Speaker A
Dzień dobry. Witajcie serdecznie, moi drodzy. Chciałem wam dzisiaj na kolejnych zajęciach z biologii przedstawić narządy zmysłów oraz układ hormonalny, krótko, zwięźle i na temat.
Korepetycje z biologii omawiają narządy zmysłów i układ hormonalny, wyjaśniając ich budowę i funkcje w przystępny sposób.
Key Takeaways
- Narządy zmysłów umożliwiają odbiór i przetwarzanie informacji z otoczenia, co jest kluczowe dla funkcjonowania człowieka.
- Oko jest złożonym narządem z wieloma warstwami i strukturami odpowiedzialnymi za widzenie i akomodację.
- Układ hormonalny sterowany jest przez podwzgórze i przysadkę, co pozwala na precyzyjną regulację procesów fizjologicznych.
- Różne hormony mają odmienne mechanizmy działania i czas trwania efektów, co wpływa na reakcje organizmu.
- Problemy z narządami zmysłów, takie jak degeneracja plamki żółtej, mogą znacząco obniżyć jakość życia.
Summary
- Omówienie podstawowych narządów zmysłów: wzroku, smaku, dotyku, węchu, słuchu oraz równowagi.
- Wyjaśnienie funkcji i mechanizmów działania poszczególnych zmysłów, w tym roli fotoreceptorów i mechanoreceptorów.
- Szczegółowa anatomia oka, w tym budowa warstw oka, rola nerwu wzrokowego, tętnicy ocznej, tęczówki, soczewki i siatkówki.
- Opis procesu widzenia centralnego i plamki żółtej oraz problemów takich jak degeneracja plamki żółtej (AMD).
- Omówienie budowy ucha zewnętrznego, środkowego i wewnętrznego oraz funkcji ślimaka jako receptora dźwięku.
- Wyjaśnienie działania układu równowagi opartego na odbiorze przyspieszeń i sił działających na organizm.
- Wprowadzenie do układu hormonalnego, jego roli i mechanizmów działania hormonów.
- Opis działania hormonów szybko działających i ich rozpuszczalności w wodzie.
- Omówienie roli glikokortykosteroidów w hamowaniu odpowiedzi zapalnej i ich długofalowego działania.
- Wyjaśnienie funkcji podwzgórza jako głównego ośrodka sterującego układem hormonalnym oraz jego połączenia z przysadką mózgową.
Chapters
- 00:00Wprowadzenie i omówienie narządów zmysłów
- 05:17Zmysły i ich ewolucja u człowieka i zwierząt
- 08:32Anatomia i budowa oka
- 10:52Funkcje siatkówki i widzenie centralne
- 13:15Problemy wzrokowe: krótkowzroczność i akomodacja
- 17:59Budowa i funkcje ucha
- 20:30Układ równowagi i odbiór przyspieszeń
- 28:02Układ hormonalny: działanie hormonów i rola podwzgórza
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker A
Oczywiście, jak zawsze, możecie mi zadawać pytania i jak tylko będę mógł, postaram się na nie wam odpowiedzieć. Przejdźmy do bieżących zajęć.
Speaker A
Dobrze. No to teraz może tak, na narządy zmysłów najpierw, bo to z ostatniej lekcji nam zostało. Spójrzcie na to w ten sposób. A przepraszam bardzo, mam małą awarię.
Speaker A
Mianowicie tablet odmówił mi posłuszeństwa, jak na złość. Sekundę, postaram się to naprawić. No na szczęście już wszystko działa.
Speaker A
Przepraszam bardzo za te chwilowe opóźnienie, ale zwyczajnie w świecie sprzęt się zawiesił. Mam nadzieję, że wszystko będzie dobrze widać. Dobra, wybierzemy się do pracy. Tak, narządy zmysłów. Ogólnie, jakie mamy zmysły? To sobie najpierw podzielmy. Mówi się o pięciu. W sumie
Speaker A
można wyróżnić nawet sześć. Niektórzy dodają siódmy, ale ten zostawmy, bo to jest powiedzmy sobie w ramach ezoteryki. My tutaj mówimy o naw. Jeżeli sobie je wypiszemy, to będą one następujące. Zasadniczo wzrok najpierw, sekundkę.
Speaker A
Przepraszam was jeszcze na chwilę. W międzyczasie zadawajcie mi pytania, będę na nie odpowiadał, żeby ten czas, który nam uciekł przez awarię sprzętu, nadrobić.
Speaker A
[Muzyka] Przepraszam jeszcze chwilkę. Dobrze, teraz już powinno wszystko działać. Okej. Tak, proszę bardzo. To raz jeszcze. Jeżeli popatrzymy na narządy zmysłów, to sobie najpierw ogólnie zmysły wymienimy. Najpierw mamy wzrok. Można powiedzieć, że najpotrzebniejszy z nich
Speaker A
wszystkich. Potem do tego niech dojdzie smak. Dotyk, węch, słuch. No i właśnie ten szósty, czyli równowaga. Co to są w ogóle zmysły? Jest to próba odebrania rzeczywistości przez nasz układ nerwowy, tak? I przetworzenia jej potem w odpowiedni sposób, celem
Speaker A
umożliwienia nam funkcjonowania w środowisku zewnętrznym. Jak sobie popatrzycie na przykład na ryby, tak, to one już mają linię naboczną, którą można zaliczyć do takiego elementu spokrewnionego z układem węchowym niejako, ale też na pewno ryby mają
Speaker A
mechanoreceptory i tak dalej. No tych zmysłów jest trochę, człowieka się tak wykrystalizowały, chociaż niektóre uległy wstecznieniu, bo jak macie dla porównania psa, to u niego węch jest bardzo dobry. U człowieka już ma funkcję szczątkową.
Speaker A
Stąd jest bardzo duża rozpiętość, jeżeli chodzi o węch u ludzi, prawda? Jedni mają bardziej wyczulony, inni mniej. No ale nie o tym. Teraz po co ja ten podział zrobiłem? Po to, żeby wam pokazać, czym tak naprawdę te zmysły są,
Speaker A
że to nie jest nic, nie znaczy to, że to nie jest nie wiadomo co. Jak macie wzrok, to są to po prostu fotoreceptory.
Speaker A
Jest to układ odpowiedzialny za rejestrację wyrażeń świetlnych, prawda? W życiu codziennym możemy to porównać do kamery cyfrowej albo aparatu cyfrowego. Smak i węch odpowiadają za wyczuwanie informacji chemicznych.
Speaker A
Tylko, że smak to są substancje chemiczne w roztworze. A węch odpowiada za substancje chemiczne lotne. Dotyk, słuch i równowaga to je tak naprawdę można sprowadzić do wyczuwania bodźców mechanicznych,
Speaker A
do dotyku jeszcze doliczając temperaturę, wyczuwanie temperatury. No i to są narządy, znaczy to są zmysły w pigułce, tak? Teraz narządy, jakie nimi zawiadują.
Speaker A
Najważniejsze z tego wszystkiego będą narządy. Będzie narząd wzroku, czyli oko oraz narząd słuchu, czyli ucho. Tak, to na anatomii tych skupię się, pozostałe, powiedzmy sobie, tylko napomknę co nieco. No to do dzieła. Jak macie, moi drodzy, zaczniemy od oka.
Speaker A
Tak jest zbudowane oko. Tak naprawdę te warstwy, które posiada, są przedłużeniem. Można tak porównać, że są przedłużeniem tego, co nazywamy nerwem wzrokowym. Nerw wzrokowy posiada mianowicie taką zewnętrzną błonę nazywaną oponą twardą, prawda? I tutaj w przekroju macie, jakbym ja sobie to oko
Speaker A
wziął i przekroił tak wzdłuż tego nerwu wzrokowego, żeby zobaczyć jego strukturę. To jest opona twarda nerwu, to ta opona twarda zamienia się w tak zwaną twardówkę, która otacza naszą gałkę oczną z zewnątrz,
Speaker A
z przodu zamieniając się w nieco grubszą i mającą właściwości soczewki rogówkę. I to jest w zasadzie tyle, jeżeli chodzi o pochodzenie z opony twardej. Potem mamy naczynia krwionośne wewnątrz nerwu. Jest to ta tętnica i żyła oczna, prawda? Zazwyczaj się
Speaker A
tętnicę rysuje, bo ona jest najważniejsza z tego wszystkiego. Zauważcie, że oko zaopatruje jedna tętnica, więc jeżeli ona ulegnie zamknięciu, to niestety oko pozostaje bez dopływu krwi, co kończy się utratą widzenia. I z tego rozwija się tak zwana
Speaker A
opona, no znaczy błona naczyniowa, naczyniówka, prawda? I ta naczyniówka stanowi kolejną warstwę w naszym oku.
Speaker A
Potem daje ona początek ciałku rzęskowemu, które jest tutaj tak w kącie zlokalizowane. A z tego ciałka rzęskowego można powiedzieć między innymi wyrasta nam tutaj do przodu tęczówka, czyli coś, co odpowiada za barwę naszych oczu, mówiąc potocznie, o, a przede wszystkim za zmianę ilości
Speaker A
światła, która do nich dociera. Może specjalnie ją na zielono zrobię. Proszę bardzo. Tęczówka. Dobrze. No i oprócz tego do tego tutaj rejonu jest przyczepiony mięsień rzęskowy, tak zwany, który przytrzymuje soczewkę. Soczewka to jest taki jajowaty twór, prawda, który
Speaker A
posiada, który jest elastyczny na tyle, że może być zmieniana jej zdolność skupiająca, prawda? Tutaj na fioletowo ten mięsień rzęskowy się do niej przyczepia. No i on ją rozciąga bądź, że tak powiem, luźniejszy się robi przez to.
Speaker A
Ona zmienia swój kształt, także wtedy też zmienia zdolność skupiającą. Zaraz wam wytłumaczę, jak działa układ optyczny oka. No ale to jest oko w pigułce, beznadziejnie narysowane przeze mnie. No ale liczy się treść przede wszystkim. No i tutaj możemy wyróżnić na
Speaker A
przykład przednią komorę oka i tak dalej, ale to są detale anatomiczne. To zostawmy to. Ważne jest to, że tutaj jest ta soczewka i razem z rogówką tworzą układ optyczny oka. Tylko jak wiecie, jak macie aparat, obiektyw do lustrzanki, to tam też nie ma jednej
Speaker A
soczewki, tylko jest kilka. Tak samo wokół macie jedną nieruchomą z przodu rogówkę, a z tyłu soczewkę, która zmienia swoją zdolność skupiającą. Znaczy nie porusza się tak przód, w tył, bo tak na przykład jest u głowonogów z akomodacją. To jest ten
Speaker A
proces przyswajania, znaczy adaptowania swojego wzroku do bliskości przedmiotu, tylko jest tutaj zmiana zdolności skupiającej.
Speaker A
No i teraz jak mieliśmy ten cały nerw wzrokowy, to z niego bierze się też trzecia warstwa wokół, czyli siatkówka.
Speaker A
I siatkówka jest najbardziej wewnętrzną warstwą, w sensie najbardziej do środka jest skierowana. I tutaj w zasadzie ten tylny region ma tylko znaczenie tam, gdzie pada światło. I teraz na siatkówce są dwa ważne rejony. Tam, gdzie wychodzi nerw
Speaker A
wzrokowy, prawda? Bo ona się tutaj przewija na całe nerw i później włóknami idzie aż do mózgu. To jest tak zwana plamka ślepa. Różne można jeszcze synonimy spotkać. Miejsce, gdzie nie ma w ogóle komórek światłoczułych i my nic nie
Speaker A
widzimy, prawda? To jest wiadomo przekryw. Więc tylko mamy dwa wymiary do wyobrażenia. Trzy. Natomiast tak centralnie jak pada światło do naszego oka, prawda, to ono bezpośrednio pada na tak zwaną plamkę żółtą, którą sobie tutaj zlokalizujemy. Ona tak nie
Speaker A
wygląda, tylko ja pogrubiam, żeby wam pokazać, prawda? To jest rejon, gdzie macie najwięcej komórek światłoczułych i to jest to tak zwane widzenie centralne, bo no nikt na to na co dzień nie zwraca, ale jak patrzycie przed siebie, no to
Speaker A
widzicie ostro tylko ten fragment, który widzicie przed sobą, a to po bokach widzicie niewyraźnie. Tak. No tak jest, prawda?
Speaker A
Dopiero kiedy ktoś straciłby to widzenie centralne, to by zauważył, że wszystko dookoła jest takie za mgłą i nie ma tej ostrości widzenia. To u osób starszych się zdarza. Jest to tak zwana degeneracja plamki żółtej, w skrócie AMD, macular degeneration i tak
Speaker A
dalej. Już nie będę tego składał, bo sam dokładnie nie pamiętam. W każdym razie one tracą to widzenie centralne i przez to widzą coraz gorzej, te osoby, tak jakby miały na środku plamę, no i widzą tylko dookoła.
Speaker A
to widzenie centralne. Dobra. Yyy, to tyle jeżeli chodzi o budowę oka. Teraz jak działa układ optyczny? To zarówno rogówka, jak i soczewka to są dwie yyy soczewki skupiające dwa elementy optyczne skupiające światło. I jak światło wpada do naszego oka, to mówiąc
Speaker A
krótko, wygląda to tak, że ono najpierw się załamuje na rogówce, potem na soczewce. W podręcznikach rysuje się w sposób uproszczony, że załamuje się dopiero na soczewce.
Speaker A
A tutaj nie chcę być jakoś super dokładny, bo to nie o to chodzi. W każdym razie może narysuję inaczej. Wchodzi to na światłem. Lekko się załamuje, załamuje się jeszcze bardziej. No i ląduje nam z tyłu na siatkówce tworząc obraz, prawda? Ważny
Speaker A
jest moment, gdzie to światło się skupia. No i tutaj tak narysowałem, że będziemy mieć san patologiczny, czyli tak zwaną krótkowzroczność. Światło się skupia przed siatkówką, prawda? To się dzieje w sytuacji albo jak soczewki skupiają za mocno, czyli na przykład soczewka jest
Speaker A
tutaj zbyt zbyt rozluźnione są te mięśnie, czyli ona się robi taka taka jajowata, prawda? Czyli ma wtedy dużą zdolność skupiającą. Albo rogówka ma wabę, albo jeżeli gałka oczy jest za długa i wtedy one skupią się za szybko. Tak. Metodą na
Speaker A
to są okulary soczewek rozpęzających, czyli wklęsłych. Nie stosuje się oczywiście soczewek dwówklęłych, bo one by bardzo źle wyglądały, tylko stosuje się soczewki wklęsło wypukłe, mówiąc po ludzku. To jest tak, że ona z przodu jest taka, prawda, jakbym tutaj przy kroju
Speaker A
narysował. A jak sobie zbadacie grubość, to na środku jest cieńsza niż po bokach, prawda? Tak jak ktoś nosi okulary, minusy tak zwane, to może zauważyć. I to właśnie tam mamy do czynienia z taką soczewką rozpraszającą światło. Jak ktoś
Speaker A
ma inną sytuację, że te promienie, że ma albo gałkę oczą za krótką, albo oko za słabą zdolność skupiającą ma, to wtedy te promienie się skupiają za daleko.
Speaker A
Załóżmy, że skupiają się gdzieś tu. No nie będę tego rysować, bo już nic nie będzie widać, ale chodzi o to, że wtedy daje się jakieś soczewki skupiające i one w przekroju wyglądają tak, że są na końcach cieńsze, prawda?
Speaker A
Ktoś nosi wtedy tak zwane plusy i one mają za zadanie wzmocnić zdolność skupiającą oka. Krótkowic nosi minusy, soczewki rozpraszające i widzi dobrze z bliska, nie z daleka. Do daleka musi okulary nosić. Dalekowicz z kolei widzi dobrze z daleka, nie widzi dobrze
Speaker A
z bliska. Do bliskich odległości musi nosić sobie okulary te skupiające. daleko w zasz mniej, że tak powiem, obciążająca, no bo dobrze widzimy z daleka, więc w życiu codziennym nie jest to aż takie trudne, tylko potrzebujemy, mówiąc kolokwialnie, doczytania
Speaker A
okularów. Ale nie mylcie tego z utratą zdolności z akomodacji gałki ocznej nadchodzącej z wiekiem. Wtedy u osób starszych oko ma mnie bardziej tą tę zdolność ufiksowaną w wąskim zakresie, w związku z czym mają problem z tym, żeby przenieść ostrość wzroku z bliskiego
Speaker A
przedmiotu na daleki, prawda? No bo jak sobie weźmiecie tam dłoń, palet czy długopis, popatrzycie z bliska, prawda, no to wtedy można zobaczyć jak ten palec się przybliża do nas, zobaczyć jak wszystko z tyłu się robi zamazane, prawda? Jeszcze widać zeza jak ktoś robi
Speaker A
to jest zwana konwergencja czyli zbieżność gałek ocznych w momencie patrzenia na coś bliskiego. A z kolei u osób starszych właśnie ta zdolność do akomacji zanika.
Speaker A
Dlatego noszą tak zwane okulary obecnie progresywne i one są zrobione także mają soczewkę, która jest zrobiona z dwóch różnych soczewek albo i nawet trzech, które mają różne zdolności skupiające.
Speaker A
Jedne są dopas, ta na górze jest dopasowana do widzenia w dal. No jak idziemy przed siebie, to patrzymy prosto, prawda? A te na dole są dostosowane do czytania, czyli spoglądamy w dół, to wtedy jakbyśmy czytali. No i tym sposobem rozwiązano
Speaker A
problem ze zmianą okularów na okulary do czytania i kolokwialnie mówiąc dochodzenia. Dobrze, to tyle myślę jeśli chodzi o y anatomię tutaj narządu wzroku jego funkcjonowanie. Jeżeli chodzi o komórki, no to mamy dwa rodzaje y czopki, pręciki, światło czułe. Jedne z nich są
Speaker A
odpowiedzialne za widzenie barwne. Y czyli kolory rozpoznawani są w trzech rodzajach. a drugie są odpowiedzialne za yyy widzenie ostre dla was zadanie, abyście teraz yyy napisali, które są które, tak, czopki i pręciki za co odpowiadają. Tymczasem no i wiecie, tam
Speaker A
wygląda tak, że jest pełno tych komórek tak jak receptory czy na przykład jakieś tam układy półprzewodnikowe w kamerze w kamerze, prawda? No i one pobudzone odpowiednio dają sygnał wtedy impuls do naszego mózgu i mamy obraz, prawda? To wszystko wędruje dopłata potylicznego i
Speaker A
tam ulega zamienie na informację już odbieraną przez nasz układ nerwowy. Tymczasem narząd słuchu i równowagi. Będę rysować jeszcze bardziej schematycznie, bo nie mam w ogóle talentu plastycznego, także chcę wam tylko pokazać to ucho, jak jest zbudowane. Bę taki schemat blokowy jakiś
Speaker A
tutaj dam. Chyba to będzie najlepsze. Yyy, może wyglądać śmiesznie, no ale przynajmniej będzie czytelne. Dobra, mamy sobie małżowinę uszną, prawda?
Speaker A
Narysujmy ją schematycznie, jako taki trapez, przez którą wchodzi dźwięk do naszego ucha. Co to jest dźwięk? Dźwięk to jest fala mechaniczna. Po prostu drganie rozchodzące się w powietrzu, ale nie tylko, bo może też rozchodzić się na przykład w wodzie. Dla dociekliwych
Speaker A
prędkość rozchodzenia się dźwięku w wodzie jest wielokrotnie wyższa od tej w powietrzu. Tak, dźwięki w wodzie rozchodzą się znacznie, znacznie lepiej.
Speaker A
To nie mamy sobie małżowinę. uszną, która przechodzi nam w przewód słuchowy zewnętrzny. No i to jest ucho zewnętrzne, kończy się błoną bębenkowym, prawda? Małżowina, przewód, błona bębenkowa. Następnie mamy ucho środkowe, które jest takim mechanicznym układem y mającym dwa zadania i to jest wszystko
Speaker A
na powietrzu na razie oparte. U ucho zewnętrzne, tam jest powietrze, ucho środkowe, powietrze. Y i w tym naszym uchu środkowym mamy trzy kostki słuchowe. Zapamiętajcie sobie zgodnie z kolejnością młoteczek, kowadełko i strzemiączko. I to tylko litery będę rysować, bo to więcej wam nie jest
Speaker A
potrzebne. Rysunki macie dostępne w Internecie. One mają za zadanie jak gdyby przeniesienie pracy mechanicznej.
Speaker A
są tak jak takie zębatki, trybiki, które przenoszą te drgania y z naszego z naszej błony bękowej do ucha środkowego, ale jest to nadal układ oparty na powietrzu, układ pneumatyczny. Dodatkowo występuje bardzo ważna, często zapominana trąbka.
Speaker A
A trąbka słuchowa, która łączy się z gardłem i czasami otwiera. A kiedy się otwiera, to powietrze, które y mamy wokół nas, prawda, wchodzi tutaj do ucha środkowego. Jakie to ma znaczenie?
Speaker A
Dzięki temu jest możliwość wyrównania ciśnień między zewnętrznym a środkowym. Co nam to daje? Daje nam to to, że błona bębenkowa nie pęknie, kiedy jest załóżmy głośno. Tak. I to jest jedno z jak gdyby z zaleceń, że jak macie głośny koncert
Speaker A
czy coś takiego, taką sytuację, że jest bardzo duży hałas, jakieś maszyny pracują czy coś, opłaca się bardzo otwierać usta, krzyczeć, rzuć gumę, pić cokolwiek, co tę trąbkę będzie otwierać i wyrównywać nam ciśnienie właśnie między uchem środkowym a zewnętrznym, bo wtedy nie ma różnicy
Speaker A
ciśnień takiej, nie ma takiej siły, a jak jest w uchu środkowym małe ciśnienie, w uchu zewnętrznym nagle duże, duża różnica ciśnień, duża siła, bo ona bębenkowa może pęknąć. Tyle.
Speaker A
Potem wchodzimy do ucha środkowego, które jest układem hydraulicznym, czyli opiera się na płynie. Tak. I to jest takie przejście tutaj w tym. Tu są takie dwa okienka. Jest okienko owalne i okrągłe, prawda? Jest jedno i drugie. To są takie
Speaker A
wejścia do tego ułucha środkowego. Przy czym te kosteczki biją bodajże w owalne i wtedy przenosi się wszystko na ślimaka już, prawda?
Speaker A
Ślimak jest takim elementem, który jest właśnie bezpośrednio receptorem receptorem dźwięku. To drugie okienko jest po to, że jak jest duże ciśnienie w tym ślimaku, to to okienko po prostu tam tak sobie pulsuje, pulsuje, żeby ten dźwięk nie uszkodził nam tej delikatnej
Speaker A
struktury. Tak samo też, żeby nie odbijał się, żeby nie było echa wewnątrz tego ślimaka, bo, bo po prostu ten wyobraźcie sobie, że dźwięk wpada do ślimaka i w tym ślimaku sobie krąży krótko, osiąga tam pewien rejon, to drganie, ta fala, no i pobudzając tak
Speaker A
zwane komórki komórki tak zwanego narzędu kortiego daje nam wrażenie dźwiękowe, które potem idzie nerwem, prawda?
Speaker A
Do tego jeszcze dochodzi właśnie narząd równowagi, czyli kanały półkoliste. To są takie trzy kanały mające kształt, no zgodnie z nazwą półkola i one są ułożone w trzech wymiarach, w trzech płaszczyznach, tak?
Speaker A
Patrząc na nasze położenie. Jeden jest załóżmy sobie tak w ten sposób, drugi no niech będzie przód, tył. Trudno mi zachować tutaj perspektywę, no ale powiedzmy, bo one zaczynają się we wspólnym miejscu i rozchodzą. Jeden jest tak, drugi będzie przód, tył, a trzeci
Speaker A
jeszcze będzie je domykać w ten sposób. O, powiedzmy sobie. No wiem, że nic nie widać, ale nie mam tego, jak tego teraz lepiej narysować. W każdym razie tak, tak i tak. Tak macie osie układu współrzędnych w trzech kierunkach. I co
Speaker A
to nam daje? Przede wszystkim to jest czujnik położenia, który odbiera sygnały po prostu. Wiecie jak nasza głowa jest położona. No to dobra.
Speaker A
Jego zadaniem jest na przykład wyrównanie naszej pozycji, kiedy się potkniemy. Ale okej, no jak przechylę głowę, to czemu się nie przewracam?
Speaker A
Banalne pytanie, tak? Bo wtedy w tych kanałach no wszystko się zmienia tak, jakbym ja leżał, prawda? Albo miał zaraz upaść. Bierze się to z tego, że mózg radzi sobie doskonale z takimi rzeczami.
Speaker A
Pewne elementy właśnie podświadomie za pomocą całego zespołu odpowiedzialnego za narząd równowagi analizuje i w tym na przykład pozycję mięśni szyi do tego dokłada. No i wiesz, że my tylko mamy głowę skręconą, a nie, że spadamy na podłogę. Na tym to polega. Chociaż jest,
Speaker A
chociaż jest to właśnie układ na oparty na położeniach, takie trzypoziomice i on odbiera trochę przyspieszeń. Mówiąc po ludzku, to jest tak, że jak sobie przyspieszacie, no to też działa na was siła wtedy i ta siła będzie nam zmieniać
Speaker A
pozycję tych elementów odczytujących, prawda? On jest to w stanie odebrać. No wiecie, chociażby temu dzięki temu narządowi odczuwamy wbicie w fotel, jak startujemy samochodem, prawda? to przyspieszenie, które wbija w siedzenie, ale może być ten narząd oszukany właśnie przez to, kiedy przyspieszenia są za
Speaker A
duże, niespodziewane. No wiecie, nawet jak się zakręcicie na jakimś krześle, prawda, albo ktoś nagle skręci, choroba lokomacyjna, to wszystko spraw, to wszystko jest oszustwem naszego narządu, narządu równowagi i może doprowadzić do zawrotów głowy. Czyli po prostu wtedy wasz mózg mylnie odbiera waszą pozycję,
Speaker A
kręci się wam w głowie, nie możecie ustać, przewracacie się, co nie? Takie jest, tak to wygląda w skrócie.
Speaker A
Dobrze. No i myślę, że to tyle jeśli chodzi o sam narząd słuchu. No i przy okazji równowagi oczywiście jeszcze nerw. Są dwa nerwy. Jest nerw przedsionkowy, ślimakowy. Ślimakowy wiadomo słuch odbiera wrażenia słuchowe, a przedciowy będzie odbierać wrażenia z
Speaker A
narządu równowagi. Razem będzie jako nerw ósmy czaszkowy przewodzić do mózgu celem dalszej analizy. Bardzo proszę, jeżeli macie do mnie jakieś pytania, to zadajcie je.
Speaker A
Postaram się na nie odpowiedzieć, a później przejdziemy do yyy przejdziemy do następnego tematu. Bardzo proszę, jeszcze pytania są właśnie widzę dlatego na nie powiem Piotr dwa pytania na temat narządu słuchu. Dlaczego kiedy mamy zatkane uszy to nie możemy kichnąć? Dlaczego
Speaker A
żołnierze zatrzykali oczy uszy, otwierali usta kiedy miał nastąpić silny wybuch? To ma związek z tropką struktusza, ale nie rozumiem tego. Od drugiego zacznę Piotr, bo ja o tym właśnie mówiłem. To jest tak, że jak krzyczesz, krzyczysz, no to wtedy
Speaker A
otwiera ci się ta trąbka sukupowa. Jak jest wybuch, to idzie fala powietrza, tak duże ciśnienie jest i jeżeli to ciśnienie będzie tylko w uchu, to pęknie błona bomnkowa, bo jest różnica ciśnień i naciska po prostu na coś, prawda?
Speaker A
Naciska na na te błonę, aż na pęknie. Natomiast jak masz w dwóch miejscach to ciśnienie, przez usta idzie do ucha środkowego, przez trąbkę jeszcze słuchową i z zewnątrz ciśnienia się wyrównują. No trzecia zasada dynamiki Newtona.
Speaker A
Jeżeli y to znaczy przepraszam y trzecia, no pierwsza to w sumie nie jest dynamika, ale nieważne. Chodzi o to, że siły się równoważą, mówiąc tak, no to pierwszą damy. Siły się równoważą, w związku z czym nie ma nie ma ruchu. Jest
Speaker A
też tak, że no jedno oddziaływuje na tę błonę bębenkową, to no i drugie w dwóch dwóch kierunkach. No nieważne. Ale wiesz o co chodzi, że y jak gdyby nie jest wtedy równowaga, bo siły się wyrównują.
Speaker A
Jeżeli natomiast pójdzie tylko z jednej strony ta siła, nie będziesz miała otwartych ust, no to jest wtedy duża i mamy uszkodzenie błony bębenkowej. Pierwsze twoje pytanie natomiast, dlaczego kiedy mamy zatkane uszy to nie możemy kichnąć? To przyznam się szczerze,
Speaker A
zagiąłeś mnie tym pytaniem, żeby to tak odpowiedzieć na 100% musiałbym chwilę czasu poświęcić, żeby poszukać w źródłach. Na pewno ma to związek z trąbkęchiusza ale tutaj no nie podam ci wyjaśnienia na tę chwilę. Musiałbym chwilę nad tym spędzić. Dobra, pęciki, czopki,
Speaker A
kształty pęciki barwy. Dobra, czyli czopki są odpowiedzialne, moi drodzy, za widzenie, za widzenie kolorów, prawda? Apręcik i za widzenie yyy za widzenie kształtów, tak ustalmy, bo ostatnio się uczyłem w zatyczkach i chciałem kichnąć, nie mogłem, potem testowałem to samo i
Speaker A
dzięki. Yyy wiesz co? To może być związek z tym, że podczas kichnięcia jest wtedy ciśnienie w drugą stronę od trąbkiusza do ucha zewnętrznego. Jeżeli masz zatyczki, no jest to jak gdyby zablokowane ci yyy ten układ jest z drugiej strony, w związku z czym nie
Speaker A
możesz tego zrobić, ale musiałbym to musiałbym to jeszcze doczytać. Dobrze, jeżeli nie ma pytań, to przejdziemy sobie do układu hormonalnego. Proszę chwilę cierpliwości. Zaraz po układzie nerwowym, układ hormonalny jest w zasadzie najważniejszy, jeśli chodzi o sterowanie naszym organizmem. Tylko, że
Speaker A
on to robi długofalowo, długoterminowo. Yyy, tak patrząc w ramach czasowych, jak macie układ y nerwowy, to on operuje w milisekundach, to hormonalny w sekundach, w minutach, w godzinach, w dniach, w zależności od tego jaki hormon jest aktywowany i jaka
Speaker A
część tego układu hormonalnego pracuje. W każdym razie regulacja długofalowa, regulacja chemiczna, tak? działanie hormonów jest bardziej jeszcze bardziej pierwotne dla naszych organizmów. No bo u podstaw życia właśnie leży chemia, leżą reakcje chemiczne i nawet rośliny mają swoje hormony. Tak jak nie mają
Speaker A
typowego układu nerwowego, tak jednak mają mają hormony, prawda? Hormony umożliwiają regulację u wszystkich zwierząt, znaczy przepraszam, nie zwierząt, organizmów posiadających ścianę komórkową, bo to im zaburza możliwość występowania tego potencjału czynnościowego. Wiecie o co chodzi? już jest powiedzmy trudniej. Tam nie będę
Speaker A
wchodzić w teorię dokładnie, które komórki już mają ten potencjał i na jakich zasadach, ale logiczne, że jak jest ściana to raczej trudna o pobudliwość, a hormony załatwiają sprawę, bo one działają za pomocą reakcji chemicznych, prawda?
Speaker A
Pobudzenia jakiegoś receptora, nawet tam jednego, ale potem za cały proces odpowiada kaskada reakcji chemicznych. W związku z czym jest to niezależne od możliwości komórek do tego potencjału czynnościowego, czy też braku tych możliwości. Krótko i na temat co to jest
Speaker A
hormon. Hormon jest to jakaś substancja chemiczna, która wywołuje określony efekt w określonych komórkach, prawda?
Speaker A
Działa na nie za pomocą specjalnych receptorów. To jest coś takiego, że wiecie, ma się hormon we krwi, ale jak komórka nie ma receptora, to ten hormon nic nie zrobi. Dopiero kiedy ona ma receptor, to on łączy się z receptorem.
Speaker A
Mamy reakcję chemiczną, mamy odpowiedź naszej komórki na to pobudzenie. y jak się najlepiej nauczyć hormonów. Zanim dojdziemy do par przeciwieństw tych hormonów, czyli na przykład insulina glukagon, bo to jest jeden z lepszych sposobów, żeby się tego nauczyć, to
Speaker A
jeszcze wam pokażę różne grupy chemiczne, trzy w zasadzie, z których będzie jasno i logicznie mniej więcej wynikać działanie tych hormonów i będzie ono jakieś łatwiejsze dla was do zrozumienia. Mamy trzy klasy. Ja wyróżniłem następujące hormony, rodzaje hormonów.
Speaker A
Hormony najpierw amin pochodzące od tak zwanych amin biogennych. Czy wiecie co to są aminy biogenne? Aminy biogenne, moi drodzy, to są jak macie aminokwas, naryszujmy go sobie. Niech to będzie tak. COOH.
Speaker A
CH NH2. No i reszta. Amniną biogenną jest coś, co w pierwszej kolejności pozbyło się tej grupy karboksylowej. No i potem ewentualnie uległo jakimś modyfikacjom chemicznym. Natomiast jest to coś bez tej grupy karboksylowej. Okazuje się, że te aminy biogenne mają bardzo duże
Speaker A
znaczenie, jeżeli chodzi o regulację wielu funkcji w organizmie i właśnie z nich pochodzą te hormony aminowe.
Speaker A
Przykładem będzie adrenalina, noradrenalina, dopamina, serotonina, histamina i tak dalej. Tutaj najważniejsze wymieniłem jeszcze może melatonina.
Speaker A
No wystarczy. W każdym razie są to hormony, które działają bardzo szybko. Są oczywiście rozpuszczalne w wodzie, we krwi. Działają bardzo szybko. Ich działanie również szybko ustępuje.
Speaker A
Działają poprzez pobudzenie odpowiedniego receptoru, prawda? Są receptory dla adrenaliny, dla dopaminy, dla serotoniny. Już nie będę tego wymieniać, nie o to chodzi, prawda? I są też mało cząsteczkowe, tak jak widać tutaj są takiego pochodzenia.
Speaker A
Nieco wolniej od nich działają hormony peptydowe. Względnie jeszcze możemy białkowe tutaj dodać. Granica między białkiem a peptydem jest umowna, także darujmy sobie dokładnie tutaj roztrząsanie, co jest jeszcze temat co już białkiem.
Speaker A
Ważniejsze od tego jest, że one działają wolniej od nich, ale ich działanie jest bardziej permanentne, aczkolwiek też działają za pomocą receptoru na powierzchni błony, prawda? Przykłady takich hormonów peptydowych to będzie na przykład insulina, glukagon, hormon wzrostu, grow hormon
Speaker A
skrót GH z angielskiego, te wszystkie hormony tropowe, TSH, FSH, LH i tak dalej. Już nie będziemy tego na razie wymieniać. No i jeszcze parę innych na pewno by się znalazło. Endorfiny, enefaliny. One mają różne długości tego łańcucha od powiedzmy sobie 9 do kilku
Speaker A
set, więc tutaj też jest duża plejada różnych właściwości, jeżeli o nie chodzi, aczkolwiek są bardzo istotne.
Speaker A
Trzecią grupą odmienną od nich wszystkich są hormony sterydowe, skrótowo zwane sterydami i one działają najwolniej z nich wszystkich, ale ich działanie jest najbardziej trwałe i to są wszystkie hormony, które pochodzą od cholesterolu.
Speaker A
Cholesterol jest takim głównym prekursorem, z którego powstają one wszystkie. Jeżeli chodzi o te hormony sterydowe, to też możemy kilka kategorii wymienić.
Speaker A
przede wszystkim hormony płciowe, czyli androgeny, estrogeny i progestageny, czyli hormony odpowiednio męskie żeńskie odpowiedzialne za znaczy oddziałobę na macicę i potem odpowiedzialne za podtrzymywanie ciąży.
Speaker A
Do tego dochodzą mineralokortykosteroidy albo mineralosteroidy i gliko kortykosteroidy. Glikosteroidy są wszystkie produkowane przez korę nad nnerczy. Stąd kortykosteroidy, że kora nadnerczy, prawda? Mineralokortykosteroidy zgodnie z nazwą minerały, prawda, odpowiadają za gospodarkę wodno-mineralną.
Speaker A
glikokortosteroidy, no to już w nazwie nic nie wymyślimy. Ich zadaniem jest hamowanie odpowiedzi zapalnej. Ale pamiętajcie, że działanie ich wszystkich to jest takie długofalowe. Dlaczego?
Speaker A
Dlatego, że jak one działają, to nie działają na błonę, są lipofilne, one muszą przez nią przejść, one przez nią mogą przejść, poza tym i działają wewnątrz komórki jako czynniki transkrypcyjne, czyli po prostu powodują syntezę określonego białka. Takie jest
Speaker A
ich działanie. One wchodzą do jądra komórkowego, działają na DNO i sprawiają, że zmienia się w ogóle profil białek komórki, co też tłumaczy to ich długie działanie. No bo jak komórka sobie naprodukuje innych białek, no to wtedy zacznie inaczej działać. Tak.
Speaker A
Główne działanie właśnie tego kortyzolu jako przedstawiciela glikokrytykosteroidów to jest obniżenie odpowiedzi zapalnej, co jest jak gdyby wykorzystywane w leczeniu. Sterydy są powszechnie używanymi używanymi lekami, często ratującymi życie chorego. Mają swoje powikłania, ale prawidłowo przeprowadzana stereoterapia nie niesie aż takich niekorzystnych konsekwencji.
Speaker A
Poza tym udało się wytworzyć sterydy działające miejscowo, wykorzystywane powszechnie w leczeniu ASPY. Mają działanie normalnie leku sterydowego, a nie działają na cały organizm, co jest wręcz wręcz zbawienne.
Speaker A
Jeżeli macie do mnie jakieś pytania, to śmiało na nie odpowiem. Proszę bardzo. Jestem teraz przez chwilę do waszej [Muzyka] dyspozycji. Dobrze, pytań brak, także wrócę do omówienia. Tym razem pokażę wam oś Przysadka pod wzgórze, czyli jak to wszystko funkcjonuje. No bo jak
Speaker A
zrozumiecie, to będzie wam zdecydowanie łatwiej się uczyć. Jak pracuje układ hormonalny? Zaczniemy sobie od wyjaśnienia pojęcia sprzężenia zwrotnego, ujemnego. Sprzężenie zwrotne, ujemne to jest coś, co hamuje naturalne procesy występujące w naszym organizmie, żeby przypadkiem nie doszło do jak gdyby
Speaker A
nadmiernej aktywacji tego układu. Prosty przykład teraz mi się nasunął. Jak macie w łazience umywalkę i to ona oprócz tego, że ma na dole to miejsce, gdzie się korek wsadza, to jeszcze na górze jest taki otwór, gdzie woda wychodzi,
Speaker A
jak za dużo jej jest. No i właśnie to jest przykład takiego sprzężenia zwrotnego, ujemnego. Jeżeli nalejecie za dużo wody, to ona się zacznie z tej umywalki wylewać, prawda? Przez co y nie dojdzie do tego, że woda się nam wyleje,
Speaker A
zaleje łazienkę. Idąc dalej można byłoby jeszcze zaprojektować układ, który zakręcałby wodę, jak tylko tam się przeleje i to byłoby już takie pełne sprzężenie y zwrotne na wzór tego biologicznego. Tymczasem jak ono wygląda w w przypadku układu hormonalnego takim?
Speaker A
Głównym przyczółkiem sterującym układem hormonalnym z pochodzącym z układu nerwowego jest podwzgórze. I owo podzgórze stanowi taki najważniejszy element, prawda, sterujący odgórnie wszystkim. Podzgórze jest połączone z przysadką mózgową, a ta z kolei steruje gruczołami. Gruczoł jest takim finalnym elementem.
Speaker A
produkującym hormony. I teraz tak, podwzgórze może pobudzać bądź hamować przysadkę. Zielone, umówmy się, że to będzie pobudzanie, czerwone hamowanie przez produkcję odpowiednich hormonów.
Speaker A
To są te hormony albo znaczy liberyny, albo statyny, prawda? zielone to są liberyny, czyli uwalniające, a statyny hamujące wydzielanie tych hormonów przysadkowych.
Speaker A
Statyn nie mylcie z lekami na cholesterol, czyli statynami ogólnie, a to jest na przykład tam kortykos statyna i tak dalej, mniejsza z tym. W każdym razie tak się nazywają te hormony. Z kolei przesadka otrzymując instrukcję od podzgórza decyduje o pobudzeniu
Speaker A
gruczołu do wydzielania hormonu i gruczoł wydziela hormon, który działa na jakąś komórkę, jeszcze komórkę do rosnimy do schematu. Komórka, która jest naszym elementem, prawda, odpowiadającym na na działanie, prawda? No i i to patrząc na ten schemat, nawet jeśli
Speaker A
tutaj jest jakieś hamowanie w podwzgórzu, no to ta komórka mogłaby być bez przerwy pobudzana. A co skończyłoby się na pewno nie za wesoło. Nasz organizm wypracował sobie mechanizm hamowania tej nadmiernej odpowiedzi układu hormonalnego w taki sposób, że hormon produkowany przez gruczo tutaj
Speaker A
oczywiście to wszystko za pomocą informacji chemicznej się odbywa, może hamować przysadkę i pod wzgórze. Jest to zwane tym sprzężeniem zwrotnym ujemnym.
Speaker A
Co więcej, przysadka też jest w stanie zwrotnie hamować pod wzgórze. I to wszystko rodzi taki mechanizm, który efektywnie chroni naszą komórkę. przed nadmiarem informacji hormonalnej. Tak poza tym jak macie badania na niedoczynność bądź nadczynność jakiegoś gruczołu, bo z tym się to wiąże układ
Speaker A
hormonalny w medycynie, czyli tym, że jakiś gruczoł pracuje zbyt intensywnie bądź za słabo i do tego się to sprowadza, to bardzo dobrym elementem sprawdzającym są właśnie te hormony pobudzające wydzielanie hormonów z przysadki. na przykład TSH, FSH, ACT to są hormony, które na przykład
Speaker A
jest tak, że jak macie niedoczynność tarczycy, to wtedy tarczyca pracuje za słabo. To co robi nasz organizm? Próbuje tym TSH nadrobić te straty, prawda? I to jest jeden z objawów niedoczynności tarczycy. Wydzielanie zbyt dużej ilości TSH. Z kolei jak tarczyca jest nadczynna
Speaker A
to nasz organizm chce osłabić jej działanie maksymalnie redukując działanie redukując ilość TSH i tak sprawdzamy funkcjonowanie danego gruczołu, bo często może być tak, że hormony mamy w normie te już wyjściowe, właściwe, ale tylko dlatego, że nasz organizm sobie poradził tym hormonem
Speaker A
pośrednim. To też go ratuje w wielu sytuacjach, ale utrudnia proces diagnozowania. No ale to taka jest fizjologia tak?
Speaker A
To tyle, jeżeli chodzi o oś. Przesadka pod wzgórze. Teraz tak może podstawowe gruczoły i hormony zasadnicze. I idąc od góry macie najpierw przysadkę. Ona ma dwa płaty. Płat przedni i płat tylny.
Speaker A
Płat tylny to jest taki naprawdę przystanek dla hormonów pochodzących pład wzgórza i są to wazopresyna i oksytocyna. Waszopresyna to jest hormon o którym jeszcze wspomnę przy układzie wydalniczym odpowiadający za zwiększenie ciśnienia krwi, zmniejszenie wydalania wody. Antydiuretyczny, czyli zapobiegający wydalaniu moczy.
Speaker A
oksytocyna rozluźnia spojenie łonowe, wspomaga akcję porodową tym samym i jeszcze uczestniczy w procesie laktacji, czyli wydzielania mleka przez matkę.
Speaker A
Przedni płat przsadki natomiast wydziela te wszystkie hormony pobudzające. Wyjątkiem jest hormon wzrostu, grow, hormon, który działa bezpośrednio gh na komórki. Natomiast wszystkie pobudzają już te gruczoły, no docelowe, prawda?
Speaker A
Na przykład MSH melanotropowy pobudza melanocyty w skórze do wydzielania melaniny, prawda? I tak dalej. ATH adrenokortyotropowy pobudza nadnercza adrenokortyko co prawda, czyli korę nadnerczy do wydzielania hormonów sterydowych. FSH i LH działają na narządy płciowe, a TSH na tarczycę, prawda? No i
Speaker A
najważniejsze, żeby sobie parę gruczołów tutaj właśnie wymienić istotnych, czyli tak idąc po tych hormonach tropowych, to niech to będzie kora nadnerczy i rdzeń nadnerczy.
Speaker A
Potem jest tak jądra jajniki. Tarczyca jeszcze z ważniejszych grczołów to będzie trzustka, bo nie każde są sterowane tak bezpośrednio przez przysadkę.
Speaker A
Przytarczyce. No i to myślę najważniejsze teraz. Tak, hormony do y do nich, jak macie korę nad nnerczy to tam są hormony sterydowe. Papamiętajcie sobie w rdzeniu nadnerczy tak, tak. Nawróceniem naczy z kolei będzie adrenalina i noradrenalina. Jądra, testosteron, a jajniki,
Speaker A
estrogeny, progestageny, czyli hormony żeńskie. Tarczyca to będą hormony tarczycy skrótowo zwane T3 i T4, trójodotyronina i tyroksyna oraz jeszcze kalcytonina. Odpowiedzialna za odkładanie wapnia w kościach i od razu jej przeciwieństwo, czyli parat hormon. Dlaczego parmon? Dziwna nazwa, bo paratyroid gl to jest przytarczyca,
Speaker A
prawda? czyli parat hormon yyy on jest on z kolei wyciąga wapńs z kości i zapewne duże dużą jego ilość wykrci tutaj do obok kalcytoniny można byłoby jeszcze witaminę D3 dorzucić której zadaniem też jest mineralizacja kości i ona w zasadzie jeszcze większe znaczenie
Speaker A
ma i można ją kwalifikować jako hormon trzstka natomiast to wydziela tak insulinę glukagon i to są hormony dokrewne stąd też czerwona barwa one są wydzielone do krwi celem regulacji. Istnieją jeszcze hormony tkankowe. Też tak ogólnie wam powiem. Jak macie na przykład żołądek,
Speaker A
to tam będzie wydzielona gastryna, prawda? Działa bezpośrednio na błonę śluzową żołądkę. A jak macie trzustkę, to ona wydziela cystokiniję i sekretynę działające na dwunastnicę i tak dalej.
Speaker A
Wiecie, tego trochę jest. Nauczcie się takich hormonów, które występują w zadaniach maturalnych. No jeszcze tutaj nerki nawet mogę dopisać do tych endokrynnych. I tutaj będzie renina i angiotensyna. Renina, przepraszam i erropoedyna. Epo, bo renina potem jest działa na pzeżby powstała
Speaker A
hongiotensywna i tak dalej. Mniejsza z tym. W każdym razie erytropoety na zwiększenie liczby czerwonych krwinek.
Speaker A
Uczcie się tych hormonów maksymalnie na zasadzie przeciwieństw i dopatrujcie się takich podstawowych, które się pojawiają. I myślę, że to jest jedyny sensowny sposób na naukę. Pamiętajcie, najpierw dobry podział, dobry podział, a dopiero potem uczcie się, bo czytanie na
Speaker A
pamięć tego tekstu nic wam nie da. I zapamiętajcie podstawy, pojedyncze elementy, a na szczegóły przejdzie czas. Proszę bardzo, pytania do mnie.
Speaker A
Jakieś wątpliwości? Proszę śmiało. [Muzyka] Dobrze. Angżelika, czy hormony o charakterze aminokwasym i peptydowym przyczyniają się do syntezy białej?
Speaker A
Bo to jest tak Angelika, one też się przyczyniają do syntezy białych, ale dobrze zauważać pośrednio, dlatego że one pobudzają receptor i dopiero ten receptor daje rozkaz do komórki i się dzieje co chce. A sterydowe działają na DNA, ale też tam mają swój receptor,
Speaker A
wiążą się z nim, prawda? To nie jest tak, że hormon sterydowy bezpośrednio działa. Kamil, czy uważam, że w przyszłości będzie popularne odchudzanie za pomocą hormonów tarczycy? Nie sądzę, Kamil, bo to jest zbyt dużo skutków ubocznych, także raczej raczej to
Speaker A
odpada. Bardzo proszę, zadawajcie mi pytania. Czy kora nadalczy wydziela testosteron, wydziela androgeny. Jest tam jedna warstwa, która wydziela hormony męskie, czy dokładnie testosteron. Tam była jakaś pochodna, muszę się upewnić, musiałbym się upewnić, ale powiem wam jedno, jak macie
Speaker A
hormony sterydowe, to one ulegają różnym przemianom w naszym organizmie, tak? Dlatego może być wydzielany jakiś inny hormon, ale on i tak przyjdzie w testosteron, bo jest androgenem. Poza tym wam powiem jeszcze ciekawostkę. Jak jest tkanka tłuszczowa, to ona ma
Speaker A
zdolność do zamiany androgenów w hormony w hormony płciowe żeńskie, tak? Za pomocą tak zwanego enzymu aromataz zamienia testosteron w esterogeny. Ile testosterony jest w nadmiarze? Czy są hormony działające na zasadzie sprzężenia dodatniego? Mateusz, to jest tak. Sprzężenie dodatnie jest
Speaker A
tylko w paru momentach. bodajże przed owulacją krzepnięcie krwi i to chyba tyle. Nie wiem czy gdzieś jeszcze było to sprzężenie dodatnie jakoś zaznaczone. Dobrze moi drodzy, będę kończyć pomału. Jeszcze nie wiem czy dam radę zobaczyć się z wami za tydzień, bo
Speaker A
wyjeżdżam do Wrocławia. Postaram się znaleźć jakiś inny termin, ale jak coś to dam znać w miarę wcześnie. Tymczasem życzę wam miłej nauki. No i widzimy się na kolejnych zajęciach. Trzymajcie się.
Speaker A
Cześć.
Topics:narządy zmysłówukład hormonalnybiologiaokouchowzrokhormonypodwzgórzeprzysadka mózgowadegeneracja plamki żółtej
