żołądku No i Wykonując zdjęcie RTG w odpowiednim momencie możemy zobrazować gdzie ten baryt jest prawda i gdzie do cela i tak na przykład Można zobaczyć jakieś zwężenie w przewodzie pokarmowym albo zobaczyć jakiś tam rejon Gdzie ten baryt

zostaje zalega czyli tak zwany zachyłek czy uchyłek cokolwiek innego prawda Ktoś powie dobrze bar jest toksyczny nawet takie zadanie w którym zbiorze było Dlaczego więc nie szkodzi ta sól chodzi o to że ona jest skrajnie nierozpuszczalna i też nie roztwarza się

w rozcieńczonych kwasach jakim jest kwas solny HCL prawda stąd możliwe zastosowanie tejże soli jako jako kontrastu w badaniu RTG stront i bar razem są używane do barwienia fajerwerków na kolor czerwony i zielony takie jest ich zastosowan prawda bodajże

bar był zielony strd czerwony aczkolwiek przyznam że mi się zawsze nie chodzi o to żeby to sprawdzać teraz Tak wam tylko sygnalizuje że zastosowanie właśnie jako środków barwiących do fajerwerków możecie sobie poszukać w internecie są fajne źródła to się tak nazywa Flame

test i to do pierwiastków szczególnie drugiej pierwszej drugiej grupy dotyczy ale też nie tylko ogólnie metali Jakie jony metali dają Jakie kolory płomieni prawda tam wszystko można zobaczyć między innymi ten żółty s biały magnes czerwony potas i tak dalej również ten

stron i bar to jako ciekawostka również w formie wideo bo tam wszystko Wtedy widać prawda jak ktoś robi doświadczenie że to jest tak naprawdę a nie tylko nie tylko w teorii bardzo proszę jeżeli są do mnie jakieś pytania to proszę

uprzejmie o ich zadawanie dobrze pytań brak także wracam na tablicę teraz moi drodzy borowce sobie jeszcze zrobimy co tutaj w Borowca jest ciekawego tak naprawdę najważniejsze żebyście umieli coś powiedzieć o glinie jeżeli chodzi o wszystkie spośród nich to on jest

praktycznie najważniejszy reszta to nie ma jakiegoś szczególnego znaczenia no może poza borem tak bor pojawia się w kwasie borowym h33 to możecie sobie o tym kwasie ewentualnie coś zobaczyć a tak to to nie ma sensu się tego uczyć najważniejsze

jest tak jak wspominałem z tego z tej grupy glin No i to krótko glin jest takim srebrzysto białym metalem o gęstości niecałe trzy razy większej od gęstości wody także jest bardz z tego tytu wykorzysty lekie prawda Tylko że wiecie ogólnie w

metalurgii w wytwarzaniu metali jest tak że czysty metal to ma właściwości bardzo wąskie właśnie typowe dla niego ma swoje mocne strony i słabości prawda na przykład nawet czyste żelazo jest bardzo miękkie i kowalne stosunkowo co wyklucza je jako element do zastosowań do

zastosowań konstrukcyjnych tak samo też sama reaktywność chemiczna jest wtedy większa tak ale jak już macie stal która może nawet nie nie tyle że stopem ale mieszaniną węgla i i żelaza prawda później są dodatki już do samej stali to

już to żelazo wzmacnia prawda generalnie stopy mają to do siebie że one wyciszają słabe cechy danego metalu w danym zastosowaniu a podnoszą te pozytywne i po to się robi stopy jeżeli chodzi o całą chemię nie organiczną to praktycznie wszystkie

możliwości wytwarzania różnych związków zostały wyczerpane właśnie poza metalurgi tak gdzie tam jeszcze wiele stopów zostało odkry bo bo to jest tak jak macie stop metalu to to nie wygląda wcale w taki sposób że łączymy sobie tyle ile nam się podoba różnych metali

ze sobą i coś wychodzi tam wszystko sprowadza się do tego żeby w odpowiedniej proporcji molowej je połączyć tak bo wtedy wytwarzają się jakieś takie wiązania międzymetaliczne że na przykład na jeden glim tam przypada trzy atomy miedzi czy jakoś tak no Wiecie o co chodzi Tak i do

tego się ta metalurgia sprowadza cała więc możliwość jest dużo patrząc na ogrom metali i to nie tylko tych oczywiście z grup głównych ponieważ tutaj tak naprawdę możliwości się nam kończą mamy ich Bardzo niewiele ale przede wszystkim metale przejściowe o

których będzie za parę lekcji wracając do glinu tutaj takim jego stopem jednym z bardziej że tak powiem wcześniej wynalezionych jest dur aluminium czyli st z miedzią i jeszcze bodajże z dodatkiem żelaza on cechował się znacznie większą twardością od tego

gliny tylko był bardzo specyficzny Proces wytwarzania tego tego metalu pozwalało mu się przez pewien czas być po prostu w takiej formie nieco płynnej żeby on mógł nabrać specjalnych właściwości No ale nie ZM DL tego że lekkie i wytrzymałe Czyli w sam raz

prawda do wielu zastosowań mechanicznych i tak dalej glin można stosować również razem z innymi metalami na przykład z magnezem są bardzo wytrzymałe stopy sam glin jest lekki dosyć mało odporny Przepraszam mechanicznie gdzie go możecie spotkać na C dzień Jeżeli ktoś z was jeszcze gdzieś

posiada w domu w piwnicy garnki aluminiowe na przykład są takie raczej matowy bardzo lekkie i łatwe do uszkodzenia sztućce aluminiowe popularne w Polsce w czasach komunizmu gdzie gdzie jeszcze zostały na pewno kable kable aluminiowe one są tyle Niebezpieczne że

jak są elementem instalacji elektrycznej to mogą powodować mogą spowodować nawet pożar w Skrajnej sytuacji dlatego powinno się je wszystkie powymieniać na mieć No ale różnie to w Polsce bywa niestety w każdym razie jeżeli chodzi o dlaczego właśnie nawiąże tutaj do tego

co powiedziałem wcześniej dlaczego jak jest elementem instalacji elektrycznej może spowodować pożar chodzi o to że glin ma większy opór elektryczny od miedzi tak jak macie Nawiązując do fizyki Prawo Oma tak No to macie tutaj sobie napięcie to jest prąd razy razy opór

a moc prądu elektrycznego weźmy sobie moc to będzie napięcie razy natężenie a jego Praca którą może postacią ciepła to jest moc razy czas Czyli tak tutaj napięcie razy natężenie razy czas prawda jeżeli sobie odniesiemy do tego prawa Oma

prawda ten nasz wzór i zastąpimy i zastąpimy prąd Moi drodzy prąd zastąpimy sobie takim wyrażeniem że i rów musimy napięcie zastąpić czyli wstawimy tutaj to IR będziemy mieć I kw r t prawda Czyli widzicie że praca prądu elektrycznego

między innymi pod postacią ciepła może być proporcjonalna do oporu właśnie o to chodzi też ważna rzecz że tam jak mamy coś takiego że się nagle duży opór robi to tam jak gdyby MC tak obrazowo prąd się zatrzymuje co nie jak się zatrzymuje

to zaczyna produkować ciepło i to wszystko jak macie taką lokalną lokalne zwiększenie oporu elektrycznego w tej instalacji aluminiowej sprawia że się wydziela dużo ciepła co nie może iskrzyć wiadomo bo jak się chwila robi takiej przerwy między obwodem a potem się znowu zamyka

czy tam coś takiego No to pojawia się Iskra z racji tego że prąd Może kawałek pokonać nie po metalu ale przez powietrze to całość się sprowadza do tego że taka instalacja aluminiowa może się bardzo grzać i doprowadzać do doprowadzać do pożaru ale jest tutaj

też chemia istotna bowiem glin się utlenia powiz to jest najważniejsza r powinniście o nim wiedzieć że wytwarza się tlenek glinu tak no i ten tlenek glinu jeszcze tylko sorry dobrze zrobię Tu będzie C ten tlenek glinu on jest izolatorem

elektrycznym to jest naturalny proces dla dla naszego metalu aluminium że on się utlenia pod wpływem czasu nie jest metalem nawet półszlachetny tak jak mie która nie ulega temu procesowi w taki sposób z czasem bardzo bardzo pomału koroduje pod postacią patyny ale

do tego procesu trochę trzeba czasu W przypadku glinu ten proces jest zacnie szybszy No i macie taki kabel aluminiowy glin sam z siebie że ma mniejszy opór to jeszcze wytwarza mu się taka powłoka gdzieś tam na styku No i to wszystko

sprawia że on coraz gorzej przewodzi nam prąd wzrasta ryzyko uszkodzenia tej instalacji zwiększenia temperatury nawet w skrajnych wpadkach pożar to tak z życia codziennego gdzie ten glin możecie spotkać prawda tak garnki i sztuce ale tak może bardziej do chemii nawiązując

teraz Oczywiście to ten glin jest składnikiem mieszanin pirotechnicznych przykładem takiej mieszaniny jest termit po angielsku tak się pisze Na czym polega działanie tej mieszaniny tam elementem jest właśnie sproszkowany to bierzecie ten sproszkowany mieszacie z tlenkiem żelaza tutaj dowolny możemy wpisać tak naprawdę

bo tak czy inaczej ten potencjał Redox będzie będzie dla tego żelaza od tego glinu wyższy prawda Fe2 o3 jako przykład i to pod wpływem jakieś dużej temperatury bo to musi być zainicjowane choćby na przykład spalający się magnez taką wytwarza albo

inne tego typu elementy używane do zapłonu powstaje nam znowu tlenek glinu i żelazo metaliczne stopione bardzo dużej o bardzo dużej temperaturze tak jest to właśnie przykład reakcji której możemy otrzymać stopiony metal w ogóle dlaczego do niej dochodzi dlatego że glin jest

bardziej reaktywny od żelaza związku z czym wypiera to żelazo z tlenku można takie różne reakcje układać że bierzecie aktywny metal i tlenek metalu który jest mniej aktywny dodaje się temperatury rusza reakcja egzo Energetyczna bardzo no i powstaje stopiony ten drugi metal

wychodzi z tlenku po prostu są różne termity to jest tylko jeden przykład taki można zrobić w sumie w domu choć nie polecam z racji bardzo dużej temperatury topnienia żelaza coś takiego jest wykorzystywane na przykład do spawania szyn i tak dalej No generalnie

jest to mieszanina w której mamy po prostu wyniku zapłonu stopione żelazo podczas wojny może być użyta na przykład do uszkodzenia sprzętu nieprzyjaciela i tak dalej i tak dalej także chemia maw ma zawsze miała i będzie mieć jeszcze więcej zastosowań prawda niezmiennie

dużo to jest to jest rzecz która chemii daje naprawdę No naprawdę znaczące miejsce pośród ma Dobra to tyle jeśli chodzi o ten termin Jakim reakcjom jeszcze ulega glin bardzo ważne żebyście wiedzieli o pasywacji pasywacja właśnie też nawiązuje do tego

całego tlenku glinowego jest to proces pokrycia się tym tlenkiem ale pod wpływem agresywnego czynnika chemicznego agresywnego utleniacza i tutaj jako przykład możemy sobie wymienić jak najbardziej kwas azotowy pięci ale przede wszystkim stężony Czy w rozcieńczonym glin pasywuje trochę tak na pewno bo jest to

nadal kwas o właściwościach utleniających ale zapamiętajcie zamiast tam wchodzić szczegóły Czy pasywuje i kiedy pasywuje to im kwas tak może inaczej im bardziej utl tym ta pasywacja zachodzi w większym stopniu i bardziej prawda Im bardziej rozcieńczony ten azotowy zatem będzie

tym ta pasywacja zejdzie w mniejszym stopniu aż w pewnym momencie metal po prostu roztwor się zwyczajnie w świecie bo dotyczy to metali które są aktywne czyli w szeregu napięciowym Niżej od wodoru ale paradoksalnie ich te Mocne kwasy nie ruszają Dlaczego Dlatego że

glin pod wpływem tego stężonego HNO3 utlenia się szybko do al2 o3 który przylega szczelnie do powierzchni żelaza on Owszem jest amfoteryczny czyli podły mocnego kwasu powinien ulec roztworzeniu ale tutaj w tym przeszkadza utlenianie tak przeszkadza Ta zdolność utleniająca

która sprawia że ten no tlenek glinu po prostu szczelnie jak gdyby broni dalszego dostępu do do metalu i następnie wytwarza się oczywiście tlenek azotu NO2 załóżmy jak to w przypadku stężonego azotowego i woda jest to prosty Red szybko go zbilansuj

tutaj mamy 4 tu pi jeżeli chodzi o stopień utlenienia jest 0 i tu 3 mamy przy okazji dwa gliny więc trzeba liczyć s elektronów dajemy tutaj dwa więc s azotów w tym miejscu s tutaj s tutaj trzy wody chyba wszystko jest okej Myślę

że że nie popełniłem błędu tak jak patrzę tylko sprawdzę jeszcze tleny [Muzyka] jest okej Jest w porządku Tak wygląda pasywacja glinu pod wpływem stężonego kwasu azotowego 6 i tutaj mamy tą tą cienką szczelną warstwę tlenku glinu on jest taki biały dlatego że glin

pasywowanie właśnie bialutki jasny to jest charakterystyczna cecha tego materiału Dlatego też w cysternach z glinu właśnie przewozi się kwas azotowy pi stężony prawda dlatego że praktycznie każdy inny metal tyko nie ulegnie nie ulegnie mu z racji też małej

masy jest dosyć wygodny jeżeli chodzi o transport zanim przemawia tym bardziej na korzyść macie do mnie jakieś pytania to proszę śmiało jestem do dyspozycji co tym glinie jeszcze ważnego w międzyczasie to przede wszystkim związki związki glinu i ich amfoteryczność

pamiętajcie o tym bo to się pojawia egzaminie grunt żebyście to wiedzieli glinu a w zasadzie jego związków Mówiąc krótko tlenek glinu i wodorotlenek będą reagować z mocnymi kwasami i mocnymi zasadami o ile reakcja z kwasami prosta bo jest typowa to z zasadami tworzy się

ten związek kompleksowy ja to teraz krótko pokażę al3 Plus zasada Sadowa jeszcze trzeba dodać wody mamy środowisko wodne powstaje nam NaOH 4 razy wzięte nawi kwadratowy tetrahydroksoglinian sodu pamiętajcie o tym że tak jak wam tłumaczyłem niedawno Jak macie liczbę

koordynacyjnych ona będzie razy wartościowość aaj jest wyjątek lin jest trójwartościowy a koordynacyjna zdecydowanie występuje C spotkałem się też z s ale to cy dominuje i tego się trzymamy tak to też jest egzekwowane na egzaminie w niektórych kluczach pamiętam

szóstka była punktowana ale na to nie ma jakieś super reguły więc Trzymamy się tego cter i to i to zostawiamy dobra Tak wygląda reakcja tlenku glinu ze stęż zasadą sodową jeszcze kwestia bilansu tu trzeba dać dwa bo mamy dwa gliny od razu

d sody i dopełniamy wodą po wodor licząc mamy em wodorów a po lewej tylko dwa więc dajemy TR wodę żeby było s liczę tleny będzie ich tak 3 plus ten plus 2 daje 5 i razem 8 okej Tak wygląda tetrahydroksoglinian

sodu następnie jakbyśmy mieli reakcję z aloh TR razy wzięte to ona prościej przebiega bo je mol zasady sodowej jest potrzebny i powstaje nam na razy wzięte nawiasy rzecz jasna no i mamy też ten tetrahydro glinian sodu dla dociekliwych

dyje on tak że mamy na plus no i ten cały w nawiasie kwadratowym to tak na przyszłość jest jeszcze reakcja metalicznego sodu z zasadą sodową w środowisku wodnym to ona przemawia też za tym że nie należy na przykład udrażniać rur

zasadą sodową nie wspomniałem o tym zastosowani do tlenku sodu No wiecie jakbym o każdym pierwiastku miał mówić wszystko to dnia nie starczy na dobrą sprawę ale pamiętajcie też że te mocne zasady Sodowa i potasowa są wykorzystywane jako środki ługująca

Niania kanalizacji prawda są wykorzystywane teraz tak jak mamy sobie t tę reakcję to też nam powstaje ten tetr hydrokso glinian do tego wodór gazowy jest to Redox teraz sekunda ja sobie go w głowie zbilansuj ten ma stopień utlenienia zer tu jest je

więc na każdy wodór po jeden Elektron z kolei glin 0 a tutaj 3 więc ja potrzebuję dwóch kinów wtedy mam s No i trzech tych H2 dobra No a co ty będą dwie zasady sodowe już widać że niecały

wodór idzie stąd ale też r z wody dwa gliny i jeszcze wodę trzeba uzupełnić Co można zrobić po wodor po prawej bowiem mamy 2 x 4 8 + 6 daje nam to 14 wodorów tutaj odejmuję od tego odejmuję od tego d zostaje 12 czyli

6 H2O sprawdzam tleny tu mam 8 tu też mam os jest okej Tak wygląda reakcja właśnie gdzie podziała kiedy podziała mocno zasadą sodową na rurę wykonaną z G I pamiętajcie o tej amfoteryczności to jest najważniejsze w roztworze bezbarwny Jeżeli miałby się wytrącać na

przykład ten wodorotlenek to jako taki biały galery nowaty osad No i tyle jak macie pytania to piszcie śmiało jestem teraz dla was do dyspozycji będę jeszcze przez parę minut a koło 800 zaczniemy sobie biologię i dzisiaj będzie układ hormonalny oraz

dokończę narządy zmysłów krótko wam je Omówię tak żeby to było w miarę zrozumiałe jeśli jakieś pytania do litowców berylowców oraz do glinu to proszę Zadawajcie mi pytanie jestem teraz dla was na następnych zajęciach z chemii to już zapowie Myślę że zrobimy sobie węglow

azotowce tlenowce no i fluorowce Myślę że spokojnie wystarczy czasu na prawie cały blok oprócz tego dzisiejszego a na jeszcze kolejnej z metali przejściowych chrom mangan pewnie żelazo jeszcze cynk zobaczę jaka kolejność będzie Właściwa i najwygodniejsza to postaram się to z

wami omówić widzę że jest pytanie Angelika Wszystkie metale można otrzymać przez reakcj ich tlenków z bardziej aktywnymi Angelika to bardziej aktywnymi metalami chodzi o terak z termitem tak myślę że że nie byłoby to problemem po prostu tak że wtedy

on mógłby przereagować na powietrzu i utlenić się do tlenku tak albo Spalić się do tlenku więc wtedy No syowa praca bo co z tego że ulegnie rokowi jak jak i tak potem się utlenieniu spali spali się do czego do

tlenku tak to musi być metal który nie spali się na powietrzu do tlenku żeby ta reakcja miała sens Musiałbym to zobaczyć pod kątem termodynamicznym Czyli po prostu sprawdzić te entalpie entropie różne rzeczy żeby na 100% powiedzieć czy dana

reakcja zajdzie wiesz od każdej reguły są wyjątki tak tak to skwituje ale generalnie jeżeli chodzi o metale można powiedzieć od glinu zwyż W tym układzie tak okresowym to można je spokojnie pram tabeli potenc SP dobrze Moi drodzy pozwolcie że zrobię

soie chwilę przerwy o 8:00 po 8:00 zapraszam was na biologię tymczasem do zobaczenia trzymajcie się cześć