Darmowe Korepetycje z Biologii, spotkanie 14: Układ odd… — Transcript

Dobry wieczór. Witajcie serdecznie. Dzisiaj układ pokarmowy. Jeszcze moi drodzy na tym spotkaniu z biologii. Przepraszam bardzo za przesunięcie zajęć, no ale nie mam najlepszego tygodnia, także musicie mi wybaczyć niedyspozycję. Postaram się możliwie szybko i w miarę przystępny sposób przedstawić wam

podstawowe zagadnienia z tego układu. Jeśli macie do mnie jakieś pytania, to bardzo proszę o zadawanie ich na czacie. Tymczasem przejdźmy do zajęć. Mam nadzieję, że wszystko widać na tablicy. No i teraz tak krótko i na temat, jak ten układ oddechowy zbudowany jest.

Nie wiem czemu cały czas mi się myli z pokarmowym, mniejsza z tym. Układ oddechowy. Do czego służy? Do oddychania, mówiąc po ludzku, a tak konkretnie do wymiany gazowej, czyli do pobierania tlenu i usuwania nadmiaru dwutlenku węgla z naszego organizmu, aby tym

sposobem po prostu, aby tym sposobem zapewnić sobie stały dopływ niezbędnego składnika w oddychaniu komórkowym, czyli tlenu, jak również usunąć jego główny metabolit, czyli dwutlenek węgla. No jeszcze też po części wodę, ale tutaj trudno mówić o jakiejś istotnej funkcji ze strony

układu, przepraszam, oddechowego, odnośnie usuwania tego nadmiaru wody. Teraz tak, przejdźmy może do konkretów, co jest ważne w tym przypadku układu oddechowego, jego anatomii. Dzielimy go na drogi oddechowe i powierzchnię wymiany gazowej, czyli płuca. Drogi oddechowe z

kolei dzielimy na górne i dolne. Górne drogi oddechowe wyglądają tak: mamy najpierw jamę nosową albo jamę ustną, są dwie alternatywy, następnie jedna i druga schodzą się w gardle i mamy barierę w postaci nagłośni, która oddziela nam drogi górne

od dolnych. W dolnych drogach oddechowych mamy już krtań i następnie odwi oskrzela [Muzyka], główne i potem oskrzela płatowe i tak dalej aż do małych oskrzelików i na końcu. Jak wyglądają? Są zbudowane z takich pierścieni chrzęstnych, które są powleczone od wewnątrz nabłonkiem, a od

zewnątrz uzupełnione tkanką mięśniową. No i te pierścienie mają zdolność, znaczy one tak gwarantują zachowanie kształtu, sztywność pewną tych przewodów w postaci oskrzeli, a jednocześnie zapewniają możliwość regulacji pewnej światła tych przewodów. No, takim schorzeniem, w którym w

przypadku którego mamy do czynienia z nadreaktywnością, na przykład astma, ta nadreaktywność objawia się właśnie zbytnim skurczem tych oskrzeli w pewnych sytuacjach. Ale to nie o tym, może na razie to tyle, jeśli chodzi o zarys drogi oddechowej. No, płuca są na

końcu. Jak płuca są z kolei zbudowane? To jest coś takiego, że macie sobie te grona, grona pęcherzyków płucnych, które są skonstruowane tak, macie sobie nabłonek jednowarstwowy płaski, prawda? No i z tego nabłonka jednowarstwowego płaskiego są pęcherzyki zbudowane, ich bardzo dużo,

przez to powierzchnia wymiany gazowej jest dosyć spora. Następnie są z drugiej strony oplecione naczyniami włosowatymi, doprowadzającym krew i odprowadzającym ją po utlenowaniu. Cała wymiana gazowa sprowadza się do tego, ja tu może narysuję w powiększeniu barierę powietrze-krew, że macie sobie z jednej strony nabłonek ten od płuc, potem macie to naczynie, też ma swój nabłonek, prawda, zwany śródbłonkiem, prawda, i dodatkowo jeszcze od strony wewnętrznej macie płuca, jest taka warstwa zwana surfaktantem, takiego śluzu, może nie śluzu, to złe słowo, bardziej powiedziałbym

naturalnego detergentu, który ma właściwości emulgujące, zapobiega zlepianiu się pęcherzyków, tak, mydło prawda, pokrywając od strony wewnętrznej te pęcherzyki i on też jakoś w tej wymianie gazowej można powiedzieć pośredniczy, takie jest jego, takie jest jego zadanie. Generalnie tyle, jeśli chodzi

na razie o podstawy anatomii. Proszę, jak macie jakieś pytania, to bardzo proszę o ich zadawanie. Przejdźmy dalej teraz. Tak, moi drodzy, jeżeli chodzi o funkcjonowanie, to tutaj jest ważniejsze, najbardziej istotne jest to, jak mamy ten układ oddechowy, to wiecie, ten wdech i

wydech, prawda? Czyli cała akcja oddechowa, dzięki czemu jest możliwa. No sprawa wygląda w sposób następujący: za wdech są odpowiedzialne mięśnie, jest to akt czynny, wydech jest aktem z kolei biernym. Jeżeli mówimy o wdechu, to w dwóch rzutach zrobię najpierw zoku, powiem w taki sposób: żebra są

tak dachówkowato położone, prawda, klatka się nam domyka od tej strony, bardziej bym to ujął, zzu mostek będzie, no i potem mamy przeponę, powiększa się wymiar przedni klatki piersiowej, a z kolei przepona idzie nam w dół, przez co zwiększa się ten wymiar

górno-dolny, tak można to ująć, przez objętość całej klatki piersiowej jest powiększona. Za to uniesienie odpowiadają mięśnie międzyżebrowe, natomiast wydech polega na rozkurczu przepony i rozkurczu mięśni międzyżebrowych. Przepona wtedy wędruje z powrotem do góry, a mięśnie

międzyżebrowe opuszczają z powrotem nasze żebra. No i tak wygląda to oddychanie. Jest regulowane za pomocą współpracy układu, wiecie, układu somatycznego nerwowego, czyli nerwów tych, które sterują mięśniami bezpośrednio, jak również autonomicznego, czyli nerwu błędnego jako takiego, który ma za zadanie

hamować, hamować proces wdechu. Tak to wygląda w ten sposób, że są ośrodki pobudzające wdech i one doprowadzają do skurczu tych mięśni. Jak osiągnie to pewną granicę, to wtedy sygnał jest wysyłany nerwem błędnym, żeby mięśnie rozluźnić. No i taki mamy rytm oddechowy wyznaczony, po

prostu zapewniając stabilność akcji oddechowej. On dodatkowo może być przyspieszany bądź zwalniany przez ośrodki regulujące intensywność oddychania i to na przykład będzie w rdzeniu przedłużonym taki ośrodek oddechowy zlokalizowany. On jest wrażliwy na stężenie dwutlenku węgla, dokładnie węglanu osocza

rozpuszczonego, który to wodorowęglan będzie nam powodować przyspieszenie reakcji oddechowej, bo on jest śladem po intensywnym metabolizmie, a intensywny metabolizm to równa się zwiększenie ilości dwutlenku węgla, zmniejszenie tlenu i zwiększone zapotrzebowanie na ten tlen. Tak, dlatego dobrym wskaźnikiem to będzie pH, też pośrednio jest takim

indykatorem określającym aktywność metaboliczną naszego ustroju. Im niższe pH, tym ustrój dąży do zwiększenia akcji oddechowej, żeby wyrównać tę kwasicę. Tak można powiedzieć sobie ogólnie, czyli nagromadzenie protonów, protonów w naszym ustroju. Można te protony częściowo, jakby ich stężenie zniwelować

przez zwiększenie częstości oddychania. Tak, ale może nie o tym. Dobra, to tyle w zarysie, jeśli chodzi o fizjologię oddychania. No wymiana gazowa jest bardzo prosta, po prostu macie sobie tlen i ten tlen łączy się z hemoglobiną, hemoglobiną, prawda, i w takiej formie jest

transportowany w tkankach. Z kolei odysocjuje. To wygląda tak, że jak macie sobie hemoglobinę, taka krzywa dysocjacji, z krzywą wiązania tlenu, przepraszam, w zależności od jego stężenia i to wygląda tak: no, ona jest esowata, czyli to jest coś takiego,

jak macie tkanki, tam jest niskie pH, na przykład wysoka temperatura i tak dalej, to ta krzywa trochę bardziej się kładzie, mówiąc obrazowo, bo co tutaj jest w ogóle? Tutaj macie stężenie, tu macie procenty, w jakim procencie hemoglobina jest wysycona i

ona maksymalnie oczywiście 100 osiąga, nie więcej, a tutaj macie stężenie tlenu, no, ciśnienie parcjalne, mówiąc profesjonalnie, co nie? No i jak jest ta sytuacja, że to na różowo ta krzywa, to jest w tkankach, to wtedy widzi się, że

nawet przy określonym ciśnieniu parcjalnym mniejsze jest to związanie hemoglobiny z tlenem, prawda? To znaczy, że ona bardziej ten tlen oddaje, tak można nawet takie strzałki tutaj stąd dotąd będzie oddawanie tlenu, oddaje tlen. Natomiast jak jest potem w płucach,

ta hemoglobina, tam jest niska temperatura, może napiszę te warunki dla płuc: temperatura idzie w dół, pH do góry, z kolei bo jest wolny metabolizm, no i wtedy nasza hemoglobina łatwiej ten tlen wiąże, chętniej, przez co no generalnie jakoś doprowadza do

tego, żeby związać efektywnie. To regulują aktywności hemoglobiny, czyli związana obecnością jakichś elementów w otoczeniu, które wpływają na jej aktywność. To jest takie charakterystyczne dla hemoglobiny jako takiej. Widzicie, tutaj macie na niebiesko płuca. Tak wygląda krzywa wiązania

hemoglobiny w płucach, potem to się tak zmienia aż do różowej w tkankach właśnie ze względu na zmianę warunków.

hemoglobiny w płucach potem to się tak zmienia aż do różowej tkankach właśnie ze względu na zmianę warunków czyli podniesienie temperatury i obniżenie pH dobra i ten jest tak sukcesywnie przekazywany no po drodze jeszcze mioglobina się trafia mioglobina z

hemoglobiną zawsze wygrywa pod kątem wiązania tlenu Czyli będzie tak że ten tlen zawsze będzie przejęty przez przez moglin dobra jakieś pytania to proszę bardzo zadawajcie śmiało jestem do waszej dyspozycji teraz chwilę poprzecz porowy oczywiście natomiast nie jest zależ od

naszej woli sposób bezpośredni to jest takie charakterystyczne Dobra wracam do tablicy skupiłbym się tylko nau elementach teraz tak może przydałoby się coś o spirometrii Co to jest spirometria to jest taka próba jak gdyby zbadania czynności p pod kątem

objętości oddechowych i można zadać sposób statyczny albo dynamiczny statycznie to macie pokazane czas i objętość prawda pokazanie zmiany objętości w czasie cz tu objętość równolegle Ten wykres można też rzutować w taki sposób że macie pokazany pokazaną objętość w zależności

od przepływu tak czyli na przykład tu byłaby objętość na czas przepływ to jest takie wykorzystywane w klinice prawda specjalnie oznaczenie zaraz pokażę jak to wygląda czyli V na t i sprawa wygląda w sposób następujący tutaj sobie zrobimy Taką zwykłą spirometry czyli pomiar tych

objętości A to będzie po prawej ta dynamiczna No i teraz tak jak sobie mierzycie te objętości to najpierw tak wdech wydech wdech wydech na spokojnie normalnie potem robimy maksymalny wdech tak się umówmy wdech na maksa i potem wydech na maksa taki

intensywny PR No i wracamy do naszego normalnego rytmu oddychania teraz jakie objętości oddechowe nam się tutaj pojawiły to jak gdyby ilość powietrza objętość którą tutaj mamy w tym normalnym oddychaniu To jest tak zwana objętość oddechowe czyli t volum TV jak sobie bierzecie dodatkowo

ten wdech na maksa Proszę bardzo czyli to będzie stąd dotąd powiedzmy Tak Zaznaczam Żeby tylko było dla was zobrazowane dobrze to jest to zapasowa objętość wdechowa czy A jak sobie robicie wydech na maksa to w porównaniu do tego tej normalnej oddechowej objętości

to będzie to to taka objętość oczywiście to rzutuj potem najemy to koloruję żeby to było widać I to jest ta expiratory reser czyli zapasowa objętość wydechowa dodatkowo część powietrza w ogóle nie bierze udziału wymianie gazowej objętość jest to objętość zapasowa zalegająca bardzie

residual volum coś takiego No i tyle tak te objętości się dzielą natomiast najważniejsze dla nas są dynamiczne parametry bo wiecie może ktoś normalnie że tak powiem mieć to objętości ilościowo Aha jeszcze oczywiście Vital capacity zapomniałem Czyli że jak jest całość to zapasowa

wdechowa wydechowa plus ta życiowa to łącznie totalnie mamy objętość życiowa tak to czyli ta zalegająca daje to dobra jak sobie zrobicie to po prawej ten dynamiczny wykres to on wygląda w taki sposób ktoś Mia spirometr to już pewnie kojarzy że najpierw sobie

zaczynamy od małej objętości objętości zerowej robić w robimy tak na spokojnie zaczy po wdech i potem w sposób taki dynamiczny wydech i pierwsze objętości One są wydmuchiwane bardzo mocno potem nam przepływ spada aż objętość osiąga wartość początkową nie I tutaj takie

parametry są ciekawe w tej spirometrii jak na przykład ten przepł przep w tym miejscu maksymalny przz dodatkowo jeszcze możemy sobie taki parametr zobrazować jak moi drodzy tutaj będzie Force expiratory Volume co nie czyli nasilona objętość wydechowa szczególnie w pierwszej

sekundzie nas interesuje to jest taki najważniejszy parametr Czyli jak mamy sobie objętość którą sekundo ileś z tej całej objętości i jest taki wskaźnik to podam jako ciekawostkę że dzieli się T nasiloną w pierwszej sekundzie objętość na całą życiową i to jest dodatkowo jeszcze

przedrostek f można spotkać czyli Force Vit capacity nasilona objętość Życiowa jak już na maksa tak oddychamy to wiecie to jest takie po prostu określenie nie o to chodzi i on powinien mieć jakąś wartość określoną przyznam sz nie pamiętam musiałby mieć tabelkę z normami

powiedzmy sobie że będzie plus minus 90 tak to jest okej jeżeli on spada za bardzo to znaczy że ktoś okej robi wydech Ale robi go wolno może tak na czerwono to zaznaczmy proszę bardzo o jest to za wolno Ten wydech generalnie

sumaryczna objętość tak wyjdzie taka sama ale za wolno to idzie i to oznacza że jest jakaś przeszkoda w postaci zwężenia o skrzeli Jak to się mówi obturacyjna i to na przykład można zaobserwować podczas przebiegu astmy to jest bardzo

charakterystyczne to zmniej obję wydechow dobra trochę się rozgadał pytania to proszę bardzo jestem do waszej dyspozycji jeśli nie to wracam do omówienia tematu dobrze Co jeszcze ciekawego Team jako taki może się pojawić bo to jest choroba Nazwijmy to w ten sposób coraz

bardziej mna oczywiście nie jest to dobry znak ale tak to w naszych czasach jest Czym jest A ta astma jak macie sobie oskrzela to zróbmy sobie w przekroju one wyglądają tak że jest ta błona śluzowa nie w środku do tego

dochodzą chrząstki mięśnie prawda jakbyśmy mogli tak perspektywistycznie narysować to skrzela to ja rysować nie potrafię także wybaczcie mi z góry mój brak talentu No ale nieważne są tutaj te krząstek postci takie Pierścieni pomiędzy nimi są pasma mięśni gładkich No i tyle i to jest nasze

oskrzele tak sobie Wyobraźmy a tu jest w środku jego światło jak ktoś ma astmę to ma skłonność do czegoś takiego że jego oskrzele ono kurczy się za bardzo ma zmniejszone światło przez to tak jak macie tutaj są te chrząstki tu i

tu to ta błona mięśniowa jest taka wciśnięta między te szki tak zaciska się na nich prawda tak jak pierścionek na zbyt małym palcu jedna rzecz i do tego gromadzi się też śluz tutaj który stanowi kolejną barierę na drodze do

efektywnego wydechu zasadniczym problemem osób chorych na astmę jest brak możliwości wych tej C zwężenia dróg oddechowych zwężenia światła Jak się leczy astmę no należy przede wszystkim te oskrzela rozszerzyć tak to jest pierwszy Filar leczenia astmy a drugi opiera się na tym żeby

zmniejszyć stan zapalny który doprowadza do zgrubienia tej błony śluzowej oraz wydzielania tego śluzu i na tym się generalnie opiera prawidłowe leczenie astmy No na chwilę obecną na szczęście mamy leki które pozwalają to osiągnąć sposób w miarę bezproblemowy dobrze Co jeszcze

ciekawego Myślę że tutaj W tym układzie oddechowym za bardzo pisać się nie można Myślę że z zasadniczych kwestii to jest tyle trzeba byłoby ewentualnie jakieś konkretne zadanie sobie rozważyć także jestem do waszej dyspozycji póki co przez pewien czas

Proszę Zadawajcie mi pytania śmiało postaram się na W miarę możliwości odpowiedzieć też mam pytanie odnośnie kwestii technicznych Czy da się oglądać czy znowu jest jakiś problem z obrazem Oczywiście jeśli chodzi o mięśnie o skrzeli tak widzę komentarz od Natalii

to budują je mięśnie gładkie jako takie na rozkurz tych mięśni wpływa na przykład coś takiego jak adrenalina i wszystkie pochodne adrenaliny substancje ogólnie cały układ współczulny będzie odpowiadał za rozszerzanie skrzeli natomiast przywspółczulny odpowiada za przywspółczulny odpowiada za skurcz

skrzeli to jest charakterystyczne dla działania układu autonomicznego A ogólnie jak wam idą matury przygotowania do egzaminu arkusze zadania Jakie narządy układu oddechowego stanow przestrzeń martwa natal musimy sobie najpierw zdefiniować Co to jest ta przestrzeń martwa to jest coś takiego że

tam nie mam wymiany gazowej co nie teraz popatrz na cały układ oddechowy jak masz płuca i pęcherzyki No to skz rozk skz rozk czyli tam to powietrze jest cały czas wymieniane ale jak masz oskrzela No to one są raczej rurami takimi Wiadomo

mają pewne możliwości co do zmiany swojego światła ale są usztywnione przez chrząstkę więc tam nie ma skurczu nie ma wymiany powietrza i tam nie ma też wymiany gazow znaczy wymiany powietrza w takim charakterze że wiesz o co mi chodzi nie ma tej

wymiany gazowej jest tylko ruch prawda ale nie jest on w sposób bezpośrednio przez te narządy wywołane Czyli takimi będą no wszystkie drogi oddechowe od góry do dołu możemy sobie z górnych zrobić mą ó gardło potem z dolnych krtań

chwi i oskrzela Tak możemy to streścić Zadawajcie mi pytanie waszej dyspozycji moi drodzy okej moi drodzy nie ma pytań widzę od was także będę pomału kończył Sorry że tak krótko ale tutaj nie mam co za dużo powiedzieć Zresztą mam paskudny tydzień

Także wybaczcie mi postaram się w następnym tygodniu trochę dłużej z wami zostać Dziękuję za udział w zajęciach i zapraszam na kolejne Postaram się żeby były w niedzielę umówione wcześniej terminie Trzymajcie się i do zobaczenia cześć