Darmowe Korepetycje z Chemii: żelazo, cynk, miedź, srebro — Transcript

Darmowe korepetycje z chemii omawiają właściwości i reakcje żelaza, cynku, miedzi oraz srebra z bloku D.

Key Takeaways

  • Żelazo, cynk, miedź i srebro to kluczowe metale bloku D omawiane pod kątem ich właściwości i reakcji chemicznych.
  • Tlenki żelaza wykazują amfoteryczność, reagując zarówno z kwasami, jak i zasadami, co jest ważne na maturze.
  • Prawidłowe bilansowanie równań reakcji i rozumienie tworzenia kompleksów jest kluczowe w chemii nieorganicznej.
  • Miedź ma wysokie przewodnictwo elektryczne i cieplne, a srebro znajduje zastosowanie m.in. w fotografii RTG.
  • Korzystanie z tabel rozpuszczalności i legalnych ściąg jest pomocne podczas nauki i egzaminów.

Summary

  • Wprowadzenie do lekcji o metalach bloku D: żelazo, cynk, miedź i srebro.
  • Omówienie różnych form żelaza, w tym metalicznego, magnetytu i tlenków Fe2O3 i FeO.
  • Wyjaśnienie kolorów związków żelaza na różnych stopniach utlenienia i ich znaczenia w chemii analitycznej.
  • Przedstawienie właściwości amfoterycznych tlenku żelaza(II) i jego reakcji z mocnymi kwasami i zasadami.
  • Sposób bilansowania równań reakcji chemicznych z udziałem żelaza i tworzenia kompleksów z zasadami.
  • Omówienie właściwości chemicznych cynku, jego reakcji i amfoteryczności.
  • Charakterystyka miedzi jako metalu o dobrym przewodnictwie elektrycznym i cieplnym oraz jej reakcji chemicznych.
  • Wzmianka o zastosowaniach srebra, m.in. w fotografii RTG i próbach chemicznych wykrywających aldehydy.
  • Podkreślenie znaczenia tabel rozpuszczalności i prawidłowego zapisu reakcji jonowych na egzaminie maturalnym.
  • Zachęta do zadawania pytań i korzystania z darmowych materiałów edukacyjnych.

Full Transcript — Download SRT & Markdown

00:02
Speaker A
Dobry wieczór. Witajcie. Po krótkiej przerwie chciałem teraz od razu zacząć lekcję. Dzisiaj zajmiemy się, tak jak wspomniałem wcześniej, żelazem, cynkiem, miedzią oraz srebrem, czyli pozostałymi metalami z bloku D. Kiedy to skończymy, to w zasadzie większość tej chemii nieorganicznej będzie za nami. Będzie można spokojnie zająć się chemią organiczną już do matury. Jeżeli macie do mnie jakieś pytania, to śmiało zadawajcie za pomocą opcji pytania i odpowiedzi. Tymczasem przejdźmy do bieżących zajęć. Chwilę cierpliwości. Mam nadzieję, że dobrze widać tablicę teraz. Tak, moi drodzy, spójrzcie.
00:19
Speaker A
Proszę, co przed nami. Dzisiaj będzie pierwszy metal, który zaplanowałem, to żelazo. No i to, co tutaj widzicie, to jest cała plejada różnych form, jakie to żelazo może przyjmować. Tutaj mamy metal żelazo metaliczne, akurat w takiej formie samorodka, czegoś takiego, co można w
00:43
Speaker A
rzadkich przypadkach znaleźć. A w rzadkich, dlatego że żelazo z racji swojego potencjału, który jest stosunkowo niski, dosyć łatwo się utlenia, więc prędzej spotkacie jego związki. I tak na przykład tutaj mamy magnetyt, minerał, który występuje w naturze, prawda? Tutaj
01:05
Speaker A
utleniona jest forma żelaza. Są również syntetyczne tlenki. Na górze tlenek żelaza 3, Fe2O3, na dole tlenek żelaza 2, FeO, prawda? Zapamiętajcie sobie kolory, bo mogą się gdzieś pojawić. Ważniejsze od tego, moi drodzy, jest to, jakie kolory żelazo
01:23
Speaker A
przyjmuje na stopniach utleniania w związkach takich jak sole, bo to się może pojawić w tej części chemii analitycznej, z którą macie do czynienia na egzaminie. I tak, żelazo na drugim stopniu, tak, tutaj jest to chlorek żelaza 2, czyli
01:45
Speaker A
FeCl2, natomiast na stopniu trzecim żelazo przyjmuje taki oto kolor, jak tutaj, czyli jest po prostu żółte. Jak się zapewne domyślacie, tutaj mamy chlorek żelaza 3. Tak generalnie wyglądają związki żelaza, jeżeli chodzi o ich morfologię. To sobie zapamiętajcie kolory. Teraz przejdźmy do
02:08
Speaker A
właściwości chemicznych i reakcji. Żelazo z racji swojego położenia w układzie okresowym, mówiąc kolokwialnie, w bloku D, bardziej na prawo, będzie mieć właściwości chemiczne w zasadzie jego związki właściwości amfoteryczne. I teraz zaprezentuję wam, jak to wygląda w praktyce. Tlenek żelaza 2 jest
02:33
Speaker A
amfoteryczny. Co to oznacza? Dla przypomnienia, reaguje on z mocnymi kwasami i z mocnymi zasadami. Reakcja z mocnym kwasem wygląda tak: tlenek żelaza 2 plus HCl. Co nam daje? Przypomnijcie sobie, o co chodzi z amfoterycznością. To wtedy to żelazo
02:57
Speaker A
zachowuje się tak, jakby to normalnie zasada była, czy tam tlenek zasadowy. Czyli co? Daje metal do soli żelazo dwuwartościowe. No i do tego dochodzi chlor, prawda? Tutaj nie ma tylko jest pruska wymiana międ. No i M2, prawda? Do tego dodajemy wodę na końcu.
03:16
Speaker A
No i bilansuję reakcję. Także skoro tu mamy dwa chlory, to dajemy dwójkę tutaj. Śledzimy zmiany, mamy dwa wodory, więc wszystko się zgadza. Nic nie musimy robić, tylko sprawdzam, sprawdzam właśnie wodory z tym, jak tutaj się mają w formie
03:37
Speaker A
jonowej, jak to wygląda. Proste. Bierzemy tlenek, przepisujemy, bo on generalnie
03:51
Speaker A
nie rozpuszcza się w wodzie, nawet jakby się rozpuszczał, on reaguje od razu, prawda? Ponieważ w tlenkach mamy taki jon i on od razu wchodzi w reakcję z
04:10
Speaker A
wodą. Dlatego jak macie równanie jonowe, to tlenków nigdy nie rozbijacie na jony, pamiętajcie o tym. To ja piszę tlenek jak leci, a kwas chlorowodorowy mi normalnie dysocjuje, to go biorę i zapisuję tak: 2H+ plus 2Cl-, tak? No i na końcu piszę tę sól.
04:27
Speaker A
Tabela o rozpuszczalności oczywiście każdy z was niech to ma pod ręką, bowiem jest to darmowa i, że tak powiem, bezproblemowa ściąga. Pilnujcie sobie tego, bardzo się wam to przyda. Macie po prostu Fe2+ i to jest wszystko do, że
04:41
Speaker A
tak powiem, spisania z tabeli rozpuszczalności. Raz jeszcze przypominam, ściąga darmowa i legalna na egzaminie maturalnym. No i chlor jako chlorek 2, RCl2-. Do tego dochodzi woda H2O. No to teraz jonowe skrócone sobie po prostu zmażę to, co się pokrywa po obu stronach.
05:00
Speaker A
Jest to chlorek, prawda? No i suma sumarum moje równanie skrócone tak wygląda, że tlenek żelaza 2 pod wpływem protonów zamienia się w żelazo 2 plus jako kation. No i woda do tego. Tak wygląda pierwsza reakcja z tej amfoteryczności, ale musimy przeprowadzić
05:20
Speaker A
również drugą. No to co, bierzemy sobie znowu tlenek żelaza 2 i dodajemy mocnej zasady, na przykład KOH. Pamiętajcie, w przypadku amfoterycznych z zasadami tworzą się związki kompleksowe, czyli to żelazo wchodzi do środka. Teraz liczba koordynacyjna, zapamiętajcie, wartościowość razy
05:46
Speaker A
2, poza glinem, który jest 3 plus, a ma liczbę koordynacyjną 2. 2 4OH, jako że każdy OH jest z minusem, no to całe to wychodzi ładunek 2 minus, bo żelazo jest 2 plus minus 4 daje 2 minus, ale to jest na razie cząsteczkowe, to ja
06:16
Speaker A
muszę z przodu dopisać s w jakiej liczbie dwóch, bo każdy s jest plus i oczywiście wymazuję. Teraz to jest moje rów, tylko czegoś brakuje, prawda? Postarajcie się na nie odpowiedzieć, czego brakuje w tym równaniu, które przed chwilą pisałem. Na
06:46
Speaker A
razie się zatrzymamy. Brakowało wody, a nie jest to jakiś nie wiadomo jaki redoks, bo tam faktycznie może coś źle zapisało. Jak to nie jest redoks, to bardzo często ratuje was dopisanie wody po którejś ze stron. No bo w sumie wodę
07:12
Speaker A
zawsze macie pod dostatkiem, bo praktycznie cała chemia nieorganiczna opiera się na reakcjach właśnie w roztworze wodnym. Tak stąd możemy to spokojnie dopisać. Wojtek, bardzo dobra uwaga, ale ja współczynniki zawsze robię na końcu, jak już wszystko wypiszę. Wszystkie chyba znam na pamięć, ale nie
07:31
Speaker A
jest to poprawne dla kogoś, kto się uczy. Tak, a ja do was podchodzę, jako że się uczycie, więc pamiętajcie: najpierw piszecie wszystkie reagenty, kiedy wam będą pasować, to dopiero bilansujecie. Jak wam bilans nie wychodzi, to dopiero możecie coś spróbować z reagentami zrobić,
07:45
Speaker A
ale pamiętajcie, starajcie się te reagenty od razu dobrze dobrać i nie mieszać potem, bo raczej wam reakcja nie wyjdzie. Pilnujcie to. Wróćmy na tablicę. Tak jak Wojtek powiedział, brakuje nam wody, to ją wrzucam po lewej. Po wodorze możecie poznać, widzicie,
08:07
Speaker A
tu jest porównanie wodoru z tlenem, a tutaj miałem przewagę tlenu, więc tę przewagę można przesunąć na korzyść wodoru właśnie wodą, która ma więcej wodoru niż tlenu. Modowo. No to teraz to bilansuję i zaczynam od tego, co jest największe,
08:19
Speaker A
czyli w tym wypadku od kompleksu i on ma dwa sodu. No to ja śmiało daję dwa sodu. Żelazo mam jedno, tym zostaje. No i kwestia wody, której ewentualnie tutaj by mi brakowało i tak jest faktycznie, ale wystarczy jedna cząsteczka, więc w sumie
08:39
Speaker A
równanie jest już zbilansowane. Fajnie wyszło, marz tylko to. No i rozpisz je jonowo, jak tutaj wygląda dysocjacja. Podobnie tlenek żelaza nie ruszam, zasadę rozpisuję, rozbijam na jony. No zawsze wam może pomóc, tak jak mówiłem, legalna ściąga, czyli tabela rozpuszczalności. Mam
08:56
Speaker A
Co2Na+ D 2OH- daje mi to, jeszcze plus H2O daje mi to. I teraz jak dysocjować kompleks? Kompleks ze swojej natury on istnieje w roztworze generalnie, jak nawet macie doświadczenia z tą amfoterycznością, to pamiętajcie, jak się
09:14
Speaker A
tworzą te kompleksy. Reakcja zasady z tlenkiem czy tam wodorotlenkiem to jest taki charakterystyczne, że osad rozpuszcza się. Tak istotą kompleksu jest to, że raczej będzie sobie egzystować w tej wodzie w większości przypadków. Tak to wygląda. Inaczej jest tutaj tylko, że my
09:31
Speaker A
ten nawias kwadratowy traktujemy jako taki nie do ruszenia i zostawiamy go w tym nawiasie. Ten sód normalnie odpada, tak jak wszędzie. Czyli mamy 2Na+ on raczej zawsze będzie dysocjować przy każdej możliwej okazji, natomiast kompleks zostawiamy nienaruszony w tym nawiasie,
09:48
Speaker A
prawda? Fe(OH)4 razy wzięte, pamiętając o ładunku, o którym wspominałem wcześniej, czyli tu musi być 2 minus. No i teraz jonowe skrócone, czyli na maturze będzie obowiązywać. Proszę bardzo: tlenek żelaza 2 plus 2OH- dodać wodę daje nam Fe(OH)4 2- i cała filozofia.
10:11
Speaker A
Jak coś takiego nazwać, spieszę pomocą. To, co wspominałem jakiś czas temu, to jest to, że jak macie nazewnictwo w Polsce, to wszystko w Polsce jest na odwrót, tak? Czyli trzeba nazywać od prawej strony do lewej, tak jak się pisze po arabsku, czyli
10:27
Speaker A
tutaj macie najpierw cę, to jest potem jest OH i uwaga, hydroksy, nie hydroksy, to nie organiczna hydroksy, pamiętajcie o tym, o co mamy żelazo. Czyli jak jest siarka, to jest siarc.
10:53
Speaker A
napisać d czego sodu tyle cała filozofia zcz Rozwal Tym sposobem teraz Zróbmy sobie z żelazem na trzecim stopniu ale z wodorotlenkiem Aha i oczywiście jak się zmienia kolor to tak przyznam wam że kompleksu nie pamiętam jaki jest No to
11:15
Speaker A
musiałbym dokładnie sprawdzić takie rzeczy powiedzmy są trochę schowane w internecie natomiast to już wspominałem na początku jest zielone prawda tutaj możemy spodziewać się małej zmiany barwy wobec tego zielonego bo generalnie nie ma redoksu będzie podobny ale nieco zmieniony tak samo jak macie
11:33
Speaker A
wodorotlenek miedzi i on wchodzi w jakiś kontekst na przykład tej reakcji do udowadniania Czy alkohol jest polihydroksylowy no to wtedy też trochę zmienia kolor to tu mniej więcej koło zielonego by to było aczkolwiek najlepiej jakbym to doświadczenie zrobił
11:46
Speaker A
Sorry nie mam laboratorium więc nie jestem w stanie na razie zostańmy przy tym zielonym i tego się trzymajcie to co teraz czas na żelazo na trzecim stopniu utlenienia ale wprowadzimy tutaj sobie trochę urozmaica robimy doświadczenie mające na c
12:02
Speaker A
wodorotlenku żelaza 3 nie mając go do dyspozycji mamy udowodnić charakter amfoteryczny Napiszę wam co macie wiadomo całe szkło laboratoryjne to nie będę się tutaj z tym produkować i odczynniki Mamy do dyspozycji chlorek żelaza albo nie mamy żelazo Trochę się pobawimy
12:23
Speaker A
mamy chlor możemy sobie labat bez przeszkód to żelazo na łyżeczce do spala spalić w tym chlorze w atmosferze chloru nie tlenu prawda dysponujemy również zasadą sodową No to akurat jest na wyposażeniu każdego laboratorium z tym nie ma problemu prawda No i oczywiście też
12:52
Speaker A
uniwersalny odczynnik czyli HCL w sumie niech będzie ale umówmy się że go nie nie przeprowadzamy reakcji z żelazem prawda Tym bardziej że wtedy mielibyśmy żelazo na bodajże drugim stopniu utlenienia nie na trzecim z racji tego że tam żelazo na trzecim ma
13:12
Speaker A
wyższy potencjał i łatwiej jest temu wodaro na drugi wprowadzić prawda A ja muszę to żelazo na trzeci wrzucić bo potrzebuję wodorotlenek żelaza 3 No i teraz jak to sobie zrobić Patrzcie biorę żelazo Najpierw będę teraz pisać ciąg reakcji i na łyżeczce do spala spalam je
13:30
Speaker A
w atmosferze chloru gazowego chlor jest cięższy od powietrza więc to nie stanowi problemu Nie znam się na parze chemicznie jakoś super bo nie Jestem chemikiem z wykształcenia raczej tak skaczę po każdej nauce po trochu ale wystarczyłoby taką łyżeczkę wsadzić
13:43
Speaker A
gdzieś gdzie jakieś tam naczynia chemicznego które byłoby szczelne wpuścić tam chlor chlor jest cięższy od powietrza to się fajnie ułoży w tym naczyniu wyprze tlen fizycznie po prostu z racji większej gęstości No podpalić to w jakiś sensowny sposób i mamy co
14:00
Speaker A
z racji tego że chlor jest lepszym utleniaczem od wodoru który jest utleniaczem w przypadku kwasów powstanie nam chlorek żelaza 3 czyli coś co nas urządza w tym momencie bowiem nie musimy już robić jakiegoś jakiegokolwiek innego redoksu tak No i co piszę jeszcze bilans
14:18
Speaker A
tu trzy tu wtedy dwa i tu dwa elegancko mamy chlorek żelaza 3 Już jesteśmy w połowie drogi do udowodnienia amfoteryczności wodorotlenku żelaza 3 No to teraz ja muszę ten chlorek wziąć nie będę tego pisać bo to nie jest roztwór biorę
14:37
Speaker A
chlorek żelaza 3 i reaguje go z zasadą sodową I co się stanie tabela rozpuszczalności patrzycie bierzecie sobie skrzyżowanie fe3 plus Oh min i cozz c któ jest trójwartościowe ioh które jest jedno no na krzyż wartościowości idą TR razy wzięte wodorotlenek żelaza
15:08
Speaker A
trzy barwy brunatnej pamiętajcie o tym kolory się może przydadzą jeszcze się cofnę rzecz jasna sam chlorek będzie żółty tak o tyle już właśnie ten wodorotlenek będzie taki brunatny Nie dajcie się zmylić No i teraz moi drodzy Bierzemy sobie wodorotlenek I zabieramy się za
15:31
Speaker A
amfoteryczność jeszcze może reakcja jonowa żeby wam pokazać co tutaj się stało tak naprawdę to rozpuszcza się więc ja to dysocjuje na fe3 plus D 3cl min daje mi to jeszcze bilans Przepraszam najmocniej zapomniałem się icl sorry z rozpędu uzupełni Tak to jest
15:51
Speaker A
jak się kilka rzeczy robi na raz 3 i teraz jest spoko to mam tak 3 Nie zapomniałem I co to jest osad I pamiętajcie na maturze Nie musicie pisać tej strzałki to nie jest wymagane więc możecie sobie to podarować
16:16
Speaker A
powiem więcej większą gaf byłoby błędem napisać strzałkę tam gdzie osadu nie ma więc pamiętaj gorliwość gorsza faszyzmu róbcie najprościej jak się da tak samo Nawiązując do biologii jak macie pompę sodowo-potasowa to jest to po prostu pompa sodowo-potasowa a nie
16:33
Speaker A
cudowna ATP AZA do której trzeba dopisać jeszcze na plus k plus ATP AZA No i jak się tego nie napisze to się punkt straci taka degresja a przez analogię prawda nie przesadzajcie to co biorę teraz ten wodorotlenek on jest osadem więc go nie
16:48
Speaker A
ruszam jonowym A to c No wiadomo że dysocjuje 3 na plus D 3 CL min No to co skracam robię skrócone tym samym só i chlor elegancko mi się skraca po obu stronach zostawiając żelazo 3 plus wzięte w formie os No i mój
17:11
Speaker A
brunatny osad teraz do dwóch zlew biorę wuj trochę wody albo i nie no i generalnie robię doświadczenie mające dowieść o amfoteryczności No i teraz tak pierwsze znow kwasem Dodaję do niego HCL powstaje mi F3 to co miałem wcześniej znowu się robi
17:41
Speaker A
żółto dodać H2 bilansuje 3 3 jest okej ja nowo pisać nie będę bo to w sumie już wko było teraz tym kompakcja Oby może jeszcze was przeprowadzę przez to po kolei bo tutaj w sumie ja ten wytrącony wodorotlenek żelaza sobie
18:05
Speaker A
wziąłem i do innego naczynia i on mi się rozpuścił fajnie co nie A Wyobraźcie sobie że to ten chlorek żelaza który otrzymałem ja na dwie części podzieliłem i to w jednej zlewce zrobiłem najpierw wtrącił nos odłączyłem go elegancko a
18:20
Speaker A
potem podziałały HCL a drugą porcję do zlewki wziąłem tego F3 i dodawałem zasady tak długo aż os znowu się rozpuścił to jest bardzo ważne przy amfoteryczności osad który przy dodaniu nadmiaru zasady rozpuścił się pamiętajcie o tym i to wygląda tak
18:40
Speaker A
specjalnie reakcje na czerwono zapiszę ten feoh TR raz wzięte pod wpływem nadmiaru zasady znowu przeszedł do roztworu z osadu jako komple i teraz trzyj że r cli bę w liczbie kwadratowy daje z przodu TR sody i jest okej tu z wodorotlenkami nigdy nie ma
19:08
Speaker A
problemu bo wystarczy bilansować po lewej i wszystko gra Prawda I tak generalnie ta reakcja wygląda krok po kroku że najpierw mam to potem jest najpierw jest żółty roztwór potem brązowy osad osad a potem ten osad znowu rozpuszcza się do kompleksu który nawa
19:29
Speaker A
tutaj ponownie reguła że wszystko na odwrót Heksa hydroko żelazian 3 sodu i tyle jonowo No Krótko mówiąc wygląda to podobnie jak wszystko inne tego typu że foh 3 razy wzięte do 3oh min daje mi feoh 6 razy wzięte i tu jeszcze jest 3 plus już
19:57
Speaker A
rozpędu pominąłem plus 3 minus wyrzucam sody i mam to co chciałem czyli ów kompleks Tak wygląda Moi drodzy amfoteryczność w praktyce pamiętajcie o tym że osad po dodaniu nadmiaru zasady rozpuścił się to jest takie hasło nadmiar zasady to już wiecie
20:17
Speaker A
Aha wodorotlenek amfoteryczny i kompleks pamiętajcie o tym to jest bardzo istotne bo często tego typu sformowania pojawiają się w zadaniach maturalny chwila dla was jak macie pytania śmiało jeś wrócę do poprzednich do następnych zadań Przed nami jeszcze trochę
20:41
Speaker A
dzisiaj dobrze pytań brak także pozwolę sobie wrócić do tematu moi kochani następny metal czy cynk z mniej do nauki bowiem nie występuje aż w tylu formach jak żelazo a chrom i mangan to już nie powiem w ogóle zapamiętajcie sobie że ma właściwości
21:09
Speaker A
fizyczne podobne do żelaza nawet podobną gęstość tylko mniej połyskujący jest chociaż to drobiazgi jeżeli chodzi o stopnie utlenienia to tu macie prosto bowiem tylko przyjmuj drugi zn2 plus i tego się trzymajcie w takiej formie występuje w większości związków tu po prawej macie
21:26
Speaker A
tlenek cynku zno dlatego też jak macie cynk to nie Podajcie wartościowości Pamiętajcie cynk glin srebro tam nie podajecie choć srebro ma różne ale na poziom maturalne zakładamy że jest tylko plus je w solach tego się trzymamy tak cynk glin srebro
21:42
Speaker A
odpowiednio d TR i je wartościowości nie musicie ich podawać No i tu jest właśnie tlenek cynku biały proszek higroskopijny mający właściwości antyseptyczne ściągające jest stosowany w dermatologii w różnych formach past maści kremów i tak dalej dosyć dobrze się sprawdza a
22:01
Speaker A
tutaj Moi drodzy macie anhydrazy bodajże węglanowo Która właśnie kation cynku posiada jako swój element sterujący pracą enzymu prawda owo to tą grupę prostetyczna prawda która reguluje pracą białka jest mała w ogóle niebiałkowa i na sta połączona z Danym
22:21
Speaker A
enzymem Jakie jest zastosowanie cynku Pamiętajcie Moi drodzy o ochronie katodowej prawda Cynk jest owan jako protektor mówiąc kolokwialnie przyjmuje na swoje barki wszystko związane z korozją prawda cały ten ciężar bycia utleniany w środowisku wodnym albo na powietrzu jak połączymy cynk z żelazem
22:44
Speaker A
to tam się takie ogniwo robi że nawet jak trochę żelaza się utlenienie metalicznym nie ma wyjścia i musi wyjść do wyjść z roztworu jako żelazo a cynk do tego roztworu z powrotem wchodzi on co więcej może nie pasywuje tak trwale jak glin żelazo bądź
23:08
Speaker A
ołów tu jeszcze Przypominam że żelazo pasywuje w kwasie azotowym to może jeszcze pasywacji przy miedzi żeby porównać chodzi o to że ta jego pasywacja jest taka mniej zaznaczona mniej odporny jest ale coś tam na powietrzu się pokryje T tak zwaną białą
23:24
Speaker A
rdzą prawda Czyli tym tlenkiem i to go tym bardziej chroni przed dalszą korą stąd wszystkie elementy ocynkowane są bardzo odporne na wszelkie objawy korozji tak blacha ocynkowana rury ocynkowane można nawet wystarczy taką blachę z cynku gdzieś przyłożyć do
23:43
Speaker A
jakiegoś metalowego elementu i wrzucić statek do morza i on będzie dobrze pływał szybko nie zardzewieje tak a woda morska bardzo sprzyja korozji bo jest czym elektrolitem tworzy środowisko dla reakcji jonowych bowiem sama jest sama zawiera jony Tak więc jony mogą
23:57
Speaker A
swobodnie się poruszać obwód się dobrze zamyka ogniwo jest teraz właśnie Moi drodzy garść reakcji z cynkiem w roli głównej On również jest amfoteryczny tutaj będzie już nudno bo to wszystko było przy żelazie także Niczego nowego się nie spodziewajcie po
24:15
Speaker A
prostu mamy sobie załóżmy działamy na stop cynku kwasem solnym a następnie na powstały roztwór działamy zasadą sodową I co się dzieje co nie najpierw stop cynku gdzie ten Cynk jest No i on po prostu reaguje sobie z HCL normalnie
24:34
Speaker A
wodr go utlenia z racji niskiego potencjału cynku otrzymujemy zncl2 do wodór gazowy bilans 2 jest okej I to jest roztwór co nie I w tym roztworze mamy kationy cynkowe zn2 plus trochę żeby podnieść wasze jak gdyby taką wyobraźnię chemiczną to od razu
24:57
Speaker A
będziemy pisać w jonowych skróconych ten kation cynkowy on w kontakcie z zasadą sodową którą potem traktujemy nasz stwór najpierw i to tabela rozpuszczalności Pamiętajcie nosy w tablic i pilnujcie takich rzeczy wytrąca się jako osad zno dwa razy wzięte tak
25:17
Speaker A
nie piszę strzałki bo to nie jest wymagane bilansuje mam osad biały który następnie podu nadmiaru zasady rozpuścił i ZN bajka zyc bierzemy d razy wzięte dodajemy Oh minusy Co powstaje ten kompleks znoh 4 razy wzięte kwadratowy i teraz
25:39
Speaker A
tak liczba koordynacyjna to bez zmian bo dwa razy wartościowość macie także Oh jest 2 minus po minusie więc wyjdzie 2 minus na całość co Nie no i 2oh żeby wyrównać wszystko gr obserwacje stop rozpuścił się albo przynajmniej część stopu rozpuściła
25:59
Speaker A
roztwor w kwasie fachowo mówiąc po dodaniu zasady wytrącił się osad to jest ten drugi punkt który następnie rozpuścił się pierwszy drugi i trzeci punkt taka kolejność zdarzeń tutaj występuje ale pytanie do was Co stanie się jeśli ja ten cynk czy ze stopu czy
26:20
Speaker A
po prostu kawałek cynku bryłkę cynku wrzucę od razu do zasady co się stanie Czy coś się stanie Czy nic się nie stanie Jakie jest wasze zdanie taka mała dyskusja chciałbym żeby się wywiązała Co się dzieje z takim metalem
26:37
Speaker A
jak cynk albo na przykład glin z zasadą sodową z roztworem zasady sodowej śmiało Czekam na jakieś sugestie wydzieli się WOT i metal roztworzyć A w jakiej formie Michał będzie metal w roztworze formie możemy się spodziewać kompleksu bardzo dobrze I
27:33
Speaker A
teraz wam pokażę o co chodzi Dlaczego tak w ogóle się stało znowu ta cała nieszczęsna amfoteryczność się odezwała dobra i wracamy sobie do naszego tematu Popatrzcie co się dzieje ten NaOH on albo inaczej to zróbmy Wyobraźmy sobie że nasz cynk on bo wiecie on się
27:53
Speaker A
pokrywa tym tlenkiem ten tlenek potem z wodą nie reaguje No ale mamy kawałek cynku wypolerowany No wrzucamy go do wody to on sobie trochę z nią przereaguje bo ma potencjał mniejszy od wodoru więc reakcja z wodą też będzie
28:03
Speaker A
tak samo jak glin też będzie reakcja No to cynk reaguje z wodą szybciutko pokrywa się tą warstwą pasywacyjna ale wodorotlenek No wiadomo jakaś tam równowaga między tlenkiem a wodorotlenkiem też będzie nie czepiaj miy się szczegółów będzie co Nie on się
28:18
Speaker A
jakoś ochroni przed tym a potem koniec nie ma dalej reakcji ale wydziela się gazowy wodór fajnie no i taki cynk wrzucony do wody tam by mógł stać ist lat i nic nie stao bo się szczelnie ochroni tym tlenkiem nic więcej się nie
28:32
Speaker A
stanie jeszcze bilans d jest OK ale jeżeli Ja dodam właśnie zasady tak jak tutaj to będzie powtórka z rozrywki tak jak macie wyżej napiszę to cząsteczkowo z d razy wzięte dodać NaOH powstaje nam ZN 4 razy wzięte ten kompleks
28:58
Speaker A
na2 dobra no i tyle teraz tu dwójka widzicie zasady działają bardzo niszcząco na wszelkie powłoki pasywujące czy to będzie cynk czy to będzie glin one elegancko wytrzymują znaczy glin wytrzymuje bardzo dobrze te stężone kwasy zaczy mówiłem jakiś czas temu utleniające znaczy
29:22
Speaker A
się już nieo pasac Słaba jedak zasada niszczy to w okamgnieniu ponieważ ona reaguje z Tymkiem zasadowym tak że to rozpuszcza się od razu prawda jeszcze jakby jakiegoś reduktora dodać to w ogóle jak dodamy to równanie stronami to co nam wyjdzie Czego możemy się
29:44
Speaker A
spodziewać tak bilans okej sekundkę sprawdzę jak jest porządku dodaję stronami i mam co ZN i teraz tak Co mi się skróci skróci mi się to z tym tak ZN + 2 H2O d 2naoh daje mi na2 znoh 4 razy wzięte
30:25
Speaker A
do no ty sprawno wszystko jest okk Czy wodór dobrze dałem Jest okej wszystko będzie tak dwa tleny dwa tleny C teraz c jest okej wodory 46 i tak samo jest po stronie lewej też jest 4 i 6 tlen
30:58
Speaker A
Teak widzicie Na czym ona polega ten cyn właśnie reagując z wodą i zasadą sodową prawda będzie się roztwarza na ten kompleks i wod to jest złożenie dwóch reakcji dodanie ich stronami Tak możemy to swobodnie swobodnie zapisać jak macie jakieś pytania to
31:17
Speaker A
proszę śmiało odnośnie tych wymienionych reakcji jeśli pytań brak To przejdę do dalszej części zajęć w porządku a teraz przed nami kolejny metal czyli miedź często ją spotykamy otacza nas ze wszystkich stron Ponieważ cała obecna elektronika elektryka opiera się na tym
31:49
Speaker A
Jakże to pożytecznym metalu który ma tak bardzo dobre przewodnictwo elektryczne cie to St przewodnika elektrycznego i przewodnika cieplnego No w zasadzie nie trudno trudno przecenić miedź jej wartość jest cały czas duża i rośnie z dnia na dzień można powiedzieć jeżeli chodzi o jak
32:14
Speaker A
metal jako taki natomiast Popatrzcie tutaj na jej związki najważniejszy stopień utlenienia jaki ona Posiada to jest drugi Cu2 plus właśnie i ona wtedy przyjmuje barwę tak jak tutaj widz taką jasn niebieską albo przechodzi też na zielony w niektórych związkach zależy od
32:33
Speaker A
tego no gdzie występuje mniej więcej w takiej tonacji kolorystycznej utrzymuje się w przypadku tlenków oczywiście tlenki jak to tlenki z reguły są znacznie ciemniejsze jest po prostu czarna al to już nie powinno dziwić Tym bardziej że tlenek żelaza 2 również jest
32:50
Speaker A
czarny tak to jest miecz metaliczny Oczywiście tutaj w lewym dolnym rogu co jeszcze mogę wam tutaj powiedzieć odnośnie związków miedzi które tutaj zaprezentowałem no to tak tutaj mamy ten siarczan 6 to jest uwodniony on jest taki piękny niebieski jak się go u wodni
33:08
Speaker A
pięć atomów wody cząsteczek wody Przepraszam na jeden jedną cząsteczkę soli znaczy nie cząsteczkę jeden zespół jonów należących do soli tak formalnie powinienem powiedzieć wychodzi Czyli mamy CuSO4 K5 H2O prawda pentahydrat siarczanu 6 miedzi 2 tak można było powiedzieć tu z kolei mamy
33:29
Speaker A
ten chlorek m 2 cucl2 jeżeli chodzi o inne związki które przyjmują taki kolor to jest to na przykład Patyna to jest Taki zielony właśnie objaw pasywacji No można tak to nazwać w odpowiedzi na warunki atmosferyczne ale to musi dło długo trwać to przyjmuje
33:50
Speaker A
taki zielony kolor jest to WLAN hydroksomiedzi 2 tak mówiąc kolokwialnie Nochowo Patyna właśnie no i jak to wygląda jest ta miedź na drugim stopniu węglan hydroksomiedzi czyli hydrokso to jeszcze Oh dorzucam i to jest hydrokso czyli jedno ma Oh zamiast dwóch w tym wypadku
34:11
Speaker A
co3 No i teraz muszę kwadratowy dać tutaj bo to jest plus 1 dwójkę tutaj tak węglan hydroksomiedzi 2 taki jest ogólnie wzór tejże patyny No powstaje na powietrzu podem utleniającego działania tlenu atmosferycznego który to robi bardzo pomału ale robi No i oczywiście
34:28
Speaker A
dwutlenku węgla i wody którymi dysponujemy z racji no tego że w opadach są tyle co z tą miedzią Moi drodzy Jakie są najważniejsze reakcje jeśli o nią chodzi No to wiadomo amfotery święta rzecz tutaj również będziemy mieć z nią
34:42
Speaker A
do czynienia wygląda to po prostu tak że tlenek i wodorotlenek reagują tak samo jak cynk to już nie będę tego drążyć Pamiętajcie tylko że wodorotlenek miedzi 2 jest taki niebieski bardzo ładny jest też często używany jako odczynnik w
34:57
Speaker A
chemii organicznej i tylko tutaj parę reakcji wymienię alkohole polihydroksylowe to wtedy on staje się szafirowy prawda tworzy taki kompleks to jeszcze sobie powtórzymy reakcja biuretowa próba Moi drodzy odznacza jako odczynnik finga próba na te cukry redukujące i ogólnie aldehydy jeszcze parę bym
35:26
Speaker A
znalazł ale to nie jest dzisiejszy temat dzisiaj się Skupmy na tym jak ta miedź przereaguje z metalami na przykład no i co biorę miedź i doprowadzam do reakcji z kwasem azotowym Może najpierw co Sol plus HCL i tą reakcję Zostawię wam
35:49
Speaker A
do rozwiązania powiedzcie mi co będzie jej wynikiem ja będę rozwiązywać następne w międzyczasie na czacie Napiszcie mi co by tutaj powstało wyniku tej reakcji a teraz biorę miedź i z utleniającym wezmę azotowy 5 HNO3 i najpierw rozcieńczony z angielskiego jakbyście
36:09
Speaker A
się pytali można takiego skrótu użyć prawda Albo rozcieńczony jakoś tak No i co nam powstaje miedź utlenia się na drugi stopień utlenienia wchodzi do soli acan 5 miedzi 2 cu NO3 d raz wę waga tutaj azot redukuje się na drugi
36:32
Speaker A
stopień utlenienia jako tlenek azotu 2 sobie zawsze tak mówię rozcieńczony to sobie musi popracować trochę bard bardziej się zredukować więc aż na drugi schodzi dodać do tego woda mamy bowiem miedź się utlenić bilans elektronowy zrobię go w głowie krótko i
36:56
Speaker A
na temat No bo sprawa sobie m miedź to będzie d elektrony bo dwa stopnie różnicy a azot to TR elektrony bo 3 stopnie różnicy więc do S elektronów różnicy dążymy najmniejsza wspólna wielokrotność to też miedź robi razy 3 i azot razy 2 ale ten azot który
37:16
Speaker A
uległ redoks sowi czyli ten tutaj prawda No i zlicz wszystkie Azoty po prawej bo nie każdy się azot zredukował i teraz po lewej je układam mam 3 x 2 daje mi to 6 poor wodór wodę da tutaj wszystko się
37:36
Speaker A
zgadza kontrolnie Sprawdzam tleny po prawej 4 26j sekundę 3 r 6 x 3 18 plus 6 czyli 24 3 x 8 24 tleny się zgadzają reakcja się zgadza a teraz wezmę sobie i przereaguje ją z HNO3 ale stężonym w angielskich źródłach
38:05
Speaker A
Jakbyście szukali to jest concentrated albo stężony polskojęzycznych podaję to dlatego że czasem sam jak nie znajduje odpowiedzi na polskiej Wikipedii No to szukam sobie angielską lepiej trochę wiadomo język chemiczny nie jest trudny tam są wiecie takie same prawidłowości
38:23
Speaker A
jak u nas tylko że nazewnictwo jest proste od lewej do prawej to macie na przykład to byłoby [Muzyka] co nie Cer a nie azotan 52 wszystko idzie lewej na prawo normalnie jedyna różnica A tak to wszystko da radę szybko
38:37
Speaker A
ogarnąć tam macie pewniejsze źródło jest tego więcej poza tym i są też doświadczenia możecie sobie na YouTube wpisać że mieć plus 100 to po polsku kiepsko jak piszecie po angielsku to będzie to sprawdzone jest Nie no wracając Dobra robimy reakcje i tutaj
38:52
Speaker A
jest także ten kwas jak jest stężony to jest leniwy Wyobraźcie sobie wszyst no czyli redukuje się zaledwie na stopień dr czwarty więc mamy NO2 No i C3 dwa razy wzięte tak samo roztwór się robi poza tym zielony bo to jest koloru
39:09
Speaker A
bodajże zielonego No głowy bym sobie nie dał uzyć ale pewnie zielony by ostatni robiłem zadania i taki właśnie pamiętam się pojawił plus woda do tego robi bilans patrzę po miedzi i azocie i teraz właśnie sprawa jest tak że miedź ma różnicy w stopniach d azot
39:27
Speaker A
ma więc ten azot muszę podwoić i dopiero teraz azot ogarniam tutaj daję c No i Uzupełniam wodę na końcu to będzie dwa widzicie Nie musicie się tych reakcji uczyć na pamięć co nie Bo niektórzy z was mają taką tendencję
39:41
Speaker A
żeby zakuć i potem na maturze jakby co napisać nie to patrzcie jest wszystko logicznie ze sobą powiązane no jak komuś dłużej schodzi coś takiego okej no niech sobie pomału robi ale niech to robi sam Niech się uczy bo najgorzej to jest
39:54
Speaker A
nauczyć się na pamięć później zapomnieć później się nauczyć tylko tracicie czas Pamiętajcie To jest chemia jest logiczna tutaj macie podstawowy zespół reguł no a potem wszystko da się z tego ogarnąć tylko trzeba się tych reguł nauczyć i z nich
40:07
Speaker A
korzystać i samo wszystko się ułoży dobra tutaj mam Aha jeszcze kolory tych gazów No to Pamiętajcie sobie że no jest bezbarwnym brunatniejący gazem nieco cięższym od powietrza nieco bo tutaj wychodzi w okolicy tej masy molowej powietrza natomiast NO2 jest gazem
40:28
Speaker A
od powietrza cięższym i brunatnym od razu i takim charakterystycznym zapachu bo on jest rodnikowy tak ma strukturę rodnikow dla ciekawskich NO2 wygląda w taki sposób że mamy sobie azot dwa tleny i tutaj jest tak azot zrobi trzy wiązania i jest okej Co nie tutaj ma
40:45
Speaker A
pary ten tlen wtedy ma par dwie pary i ma ten tlen ma słabo bo mu został jeden elektron bez pary i to jest ów rodnik prawda to jest ten cały tlenek rodnikowy stąd reaktywność skłonność do dimeryzacji czyli dołączenia się w pary
41:00
Speaker A
i tak dalej tok woli dygresji dla zainteresowanych Pamiętajcie rodnik niesparowany elektron To tyle jeśli chodzi o reakcje teraz Jeżeli ktoś znalazł tutaj jakoś napisał to okej ale ta reakcja nie zachodzi Pamiętajcie Dlaczego Dlatego że potencjał miedzi jest większy od zera a wodór jest tutaj
41:18
Speaker A
najsilniejszym utleniaczem W tym zestawieniu on ma potencjał zero czyli tego nie utlenienie o tym miedź reaguje tylko z utleniającymi teraz dla kontrastu przypomnienie o pasywacji weźmy sobie na przykład to żelazo Spójrzcie żelazem sprawa wyglądałaby tak że żelazo wrzucone do najlepiej gorący
41:41
Speaker A
stężony bo to pewne że wtedy spast H2 HNO3 gorąc stężony już nie będę pisać szkoda czasu mamy co szczelną warstwę tego i on tak uszczelni obu to się nazywa tym żelazem oksydowany też przez niektórych spotkać z czymś takim oksyda to jest
42:01
Speaker A
takie czarne właśnie tą warstwą tlenku pokryte żelazo tak chronione przed korozją że to stężony gorący No to NO2 bankowo się wydziela i zostaje jeszcze woda teraz bilans trzeba zrobić No to tutaj właśnie jeden elektron więc dwójkę tu dwa i wystarczy wszystko jest chyba
42:20
Speaker A
okej Tak jest OKE jak najbardziej tak mi spasa właśnie żelazo co no tooli dygresji tak to wygląda wiecie na maturze się często pisze że brak reakcji ale trzem napisać że pasywacja już nawet tej reakcji Nie musicie umieć ale pasywacja co nie jakby
42:36
Speaker A
ktoś się ktoś się was o to Pytał to nie że nie zachodzi tylko że pasywuje to jest różnica Dobra to tyle jeśli chodzi o mieć czas nas goni także Przejdźmy Przejdźmy dalej Moi drodzy ostatni bohater dzisiejszego wieczoru czyli srebro AG z
42:56
Speaker A
łaciny argentu metal już szlachetny element biżuterii bardzo cenionej przez wiele osób i stosunkowo taniej w porównaniu do złota którego nie omawiam bo nie jest jakoś specjalnie dla was konieczne srebro Natomiast pojawia się jako też odczynnik chemiczny i teraz tak tu na dole macie
43:14
Speaker A
srebro metaliczne taki samorodek ono w przyrodzie występuje normalnie No wiadomo jak już gdzieś było to raczej ktoś to zabrał i sprzedał ale no ogólnie może gdzieś tam być jeszcze tak Natomiast tutaj po prawej Mae osad chlorku żelaza Przepraszam nie
43:31
Speaker A
chlorku żelaza tyko chlorku srebra Pamiętajcie że srebro praktycznie każda sól jest nierozpuszczalna wytrąca się w postaci osadu wyjątkiem jest azotan 5 AgNO3 stosowany również jako farmaceutyk z racji bakteriobójczych właściwości żelaza oraz octan powiedziałem azotan 5 żelaza 3 azotan s chciałem powić
43:54
Speaker A
pram jeszcze srebra czyli ch3co nie to są rozpuszczalne sole dwie który o których pamiętam reszta to praktycznie zawsze osad będzie to jest takie charakterystyczne te sole też są nietrwałe żelazo się chętnie redukuje I tutaj macie właśnie potem ślad
44:16
Speaker A
zredukowane żelazo czernieje i to jest element wykorzystywany w fotografii takie żelazo cały czas mówię żelazo srebro Sorry zmęczony jestem Wybaczcie SB właśnie jest wykorzystywany w fotografii dlatego że dzięki temu Dzięki temu można zaczernić klisze fotograficzną No i mamy
44:36
Speaker A
zdjęcie teraz już się tego nie robi bo wszyscy mają cyfrówki czy lustrzanki cyfrowe ale wykorzystywane jest nadal na przykład do zdjęć RTG tak Tam też to srebro jest redukowane i zaczernia klisze jest okej a tutaj macie próbę Tol służącą do wykrywania aldehydów
44:55
Speaker A
pozwolę sobie ją rozpisać bo tego raczej tak nie znajdziecie łatwo jak w ogóle ja to robię biorę sobie roztwór soli srebra niech to będzie ten azotan 5 AgNO3 prawda No i dodaje do niego wody amoniakalnej prawda Czyli NH
45:21
Speaker A
3W wodnym Ale to sobie może w sumie podarujemy to zrobi wiecie Bo cząsteczkowo to trochę jest zabawy mam po prostu roztworze te kationy AG plus i tam czasami jest na maturze że dodaje się jakiegoś chlorku amonu na przykład no i
45:38
Speaker A
ku zdziwieniu nie wytrąca się o Dlaczego Dlatego że to AG plus ono w reakcji z amoniakiem tworzy rozpuszczalny kompleks i to nie jest kation amonowy uwaga tylko amoniak jako taki prawda go pisze luzem bez ładunku też nie wpływa na ładunek
46:04
Speaker A
kompleksu to jest taki kation i to będzie diamina srebrzan co nie coś takiego i tu można byłoby jeszcze chlor dodać ewentualnie jakby to faktycznie miały być ten chlorek srebra tak Czyli tutaj plus to c minus No i cząsteczkowo
46:22
Speaker A
to by nam wyszło już nie patrząc na te stronę reakcji coś takiego czyli chlorek diamina srebrzan coś takiego I to jest właśnie ten składnik czynny w owej próbie to lensa to srebro bardzo chętnie porów znaczy w kontakcie z
46:43
Speaker A
aldehydami redukuje się i wytrąca na dnie próbówki jako właśnie takie lustro srebrowe Pamiętajcie też o świetlnym rozkładzie halogenków srebra chlorku czyli agcl Prost światła Han przechodzi nam W AG i uwalnia się do tego chlor prawda to nam zaczernia klisze
47:06
Speaker A
fotograficzną i tyle To najważniejsze rzeczy jeżeli chodzi o te metale z dook teraz jestem do waszej dyspozycji czekam na jakieś sugestie O której by logia Kasia jak się wyrobię Postaram się o 9:00 zacząć Przepraszam dzisiejsze opóźnienie ale miałem trochę problemów
47:25
Speaker A
organizacyjnych do To w takim razie jak macie pytania śmiało jeśli nie to widzimy się za około kwadrans okej pytań brak w takim razie do zobaczenia na biologii Dziękuję za udział w zajęciach No i niebawem dołączcie do kolejnych Trzymajcie się i
48:07
Speaker A
do zobaczenia
Topics:żelazocynkmiedźsrebrochemia nieorganicznametale bloku Damfoterycznośćreakcje chemicznematura chemiatlenki żelaza

Frequently Asked Questions

Jakie są główne formy żelaza omawiane w lekcji?

W lekcji omówiono metaliczne żelazo, magnetyt oraz syntetyczne tlenki żelaza(III) i żelaza(II), wraz z ich właściwościami i kolorami.

Co oznacza amfoteryczność tlenku żelaza(II)?

Amfoteryczność oznacza, że tlenek żelaza(II) reaguje zarówno z mocnymi kwasami, jak i mocnymi zasadami, tworząc odpowiednio sole lub kompleksy.

Dlaczego ważne jest zapamiętanie kolorów związków żelaza na różnych stopniach utlenienia?

Kolory związków żelaza na stopniach utlenienia II i III są istotne w chemii analitycznej i mogą pojawić się na egzaminie maturalnym jako element identyfikacji związków.

Get More with the Söz AI App

Transcribe recordings, audio files, and YouTube videos — with AI summaries, speaker detection, and unlimited transcriptions.

Or transcribe another YouTube video here →