Speaker A
Witam was serdecznie, moi drodzy, i chciałem przeprosić za kilka minut opóźnienia. Miałem problemy techniczne, na szczęście zostały już opanowane.
Darmowe korepetycje z biologii o cytologii: budowa i funkcje komórki, procesy metaboliczne oraz błona komórkowa.
Key Takeaways
- Komórka to jednostka posiadająca DNA i zdolna do samodzielnego prowadzenia metabolizmu.
- Procesy replikacji, transkrypcji i translacji są kluczowe dla funkcjonowania komórki.
- Błona komórkowa zbudowana jest głównie z fosfolipidów i cholesterolu, które zapewniają jej integralność i właściwości fizyczne.
- Wirusy nie są komórkami, ponieważ nie mają własnego aparatu metabolicznego.
- Różnice w budowie komórek prokariotycznych i eukariotycznych wpływają na ich funkcje i odporność.
Summary
- Wprowadzenie do cytologii jako nauki o komórce.
- Definicja komórki z uwzględnieniem materiału genetycznego i procesów metabolicznych: replikacja, transkrypcja, translacja.
- Różnice między komórkami prokariotycznymi a eukariotycznymi, w tym rola ściany komórkowej.
- Budowa błony komórkowej: fosfolipidy, ich charakterystyka oraz rola kwasów tłuszczowych nienasyconych i nasyconych.
- Znaczenie cholesterolu w błonie komórkowej komórek zwierzęcych i jego funkcje.
- Omówienie rybosomów jako kluczowej organelli odpowiedzialnej za translację.
- Wyjaśnienie, dlaczego wirusy nie są komórkami ze względu na brak aparatu metabolicznego.
- Interakcje i funkcje błony komórkowej, w tym integralność i przepuszczalność.
- Zachęta do aktywności uczestników i korzystania z opcji pytań i odpowiedzi.
- Podkreślenie darmowego charakteru korepetycji i planów na rozwój inicjatywy.
Chapters
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker A
Witam was serdecznie na drugich zajęciach z biologii. W tym roku dzisiaj zajmiemy się cytologią. Na początku, zanim pojawią się wszyscy spośród was, widzę, że jest obecnie 62 osoby i ta liczba nieprzerwanie rośnie, z czego jestem bardzo usatysfakcjonowany.
Speaker A
Dziękuję wam za udział, ponieważ dzięki waszej aktywności ta cała inicjatywa jest podtrzymywana w obecnym kształcie i mam nadzieję w przyszłości nadać jej większe rozmiary. Jeżeli macie jakiekolwiek do mnie pytania, to proszę o używanie opcji pytania i odpowiedzi, które są, y, która jest dostępna dla
Speaker A
każdego z was. Question answer. Tak. I na te pytania będę odpowiadać w przerwie pomiędzy poszczególnymi slajdami.
Speaker A
Prezentacja ma charakter konspektowy i będziemy jej, będę jej używać jedynie jako wskazówek do prowadzenia wykładu. Opierać się będzie głównie na teoretycznych informacjach przekazywanych wam za pośrednictwem tablicy interaktywnej. Jeżeli jesteście gotowi, myślę, możemy zacząć dzisiejsze zajęcia. Proszę o chwilę
Speaker A
cierpliwości. Teraz tak, moi drodzy. Dzisiejszy temat to cytologia, czyli nauka o komórce. Teraz zaczniemy sobie od definicji. Co to jest komórka? Zapewne każdy z was zadawał sobie kiedyś to pytanie. Tak, w książkach są różne tego typu sformułowania, jedne mniej lub
Speaker A
bardziej złożone. No i generalnie trudno z nich wywnioskować, czym ta komórka tak naprawdę jest. Ja mam definicję bardzo prostą.
Speaker A
Przede wszystkim komórka musi mieć instrukcję, jak funkcjonować. Tą instrukcją jest materiał genetyczny zapisany w formie DNA. I na podstawie DNA komórka musi prowadzić swój metabolizm. Jak to może zrobić? Sposób następujący. Przede wszystkim DNA przepisać na RNA w procesie
Speaker A
transkrypcji. Natomiast z RNA syntetyzować białko w procesie translacji. Mając białko, komórka może zrobić wszystko, ponieważ białka są substancjami o głównej aktywności enzymatycznej. W komórce mają także RNA.
Speaker A
Dzięki tym dwóm substancjom komórka jest w stanie wykonywać każdą czynność metaboliczną. Ponadto musi się powielać, co zawdzięcza procesowi replikacji. Tak, powielanie DNA samego z siebie. Przypomnienie, replikacja. Tutaj transkrypcja, transkrypcja i translacja.
Speaker A
Moim zdaniem to jest coś, co istotę komórki jak gdyby ujmuje w sposób wystarczający. Na przykład dlaczego wirus, który mimo że posiada materiał genetyczny w formie DNA bądź RNA, nie jest komórką, dlatego że nie jest w stanie prowadzić tych procesów
Speaker A
samodzielnie. Tak, wirus nie posiada własnego aparatu metabolicznego. Mimo tego, że posiada instrukcję, jak to zrobić, to tę instrukcję może dopiero wykonywać w obrębie innej komórki.
Speaker A
Natomiast każda komórka może tę instrukcję wykonywać samodzielnie. To jest jej, to jest coś, co odróżnia ją od form, które są bezkomórkowe. I teraz tak, jeżeli przyjmiemy sobie, że taka komórka musi posiadać materiał genetyczny, narysujmy go sobie w postaci
Speaker A
jakiejś tamkolwiek nici, to musi mieć możliwość wykonywania tego metabolizmu w ściśle określonym miejscu i do tego w zasadzie wystarczy jej otoczenie w postaci błony komórkowej.
Speaker A
Teraz jeżeli chodzi o proces transkrypcji, translacji, no to za translację są odpowiedzialne rybosomy. W zasadzie to jest jedna z najważniejszych organelli w komórce, rybosom, no i materiał genetyczny w formie DNA. I w zasadzie te trzy elementy zapewniają komórce prawidłowe
Speaker A
funkcjonowanie. Jeżeli chodzi o najprostsze komórki, czyli komórki prokariotyczne, to one tak w zasadzie wyglądają. Posiadają sobie błonę, posiadają rybosomy oraz materiał genetyczny w formie DNA. Oczywiście posiadają one jeszcze ścianę komórkową. W zależności od rodzaju bakterie Gram-dodatnie posiadają ścianę
Speaker A
grubą, bakterie Gram-ujemne zdecydowanie cieńszą. Aczkolwiek powiem wam, że ze względu na funkcjonowanie komórki, ona nie jest potrzebna. Ona jest istotna dlatego, że komórka ma wtedy większą odporność na warunki środowiska.
Speaker A
W ten sposób, no są bakterie, które ściany komórkowej nie posiadają albo posiadają ją bardzo cienką, jak na przykład albo mykoplazmy. Natomiast ze względu na samo funkcjonowanie ściana nie jest potrzebna tylko po to, żeby komórka mogła wytrzymać jakieś warunki niekorzystne,
Speaker A
szczególnie stres osmotyczny. To jest w zasadzie tyle, jeśli chodzi o podstawowe elementy w komórce. Skupmy się na chwilę na błonie, zanim przejdziemy do omówienia bardziej złożonych form komórkowych. Pozwolicie, że tylko sprawdzę ewentualne pytania do mnie.
Speaker A
Proszę o ich zadawanie za pomocą opcji question answer. Sorry, ale czy możesz przeczytać wszystko to, co jest napisane na niebiesko? Jak najbardziej, tak jak uprzedzałem, poprzedni mój charakter pisma nie jest najlepszy, także proszę o wyrozumiałość. Jeszcze raz, moi drodzy,
Speaker A
co my tutaj mamy? Replikacja, czyli DNA przechodzi w DNA samo z siebie. DNA, jeżeli przechodzi w RNA, mamy do czynienia z transkrypcją. I translacja, kiedy RNA przechodzi w białko. To są trzy najważniejsze procesy, które zapewniają funkcjonowanie komórce, czyli
Speaker A
powielanie materiału genetycznego, tej instrukcji, według której komórka funkcjonuje oraz wykonywanie jej, czyli transkrypcję i translację w celu wyprodukowania białka. To jest wszystko, czego komórka potrzebuje. Zatrzymajmy się na chwilę przy budowie błony komórkowej, jak ona jest dokładnie zbudowana. Zasadniczą jednostką
Speaker A
budulcową błony komórkowej, nie tylko jakiejkolwiek warstwy fosfolipidowej, jest fosfolipid. Na fosfolipid składa się hydrofilowa główka fosforanowa. Tutaj mamy tak fosfoan i do tego ewentualnie jakiś alkohol, na przykład holinę, tak? Co nam daje fosfatydyloholinę jako fosfolipid zwaną jako lecytyn, znaną
Speaker A
jako lecytyn jako przykład. Do tego dochodzą jeszcze kwasy tłuszczowe nasycone bądź nienasycone. Charakterystyczną cechą nienasyconych kwasów tłuszczowych zlokalizowanych w błonie komórkowej jest zgięcie się pod kątem 120 stopni wokół wiązania. Tam jest wiązanie podwójne, tak? I mamy hybrydyzację sp2.
Speaker A
W konformacji dokładnie to będzie, moi drodzy, trans, czyli mamy sobie dwa węgle tutaj w tej z podwójnym wiązaniem i z racji tego, że jest to trans, to wiązanie będzie wyglądać w ten sposób. Tutaj mamy wodory w tym miejscu. Tu na
Speaker A
czerwono zaznaczę wodór jeden, wodór drugi, a łańcuch węglowodorowy będzie biegł pod kątem 120 stopni. Dlaczego to jest tak ważne w przypadku nienasyconych kwasów w błonie komórkowej? Yyy, one dzięki temu mogą się dobrze utrzymywać te fosfolipidy w błonie. No mechanicznie
Speaker A
rzeczy biorąc, jest to taki haczyk, zaczepienie jakieś, które zapewnia tej błonie większą integralność i trwałość.
Speaker A
Także kwasy tłuszczowe trans, które z kolei mimo nienasyconego wiązania są proste, nie są dla człowieka w żaden sposób korzystne. Co więcej, z racji podwójnego wiązania są dosyć reaktywne, co może sprzyjać tworzeniu się tak zwanych wolnych rodników, czyli generalnie degradować komórki naszego
Speaker A
organizmu. Także kwasy tłuszczowe nienasycone, cis jak najbardziej, natomiast trans nie. Reasumując, dobrze, to tyle jeżeli chodzi o sam fosfolipid.
Speaker A
Dodatkowo do błony komórkowej wliczamy jeszcze cholesterol, substancję lipidową. Co nam daje cholesterol? Cholesterol przede wszystkim usztywnia błonę komórkową oraz zmniejsza jej przepuszczalność. Jest on szczególnie ważny w komórkach zwierzęcych, w których jest obecny, ponieważ w komórkach roślinnych jest jego brak. Rośliny
Speaker A
zawierają fitosterole, ale ich funkcja jest inna, aniżeli cholesterolu w komórkach zwierzęcych. Przykładem komórek, których zawartość cholesterolu jest bardzo duża, są erytrocyty. Z racji tego, że są wystawione na działanie mechanicznych czynników, które negatywnie wpływają na ich błonę, potrzebują czegoś, co by je usztywniało,
Speaker A
i tym czymś właśnie jest cholesterol jako taki. Moi drodzy, co mogę jeszcze o cholesterolu powiedzieć? Oczywiście negatywne skutki w kwestii profilaktyki prozdrowotnej, miażdżyca i tym podobne, to będziemy omawiać na fizjologii. A na biochemii było już powiedziane odnośnie jego funkcji, jego
Speaker A
pochodnych, czyli steroli. Także
Speaker A
Tak, białka, które są y zlokalizowane na różne sposoby. Jeżeli sobie narysujemy błonę jako dwuwarstwę fosfolipidową, to w tej błonie białko może być zlokalizowane tak, albo przechodząc na dwie strony, albo będąc zakotwiczone wewnątrz błony, tylko po jednej ujawniając swoją
Speaker A
zawartość, albo całkowicie będąc zlokalizowane w błonie, albo będąc na błonie przyczepione tylko z wierzchu, że tak to kolokwialnie ujmę i to dotyczy wewnętrznej strony błony komórkowej.
Speaker A
Tak, to jest tak zwane białko pery peryferyjne, peryferyczne. Y, jeżeli chodzi o te białka, co mogę wam powiedzieć, te białka, które przechodzą przez dwie strony błony, to są często jakieś kanały białkowe albo przenośniki. Coś co generalnie sprzyja transformacji cząstek
Speaker A
transportowi, cząstek z jednej strony na drugą. Jeżeli chodzi o białka, które są zakotwiczone, ale tylko z jednej strony, to one na przykład będą budować glikokaliks, czyli coś, co występuje po zewnętrznej stronie błony komórkowej i stanowi reszty oligosacharydowe, których przyczepione
Speaker A
do białek, czasami też do tłuszczy, do lipop, do glikolipidów, stanowiąc jak gdyby taki indywidualny garnitur antygenowy właściwy dla danej komórki, czyli pewną właściwość, pewien znak rozpoznawczy, który jest charakterystyczny akurat dla danego rodzaju komórek i stanowi jednoznaczny sposób na ich
Speaker A
identyfikację. Y, ważne są też białka peryferyjne, które występują po wewnętrznej stronie komórki. Są to często białka, no najbardziej znanym jest białko G. Jest to białko odpowiedzialne za przekazywanie sygnałów metabolicznych w komórce. Nie będę tego tematu rozwijać za bardzo, ale tylko chciałbym wam tutaj
Speaker A
pokazać taką asymetrię tej żebłony, tak że po jednej stronie mamy zlokalizowane y glikolipidy i glikoproteiny będące składnikami glikokaliksu, natomiast po wewnętrzne białka peryferyjne, które są odpowiedzialne za przekazywanie sygnałów metabolicznych. Zanim jeszcze przejdziemy do omówienia komórek dokładnie moi drodzy, twory, które
Speaker A
są, które powstają samorzutnie z fosfolipidów, z czym możemy mieć do czynienia? przede wszystkim dwuwarstwa fosfolipidowa, czyli coś, co już wam rysowałam od pewnego czasu, błona komórkowa, stanowiąca coś takiego, że mamy sobie główki fosfolipidów po jednej stronie i po
Speaker A
drugiej, natomiast hydrofobowe ogonki lipidowe są zwrócone do środka. To jest to tak zwana dwuwarstwa.
Speaker A
Może być też tak, że fosfolipidy będą samorzutnie organizować się w taką, ja to mówię, mini komórkę, czyli coś, co wewnątrz jest hydrofilowe, na zewnątrz też, aczkolwiek jest to bardzo małe w środku i generalnie te ogonki fosfolipidowe są zwrócone y do środka,
Speaker A
tak, znaczy wzajemnie do siebie tworząc taką małą błonę. W środku mamy przestrzeń, która jest hydrofilowa i na zewnątrz również jest to liposom tak zwany. Tak, to jest dwuwarstwo fosfolipidowa. To po lewej to jest liposom. I do tego dochodzi nam jeszcze
Speaker A
micela, czyli coś takiego, że te ogonki fosfolipidowe, te ogonki tłuszczowe będą całkowicie zwrócone do środka, tworząc, rozchodząc się promieniście.
Speaker A
A na zewnątrz komórki, przepraszam, na zewnątrz tej miceli będą zlokalizowane główki fosforanowe, hydrofilowej i to jest micela. Tyle moi drodzy, jeżeli chodzi o błonę komórkową. Póki co bardzo proszę o zadawanie mi pytań za pośrednictwem co to jest stres
Speaker A
osmotyczny. Zaraz Rafał będzie o smoie i o dyfuzji jako procesach związanych z funkcjonowaniem samej błony. Jeżeli macie jakieś pytania, bardzo proszę o ich zadawanie za pośrednicom opcji pytania i odpowiedzi. Dobrze, wróćmy do tematu, moi drodzy. Tak pokrótce wygląda
Speaker A
budowa błony komórkowej. Teraz coś o jej funkcjonowaniu. Bardzo istotnym procesem jest jej jest przenikanie przez błony pewnych substancji i właściwością, która z tym związana jest półprzepuszczalność.
Speaker A
Co to jest półprzepuszczalność? Półprzepuszczalność jest to właściwość, która mówi o tym, że błona komórkowa część rzeczy przepuszcza, część nie. I rozważmy sobie takie sytuacje. Mamy sobie błonę komórkową dwuwarstwą fosfolipidową. Tak, narysujmy ją schematycznie, jakkolwiek. Nie jest ze mnie dobry grafik, także wybaczcie
Speaker A
jakość rysunków, ale mam nadzieję, że choć trochę nadrabiam tłumaczeniem. Choć trochę. Teraz tak, po jednej stronie, moi drodzy, wyobraźcie sobie, że mamy duże stężenie pewnej substancji. Tak, jest tego dużo. Może to być cokolwiek, kationy, aniony, jakieś inne cząstki. No
Speaker A
jest tego dosyć dosyć sporo. Po drugiej stronie mamy z kolei mało tej substancji. Dla osób obeznanych z tematem mogę narysować gradient stężeń. Wygląda to tak, że po tej stronie mamy mamy clein, tak? I on jest zwrócony podstawą ku temu, gdzie jest
Speaker A
wyższe stężenie, a ostrym końcem zwrócony jest miejsce, gdzie mamy stężenie. stężenie niskie, czyli tu jest dużo po lewej, po prawej w dół jest małe stężenie substancji. Jeżeli substancja jest taka, że jest w stanie przejść przez błonę błonę tę fosfolipidową, to
Speaker A
mamy do czynienia z dyfuzją, czyli przechodzenia z większego stężenia do niższego. Jest to dyfuzja.
Speaker A
Jeżeli natomiast jest tak, że ta cząsteczka nie może z pewnych względów przejść przez błonę komórkową, a mamy z tym do czynienia na przykład w przypadku cząstek naładowanych, one mają to do siebie, że muszą być otoczone przez wodę cały czas, a błona komórkowa, dwarstwa
Speaker A
fosfolipidowa z racji tego, że w środku jest zbudowana z fosfolipi, z tych kwasów tłuszczowych, tak, czyli substancji hydrofobowych, nie przepuści tej wody, czyli nie przepuści automatycznie tego całego jonu. On może przejść jedynie przez kanał, a jeśli kanał jest zamknięty, to po prostu
Speaker A
zostanie po drugiej stronie. Moi drodzy, w tej sytuacji będzie przechodzić tylko rozpuszczalnik i to w kierunku przeciwnym, czyli tam, gdzie jest więcej więcej wody, a jest więcej jest jej więcej tutaj na stronę drugą, tak? I to zjawisko jest nazywane
Speaker A
osmo narysować jeszcze gradient stężenia rozpuszczalnika, który jest odwrotny. Czyli tutaj mamy dużo rozpuszczalnika, tutaj mało i generalnie tak to wygląda, że podczas osmozy woda przychodzi tutaj. Co się z tym wiąże? Dodatkowo mamy do czynienia z czymś takim, że
Speaker A
rozpuszczalnik znajdując się, przechodząc nagle na tę stronę będzie zwiększać ciśnienie w tym przedziale komórkowym czy jakimkolwiek innym elemencie. Tak, o czym zaraz sobie dokładnie powiemy, co to może spowodować. Dyfuzja i osmoza.
Speaker A
Zapamiętajcie na razie te dwa procesy. Stres osmotyczny, tam kolega pytał, to jest sytuacja, kiedy komórka jest narażona na silną osmoę, szczególnie w jej kierunku, tak? Czyli że mówiąc kolokwialnie, nabiera wody. W sytuacji, kiedy znajduje się w środowisku, które
Speaker A
jest z zawartością, z dużą zawartością rozpuszczalnika, jak to się mówi hipotoniczne. Wytłumaczę wam to dokładnie teraz na tym rysunku. Mamy, jeżeli umieścimy sobie komórkę, tak, i zakładamy osmodzę, nie zakładamy dyfuzji, to mamy trzy możliwości, bo możemy w trzech środowiskach ją
Speaker A
umieścić. W środowisku izotonicznym to jest taka sytuacja, kiedy stężenie płynów pozakomórkowych jest takie same jak stężenie płynów wewnątrzkomórkowych. Możemy ją umieścić w środowisku hipertonicznym, czyli tam, gdzie to stężenie jest bardzo duże płynów pozakomórkowych, no stężony jakiś roztwór chlorku, sodu, glukozy i tym
Speaker A
podobnych. Możemy też ją umieścić w środowisku hipotonicznym, czyli na przykład woda destylowana. Tak jeszcze raz reasumując, tutaj środowiskiem hipotonicznym będzie woda destylowana, tutaj izotoniczym jakiś płyn fizjologiczny, a hipertoniszm na przykład stężony roztwór NaCl.
Speaker A
I mamy, moi drodzy, jeszcze dwa rodzaje komórek, które będą się zachowywać różnie w zależności od środowiska, w jakim się znajdują. Komórki posiadające ściany i nieposiadające. Najpierw komórki posiadające ścianę. Ściana ma to do siebie, że ma określone wymiary i
Speaker A
powiedzmy tych wymiarów mniej więcej będzie się trzymać. To tak jak ja to zawsze tłumaczę moim uczniom, jak siedzicie w pokoju, wyobraźcie sobie, że jesteście sobie w tym pokoju i dmuchacie wielkiego balona, który wypełnia ten pokój. Tak.
Speaker A
To będzie błana komórkowa. No jakkolwiek by ten balon nie był, jakkolwiek by się nie sytuował w tym pokoju, no to ściany pozostaną na miejscu. Tak samo jest ze ścianą komórkową. I popatrzcie na to.
Speaker A
Tak, jak mamy środowisko izotoniczne, to ta błona komórkowa zostanie, powiedzmy, na swoim miejscu i tyle, prawda? Nie będzie tutaj jakiegoś większego problemu, ponieważ napływ wody jest równoważony przez jej odpływ. Woda nam jednocześnie wpływa i wypływa z komórki. Jeżeli mamy do
Speaker A
czynienia ze środowiskiem hipotonicznym, to ta właśnie błona komórkowa nabiera wodę tak jakby ten balon nadmuchać w tym pokoju, żeby całkowicie przelegał do ścian, ale ich nie przekroczy. Taka sytuacja w komórkach roślinnych często ma miejsce. To jest tak zwany
Speaker A
turgor, czyli bardzo napięta ściana komórkowa. Ruchy turgorowe są istotne dla roślin, dla ich fizjologii. O tym będzie na osobnych zajęciach.
Speaker A
Mówiąc wprost, woda wchodzi do komórki w dużym stopniu. W roztworze hipertonicznym mamy do czynienia z sytuacją odwrotną.
Speaker A
Mianowicie ta błona komórkowa nam się będzie obkurczać, a z racji tego, że ona jest przytwierdzona do ściany w kilku miejscach, mamy do czynienia z tak zwanym zjawiskiem plazmolizy, czyli odczepieniem się częściowym tej błony od ściany, odpływem wody na zewnątrz.
Speaker A
plazmoliza. Bardzo często na doświadczeniach biologicznych możecie się z tym spotkać. Jeszcze moi drodzy sytuacja z komórkami pozbawionymi ściany komórkowej na przykładzie na przykład erotrocytu. Jeżeli taką komórkę umieścimy w roztworze izotoniczym, to ona zachowuje swój kształt. Jest wszystko okej. Tak, taki erytrocyt jest
Speaker A
sobie, nic mu się nie dzieje, ponieważ napływ wody jest równoważony przez jej odpływ. W środowisku hipertonicznym taki erytrocyt nam się obkurcza, ponieważ woda z niego odpływa.
Speaker A
Natomiast w środowisku hipotonicznym możemy mieć do czynienia nawet z sytuacją, że errocytra, że urośnie, to jeszcze może pęknąć, ponieważ napływ wody jest bardzo, bardzo duży. Taki stan nazywamy lizą, czyli po prostu rozpad komórki.
Speaker A
Tak generalnie moi drodzy wygląda wpływ odpowiednich środowisk izoiper i hipotonicznych, czyli izo tak samo stężonych jak komórka hiper za bardzo stężonych hipo rozcieńczonych względem komórki na na komórki zawierające ścianę i jej nieposiadające. Bardzo proszę zadajcie mi pytania, postaram się na nie
Speaker A
odpowiedzieć na bieżąco. Jakie jest zadanie liposomów, Monika? To jest tak, że liposomy, liposomy, moi drodzy, to jest to.
Speaker A
Wygląda to w ten sposób, że w tym liposomie może być jakaś substancja, która jest hydrofilowa. Yyy i to jest raz jest hydrofilowa i do tego y do tego jest w środowisku wodnym, ale z różnych względów nie może być dostarczona po
Speaker A
prostu tak o do komórki czy do jakiegoś przedziału komórkowego. Także funkcja liposomów no to transport. Transport, ale substancji hydrofilowych. Czy będą omawiane wszystkie organella komórkowe? Jeżeli mi starczy czasu Magda, to jak najbardziej postaram się wszystko omówić. Na razie
Speaker A
skupiłem się na procesach. Jeżeli nie ma więcej pytań, przechodzę dalej do omówienia tematu. Moi drodzy, co jeszcze mogę wam powiedzieć odnośnie komórek? Właśnie, skoro o błonach mówimy, to wypada omówić teraz komórkę eukariotyczną, bo czym one wygrały ewolucyjnie względem komórek
Speaker A
prokariotycznych? Ano, moi drodzy, tym, że wykształciły sobie system wewnętrznych błon. Czyli te błony, które u prokariatów pełniły jedynie funkcj odgraniczenia od otoczenia, u komórek eukariotycznych stanowiły wewnętrzny system przedziałów, które umożliwiły zachodzenie procesów metabolicznych skrajnie często różnych od siebie
Speaker A
jednoczasowo. Y i to nazywamy generalnie organellami, bo rybosom, który jest u prokariotów, to powiedzmy jest organellum, ale nie no jedynym, prawda?
Speaker A
Tak. eukariotów mamy tych organeli bardzo, bardzo dużo i właśnie z racji funkcjonowania tych błon możemy podzielić je na trzy klasy. Na organella jednobłoniaste, na organella dwubłoniaste i organella bezbłon. Do każdego z nich podam wam przykłady i jeszcze pokrótce omówię.
Speaker A
Następnie zapiszę sobie z boku, żeby nie zapomnieć. Mam jeszcze dla was transport przez błony. Teraz tak, jeśli chodzi o organella jednoobłoniaste, to moi drodzy przede wszystkim można je sobie zapamiętać takim skrótem.
Speaker A
Najważniejsze girl, tylko że nie tak jak się pisze, ale tak jak słyszycie. Pozwolę go sobie odszyfrować, czyli Golgi endoplasmatic reticulum i lizosom.
Speaker A
Krótko. Aparat Goldigo to jest struktura komórkowa w formie takiej dniosomów. Tak ja rysować tego nie będę za dobrze. No coś takiego. Takie półksiężyce wypełnione odpowiednimi substancjami, które są przeznaczone na eksport z komórki. Tak. I w formie takich pęcherzyków te substancje wychodzą poza
Speaker A
komórkę. W aparacie Goldziego mamy jeszcze syntezę cukrów jak na przykład celuloza do budowy ściany komórkowej u roślin. Siateczka śródpazmatyczna dzieli się na dwa rodzaje. Na gładką smoof czyli ser oraz rybosomową szorską czyli rer. Moi drodzy w siateczce gładkiej
Speaker A
siódpazmatycznej mamy do czynienia z syntezą na przykład lipidów. A w siateczce szorskiej z racji obecności rybosomów syntezą białek. Jeśli chodzi o lizosom to jest to organellum jednobłoniasy, którego zadaniem jest trawienie makrocząstek przez obecność bardzo dużej ilości enzymów w swoim środku hydrolas,
Speaker A
które trawią wiązania, które hydrolizują wiązania pomiędzy cząsteczkami organicznymi. Dodatkowo jego funkcja jest zapewniona przez obecność dużej ilości protonów, niskiego pH. Z dlaczego? Dlatego że jeżeli taki lizosom się rozpadnie załóżmy, no to wtedy nie będzie problemu, ponieważ komórka posiada pH
Speaker A
obojętne i te enzymy automatycznie wtedy stracą aktywność. Nie będzie problemu z tym, że zaczną trawić komórkę poza sytuacją zaprogramowanej śmierci komórki, czyli apoptozy. Wtedy lizosomy naturalnie uwalniają swoją zawartość do komórki, doprowadzając do jej samostrawienia. z z innych organeli
Speaker A
jednobłoniastych to na przykład peroksysomy będą istotne i glioksysomy u roślin peroksysomy, moi drodzy, katala.
Speaker A
Pamiętajcie o katalazie, czyli enzym, który doprowadza do rozkładu nad tlenku wodoru to tlenu i wody.
Speaker A
obecność obecny w większości żywych komórek, zarówno roślinnych jak i zwierzęcych. Jego obecność można sprawdzić w prosty sposób. Woda utleniona przy plus jakaś tkanka. Jeżeli się pieni mamy wtedy katalaę.
Speaker A
Glioksysomy natomiast występują tylko u komorek roślinnych. I zadaniem jest zamiana kwasów tłuszczowych, zamiana tłuszczy w cukry, mówiąc krótko. I za to odpowiada cykl glikosylanowy.
Speaker A
Glikosalanowy można się spotkać z różnymi nazwami. Szczegóły będą podczas omawiania fizjologii roślin. Myślę, że to tyle z najważniejszych organelli jednobłoniastych. Teraz organella dwubłoniaste. Tutaj się chwilę zatrzymamy. Najważniejsze, moi drodzy, to jest jądro komórkowe, czyli coś, co stanowi o
Speaker A
istocie komórki eukariotycznej. Nie wspomniałem o tym na początku, ale to jest w zasadzie warunek sinek fanon.
Speaker A
Musi być ją, żeby była komórka eukaryotyczna, choć może je wtórnie stracić. Są komórki beżaster dojrzałe jak na przykład erytrocyt u człowieka albo dojrzała rurka świtowa u roślin. Natomiast pierwotnie to jądro musiało być. Jądro jest właśnie organelem dwubłoniastym, ponieważ posiada dwie
Speaker A
błony białko fosfolipidowe, tak, z porami jądrowymi, czyli otworami, które umożliwiają przechodzenie materiału genetycznego w formie RNA oraz no syntezę białka niekoniecznie, ale przejście tego materiału do siateczki szorskiej, tam syntezę białka, jeżeli już tak pory jądrowe jakby co. W
Speaker A
jądrze mamy dodatkowo do czynienia z jąderkiem, który odpowiada za produkcję RNA RNA rybosomalnego i transportującego. Dobrze moi drodzy. A najważniejsze organella dwubłoniaste poza jądrem są to mitochondria i chloroplasty, plastydy ogólnie. Tutaj zatrzymam się chwilę i powiem wam o teorii endosymbiozy wtórnej
Speaker A
i pierwotnej. Czy spotkaliście się z czymś takim? To jest pytanie do was. Dam wam chwilę na zastanowienie i w międzyczasie wyczyszczę tablicę.
Speaker A
Endosymbioza. O co chodzi, moi drodzy? Wyobraźcie sobie taką sytuację. Mamy sobie kiedyś prymitywne organizmy dawno dawno temu bakterie, które oddychają tlenowo i całkiem dobrze im to idzie.
Speaker A
zamieniają sobie związki organiczne wraz z tlenem na dwutlenek węgla i wodę i nie jest im z tego powodu źle.
Speaker A
Wręcz przeciwnie posiadają dużo energii. No ale dominują nad nimi duże komórki eukariotyczne, które mimo całej swojej złożoności prowadzą metabolizm beztlenowy. U nich tlen jest nacenzurowany, bo nie jest im po prostu potrzebny. No ale taka komórka eukariotyczna żywi się w ten sposób, że
Speaker A
wchłania takiego małego prokariotę i doprowadza do jego strawienia. No i wyobraźcie sobie, że taka komórka eukaryotyczna pochłania naszą małą bakterię, która oddycha tlenowo. No i teraz tak w pewnym momencie, ja to zawsze tak uczniom tłumaczę, taki eukariota stwierdził: "No dobrze, po co
Speaker A
ja mam walczyć z tą bakterią, skoro ona wykonuje całkiem pożyteczną pracę?" mianowicie wszystkie związki organiczne, jakie ja posiadam, jest w stanie utlenić bardzo efektywnie do dużych ilości energii, wykorzystując do tego jedynie tlen. W związku z czym ten eukariota
Speaker A
przyswoił sobie mitochondrium, przyswoił sobie tę bakterię tworząc jej mitochondrium i to mitochondrium dziedziczył z pokolenia na pokolenie.
Speaker A
One się mnożą niezależnie. Dlaczego są takie szczególne i samodzielne? ponieważ posiadają własne DNA irbosomy i to jest pojawia się często na zadaniach dlaczego mitochondria i chloroplasty są organelami półautonomiczny, bo mają własne DNA, materiał genetyczny i własne rybosomy. Dwie błony są pozostałością,
Speaker A
moi drodzy, po tym, że po pierwsze jedną błonę miały same jako bakterie, jako prokarioci, a drugą błonę dostały od eukarioty jako pozostałość po tym pęcherzyku endocytarnym, czyli po pochłonięciu przez komórkę. I te dwie błony po prostu im zostały już do już do
Speaker A
teraz. Następnie taki eukariota, przynajmniej niektórzy z nich, ci, którzy wybrali drogę samożywności, zobaczyli sobie sinice, czyli małe bakterie, cyanobakterie, dokładnie, które przeprowadzały fotosyntezę i te bakterie również wykorzystały do swoich celów w podobny sposób, posiadając już mitochondria, przyswoiły sobie cyanobakterie, tworząc
Speaker A
z nich chloroplasty, czyli organella, które przeprowadzały za nie fotosyntezę. umożliwiały produkcję związków organicznych. Jeszcze powiem wam o teorii wtórnej endosymbiozy. Nie wiem czy spotkaliście się z tym, ale chodzi o to, że to jest generalnie ślepa ścieżka ewolucji ma miejsce tylko u euglenin i
Speaker A
bodajże krasnorostów. Te chloroplasty, które powstały w wyniku wtórnej endosymbiozy mają więcej niż dwie błony, tak do waszej wiadomości. Ale jak do tego doszło? Jak był sobie eukariota, który nie przeprowadzał fotosyntezy, ale nagle stwierdził, że przeprowadzi fotosyntezę, nauczył się tego od innego
Speaker A
eukarioty, który już posiadał chloroplasty, czyli miał mitochondria, ale miał też chloroplasty. Pochłonął go sobie.
Speaker A
Wynikiem tego było powstanie chloroplastu, ale wtórnie odziedziczonego. Stąd nazwa wtórnej endosymbiozy. Stąd ten, przepraszam, chloroplast, czyli na zielono, posiadał dodatkową, jedną bądź dwie dodatkowe błony. To jest wtórna endosymbioza i dotyczy ona królestwa protista i nie wychodzi poza to
Speaker A
królestwo. Bardzo proszę o zadawanie mi pytań za pośrednictwem opcji pytania, odpowiedzi. Dobrze, wracam do tematu, bo widzę, że pytań brak. Teraz tak, transport przez błonowy jeszcze wam obiecałem. Proszę o chwilę cierpliwości, moi drodzy, taka prosta klasyfikacja. Jeżeli wracamy do pojęcia
Speaker A
błony jako takiej komórkowej czy jakiejkolwiek i w tej przez ten błonę mamy do czynienia z transportem. Jest sobie cząstka, która występuje w dużym stężeniu po tej stronie małym po tej. Tak wygląda gradient stężeń. Jeżeli cząstka przechodzi samodzielnie przez błąd od tak, to mamy
Speaker A
do czynienia wtedy z dyfuzją prostą. Jeżeli cząstka nie może przejść samodzielnie, a wymaga do tego celu jakiegoś transportera, czy to jest kanał, czy jakiś przenośnik, ale porusza się zgodnie z gradniętem stężeń, to jest to wtedy dyfuzja wspomagana.
Speaker A
Jeżeli natomiast mamy do czynienia z czymś takim, że z wykorzystaniem owszem jakiegoś przerośnika białkowego cząstka przechodzi ze strony, gdzie jest stężenie je mniejsze na stronę, gdzie stężenie jest większe, czyli brew gradientowi stężeń, tak pod prąd z wykorzystaniem energii najczęściej w
Speaker A
postaci ATP, to mamy do czynienia z transportem aktywnym. To jest moi drodzy jeden podział ze względu na gradient stężeń i ze względu na to za pomocą czego przechodzą. Jeżeli natomiast popatrzymy na to pod innym kątem, mianowicie w kwestii tego, czy ile
Speaker A
cząstek przechodzi i w jakim kierunku. Jeżeli jest tak, że jedna cząstka przechodzi w jedną stronę to mamy do czynienia wtedy z uniportem.
Speaker A
Jeżeli jest tak, że dwie cząstki przechodzą w zgodnym kierunku, to wtedy mamy do czynienia z tym portem. Jeżeli natomiast jest tak, że jedna cząstka przechodzi na jedną stronę, a druga wraca, to wtedy mamy do czynienia z antyportem. Moi drodzy, przykłady
Speaker A
praktyczne. Jeżeli chodzi o sympt, gdzie on się pojawia? Mamy sobie kosmek jelitowy. Okej, tu będzie naczynia, tu światło jelita. jest ten cały rąbek szczoteczkowy i co się tutaj dzieje?
Speaker A
Tutaj mamy naczynie krwionośne, kapilarę, a tutaj światło jelita po tej stronie. I co mamy w jelicie? W jelicie mamy dużo glukozy, tak? No znaczy różnie, zależy czy spożyjemy jakiś posiłek czy nie.
Speaker A
Natomiast wewnątrz yyy enterocytu to stężenie glukozy też jest różne. Na pewno yyy nasz organizm będzie te czego dążył do tego, żeby jak najwięcej glukozy odzyskać podczas tego procesu transportu glukozy. Ale równie pewne jest to, że zawsze będzie dużo
Speaker A
sodu na zewnątrz komórki, na pewno więcej niż w środku. Zawsze gradient będzie skierowany w ten sposób, że sód będzie zmierzać do komórki, ponieważ jest to utrzymywane przez pracę pompy sodowo-potasowej, która cały czas po tej stronie do komórki wciąga nam potas. Mówiąc
Speaker A
kolokwialnie, potas wchodzi do komórki, a sód jest z niej wyrzucany i to jest cały czas utrzymywane dzięki aktywnej pracy pompy sodowopotasowej.
Speaker A
Moi drodzy, jak mamy sobie tę glukozę w jelicie, to on jej stężenie jest różne, tak jak wspominałem, ale dzięki temu, że mamy dużo sodu zawsze zewnątrz, a mało wewnątrz, to sód wchodząc do komórki zabiera ze sobą glukozę. I to jest tak zwany sym.
Speaker A
Właśnie glukoza wchodzi jak gdyby na plecach sodu, no i następnie jest już przenoszona do krwiobiegu. Tym sposobem wkłania się znacznie bardziej efektywnie. Faktycznie można rzecz biorąc, że nasz organizm jest w stanie do zera jej stężenie zmniejszyć w jelicie wyciągając każdą możliwą
Speaker A
cząsteczkę glukozy do naczynia krwionośnego. Jeżeli chodzi o antyport, no to przykładem jest właśnie ta pompa sodowo-potasowa tutaj. A uniport to jest, moi drodzy, każdy transport, który odbywa się w jedną stronę za pośrednictwem jakiegokolwiek przenośnika. Czy są do mnie jakieś
Speaker A
pytania na chwilę obecną? Bardzo proszę, zadawajcie je. Jak w endosymbiozie wtórnej chloroplasty przeszły do drugiej komórki w endosymbiozie wtórnej po prostu jedna komórka pochłonęła drugą i tam już chloroplasty były. Tak jak Judyta mówi, większa komórka wchłonęła mniejszą z
Speaker A
chloroplastem. Dokładnie tak to wygląda. Wróćmy do zadań moi drodzy. Brakuje nam jeszcze omówienia cytoszkieletu. Co to jest cytoszkielet?
Speaker A
Tutaj, moi drodzy, też postaram się maksymalnie krótko to omówić. Mamy sobie naszą komórkę i jej funkcjonowanie jest z wiecie to, co widzicie na zewnątrz, czyli białka, dłonie i tym podobne, no to jest na pierwszy rzut oka widoczny, ale
Speaker A
komórka też w środku ma swoje rusztowanie. I jak to rusztowanie wygląda? Jeszcze sobie zróbmy miejsca na jądro. Jądro, nukleus. Teraz tak, kształt komórce nadają takie włókna białkowe jak filamenty pośrednie. Tak, one tworzą takie rusztowanie, powiedzmy sobie, przez całą komórkę tworzą siatkę,
Speaker A
która zapewnia jej określony kształt. I tyle. Jeżeli chodzi o zdolność do ruchu, zapewniają to filamenty aktynowe, które są przyczepione do punktów w błonie. Ich skurcz zapewnia nam zmianę kształtu komórki.
Speaker A
Za podziały komórkowe natomiast odpowiedzialne są filamenty, znaczy mikrotubule, tak? Czyli coś, co jest syntetyzowane w jednym biegunie komórki i odchodzi się od niego promieniście. One też odpowiadają za transport wewnątrzkomórkowy i takie trzy zasadnicze białkowe rusztowania ma każda komórka. Jeszcze raz na fioletowo
Speaker A
filamenty pośrednie, czyli rusztowanie bierne. Do tego dochodzą filamenty aktynowe, czyli zdolne do poruszania się i odpowiedzialne za podziały komórkowe oraz transport wewnątrzkomórkowy mikrotubule.
Speaker A
Moi drodzy, na zakończenie myślę, że powinienem wam pokazać jeszcze kilka procesów komórkowych w praktyce, czyli na przykład wodniczkę tętniącą, osmoę i z czym to się wiąże, tak jak wygląda typowe doświadczenie z pantofelkami z racji tego, że pojawiało się na maturze
Speaker A
już kilka razy i w zbiorach również nie jest tego mało. Tak samo plazmolizy, ponieważ tego możecie się spodziewać z samej z samej cytologii. Teraz moi drodzy, tak wyobraźcie sobie taką sytuację już teraz przejdźmy do części praktycznej. Mamy sobie pantofelka słodko i
Speaker A
słonowodnego. Jeden pantofelek, a morskiego zróbmy sobie może ciemniejszego. I teraz tak. Ten niebieski żyje cały czas w środowisku hipotonicznym czyli woda napływa non stop do środka. Natomiast w przypadku tego woda wręcz przeciwnie z niego będzie odpływać. Natomiast nie ma takiego
Speaker A
ryzyka, że on mówiąc kolokwialnie pęknie. Dlatego temu jest potrzebna tak zwana wodniczka tętniąca. Jest to organellą w kształcie takiego prominiście rozchodzącego się czegokolwiek. do słońca można to porównać albo do czegoś innego, której zadaniem jest nic innego jak tylko wyrzucanie na bieżąco nadmiaru
Speaker A
wody, który jest który wchodzi biernie do komórki na drodze osmozy. No i teraz tak jak w jaki sposób to wygląda? To jest tak, że te wodniczki tęniące po prostu pulsują co jakiś czas cyklicznie wyrzucają określoną porcję wody. Częstotliwość
Speaker A
tego pulsowania można postawić pytanie, czy zależałaby od stężenia płynu zewnątrzkomórkowego? Tak. czyli otoczenia, w jakim dany pantofelek się znajduje. No i do tego celu można wykonać doświadczenie. Tylko teraz tak jeszcze zanim przejdziemy to chciałbym wam pokazać jak wygląda etapy, jak
Speaker A
wyglądają poszczególne etapy planowania każdego doświadczenia biologicznego. Po pierwsze mamy problem. Problem badawczy to jest coś takiego, że ja to zawsze tłumaczę.
Speaker A
Siedzi sobie naukowiec i ma problemy. Kurczę, no jak to wygląda? W jaki sposób coś działa na coś? jaki jest wpływ. No i możemy sobie postawić tutaj następujący problem dla naszego pantofelka, oczywiście tego słodkowodnego, czyli który ma wodniczkę tętniącą, której działanie jest
Speaker A
odpowiedzią na osmoę. Jaki jest wpływ stężenia NaCl na pulsowanie wodniczek tętniących. Pozwolicie, że będę pisać skrótami, bo długo mi to zajmie, a chciałbym wam pokazać jak to działa. No i teraz jak mamy już ten problem, to trzeba sobie na
Speaker A
niego odpowiedzieć. Czyli po drugie stawiamy hipotezę. Zakładam, że na przykład to ta częstotliwość będzie wzrastać albo będzie maleć. Mogę mieć ku temu jakieś jakieś przesłanki albo nie, ale i tak będę to sprawdzać na doświadczeniu. I tutaj mamy trzeci punkt
Speaker A
każdego doświadczenia biologicznego, czyli próby. Próby, których przeprowadzenie pozwoli nam sprawdzić słuszność naszej hipotezy, potwierdzić ją bądź też obalić. Próba kontrolna i próba badawcza.
Speaker A
Próba kontrolna, moi drodzy, służy do tego, żeby sprawdzić poprawność wykonania naszego zestawu doświadczalnego, czyli czy tak naprawdę wszystko, co zrobiliśmy jest okej, tak?
Speaker A
Jej wynik z góry znamy, po to ją robimy, żeby przekonać się, że na pewno zrobiliśmy wszystko okej i nie ma wpływu żadnego innego zewnętrznego czynnika.
Speaker A
Czyli w naszym przypadku będą to pantofelki bez niczego. Po prostu pantofelki. Pantofelki, które umieszczam na szkiełku podstawowym obserwuję pod mikroskopem.
Speaker A
No i zliczam częstotliwość pulsowania tych wodniczek załóżmy na minutę, na jakąkolwiek inną jednostkę czasu. Próbą badawczą natomiast będą hodowle pantofelków, bo tutaj badamy wpływ, tak?
Speaker A
Badamy wpływ naszego czynnika. Będą hodowle pantofelków w różnych stojarzeniach nacl. Na przykład 1% 0,7% czy 05%. I teraz dla każdej z nich prowadzę obserwację, którą prowadziłem wcześniej dla próby kontrolnej, czyli zliczam częstotliwość pulsowania tychże wodniczek. No i na tej podstawie wysuwa
Speaker A
wnioski. I teraz zadam wam pytanie, jak myślicie, czwarty punkt, czyli wniosek tutaj był by był, jak myślicie, jakie wnioski można byłoby wyciągnąć? Jaka będzie częstotliwość pulsowania w zależności od stężenia chlorku sodu? Bardzo proszę o odpowiedzi.
Speaker A
Dobrze. Nie widzę, żebyście udzielali odpowiedzi, dlatego pozwolę sobie przejść do rozwiązania. Moi drodzy, będzie tak, że im wyższe stężenie tego chlorku schodu, tym ta częstotliwość będzie nam spadać.
Speaker A
Dlaczego? dlatego, że wtedy spada tempo osmozy, bo załóżmy, że ten pantofelek ma jakieś stężenie płynu wewnątrzkomórkowego. No dla człowieka jest to 0,9 fizjologiczny roztwór. Dla niego powiedzmy jakieś by tam było mniejsze, większe, ale w każdym razie wraz ze wzrostem tego stężenia spada
Speaker A
tempo osmozy do pantofelka, a można nawet dojść do odpływu wody od niego. Tak czy inaczej, wodniczka tą tutaj w niczym nie pomoże. Czyli wraz ze wzrostem stężenia NaCl będzie nam to stężenie, będzie nam częstotliwość pulsowania tejże wodniczki spadać. To jest no jedno z częściej
Speaker A
występujących doświadczeń. Miejcie to na uwadze, prawda? W jaki sposób wygląda wygląda tutaj osmoza i wpływ na częstotliwość pulsowania tychże wodniczek tętniących.
Speaker A
Jeszcze Marta pytanie o bezbłoniaste organella, czyli takie pozbawione błony białkowo-lipidowej. Sorry, odbiegłem trochę od tematu, ale chciałem wam o tym powiedzieć. Już krótko wam wytłumaczę.
Speaker A
No oprócz rybosomów, które są najważniejsze, no myślę, że tutaj ewentualnie o proteasomach mogę coś powiedzieć.
Speaker A
To jest coś takiego, że wiecie, mamy sobie białko, załóżmy, które nie wyszło komórce i to białko jest wtedy znakowane ubikwią. To jest substancja, która jest takim znakiem śmierci dla białka, czyli ono generalnie do niczego się nie nadaje i wtedy ląduje na proteasomie. Proteason
Speaker A
to jest taka niszczarka, któ do której wchodzi to białko i generalnie nic z niej nic z niego nie zostaje. Mówiąc krótko, w zasadzie z ważniejszych bezbłoniastych organeli to tyle. Nie przypominam sobie, żeby jeszcze jakieś istotne, znaczy żeby jakieś jeszcze miał
Speaker A
istotny udział. Powiem wam tak, jeżeli chodzi o resztę materiału na dzisiaj, cykl komórkowy, że wam jeszcze powiem o archeanach to za chwilę.
Speaker A
Cykl komórkowy zostawiam na genetykę, ponieważ dopiero wtedy tam się jakoś przyda. Nie ma sensu, abyście uczyli się teraz o mitozie, mejozie i tym podobnych, ponieważ zaraz zapomnicie tego. Nie będzie to potrzebne przez większość czasu oprócz systematyki, ale tam naprawdę nie potrzeba z tego wiele,
Speaker A
a później przyjdzie co do czego i będziecie musieli jeszcze raz powtarzać ten materiał. Dlatego na razie cykl komórkowy zostawiam. Jeszcze może z ciekawostek archeany to są takie organizmy, które są pomiędzy prokariotami i eukariotami i generalnie mają bardzo komórki
Speaker A
specyficznej zbudowane, na przykład nie mają fosfolipidów, tak? Zupełnie inną budowę błony aniżeli prokarioci, eukarioci mają cechy pośrednie pomiędzy jedną a drugą grupą. Na przykład posiadają introny i eksony w materiale genetycznym, czego nie ma u prokariotów, a jest to kariotów, tak? A przede
Speaker A
wszystkim zasiedlają nisze ekologiczne, które nie są atrakcyjne dla żadnego z organizmów, zarówno dla prokariotów, jak i eukariotów. I z tych archeanów otrzymuje się na przykład polimerazę DNA, która jest termostabilna i wykorzystywana do reakcji PCR, reakcji polimarazy łańcuchowej. Generalnie tak, jeśli
Speaker A
chodzi o dzisiejszy temat, to raczej wyczerpałem to, co miałem do powiedzenia. Dlatego proszę o zadawanie mi pytań za pośrednicę opcji pytań odpowiedzi na tyle na ile będę mógł.
Speaker A
Zostanę dzisiaj z wami i na nie odpowiem w miarę możliwości. Czy jąko jest bezbłony? No Rafał generalnie sprawa wygląda tak według mnie. No jąderko jest w jądrze, także wyróżnianie jego jako osobnego organellum nie ma sensu. Ale okej, to
Speaker A
już zależy od tego, kto klasyfikuje, kto przeprowadza klasyfikację tego wszystkiego. Proszę bardzo, zadawajcie mi pytania. Teraz jest czas dla was. Lizosomy Krzyś, to było przy organellach jednobłoniastych.
Speaker A
Czy wraz z wiekiem liczba mitochondriów komorośnie maleje czy jest cały czas taka sama? No cóż, Magda, wraz z wiekiem chodzi ci o komórkę, tak? Czyli ale wiekiem, nie rozumiem. W sensie z każdym kolejnym podziałem komórkowym czy wraz z
Speaker A
postępem cyklu komórkowego przed podziałem? Nie sądzę, żeby to była informacja też taka zerojedynkowa, że rośnie, maleje i tak dalej. Dlatego tutaj raczej bym się powstrzymał od odpowiedzi. Musiałbym to dokładnie sprawdzić też. Czy pytanie jest trochę niedoprecyzowane? Czy mogę polecić
Speaker A
zbiorę zadań do biologii? Czy sądzę, co sądzę o omedze? No moi drodzy, jeżeli chodzi właśnie praktycznej porady to ja pracuję z moimi uczniami tak z biologii.
Speaker A
Przyznam się wam, że używam Czarnckiego z medyka. Jest to bardzo fajny zbiór z zadaniami otwartymi. Są dobre jakości poza rysunkami, które może nie powalają, ale jeżeli chodzi o merytoryczną treść, to jest jak najbardziej okej. Natomiast z testów używam również medyk, ale
Speaker A
persona tym razem persona. Bardzo dobre testy, pytania a bd. Wydawać by się mogły, że bardzo wykraczające poza program momentami, ale zmuszające do myślenia, jeżeli ktoś myśli, jest w stanie je bardzo dobrze rozwiązać.
Speaker A
Natomiast co do omegi moje uczucia osobiście są mieszane. Uważam, że część przynajmniej spośród tych zbiorów jest nazbyt szczegółowa i nie uczy was tego, co powinniście umieć na egzaminie maturalnym, czyli takiego spojrzenia na ten egzamin od strony praktycznej analizy danych, a nie wykucia ich na
Speaker A
pamięć. Czy omówiłbym budowę mitochondrium? Miejsca gdzie w komórce znajduje się DNA? Piotr? No to już mówię, że DNA znajduje się tak w trzech miejscach.
Speaker A
Jeżeli mówimy o komórce roślinnej, jądro, mitochondrium plastydy. Jeżeli o komórce zwierzęcej, to jądro i mitochondrium. Budowa mitochondrium pozwoli, że wejdę na chwilę na tablicę.
Speaker A
Wygląda tak. W ten sposób mamy sobie błonę zewnętrzną mitochondru i błonę wewnętrzną, która jest pofałdowanym grzebieniem.
Speaker A
Samo jest po tej stronie, tak? Tutaj w środku mamy DNA i rybosomy. Tutaj na tym grzebieniu są zlokalizowane enzymy łańcucha oddechowego. O tym będzie na metabolizmie na następnych zajęciach.
Speaker A
Czy mógłbym wytłumaczyć jeszcze raz o co chodzi z tym turgorem? Edyta, to jest tak Edyta. Popatrz na to w ten sposób.
Speaker A
Jak masz komórkę bez błony, przepraszam, bez ściany komórkowej i wejdzie tam woda do środka, zwiększy się ciśnienie, to co zrobi ta komórka? No pęknie, bo ona jest dosyć słaba, jeśli chodzi o wytrzymałość mechaniczną. Jeżeli natomiast taką samą komórkę otoczysz ścianę komórkową i
Speaker A
mówiąc krótko do środka dużo wody wejdzie, to to napęcznieje, ale nie pęknie. Takie porównanie, no jakby pompować w samochodzie koło. Tak, macie sobie dętkę i na na zewnątrz jest opona.
Speaker A
Pompujecie dętkę, opona jest napięta, można dobrze jechać, prawda? Yyy, natomiast jeżeli pompowalibyście samą dętkę bez opony, to w pewnym momencie to pęknie, ponieważ nie ma czegoś, co mechanicznie by to z zewnątrz wzmacniało. To jest turgor. Takiego porównania mógłbym użyć na szybko. Co
Speaker A
jeszcze? Jakie pytania macie? Zadawajcie je śmiało. Układ renina, angiotensyna, aldosteron, Krzyś, to jest na fizjologię. Na razie jeszcze nie będziemy tego poruszać.
Speaker A
Co sądzę o zbiorach z Witowskiego? To zdanie już wyraziłem wcześniej. Powiem w ten sposób. Lepiej będzie, jeżeli będziecie pracować sobie na arkuszach maturalnych i sprawdzać je z kluczem. A zadania ponad arkusze maturalne jak najbardziej. Ale arkusze zostawcie.
Speaker A
Zadania z matury zostawcie na arkusze. Już omawiałem to na części wstępnej. Pierwsze zajęcia są na YouTube. Można obejrzeć.
Speaker A
Karolina, czy opanowanie tematów poruszonych przeze mnie w ciągu tych 30 lekcji wystarczy do napisania dobrze rozszerzonej matury? Karolina, sprawa wygląda tak. Im więcej zrobisz zadań, tym lepiej napiszesz maturę. Aczkolwiek 30 zajęć to jest kropla w morzu. To jest
Speaker A
jedynie jakiś zarys teoretyczny, który w którym staram się pokazać wam na podstawie mojego doświadczenia y jako korepetytora, co jest ważne w uczeniu się do tego egzaminu. Czy teoria endosymbiozy bardzo przydaje się na maturze? Może być.
Speaker A
Na nowej podstawie od z tego co pamiętam teoria endosymbiozy jest jak najbardziej Jeszcze Agnieszka w poprzedniej edycji były zadania maturalne do tematów i były to bardzo byłoby to bardzo pomocne. Można liczyć również na to w tym roku. Teraz tak
Speaker A
poruszę jedną kwestię, bo widzę, że generalnie macie tendencję do organizowania się na grupach na Facebooku. Bardzo dobrze. Nasze grupy to jest obecnie chemia, darmowe korepetycje i biologia darmowe korepetycje. Na matematyce nie ma na razie opiekuna, ale mam nadzieję, że to się zmieni niebawem.
Speaker A
Na tych grupach bardzo bym prosił, żeby jakaś aktywność powstała. Przynajmniej rozwią, że tym sposobem pomału, pomału będzie jakaś też taka aktywność praktyczna, zadaniowa, także bardzo bym was o to prosił. To jest dla was. Także tutaj od was zależy to przede wszystkim jak
Speaker A
będzie wyglądać. Ja tylko je tam administruję i pilnuję mniej więcej porządku. Dobrze. Nie rozumiesz osmozy Paula?
Speaker A
Jeszcze raz to jest tak. Wyobraź sobie, że masz stężenie. Tak. I pamiętaj, że z dużego stężenia idzie do mniejszego.
Speaker A
Tylko, że patrzysz na to z innej strony, że nie masz dużego stężenia substancji, ale duże stężenie wody. Tak jak jest małe stężenie substancji, to jest duże stężenie wody. Czyli tam, gdzie masz roztwór gęsty, no stężony z dużą ilością
Speaker A
substancji, to stężenie wody jest małe, a tam gdzie jest roztwór rozrzedzony stężenie wody jest duże, więc woda będzie szła z dużego stężenia swojego, z dużego stężenia wody do mniejszego, rozcieńczając, a tym samym roztwór bardziej stężony i doprowadzając do
Speaker A
równowagi. Czy studiowanie i przygotowywanie się do matury ma sens, Kaśka? Wszystko ma sens, jeżeli dostatecznie dużo pracy na to poświęcisz. To już od ciebie zależy. Moi drodzy, generalnie tak, jeżeli chodzi o dzisiejsze zajęcia, będę musiał kończyć. Przepraszam, że dzisiaj
Speaker A
tak z opóźnieniem trochę, ale to było nieznacz niezależne ode mnie. Spieszę się na kolejne spotkanie, także będę się musiał z wami pożegnać. Niebawem ogłoszę terminy kolejnych zajęć. Będą one w następnym tygodniu, prawdopodobnie we wtorek i we czwartek. Godzinę postaram
Speaker A
się z wami skonsultować. Tymczasem dziękuję wam bardzo za udział. Trzymajcie kciuki za rozwój inicjatywy.
Speaker A
Mam nadzieję, że uda mi się to w najbliższym czasie osiągnąć. No i cóż, pamiętajcie o tym, że to co tutaj robimy będzie zgodnie z nazwą za darmo.
Speaker A
Trzymajcie się i do zobaczenia na kolejnych darmowych zajęciach. Cześć. M.
Topics:cytologiakomórkabiologiaDNARNAtranskrypcjatranslacjabłona komórkowafosfolipidycholesterol
