Speaker A
Witajcie serdecznie, moi drodzy, na szóstych zajęciach z chemii w tym roku.
Szóste zajęcia z chemii omawiają systematykę związków nieorganicznych, ich charakter chemiczny i reakcje w układzie okresowym.
Key Takeaways
- Związki nieorganiczne można podzielić na tlenki, wodorki, kwasy i wodorotlenki, które mają różne charaktery chemiczne.
- Charakter chemiczny związków zależy od ich pozycji w układzie okresowym i rodzaju wiązania (jonowe vs kowalencyjne).
- Substancje amfoteryczne reagują zarówno z kwasami, jak i zasadami, co odróżnia je od substancji kwasowych i zasadowych.
- Wzory tlenków można przewidzieć na podstawie wartościowości pierwiastków i ich grup w układzie okresowym.
- Reakcje z wodą pomagają określić charakter chemiczny tlenków i wodorków oraz ich właściwości.
Summary
- Wprowadzenie do systematyki związków nieorganicznych: tlenki, wodorki, kwasy i wodorotlenki.
- Omówienie czterech podstawowych charakterów chemicznych: kwasowy, zasadowy, amfoteryczny i obojętny.
- Zależność charakteru chemicznego związków od pozycji pierwiastków w układzie okresowym.
- Charakterystyka tlenków i ich wzory ogólne w zależności od grupy pierwiastka.
- Wyjaśnienie reakcji tlenków i wodorków z wodą oraz ich właściwości fizycznych.
- Opis właściwości amfoterycznych metali i ich związków.
- Wskazówki dotyczące zapamiętywania wartościowości i charakterów związków.
- Omówienie kwasów tlenowych i ich uproszczonych form zapisu.
- Przykłady reakcji chemicznych i ich bilansów dla związków nieorganicznych.
- Odpowiedzi na pytania uczestników dotyczące rozpuszczalności i stanów skupienia związków.
Chapters
- 00:00Wprowadzenie i cel zajęć
- 03:06Podstawowe związki nieorganiczne: tlenki i wodorki
- 05:44Charakter chemiczny związków: kwasowy, zasadowy, amfoteryczny, obojętny
- 08:50Charakter chemiczny a układ okresowy
- 11:28Wartościowości i wzory tlenków
- 14:10Charakter chemiczny tlenków i ich właściwości
- 19:01Reakcje tlenków i wodorków z wodą
- 24:29Właściwości wodorotlenków i kwasów tlenowych
- 29:29Podsumowanie i odpowiedzi na pytania
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker A
Dzisiaj zajmiemy się systematyką związków nieorganicznych, ogólnie charakterem chemicznym i podstawowymi reakcjami, jakie mają miejsce w układzie okresowym.
Speaker A
W przypadku prostych związków, takich jak tlenki, wodorki, ewentualnie jeszcze kwasy i wodorotlenki.
Speaker A
Jeżeli macie do mnie jakieś pytania, bardzo proszę o używanie opcji pytania, odpowiedzi.
Speaker A
Za jej pośrednictwem możecie mi zadawać dowolne pytania na dzisiejszy temat, ale i też nie tylko.
Speaker A
Jestem otwarty na wszystkie możliwe wasze wątpliwości. Postaram się
Speaker A
je wyjaśnić. Dobrze, teraz pozwolicie, że przejdę do bieżącego tematu. Proszę tylko jeszcze chwilę cierpliwości. Mam mały problem techniczny.
Speaker A
Dobrze, możemy zaczynać zajęcia. Systematyka związków nieorganicznych. Zacznijmy od definicji. Czym jest związek? Związek chemiczny jest połączeniem przynajmniej dwóch pierwiastków w obrębie jednej cząsteczki, ewentualnie związku jonowego.
Speaker A
Najprostsze związki nieorganiczne, z jakimi będziecie mieli do czynienia podczas nauki chemii, to tlenki oraz wodorki.
Speaker A
Dodatkowo dochodzą ich pochodne uwodnione, tak, czyli jak gdyby z dodatkową ilością wody w obrębie cząsteczki i są to wodorotlenki oraz kwasy.
Speaker A
Z połączenia wodorotlenków i kwasów, generalnie albo substancji, z których one pochodzą, czyli niektórych tlenków i wodorków, mamy sól.
Speaker A
O dokładnie o solach będzie na następnych zajęciach. Dzisiaj skupimy się na tych czterech pierwszych w największym możliwym zakresie.
Speaker A
Moi drodzy, charakter chemiczny możemy podzielić na cztery zasadnicze klasy. Tak jak mamy cztery osobowości, na przykład cztery temperamenty, to tak samo w chemii mamy cztery charaktery chemiczne. Są one następujące: charakter kwasowy, zasadowy, amfoteryczny i obojętny.
Speaker A
Tutaj się chwilę zatrzymamy nad tym, moi drodzy. Jak go określać? To jest tak. Wypiszmy teraz te charaktery, czyli kwasowy, zasadowy, pozwolicie, że będę pisać skrótami, amfoteryczny oraz obojętny.
Speaker A
Określamy je na podstawie tego, czy dochodzi do reakcji, czy też nie, z substancją o znanym charakterze. I stosujemy trzy substancje. Stosujemy wodę, stosujemy inny kwas albo zasadę.
Speaker A
I dla substancji o wymienionym charakterze mamy następujące możliwe scenariusze. Substancje kwasowe i zasadowe z reguły będą reagować z wodą. Tak samo substancja kwasowa reaguje z zasadową i zasadowa z kwasową.
Speaker A
Przeciwieństwa, pamiętajcie o tym. Substancje amfoteryczne nie reagują z wodą. Nie będą także reagować kwasy z kwasowymi i zasady z zasadowymi, obojętne nie reagują z niczym.
Speaker A
Natomiast amfoteryczne reagują z kwasami i z zasadami. Są takie jak gdyby dwoiste, jeśli chodzi o charakter, ale tylko wtedy, kiedy kwas i zasada są mocne.
Speaker A
Dokładną definicję mocnego kwasu i mocnej zasady poznacie niebawem.
Speaker A
Tyle na temat charakteru. Przejdźmy do zmian tego charakteru w obrębie układu okresowego. Popatrzcie na to w ten sposób. Mamy sobie układ okresowy pierwiastków, to możemy te charaktery poszczególnych związków z grubsza określić.
Speaker A
Tak, oczywiście na razie nie używam poszczególnych sformułowań tlenki, wodorki i tym podobne, które jaki charakter mają, ale zapamiętajcie takie zależności ogólne i wtedy dopiero przejdziemy do szczegółów.
Speaker A
Lewa strona układu okresowego to substancje, które będą cechować raczej charakter zasadowy. Im bliżej fluoru, tym większą kwasowość wykazuje dany związek.
Speaker A
Zasadowość jest typowa dla metali, metali alkalicznych, metali aktywnych, tak to się mówi. Czyli w okolicy fluoru mamy taki biegun kwasowości.
Speaker A
Z kolei w okolicy fluoru, tutaj bardzo aktywnych niemetali, mamy typowe właściwości kwasowe, jeżeli chodzi o substancje.
Speaker A
Pomiędzy możemy doszukiwać się substancji pośrednich, czyli amfoterycznych. To też się wiąże z wiązaniem w cząsteczce. Substancje jonowe, mówię tutaj o tlenkach na przykład, raczej będą zawsze substancjami o charakterze zasadowym, a substancje kowalencyjne, czyli z małą różnicą elektroujemności, będą substancjami kwasowymi.
Speaker A
Substancje amfoteryczne, czyli te o pośrednim charakterze, będzie cechować takie rozdwojenie między trochę wiązaniem kowalencyjnym a trochę jonowym. Będzie tak pół na pół.
Speaker A
Mogę to ująć w ten sposób. Teraz dokładnie, moi drodzy, powiedzmy sobie coś na ten temat. Jeżeli chodzi o charakter chemiczny związków metali bloku S, to byłoby tak, że będą one zasadowe od litu w dół, czyli wszystkie litowce oraz magnezowce, czyli magnez w dół.
Speaker A
Będą to substancje zasadowe, zarówno tlenki, jak i wodorki. Natomiast związki berylu będą już amfoteryczne.
Speaker A
W przypadku bloku D sprawa się nam nieco komplikuje. Omówimy to dokładnie na tlenkach. Tu blok P jest, jeżeli chodzi o metale, amfoteryczny. Gal, In, cyna, ołów są amfoterycznymi metalami w swoich związkach.
Speaker A
Natomiast niemetale wykazują ogólnie charakter raczej kwasowy, ewentualnie obojętny.
Speaker A
Bardzo proszę o zadawanie mi pytań, jeżeli ktoś ma jakieś wątpliwości. Przepraszam, miałem mały problem techniczny. Już wracam do prezentacji.
Speaker A
Jeżeli chodzi, moi drodzy, o tlenki, to pierwsza rzecz, jaką musimy sobie określić, to maksymalne dopuszczalne wartościowości w układzie okresowym i charakter, jakie one przyjmują.
Speaker A
Tutaj rozrysuję to wam dokładnie. Popatrzcie na to w ten sposób. Na razie zarys. Weźmy sobie grupy po kolei w pionie, wypiszmy: grupa pierwsza, druga, potem 13, pomijam blok D.
Speaker A
14, 15, 16, 17. I pomijam również helowce z oczywistych powodów. Wartościowości w związkach z tlenem maksymalne będą takie jak liczba elektronów walencyjnych, czyli 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7.
Speaker A
Teraz też napiszę wam ogólne wzory tlenków do każdej z tych grup na maksymalnej wartościowości. Tlenki piszemy zawsze, prawie zawsze tak, że najpierw jest pierwiastek, a potem tlen.
Speaker A
Czyli na przykład w pierwszej grupie Na2O, w grupie drugiej MgO, w trzeciej Al2O3, w czwartej będzie CO2, w piątej, czyli 15, piątej głównej, byłoby N2O5. szóstej SO3, a tutaj mielibyśmy na przykład Cl2O7.
Speaker A
To są właśnie wartościowości maksymalne. One oczywiście mogą być mniejsze. Teraz może taki ogólny wzór do zapisu tlenku. Jak macie sobie pierwiastek i on jest parzystej wartościowości, to wtedy tlenu będzie parzysta wartościowość podzielona przez 2, a pierwiastek 1, bo tu tlen jest dwuwartościowy, czyli tutaj idzie dwójka, tutaj t, ale nam się skraca przez dwa, bo parzyste, prawda?
Speaker A
Są oczywiście wyjątki, ale mówię tutaj o ogólnej sytuacji. Natomiast w przypadku takim, jak mamy pierwiastek i wartościowość nieparzystą, to wtedy ta wartościowość idzie tutaj, a dwójka tu z tlenu.
Speaker A
I tutaj mamy przykłady właśnie w pierwszej, w trzeciej, piątej oraz siódmej grupie takich tlenków. Natomiast te parzyste to jest druga, czwarta i szósta. Myślę, że jest to jasne i nie wymaga wytłumaczenia.
Speaker A
Teraz, moi drodzy, ich charakter chemiczny wyglądać będzie tak, że te dwa są zasadowe. Tutaj tworzy się nam tlenek amfoteryczny jeden, a później już będą same tlenki kwasowe i jak się zapewne spodziewacie, w tym kierunku będzie nam rosnąć moc kwasu, który z nich powstanie.
Speaker A
A w tym kierunku, do sodu, będzie rosnąć zasadowość. Tak, mamy znowu te pojęcie tych biegunów, czyli biegun zasadowości i biegun kwasowości.
Speaker A
Jedynym odstępstwem od reguły takiego zapisu jest nawet nie tlenek, tylko fluorek tlenu, który zapisujemy w ten sposób. Dlaczego? Dlatego, że fluor posiada jako jedyny większą elektroujemność od tlenu. Stąd ten zapis.
Speaker A
Teraz będzie krótko o wodorkach.
Speaker A
Przepraszam, jest jeszcze pytanie. Jakie tlenki występują w stanie gazowym, a jakie są trudno rozpuszczalne w wodzie, Natalia M?
Speaker A
To zależy od tego, czy tlenek jest substancją jonową, czy kowalencyjną. Jeżeli są jonowe, tak jak możemy myślę śmiało powiedzieć tutaj, te trzy, one są ciałami stałymi o wysokich temperaturach topnienia.
Speaker A
Zasadowe rozpuszczają się w wodzie, amfoteryczne nie. Natomiast tutaj zaczynają się nam gazy, ewentualnie ciała stałe, to już nie jest takie zerojedynkowe, to zależy od rozmiaru cząsteczki, od innych czynników.
Speaker A
Tak, na przykład ten i ten jest gazem. Ten chyba też, chociaż...
Speaker A
niefortunnie ją tutaj narysowałem. Jakbyśmy mieli siarkowodór H2S, on jest wtedy kwasowy, ale słabo. I tu już mamy typowo mocne kwasy, fluorowodór i tak dalej. Także charakter chemiczny nie jest tutaj jednorodny. Pamiętajcie o tym, że mogą być różne w przypadku wodorków. Teraz
Speaker A
jeszcze nawiązanie do tlenu. Jak z wartościowością tlenu na podstawie konfiguracji elektronowej? Popatrzcie. Z tlenem mogą tworzyć wiązania nie tylko niesparowane elektrony, ale również pary tworząc koordynacyjne. Stąd wartościowość z tlenem wynosi tutaj 5, bo 3 + 2 maksymalna. Tutaj wynosi 6, bo 2 + 4. Za
Speaker A
każdą parę liczymy to jako dwa, w sensie dwa wiązania nie tyle co dwuwartościowe dodatkowe, bo przełącza jeden tlen, a tlen jest dwuwartościowy. Tak? Czyli każda para tworząca koordynacyjne daje nam dwie dodatkowe wartościowości. Stąd tu maksymalnie mamy sześć, a tu siedem w
Speaker A
przypadku chloru. Widzicie, uzasadnienie jest w konfiguracji elektronowej, dlatego tak nalegam, abyście się jej jednak uczyli, ponieważ to pomaga zrozumieć wiele chemicznych niuansów. Jeżeli ktoś ma pytania, to proszę, żeby je zadał. Jeśli nie, przechodzimy dalej.
Speaker A
Może do reakcji. I teraz moi drodzy zbiorcze będziemy to grupami omawiać. Zaczniemy sobie od podstawowych reakcji grupy pierwszej. Sztandarowy przykład, czyli sód. Sód jako metal w reakcji z tlenem daje nam tlenek. Proste to chyba nik nikomu nie muszę tego
Speaker A
tłumaczyć. Jest to reakcja redox, jeżeli ktoś by się pytał. Tylko, że taki szczególny redoks, w sensie jakiś niespecyficzny, prawda? No nie pojawia się nigdy w równaniach do rozwiązania, ale zmienia się stopień tlenienia. Tu jest zerowy, tu będzie plus 1. W
Speaker A
przypadku tego mamy tu dwójkę, tutaj 4. Bilans jest okej. Możemy też otrzymać podobnie wodorek sodu. Na + H2 daje nam Nah.
Speaker A
No i teraz tu dwa, dwa i bilans jest okej. Ja bilansuję szybko, ale pamiętajcie, zawsze zaczynajcie od tego, czego jest najwięcej. Czyli na przykład tutaj mamy najwięcej sodu, to nim się kierujemy. Wiecie to to ta sztuka wymaga wprawy i praktyki, więc może na
Speaker A
późniejszych lekcjach, jak będzie tych reakcji więcej, to ja będę je lepiej bilansować. Znaczy pokażę wam dokładnie jak to robić. Na razie to jest tylko zarys. Zresztą są podstawy. Jeżeli ktoś już miał do czynienia z chemią, nie będzie to dla niego taki problem. To są
Speaker A
dwa podstawowe związki właśnie z pierwszego, z pierwszej grupy, o których mówiłem, czyli tlenek i wodorek. No i przydadzą się nam reakcje z wodą, żeby przejść do kolejnego działu. One reagują tak. Bierzemy sobie tlenek sodu, traktujemy go wodą i powstaje nam uwodniona forma,
Speaker A
czyli wodorotlenek, o którym wspominałem wcześniej, będą jeszcze dokładnie dzisiaj omawiane i tyle. Teraz kwestia bilansu.
Speaker A
Mamy dwa sody, najlepiej bilansować po metalu, czyli dwójkę dajemy. Tu jest okej, nic nie trzeba dodawać. Dodatkowo wodorek sodu też nam reaguje z wodą. Tylko tutaj będzie to też reakcja redok. Dla wtajemniczonych wotór ma stopień utlenienia min1, a po prawej
Speaker A
stronie będzie miał tylko plus 1, dlatego powstanie nam, znaczy plus je albo zero, powstanie nam wodorotlenek sodu plus wodór gazowy, który ma zerowy stopień utlenienia.
Speaker A
A ten ma jeden, ten ma dla wtajemniczonych. Kwestia odpowiedniego zbilansowania tego redoksu. W każdym razie równanie się zgadza i nic nie trzeba dodawać. I tej reakcji oczywiście towarzyszy wydzielanie się energii, jak w większości reakcji redok. W każdym razie i tu i tu znowu mamy ten
Speaker A
wodorotlenek sodu. Jeszcze sam sód metaliczny reaguje z wodą, bo jest metalem aktywnym, dając nam ten wodorotlenek i gazowy wodór. Tylko tu będzie inny bilans reakcji. Trzeba dać dwa dwa i dwa wszystko podwoić albo na przykład dać 1/2 przed wodorem i wtedy analogicznie
Speaker A
wszystko mnożymy przez dwa, żeby pozbyć się ułamka. To też jest reakcja redox, bo sód z zerowego stopnia utlenienia nam się utlenia na stopień pierwszy.
Speaker A
Dobrze. Tam ktoś pytał mnie o nadlenek. Co to jest z nadtlenek? To może chwilę się przy tym zatrzymajmy. To jest związek, który wygląda w ten sposób. Jak tlenki możemy jonowo zapisać? Na przykład tak.
Speaker A
Bierzemy sobie sód. Sód ma plus, drugi sód Na+ i anion O2- który ma trzy wolne pary elektronowe. Tak, nad tlenek zawiera coś takiego, że jest sód. Okej, ale tlen jest w formie takiego dimeru, można byłoby to tak nazwać, który miałby na każdy z tych
Speaker A
końców jeden ujemny ładunek. I tu wtedy przyłącza się drugi sód Na+. Tak wygląda nad tlenek sodu. Jeżeli chodzi o warunki, w jakich on miałby powstać, to musi być generalnie silniejszy utleniacz, taki który by umożliwił nam wytworzenie się tego, tej
Speaker A
grupy nadtlenkowej, która oczywiście łatwo się rozpada na tlen rodnikowy, tlen z dwoma niesparowanymi elektronami i tlen O2 minus dając normalny tlenek.
Speaker A
Ten tlen, ja może wam pokażę, ten tlen z dwoma niesparowanymi elektronami bardzo szybko reaguje. Znajduje sobie choćby i drugi taki tlen i tworzą wtedy normalną cząsteczkę tlenu O2. Tak poza tematem.
Speaker A
Moi drodzy, w przypadku drugiej grupy sytuacja ma się podobnie z tynkami i wodorkami. Magnez plus woda. Najpierw sobie to zrobimy może. Daje nam znowu to ngoh i wodór. Tylko tu jest bilans inny, bo MGOH trzeba dać jeszcze, że jest dwa
Speaker A
razy wzięte, ponieważ magnes jest dwuwartościowy. Kwestia bilansu. Tu dajemy dwa i jest okej. Magnes normalnie może się utleniać na powietrzu, ale znacznie lepiej idzie mu spalanie.
Speaker A
Magnez spala się takim białym, jasnym, intensywnym płomieniem. Był używany kiedyś jako substancja do lamp błyskowych. Pył magnezowy dla wtajemniczonych. Powstaje nam MGO, bilans tu 2, bo dwa tleny i tu przy magnezie jest okej. Tak samo wodorek.
Speaker A
Tu już jeszcze prostsza reakcja MGH2. Jeżeli tlenek umieścimy w wodzie, to mielibyśmy po prostu MgOH dwa razy wzięte zasadę wapniową, wodorotlenek wapniowy, no i wodorek.
Speaker A
Analogicznie jak przy sodu, MGOH2 Rzięte i wodór gazowy uwalniający się nam ze środowiska reakcji. Jeszcze tylko bilans. Tutaj dwa i jest w porządku. Trzeba jeszcze dać dwa tutaj. I teraz jest, myślę, okej.
Speaker A
Tutaj moi drodzy też macie te typowe reakcji, reakcje substancji zasadowej, czyli tlenku magnezu z wodą, tak samo jak tam tlenku sodu. Teraz tak, jeżeli chodzi o grupę trzecią, to tutaj z reakcji na obecnym poziomie niewiele się będzie działo. Natomiast dopiero tutaj 14, 15,
Speaker A
16 i 17:00 byłyby to kwasy, moi drodzy. Więc najpierw omówię wam jeszcze wodorotlenki, tak ogólnie pokażę różnicę między wodorotlenkiem a zasadą.
Speaker A
Przejdziemy do kwasów i wtedy pokażę wam reakcję tychże tlenków i co niektórych wodorków z wodą, żeby dopełnić obrazu całości.
Speaker A
Teraz tak, wodorotlenek to może być nie tylko tych metali aktywnych z pierwszych, drugich grup, może też być jakiegokolwiek innego metalu. Wzór ogólny wygląda w sposób następujący.
Speaker A
Metal, który jest n wartościowy przyłącza n gr. W roztworze władnym rozpada się nie zawsze, ale jak jest zasadą na metal n plusowy i n gr- to właśnie kiedy wodorotlenek, kiedy zasada, a kiedy jedno i drugie. Ja to narysuję w ten sposób. Tutaj mamy zasady
Speaker A
w tym zbiorze, a w tym mielibyśmy wotorotlenki. I teraz tak, niektóre spośród wodorotlenków są jednocześnie zasadami.
Speaker A
To są te zasadowe, no jak można byłoby się spodziewać, czyli magnezu tudzież sodu, potasu i tym podobnych.
Speaker A
Natomiast niektóre wodorotlenki, one w wodzie się, moi drodzy, nie rozpuszczają i nie są zasadami. Te, które się nie rozpuszczają w wodzie, są też amfoteryczne. Jak na przykład Al OH trzy razy wzięte albo choćby jest NOH cztery razy wzięte.
Speaker A
Jak popatrzymy na tę stronę, to są też substancje, które są zasadowe, a nie są wodoretlenkami. Choćby amoniak, nasz wodorek. Dzisiaj powiedzmy, postaram się trochę o nim powiedzieć. albo na przykład metyloamina CH3 NH2 i tym podobne są zasadami, a nie są
Speaker A
wodorotlenkami. Zasadami są według różnych teorii można powiedzieć, że albo pobierają proton z roztworu wodnego, albo zwiększają stężenie OH- w każdym razie pH idzie do góry wtedy, jak coś jest zasadą. Jeszcze rzecz o charakterze chemicznym tlenków. dokładnie w układzie
Speaker A
okresowym tlenków metali i niemetali. Zanim przejdziemy do omówienia kwasów, ja mam takie skróty, myślę, że wam się przydadzą. Jak mamy sobie tlenki na wartościowościach takich, że mogą być różne, jak na przykład chromu manganu, to wygląda to tak. Weźmy sobie chrom na drugim
Speaker A
stopniutlenienia dwuwartościowych, chrom na trzecim CR2O3 i chrom na szóstym CRO3. to wartościowości będą przedstawiać się w sposób następujący. Tu jest dwa, tu jest trzy, tu sześć. A charaktery? Tak.
Speaker A
Niski stopień utlenienia, niska wartościowość to są tlenki zasadowe. Środkowe są amfoteryczne, wysokie, nawet kwasowe. W przypadku tlenków metali z bloku D. Okej. tutaj ze środka chrom, mangan i tym podobne. Natomiast w przypadków tlenków, w przypadku tlenków niemetali wygląda to
Speaker A
tak. niskie wartościowości, czyli na przykład N2O albo NO są obojętne, a wysokie wartościowości od trzech wzwyż w tym przypadku są kwasowe i wraz ze wzrostem wartościowości coraz bardziej kwasowe. Widzicie, macie takie trendy.
Speaker A
Trendy, które pojawiają się w przypadku tlenków w obrębie układu okresowego. Mam nadzieję, że komuś to pomoże w nauce. Teraz moi drodzy rzecz o kwasach, bo jest to temat, który większości z was spędza sens powie. Wcale się nie dziwię,
Speaker A
bo są one trudne dlatego, że trzeba się pewnych rzeczy nauczyć na pamięć. Nikt nie lubi uczyć się na pamięć. A jeżeli są wykładane w sposób niejasny i w ogóle nie wiadomo co to są te kwasy, jak się ich uczyć, to może to na pewno sprawić
Speaker A
pewną trudność. Teraz popatrzcie jaki ja mam sposób na kwasy. Przede wszystkim trzeba sobie dokonać podziału. Najlepsze są podziały na dwa, bo ciężko je zapomnieć.
Speaker A
Tym samym mamy kwasy beztlenowe oraz kwasy tlenowe. Kwasy beztlenowe to możemy sobie pierwiastkami omówić. I teraz pamiętajcie o tym, że biegun mocy kwasów tlenowych przypada na fluor. Im bliżej fluoru jest dany kwas, tym tlenowy, tym jest mocniejszy. Weźmy sobie Cl, weźmy
Speaker A
sobie siarkę, weźmy azot, potem fosfor, węgiel, krzem i myślę wystarczy. Podstawowe kwasy, przepraszam, błąd zrobiłem, bo odwrotnie powinno być tutaj tlenowe. Już się poprawiam. Wybaczcie mi ten mały małe małą pomyłkę. Tu mamy tlenowe, a tu beztlenowe. I teraz jeżeli chodzi o kwasy
Speaker A
tlenowe, to z chlorem mamy następujące. Są czterech. Jest HCLO i tu może być tlenu od 1 do czterech. Użyję takiego skrótu, czyli HCLO HCLO2 HCLO3 HCLO4. Z siarką są dwa tlenowe H2SO3 i H2SO4.
Speaker A
z azotem byłyby następujące HNO2 i HO3. Z fosforem najważniejszy dla was jest H3P4. Jest tych fosforowych trochę jakby co. Z węglem macie jeden węglowy H2 CO3, a z krzemem też jeden sobie zapamiętajcie.
Speaker A
metakrzemowy H2Sio O 3. Z beztlenowych to tak. Z fluorowców mamy cały szereg HF, HCL, HBR, HI oraz z grupy 16 H2S, [Muzyka] SEUROW i tak dalej. Po przecinku pisze, ale przed każdym musi być oczywiście H2.
Speaker A
Kolejny podział kwasów obejmuje kwasy mocne i słabe. Jak się tego nauczyć? Zapamiętać mocne, bo słabe to po prostu reszta.
Speaker A
Wygląda to w sposób następujący. Mocne są tak ten i ten azotowy, a z chlorowych te, które mają trzy i cztery tleny. Natomiast z beztlenowych będą to wszystkie te i tyle. W zasadzie jak to zapamiętać? Już wam mówię taką technikę. Liczba tlenów
Speaker A
odjąć liczbę wodorów w kwasie tlenowym. Musi to być większe lub równe 2. Wtedy mamy do czynienia z kwasem mocnym. I popatrzcie, sprawdza się to, bo tutaj mamy na przykład jak jest 3, daje 2, potem 4 - 1 daje 3. Cały czas
Speaker A
większe lub równe 2. Tak samo tutaj 4 - 2 daje 2 i tu też jest 2. Czyli są to mocne kwasy tlenowe. Reszta jest słaba. Jak je nazywać?
Speaker A
Do pierwiastka dodajecie owy tlenowy, chlorowy siarkowy azotowy fosforowy węglowy i tym podobne. A jak nauczyć się dodawać ten numerek, czyli że na przykład siarkowe c siarkowy 6 bez zapamiętywania.
Speaker A
Liczba tlenów razy 2 odjąć wodór. I teraz macie na przykład 1 x 2, czyli 2 - 1 chlorowy 1. 2 x 2 4 - 1 3 chlorowy 3 HCLO2 HCLO3 to będzie chlorowy 5, bo 6 - 1 HCLO4 będzie to
Speaker A
chlorowy 7, bo 8 - 1. Tutaj jest siarkowy 4, bo 6 - 2 daje 4. Siarkowy 6 i tak dalej. siar azotowy 3, azotowy 5 fosforowy wychodzi nam tutaj 5, bo jest 4 x 2 8 - 3 5 i tak dalej. Prosta
Speaker A
metoda. Nauczcie się tych dwóch co do mocy i co do liczby w nazwie i to powinno wam spokojnie wystarczyć. No beztlenowe trzeba sobie zapamiętać.
Speaker A
Nazwy są z dodawaniem zwrotu wodorowych, czyli fluorowodorowy, chlorowodorowy, bromowodorowy, jodowodorowy siarkowodorowy selenowodorowy i tellurowodorowy. Biegun mocy kwasów beztlenowych, pamiętajcie, przypada tym razem na astat, czyli moc kwasów beztlenowych rośnie w tym kierunku, a tlenowych w tym. Lubię używać pojęcia
Speaker A
tych biegunów dlatego, że one łatwo się zapamiętują i potem jak wszystkiego zapomnicie nawet to one potrafią spokojnie wrócić do do pamięci. Natalia pyta się o P2O3, P4 O6.
Speaker A
Chodzi o wzór tlenku? Tak. Nie pamiętam dokładnie, czy on jest dimerem. Na pewno P4 O10 występuje. P46 chyba też.
Speaker A
Aczkolwiek musiałbym się upewnić na 100% teraz nie powiem. Ale pewnie dimerem jest, bo to są takie prawidłowości, jak na przykład też macie rtęć jednowartościową. Pokażę to może na tablicy, jak to wygląda tak poza tematem.
Speaker A
reten jednowartościową w solach i tam jest tak na przykład HG2Cl2, ponieważ tworzy się coś takiego HG HG takie wiązanie międzymetaliczne.
Speaker A
Okej też możemy to traktować jako dimmer swego rodzaju. I taka jest prawidłowość w większości soli z miedzią jednowartościową. właśnie tworzenie takich yy takich dimerów, kompleksów.
Speaker A
Analogicznie przez P4 O10 możemy P2 P4 O6 postulować, czyli tlenek fosforu 3, że też w formie dime występuje, ale kwestia sprawdzenia.
Speaker A
Dokładnie powiem wam, że bardzo wiele rzeczy w chemii wystarczy po prostu wpisać w Google, Wikipedia i od razu macie odpowiedzi. Nie trzeba tego szukać w książkach. To jest najlepsze. Dobrze, to myślę, że kwasy na podsumowanie to nam wystarczy. Jeszcze kwestia
Speaker A
utleniających. Są to kwasy, które reagują z metalami nieaktywnymi i na pewno utleniającymi jest kwas azotowy pi w każdym stężeniu, a ten tylko jak jest stężony. Pamiętajcie o tym tutaj ten 3 i c pewnie też, aczkolwiek nie pojawiają się na poziomie
Speaker A
szkolnym. Ja takich rzeczy, które są poza maturą nie znam na pamięć. musiałbym sprawdzić dokładnie. Nie pamiętam też specyficznych reakcji z nimi. Najważniejsze są te dwa reakcje będą na redoksie dokładnie omówione. Myślę, że to tyle o teorii kwasów. Teraz ich
Speaker A
otrzymywanie. W przypadku kwasów tlenowych jest to reakcja tlenku kwasowego z wodą najczęściej. Czyli bierzemy sobie na przykład CO2, dodajemy do niego jedną wodę.
Speaker A
i wychodzi nam kwas węglowy i tyle. Czyli widzicie, tu nie ma żadnej specjalnej reakcji. Ten tlenek napełnia się tylko wodą. To nie jest jakiś redoks czy coś innego. On tę wodę absorbuje. Jako ciekawostkę podam wam, że w teorii można byłoby ten kwas
Speaker A
jeszcze bardziej nawadniać. Oczywiście nie ma taka reakcja miejsca. To jest mój zapis. I popatrzcie, co by nam wtedy powstało.
Speaker A
Jeszcze bardziej uwodniony dałby nam H4CO CO4 i to już byłoby na maksa. I popatrzcie C można byłoby to zapisać jako COH cztery razy wzięte, prawda? Widzicie pokrewieństwo z wodoretlenkami? Takie czysto w teorii.
Speaker A
Popatrzcie. Tak jak wodorotlenek jest uwodnionym tlenkiem metalu, tak kwas jest uwod tlenowy jest uwodnionym tlenkiem niemetalu. Tylko, że w przypadku kwasa kwasów to uwodnienie jest raczej małe, minimalne, a w przypadku wodorotlenków maksymalne.
Speaker A
Chociaż powiem wam, że słabe kwasy mają taką tendencję do uwadniania się w sposób dosyć taki różnorodny, czego przykładem są różne kwasy fosforowe albo różne kwasy krzemowe. jako przykłady wam pokażę, bo tego w szkole nie macie raczej. Weźmy sobie P 2O5. Tylko
Speaker A
zaznaczam, że nie wszystkie kwasy spośród tych, które ja teraz narysuję, one będą występować. To jest tylko ilustracja. Weźmy sobie uwodnijmy P2 O5. Używam specjalnie wzoru empirycznego dlatego, żeby nam było łatwiej wszystko zrobić. Rzeczywiście to występuje jako P4O10, ale na czas
Speaker A
wytłumaczenia jak powstają kwasy tlenowe przyjmuje formę uproszczoną. To tak jakby to połączyć w cudzysłowie są rzeczy, których nie ma w chemii, to mielibyśmy H4, przepraszam, H2, P2O6, czyli jakby podzielić to na 2, mielibyśmy coś takiego jak HPO3. Istnieje taki kwas fosforowy i
Speaker A
cały czas fosfor jest tutaj pięciowartościowy, nie? Zmienia się to nam tak. No to spróbujmy dwa razy uwodnić nasz tlenek P2O5 albo cztery razy uwodnić dimer na to samo wyjdzie. I co mamy?
Speaker A
H4P2O 7 też jest taki kwas fosforowy. No to co to teraz? Trzy wody na P2O5. Co by nam tutaj powstało? Najpierw wszystko zsumujemy.
Speaker A
Oczywiście tego nie ma w chemii, co ja tu rysuję. To jest tylko ilustracja tego, jak powstają kwasy. H6, P2 i O8.
Speaker A
Jeżeli by to podzielić na 2, to mielibyśmy H3 PO4. Popatrzcie nasz kwas ortofosforowy 5.
Speaker A
Widzicie? W teorii mógłbym jeszcze sobie poudniać te kwasy fosforowe, ale nie będę tego robić, bo mam jeszcze inne zagadnienia. Podobnie rzecz ma się z krzemowymi. Popatrzcie sobie. Tlenek krzemu Si2, on nie reaguje z wodą, pamiętajcie. On jest takim
Speaker A
tlenkiem bardzo słabo kwasowym. Te kwasy krzemowe otrzymuje się na drodze innym niż reakcja z wodą. Ale ja tu chcę wam pokazać sam fakt uwodnienia albo obecności wody w jego cząsteczce. Daje nam jedna cząsteczka kwas krzemowy H2Sio O3. A jakbyśmy ją
Speaker A
uwodnili dwukrotnie, to równie dobrze można to zapisać jako H4SIO4. I obydwa te kwasy krzemowe występują, moi drodzy, taka różnorodność występowania kwasów w z jednego tlenku dotyczy kwasów słabych, bo one tak sobie wytłumaczcie, że jakby dążyły do wodorotlenku, czyli
Speaker A
do maksymalnego uwodnienia się, bo tu już mamy uwodnienie na maksa, czyli si i grupy OH moglibyśmy równie dobrze zapisać. Nie jest to wodorotlenek, prawda? Ale yyy jest tutaj analogiczna sytuacja w przypadku tego kwasu. Czy są jakieś pytania? Widzę, że coś się
Speaker A
pojawiło. Widzę, że nic y na co mógłbym teraz odpowiedzieć boku tykła, które nie są kwasotwórcze. W sensie które tlenki.
Speaker A
Tak. Yyy to te tlenki, które nie są kwasowe, czyli na niskich wartościowościach w przypadku niemetali.
Speaker A
Na przykład obojętny jest CO, a CO2 już daje kwas węglowy. Daje nam H2 CO 3 pod wpływem wody.
Speaker A
I teraz tak, w zasadzie mogę powiedzieć, że jeśli chodzi o kwasy, takie ogólne zrozumienie, to powinno wam to wystarczyć. Ewentualnie jeszcze parę reakcji takich typowych, że na przykład macie sobie SO3, prawda, plus woda, ale to wszędzie jest.
Speaker A
Chciałem wam pokazać coś innego. Mamy H2SO4. To będzie tyle w zasadzie, bo wszystkie te reakcje się ze sobą jak gdyby zazębiają, powtarzają. Tu nie ma nic nowego. Teraz proszę o zadawanie pytań.
Speaker A
Będę do waszej dyspozycji jeszcze przez chwilę. Temat generalnie jest krótki i taki, no przyznam szczerze, że go nie lubię. Ja wolę, wiecie, budowę atomu, hybrydyzacji. To jest ciekawe dla mnie.
Speaker A
A tutaj to jest racześ taki opisowy. Lubię też opisywać poszczególne pierwiastki, bo tam to już mogę powiedzieć coś konkretnego dla każdego z nich. Tutaj akurat jest to taki temat powiedzmy przekrojowy. Bardzo proszę zadawajcie pytania, jeśli jakieś macie. Jeszcze
Speaker A
jestem przez chwilę do dyspozycji. Generalnie w międzyczasie chciałem was przeprosić za zmiany organizacyjne co do zajęć. No ten tydzień niestety nie był dla mnie najlepszy. Planuję wrócić do zajęć w niedzielę, tak jak przed rokiem i myślę, że uda mi się to zrobić. Wtedy każdy ma
Speaker A
czas i myślę będziecie mogli uczestniczyć w nich bez problemu. Proszę, jest pytanie. Czy mogę powiedzieć o tlenkach, które są amfoteryczne? Yyy, jeśli chodzi o tlenki amfoteczne Kuticaa, to na chwilę obecną yyy nie mogę wam pokazać reakcji, ale mogę powiedzieć, które to są tlenki
Speaker A
amfoteryczne. Żeby reakcję zrobić, to musielibyśmy trochę więcej popracować, nie dzisiaj. W każdym razie tak, pamiętaj, że anfoteryczne są tlenki metali z bloku P i tak samo wodorotlenki. To jest to samo.
Speaker A
Pamiętajcie, że wodorotlenek to jest tlenek z wodą, nic więcej. A że ta woda może na różne sposoby w niego się angażować też jest inna sprawa. Tutaj są amfoteryczne, tak? Glin, gal german, intcyna, antymonołów i tym podobne i prawa strona układu, znaczy bloku D,
Speaker A
czyli miedź, cynk, kadm, srebro, to wszystko jest amfoteryczne. Tutaj widzicie nikiel też w sumie by to pod to podchodził. Kobat chyba też.
Speaker A
To sąyczne 9, 10, 12 grupa. No i metale bloku Pe. A co z solami na następnej lekcji?
Speaker A
Natalia M. Jakiego bloku? Jeszcze raz kutikua. Bloku P są amfoteryczne metale bloku P oraz blok D prawa strona, czyli tutaj 9 10 11 12. Takie skróty sobie zapamiętajcie.
Speaker A
Jestem jeszcze przez chwilę do waszej dyspozycji, także pytajcie mnie śmiało, co tylko chcecie. Dobrze, widzę, że nie ma pytań, także wiem, że też dzisiaj jest mecz. Tak. Ja szczerze przyznam się, że nie oglądam, także dziękuję wam bardzo za
Speaker A
uczestnictwo. Wracajcie oglądać mecz, jeżeli ktoś jest zainteresowany. Widzimy się w niedzielę. Godzinę jeszcze podam, a na stałe ustalę jakieś dogodne, tak żeby w miarę w niedzielę wieczorem każdy mógł sobie usiąść, pouczyć się biologii i chemii. Zrobię to tak jak rok temu,
Speaker A
mniej więcej o podobnych godzinach. Trzymajcie się i do zobaczenia na kolejnych zajęciach. Cześć.
Topics:chemiazwiązki nieorganicznetlenkiwodorkikwasywodorotlenkicharakter chemicznyukład okresowyamfoterycznośćreakcje chemiczne
