Darmowe Korepetycje z Biologii: Genetyka – podstawy mol… — Transcript

Korepetycje z biologii o genetyce: budowa DNA, RNA, procesy molekularne oraz mitozie i mejozie.

Key Takeaways

DNA i RNA różnią się strukturą i funkcją, ale oba są kluczowe dla przechowywania i ekspresji informacji genetycznej.
Zasada komplementarności zasad azotowych zapewnia stabilność i dokładność replikacji DNA.
Procesy transkrypcji i translacji są podstawą syntezy białek na bazie informacji genetycznej.
Mitoza i mejoza to kluczowe procesy podziału komórkowego, różniące się funkcją i efektem końcowym.
Wirusy, zwłaszcza retrowirusy, wykazują unikalne mechanizmy, takie jak odwrotna transkrypcja.

Summary

Omówienie budowy materiału genetycznego DNA i RNA oraz ich podstawowych różnic.
Wyjaśnienie zasad azotowych, komplementarności i podwójnej helisy DNA.
Opis procesów molekularnych: transkrypcja, translacja i replikacja.
Przedstawienie organizacji DNA w chromosomach i roli białek histonowych.
Porównanie RNA i DNA, w tym różne typy RNA i ich funkcje.
Wyjaśnienie cyklu komórkowego, mitozy i mejozy oraz ich znaczenia biologicznego.
Omówienie wyjątków w biologii, takich jak wirusy i retrowirusy (np. HIV).
Podkreślenie zasady komplementarności i jej roli w zachowaniu informacji genetycznej.
Dyskusja o allelach i ich związku z sekwencją nukleotydów DNA.
Interakcja z uczestnikami, odpowiadanie na pytania i wyjaśnianie trudniejszych zagadnień.

Chapters

Full Transcript — Download SRT & Markdown

Speaker A

Dobry wieczór. Witam was serdecznie na kolejnych zajęciach z biologii. Tym razem zajmiemy się genetyką, dokładnie budową materiału genetycznego DNA, RNA oraz przemianą, jakim on ulega, czyli transkrypcją, translacją oraz replikacją. Do tego chciałbym omówić cykl komórkowy, czyli mitozę i mejozę.

Speaker A

Proces, który nie jest cyklem, ale jest również istotny w funkcjonowaniu żywych organizmów. Bardzo proszę o zadawanie mi pytań. Jestem do waszej dyspozycji w trakcie zajęć. Postaram się na nie odpowiadać. Proszę chwilę cierpliwości. Tak. Mam nadzieję, że widać dobrze tablicę. Jeżeli coś

Speaker A

byłoby, znaczy coś nie funkcjonowałoby dobrze, proszę poinformujcie mnie na czasie tym na czacie. Tymczasem przejdźmy do prezentacji. Moi drodzy, co to jest DNA?

Speaker A

Chemicznie jest to kwas deoksyrybonukleinowy, czyli zbudowany z cukru deoksyrybozy oraz zasad azotowych połączony dodatkowo z forfanami. Jeżeli chodzi o skład pierwiastkowy, to tutaj popatrzcie, mamy zasadniczo najważniejsze pierwiastki, które budują żywe organizmy, czyli wodór, tlen oraz węgiel budujące węglowodany. Do tego

Speaker A

dochodzi jeszcze azot, który jest obecny także w białkach oraz fosfor. Z pierwiastków biogennych brakuje nam tutaj jeszcze siarki, która w całości dopełniałaby kompletu tych wszystkich istotnych pierwiastków. Jeżeli chodzi o budowę molekularną, to tutaj możecie zobaczyć, że DNA układa się w taką helisę

Speaker A

podwójną, która w przybliżeniu osiąga właśnie taki, taki wygląd. Posiada dwa wcięcia, większe i mniejsze. No i w zasadzie tyle. Tutaj takich szczegółowych informacji nie ma co na razie analizować. Przejdźmy do kolejnego slajdu. Przepraszam.

Speaker A

Proszę bardzo. Tak, tutaj macie pokazaną organizację tego materiału genetycznego od fragmentu DNA tutaj aż przez ponawijane DNA w przypadku organizmów eukariotycznych na specjalne białka zwane histonami przez zawinięte w pętle histony zwane solenoidem.

Speaker A

Dla osób zainteresowanych z fizyką to to samo co zwojnica. No i faktycznie tak to wygląda. Jest pozawijane w taką spiralkę. Potem mamy pętle z pętli, czyli pętle solenoidu. No i na końcu chromosom formowany z jednej, znaczy z dwóch chromatyd. Tak generalnie wygląda

Speaker A

organizacja materiału genetycznego. Jak już wspomniałem na początku, kwas DNA jest zbudowany z zasad azotowych. Obok niego mamy również RNA, które jest takim odpowiednikiem.

Speaker A

Aczkolwiek nieco się różni i właśnie różni się jedno spośród zasad azotowych. Zasady azotowe dzielimy na grupy pirymidyny i puryny. Do puryn należy adenina i guanina, do pirymidyn natomiast cytozyna i tymina, które występują w cząsteczkach DNA oraz występujące w RNA uracyl. Ważna rzecz,

Speaker A

jeżeli chodzi o budowę kwasu deoksyrybonukleinowego i poniekąd rybonukleinowego też, to są ważne elementy, mianowicie takie, że łączą się ze sobą tylko określone zasady azotowe z dwóch przeciwległych stron i to jest ta cała zasada komplementarności.

Speaker A

Tak jak tutaj widzicie adeninę po prawej stronie, to ona łączy się zawsze tylko z tyminą bądź uracylem.

Speaker A

Jeżeli mamy naprzeciwko siebie dwie zasady azotowe i łączą się wiązaniem podwójnym wodorowym. Tak samo cytozyna zawsze łączy się z guaniną wiązaniem potrójnym. I dzięki tej komplementarności w przypadku DNA, który pozwolę sobie wrócić do wcześniejszych slajdów, popatrzcie, jest właśnie

Speaker A

jedna zasada naprzeciwko drugiej. Tu macie pokazane tyminę z adeniną, dwa wiązania wodorowe, cytozyna z guaniną trzy. I dzięki tej zasadzie, to, że pasują do siebie z jednej i drugiej strony te zasady azotowe, to mamy cały czas zachowaną stałość składu naszego

Speaker A

materiału genetycznego, bo jak powstaje druga nić, to ona powstaje na bazie jednej, tak? W związku z czym na bazie wzorca, który jest stały, powstaje nić, która jest jego idealnym odbiciem. No i na jej podstawie powstaje kolejna i tak dalej, i tak dalej. W

Speaker A

związku z czym ten materiał nie ulega zmianie co do ilości i jakości. To zapewnia nam stałość informacji genetycznej. Bardzo ważna zasada komplementarności. Pamiętajcie o tym na egzaminie.

Speaker A

Jeżeli chodzi o porównanie tych dwóch kwasów nukleinowych, to popatrzcie raz jeszcze DNA po prawej jest dwuniciowe, a RNA po lewej jednoniciowe. Choć moi drodzy, od tego to wiadomo, nie jest to ścisła reguła. Jak macie RNA, to ono

Speaker A

występuje w postaci takich jednoniciowych fragmentów, które jednak w pewnych rejonach są połączone tymi komplementarnymi wiązaniami. Tak jest w przypadku na przykład RNA transportującego, czyli tRNA albo rybosomalnego. Są jeszcze inne rodzaje, na przykład małe, jądrowe i tym podobne. Ważne jest to, że

Speaker A

ona jest w pewnym momencie połączona. Tak, te zasady azotowe pasują do siebie, ale to nie jest na zasadzie, że dwie nici są, tylko jedna się po prostu tak zawija i łączy. A jak macie DNA, no to jedna do

Speaker A

drugiej musi pasować. Ale takim w zasadzie głównym odstępstwem są wirusy. Z reguły wirusy też przeczą innym regułom przyjętym dla biologii. Tak, tutaj u wirusów możemy spotkać RNA, które jest dwuniciowe i jednoniciowe DNA. Pamiętajcie o tym. Takim znanym RNA, który dodatkowo jest

Speaker A

retrowirusem, jest wirus HIV. Dla przypomnienia, retrowirus to jest wirus, który z RNA tworzy sobie DNA, bo generalnie w organizmach żywych cały czas mamy taki ciąg zdarzeń, pozwolę sobie to rozpisać. Na bazie DNA, które może być do tego samo powielane, czyli

Speaker A

ulegać replikacji. Mamy syntetyzowane RNA, które jest matrycą, wzorcem dla naszej, znaczy naszej całej informacji genetycznej do produkcji białka bezpośrednio. No i powstaje nam to białko, prawda, w procesie translacji. To taki mamy, prawda, regularny cykl u organizmów żywych.

Speaker A

Retrowirus może dokonać oczywiście z wykorzystaniem środowiska komórki zwierzęcej przejścia z RNA na DNA i to jest tak zwana odwrotna transkrypcja.

Speaker A

Pamiętajcie o tym, bo się to często dosyć pojawia na egzaminach. To tak dla waszej informacji, przypomnienie. Na pewno o tym pamiętacie, ale nigdy nie zaszkodzi powtórzyć. Dobrze, pozwolę sobie na chwilę przerwy. Widziałem jakieś pytania do mnie.

Speaker A

Tak, Aga, nie ma problemu. Po zajęciach postaram się wszystko przeczytać. Ja przepraszam najmocniej, mam mało czasu na odpisywanie wam. Wiem, że część osób do mnie pisze osobiście. Jestem teraz w szczycie pracy, także wybaczcie, ale nie dam rady na razie nawiązać każdego

Speaker A

kontaktu. Szczyt ciekawości, jak występuje związek między allelem a sekwencją nukleotydów? Czy każdy to inne ułożenie nukleotydów DNA? Piotr, krótko musimy zdefiniować, co jest co. Gen to jest fragment na DNA, czyli jakiś tam ciąg zasad azotowych, który stanowi pewną informację genetyczną. Dokładnie.

Speaker A

Będziemy to rozgryzać na następnej lekcji. Gen może mieć różne warianty, czyli różne allele, tak to się nazywa.

Speaker A

Pytasz się mnie, czy allel to inna sekwencja? No po prostu tak, nowe białko, nowy układ nukleotydów, inna sekwencja, prawda, w danym fragmencie DNA. Tyle. Inny gen, inne ułożenie zasad, inne białko. Wróćmy do prezentacji. Tutaj macie porównane tak pokrótce różne rodzaje RNA i od lewej

Speaker A

strony na górze macie transportujące RNA, czyli te tRNA. Potem po prawej będzie, no bo pomyślałem, że rybosomalne. Przepraszam bardzo, robiłem prezentację szybko. W każdym razie to małe znaczenie. Powiedzmy sobie, jest jeszcze RNA, na tym się skupcie. Występuje w

Speaker A

rybosomach. No i mRNA, czyli to matrycowe, prawda? Czyli tu jest udział jakiegoś białka pokazane mniejsza. Z tym to potraktujmy z przymrużeniem oka. W każdym razie chodzi o to, że mRNA jest matrycą do syntezy białka i na bazie

Speaker A

tej matrycy RNA, RNA znaczy się z rybosomów z udziałem tRNA tworzy nam nowe białko w procesie translacji. To jeszcze omówimy dokładnie te procesy za chwilę. Tutaj macie pokazane z kolei te RNA w przestrzeni, jak ono wygląda. Ono

Speaker A

tak jest rysowane jako takie trzy pętelki. Przypomina koniczynę, ale jak zobaczycie w przestrzeni, to jest taki L-kształtny, L-kształtny twór, prawda? No i ten właśnie wypada nam antykodon pewnie gdzieś tutaj, gdzie jest to szare. Tak w

Speaker A

sumie by się zgadzało. Czyli to jest to miejsce, w którym odczytywany jest kodon i odpowiada za rozpoznawani.

Speaker A

Zatrzymajmy się jeszcze na chwilę odnośnie tej budowy kwasów nukleinowych, zanim przejdziemy do procesów, jakim ono ulega, bo to w sumie się nam przyda. Jak macie nić DNA, to ona ma swoją polarność 3 prim albo 5 prim. Czy wiecie może o co

Speaker A

chodzi? Bardzo bym prosił o jakieś odpowiedzi na czacie w miarę waszych możliwości i chęci, bo to jest ważne, żebyście zrozumieli o co chodzi z tym 3 5 prim i dlaczego w ogóle jest tak, że jedna nić jest od 3 do pi, druga od 5 do

Speaker A

tr, bo wiecie, można się tego nauczyć na pamięć, ale to chyba nie o to chodzi, prawda? O co chodzi z tą polarnością? W międzyczasie przygotuję rysunek.

Speaker A

No tu nie najlepiej widać. Miałem kiedyś lepszy schemat do tego, ale powiem wam jedno. Jak macie sobie cukier, może to rozrysuję po prostu deoksy rrybozę czy rybozę, no to ona składa się z pięciu węgli. Tak.

Speaker A

Zobaczcie sobie, narysujmy ją schematycznie jako pięciokąt. Na takim samym szkielecie jak fruktoza ona będzie, czyli furanozy. Tutaj mamy tlen w środku. No i numerujemy węgle po kolei. To jest węgiel 1, węgiel 2, węgiel 3, c No i jeszcze tutaj nam

Speaker A

wystaje kolejny węgiel piąty. W tym miejscu. Michał koniec 3 prim na końcu GPOH. A pięć reszta kwasu fosforowego.

Speaker A

Dobrze, dobrze, ale o co chodzi Michał? Dokładnie sprawa wygląda tak. Skąd się te numerki wzięły?

Speaker A

Prawda? To jest właśnie bardzo dobrze kolega skomentował, że chodzi o wartość węgla. Nie wartość, tylko numer. Masz tutaj ten cukier pięciowęglowy. No i liczymy sobie odprawę 1 2 3 c pi tych węgli, co nie? No i jak masz koniec 3

Speaker A

prim, to on się akurat kończy grupą OH, ale jest to węgiel numer trzy, prawda?

Speaker A

Stąd koniec 3 prim. Jak masz ten piąty węgiel, to do niego od razu przyłącza się fosforan i to jest koniec 5 prim. Dokładnie Michał. Pewnie chodziło o numer węgla. Jak najbardziej. I teraz popatrzcie sobie, jak mam dwie nici to one zawsze muszą być w takiej

Speaker A

relacji, że jak jedna idzie w kierunku 5 do 3, to druga musi iść zawsze w kierunku 3 do 5 i to musi być spełnione, prawda? Tak samo jakbyśmy na przykład mieli tutaj proces, moi drodzy replikacji, tak już wyprzedzając temat i powstawałaby nam

Speaker A

nitka RNA na bazie tego i ona załóżmy syntetyzowałaby się tak, że powstawałaby w kierunku takim tutaj. O, załóżmy. O, i tu sobie wystaje. Tu jest enzym, który ją tworzy. I popatrzcie, skoro tu jest koniec pi, to ona musi mieć tutaj 3, a

Speaker A

tutaj by miała pi. Dobrze. No i generalnie dlaczego ja to niewłaściwie narysowałem? Teraz takie pytanie do was.

Speaker A

Czy ten rysunek aby na pewno jest poprawny? Jeżeli tak, bądź nie, to dlaczego? O co chodzi z tym powstawaniem nowej nici? to może wiecie, wyprzedzając już temat. Tak, może żeby ułatwić sprawę to mamy w tym kierunku cały proces. On

Speaker A

idzie nam w lewo. Widzę brak odpowiedzi. Jak na razie to posłużę się tutaj wyjaśnieniem następującym, że nowa nić jak wam powstaje zawsze musi być w kierunku 5 do3. Pamiętajcie, każda nowa nić musi powstawać do dokładnie, bo nic powstaje

Speaker A

od końca ten 5 do musi by powstawać od końca 5 do TR, czyli tu powinno być piątka, tu trójka i tyle. I ten kierunek musi być zawsze zachowany, co nie?

Speaker A

Przejdźmy dalej, moi drodzy. Zaczniemy sobie od procesu replikacji. Tu jeszcze tak gwoli zestawienia macie transportujące RNA w różnych ujęciach. Jest to transportuj, znaczy RNA w różnych ujęciach, jest to transportujące, matrycowe oraz rybosomalne w akcji bezpośrednio jak działają.

Speaker A

Spójrzcie na to, co to jest. To nazywa się tak, to są tak zwane widełki replikacyjne i przedstawiają one proces replikacji. Y, w tym procesie chodzi o to, że z naszego DNA w jakiejś tam ilości oznaczanego jako 2C w przypadku procesów

Speaker A

komórkowych u człowieka i nie tylko, ogólnie u diploidalnego organizmu powstaje dwukrotnie więcej 4C. Czyli jak mamy dwie kopie chromosomów i dwie kopie materiału, no to chromosomy okej są podwójne, ale dwa razy więcej będzie DNA. Musimy je podwoić, prawda?

Speaker A

Ten proces służy temu, że jak macie potem podział komórkowy, no i powstaje wam nowa komórka, to ona powinna mieć tyle samo yyy materiału genetycznego, co ta pierwotna, prawda, źródłowa, więc trzeba go najpierw podwoić, skopiować yyy i dopiero wtedy ten proces może być

Speaker A

efektywny, bo nie stracimy informacji genetycznej. No DNA jest najcenniejszym elementem, który posiadają żywe organizmy, ponieważ on stanowi wzorzec, wzór syntezy wszystkich związków chemicznych w komórce, ogólnie wzór życia, więc musi być ten wzór skrzętnie i skrupulatnie chroniony.

Speaker A

Replikacja jest procesem semikonserwatywnym. Odpowiedzcie mi na pytanie, co to znaczy. Ja w międzyczasie opiszę te widełki dokładnie.

Speaker A

Semi konserwatywny. Popatrzcie sobie na te widełki. Co tutaj się dzieje. Mamy sobie tutaj po prawej jest ta nić DNA, która została najpierw wyprostowana, mówiąc kolokwialnie, przez enzym zwany topoizomerazą. Przepraszam, kawałek tutaj ucięło. Następnie między dwie nici DNA wbija się jak clean enzym helikaza,

Speaker A

która zgodnie z nazwą rozplata podwójną helisę DNA. No i tutaj mamy te pojedyncze końce DNA. No i co się dzieje tutaj, moi drodzy? Macie enzym polimerazę DNA, która syntetyzuje nową nić. I tu jest to, co powiedziałem wcześniej. Nowa nić powstaje w kierunku

Speaker A

od 5 do 3 i to zawsze musi być zachowane. I na tej nici, na której możemy to zrobić, czyli takiej, która idzie w kierunku 3 do5 przeciwnym, czyli nowa może powstać 5 do3, ta nić powstaje wzdłuż, że tak

Speaker A

powiem, biegu tych widełek. Ale co z drugą nicią? Tamta synteza zachodzi skokowo i to jest coś takiego, że jest sobie enzym polimeraza DNA. No i ona w określonym kierunku wykona nam trochę tej syntezy i to jest na bazie tak

Speaker A

zwanego primeru RNA, czyli starteru, na bazie którego może ona pracować. Tak, tutaj też macie udział tego RNA. No i potem jak ona zrobi ten kawałek w tym dobrym kierunku, no bo w prawo nie może, ponieważ tu by szło 3 do5, więc bez

Speaker A

sensu. Ona musi robić 5 do3, więc w lewo przeskoczy sobie z powrotem do tyłu. No i tutaj zacznie znowu kawałek syntezy.

Speaker A

jak skończy, to znowu wróci do tyłu i tak dalej. To się skokowo odbywa. Ta nić biegnie liniowo, a ta skokowo do tyłu wraca, do tyłu wraca, do tyłu wraca i tak dalej. Dobrze. Widzę tutaj, że są w międzyczasie odpowiedzi na temat semi

Speaker A

konserwatywnej, czyli że jedna jest stara, druga nowa. Bardzo proste i sensowne tłumaczenie. Po prostu macie te dwie nitki, to jedna jest całkowicie od nowa syntetyzowana na bazie jednej starej. No i jak powstają dwie nitki, to jedna zawiera pół tamtej, z której

Speaker A

powstała, a druga drugą połowę. I tak jakby tę nić wykorzystywać potem dalej do y kolejnych replikacji, to każdy, no przynajmniej jedna z komórek miałaby, może inaczej, dwie komórki zawsze miałyby te pierwotne dwie nitki DNA. Tak sobie to y ujmijmy, co nie? Natomiast y

Speaker A

każda kolejna ta druga nić byłaby do dołożona od nowa, co nie? Tak możemy sobie to ustalić. W każdym razie jedna nić jest stara, druga nowa i tego się trzymajmy. Widzę Piotr, czy mógłbym powiedzieć dwa słowa o tym NAC? To

Speaker A

będzie Piotr, jak będzie cykl komórkowy oraz mejoza. Na samym końcu postaram się te wykresy wam rozrysować, żeby w miarę możliwości było to do zrozumienia.

Speaker A

Dobrze przejdźmy dalej. Tutaj jeszcze w międzyczasie możecie sobie zobaczyć, mamy takie różne enzymy prymaza właśnie ta syntetzująca primer. No i chyba w sumie tyle wystarczy. Idźmy dalej.

Speaker A

Teraz tak, transkrypcja to jest proces, który on nie powiela tego DNA tak jak replikacja, tylko transkrypcja ma za zadanie przeczytanie kawałka DNA na jego podstawie stworzenia fragmentu RNA, z którego potem ma postać białka, czyli ona wybiórczo czyta, transkrybuje, tak można sobie

Speaker A

powiedzieć, tak jak w języku. I teraz y jak ona wygląda? Przede wszystkim zaczyna się od wybrania kawałka DNA i od tego kawałka syntetyzowania nici RNA. Teraz możemy sobie zestawić właśnie te dwa procesy.

Speaker A

Zróbmy na niebiesko DNA. Proszę bardzo. To jest DNA. I w replikacji było tak, że z DNA powstawały dwie nici, z czego jedna była stara, druga nowa. Proces semikonserwatywny, tak jak wspominaliśmy przed chwilą. Proszę bardzo. I to jest replikacja

Speaker A

transkrypcji, moi drodzy, mamy DNA, które jest dwuniciowe. No i jest załóżmy potrzebne jakieś białko. No to co?

Speaker A

Wchodzi enzym. Polimeraza RNA. Polimeraza dlatego, że wytwarza no ten powiedzmy sobie polimer biologiczny, czyli kwas nukleinowy RNA. No i ona wchodzi sobie w to miejsce i syntetyzuje. Załóżmy sobie idzie w prawo, tak? No i syntetyzuje skrzętnie na tej bazie nić. Tu załóżmy wcześniej

Speaker A

też pracowała i z tyłu mamy taki zwisający fragment tej naszej nici RNA. Dokładnie jest to matrycowe RNA, czyli baza, matryca, na której my potem syntetyzujemy białko. Teraz właśnie słowo o kierunku. Ona zawsze musi przebiegać w kierunku 5 do3. To jest

Speaker A

niezmierna reguła. W związku z czym ta nić musiała mieć odwrotną polarność. Tu byłoby pięć. tu trzy, a tu pi 3. Także mam nadzieję, że te polarności to rozumiecie. Tutaj może je też zaznaczę, żeby nie było 5 do 3 5. I tutaj tak samo, skoro ta była

Speaker A

5, 3, 3 i 5, to te żółte będą odpowiednio inne. I tu mielibyśmy trzy, tu pięć, tu trzy, tu pięć. No mam nadzieję, że wszystko już uzupełniłem.

Speaker A

No i tutaj powstaje wam wracamy to matrycowe RNAna i na przykład jak macie bakterie to tu już od razu wskakują rybosomy. One mają dwie podjednostki. To są właśnie te zbudowane z RNA i białka elementy i już mamy białko od razu.

Speaker A

Natomiast u człowieka i ogólnie u eukariotów innych też mamy obróbkę potranskrypcyjną. Chodzi o to, że po pierwsze nasze RNA zawiera dodatkowe fragmenty zwane intronami, czyli dodatkowe takie wstawki, które trzeba usunąć. bo one nic nie kodują. Potem jak je usuniemy i poskładamy ony, czyli te

Speaker A

zawierające informacje elementy, to mamy już gotowy transkrypt, czyli właściwe mRNA, bo to wcześniej jest określane mianem pre mRNA, czyli takie wczesne, które trzeba jeszcze obrobić. No i ono dodatkowo jest jeszcze zabezpieczane ogonkiem od strony 35 takim poliadenylacyjnym, czyli wiele avenin

Speaker A

jest wzdłuż. A tutaj macie też 5 Prim Cup, czyli taką czapeczkę białkową, która też zabezpiecza przed nukleazami, czyli enzymami trawiącymi białko. Tak generalnie te procesy jawią się, jeżeli chodzi o przebieg. No i załóżmy, że jesteśmy na tym etapie, że

Speaker A

powstało nam RNA jeszcze tylko słowo odnośnie polimerów nawiązując do chemii. Tak naprawdę to jest to drobne, no przekłamanie, bardziej bym powiedział, nie, nieścisłość niż przekłamanie. Jak macie te cząstki wszystkie biologiczne, to żadna z nich nie jest polimerem, bo

Speaker A

polimer polega na tym, że wiązanie podwójne się rozrywa i powstaje wolne pojedyncze i się łączą wtedy wiele, powiedzmy sobie, wiele merów łączy się w polimer. A my w biologii mamy polikondensaty, czyli one powstają tak jak na przykład białka przez połączenie

Speaker A

się dwóch grup funkcyjnych. Już skrótowo napiszę, czyli aminowej NH2 łączy się z karboksylową COOH i powstaje wam wiązanie peptydowe CNH. Dodać do tego wodę, prawda? Czyli kondensacja, coś się łączy i uwalnia się przy okazji woda, prawda? Tak samo tutaj

Speaker A

też to są polikondensaty, nie są to polimery. No ale nieważne. Ważna rzecz, zanim przejdziemy dalej, pamiętajcie, że replikacja, transkrypcja, translacja to są procesy bardzo energochłonne i tutaj widzicie połączenie między budową kwasów nukleinowych i tak dalej, a ich rolą

Speaker A

energetyczną, czyli ATP i tak dalej, że jak mamy taki uniwersalny nośnik adenozon fosforan, to on oprócz procesów komórkowych takich zasadniczych, zwyczajnych jest też wykorzystywany w transkrypcji translacji, prawda, w tych wszystkich procesach, które wymagają bezpośrednio energii. I on tam też

Speaker A

substratem jest, bo on buduje potem te nici. Tak samo są też inne trifosforany nukleotydów, GTP, UTP i tak dalej, i tak dalej. Jeszcze może słowo o nukleotydzie i nukleozydzie.

Speaker A

Teraz tak, jak macie sobie zasadę azotową, czyli na przykład adeninę, do tego dojdzie cukier, pentoa i fosforan, to jest to nukleotyd.

Speaker A

Ja kojarzę sobie te od trzech elementów, że trzy elementy. A jeżeli ja zabiorę od tego fosforan, to mamy zdy, nukleozyd, tak na marginesie. Przejdźmy dalej do kolejnego slajdu.

Speaker A

Tu macie translację z kolei pokazaną od kuchni na przykładzie właśnie takim wyciągniętym z kontekstu. Trochę powstają nam aminokwasy, łańcuch palipeptydowy, nie wiadomo co tam było wcześniej, ale w każdym razie jest rybosom zawierający RRNA i są transportujące te RNA przynoszące

Speaker A

kolejne aminokwasy i padujące pasujące swoimi antykodonami do kodonów. Tak to z tym pasuje. Dostarcza odpowiedni aminokwas. No i powstaje polipeptyd.

Speaker A

Proste. Tutaj nic szczególnego nie ma. Wiadomo, że też pełno energii na to idzie w postaci tutaj bodajże GTP to było, ale mniejsza z tym. Ważne, że tu dużo energii jest wykorzystywane. I teraz właśnie krótko cykl komórkowy, czyli mitoza oraz mejoza. Co to jest? O

Speaker A

co tam chodzi? I to za to jest proces, który wykorzystuje replikację i doprowadza nam do powstania yyy do powstania y dużej znaczy dwóch dwóch komórek z jednej. Tak, do tego się to sprowadza. Czyli mamy jedną komórkę i z niej powstają dwie takie same, czyli

Speaker A

takie klonowanie z powielaniem można powiedzieć. Do tego się to sprowadza. Poza tym to może zachodzić cyklicznie, no bo skoro nowa komórka jest taka sama, to ona też może ulec mitoz i tak w kółko, prawda? więc jest cyklem i nawet

Speaker A

na tym bardzo ładnym diagramie jest to podkreślone, że mitoza jest cyklem. Tak. Y bardzo istotne. Teraz y za chwilę pozwolę sobie na rozrysowanie tego dokładnie, ale może chwila przerwy na jakieś pytania od was. Nie wiem czy ktoś chciałby uzyskać jakieś informacje.

Speaker A

Także w międzyczasie postaram się na nie odpowiedzieć. Bardzo proszę. Jeżeli macie jakieś wątpliwości, to służę pomocą.

Speaker A

Teraz tak miejscach aktywnych na rybosomie. Znaczy Michał rozumiem, że chodzi ci o te poszczególne, znaczy te trzy miejsca to PA i tak dalej.

Speaker A

Tak. Nie uważam, żeby to było jakoś dużo bardzo ważne do egzaminu, także raczej to pominę i skupię się teraz na cyklu komórkowym.

Speaker A

Tak jak zawsze wspominałem, skupiam się na tym, żeby dobrze, znaczy żeby wam pokazać co jest istotne do egzaminu.

Speaker A

Także sorry, ale tego nie będę poruszać. Ważne, że tam są trzy miejsca i po prostu jest tak, że jedno te rena wchodzi, potem jest dobudowany aminokwas, przeskakuje z obe miejsce, dalej wchodzi kolejne, a tamto potem przeskakuje na jeszcze jedno miejsce,

Speaker A

jest wyrzucane. No wiecie, taka taśmowa, że tak powiem, praca. Ale w szczegóły raczej bym nie wchodził, bo uważam, że to nie jest potrzebne. Teraz może przejdźmy sobie do tego cyklu komórkowego. Dokładnie sekundę, proszę o cierpliwość. Teraz tak, czysta tablica i

Speaker A

rozpiszemy sobie coś. Jak ta mitoza wygląda od kuchni. Właśnie te schematy, o które mnie uprzednio prosiliście, też wam pokażę. Komórka sobie wjedzie swój żywot w tak zwanej interfazzie, co nie?

Speaker A

Ta interfaza, dzielimy ją na trzy poszczególne etapy. Jest to faza G1, czyli tak zwana przerwa numer 1 gap.

Speaker A

Stąd ten skrót, potem moment replikacji, gdzie powstaje DNA, faza syntetyczna S. Potem przerwa numer 2, a następnie mitoza.

Speaker A

I w wyniku tego procesu powstają dwie komórki, z czego każda może, że tak powiem, wrócić sobie z powrotem do tego.

Speaker A

No i teraz co się dzieje podczas każdego z tych elementów cyklu? Sobie omówimy jeszcze dokładnie. Popatrzcie na taki prosty wykres właśnie. Co to jest to N, co to jest c. N oznacza liczbę chromosomów. Nasza komórka naszego ciała zaczyna zawsze z liczbą chromosomów

Speaker A

rzędu 2n, prawda? I to mamy to to nam się, że tak powiem, spełnia, pokrywa zarówno podczas fazy G1, podczas fazy S, G2 również cały czas mamy te dyplidalną liczbę chromosomów. Dopiero kiedy dochodzi do mitozy, to podczas tego procesu liczba

Speaker A

chromosomów też będzie stała i w zasadzie po tylko, że tam będzie zmiana w DNA. Zaraz wam pokażę.

Speaker A

Do tego zmienia. Liczba chromosomów jest okej, ale o co mi chodzi z tym DNA? My cały czas mamy pewną ilość materiału genetycznego, która też jest stała. No i w fazie G1 będzie również 2C tak zwane, co nie? Natomiast w fazie syntetycznej

Speaker A

dochodzi do jego podwojenia, stąd owo 4C i ono się utrzymuje właśnie przez przerwę drugą aż do mitozy, gdzie następuje jego znowu spadek o połowę.

Speaker A

Czyli reasumując podczas mitozy mamy coś takiego, że materiał się podwaja, a potem jest dzielony i wszystko gra, no nie? Czyli każda komórka ma to, co miała wcześniej.

Speaker A

Natomiast mejoza, którą sobie za chwilę dokładnie omówimy na schemacie, to nie jest cykl, to też jest ważne. I w wyniku mejozy, moi drodzy, sprawa wygląda tak, że tam są dwa podziały mitotyczne. Można je oznaczyć, znaczy mejotyczne w sensie,

Speaker A

że tylko, że jeden jest podobny do mitozy i po ich przebiegu mamy cztery komórki, które uwaga, mają zredukowaną liczbę chromosomów. I to wygląda mniej więcej tak, że wszystko jest tak jak było podczas mejozy, aż do mitozy, znaczy do

Speaker A

pierwszego podziału mejetycznego. Wtedy dochodzi uwaga podczas mejozy 1 do redukcji liczby chromosomów do wartości 1N oraz do redukcji materiału genetycznego do wartości 2C.

Speaker A

Po prostu macie o połowę mniej chromosomów, a razem z nimi połowę materiału genetycznego mniej. Dopiero potem każdy z nich jest poza tym podwojony, jeżeli chodzi o ilość materiału. Dopiero potem dochodzi do podziału tych chromosomów na jeszcze połówki pod kątem materiału. Natomiast

Speaker A

liczba chromosomów będzie zachowana. I tu mamy 1c na końcu, prawda? Czyli macie komórki, które mają połowę chromosomów, mniej połowę materiału genetycznego, mniej w liczbie czterech. One są wykorzystywane oczywiście w procesach rozradczych, choć niekoniecznie, bo na przykład są organizmy, dla których jest

Speaker A

to forma troficzna, prawda, w opozycji do formy diploidalnej, czyli 2N, która służy tylko jako przetrwalnik na przykład. To myślę, że te wykresy, jeżeli są dla was zrozumiałe, to fajnie.

Speaker A

Jeżeli nie, to proszę o informacje. Postaram się później jeszcze raz je wyjaśnić. Tymczasem zobaczcie sobie dokładne schematy, jak to wygląda. Raz jeszcze mitoza od kuchni. Proszę bardzo.

Speaker A

Jest to ta faza wyszczególniona G1. Zaczyna się to, przepraszam, od tego momentu. No i po G1 mamy interfazę S, czyli syntezę materiału. No i potem on będzie ulegał ulegał mitozzie. No i ją dzielimy na kolejne cztery takie podfazy. Profa,

Speaker A

metafaza, anafaza i telefofaza. Profaza jest to proces, w którym wykształcają się nam w ogóle taki takie pełnoprawne chromosomy. No i potem one układają się, jak to się mówi, w płaszczyźnie równikowej, czyli tak poziomo. I następnie łapią się za centromery. Te

Speaker A

wrzecione karintetycznie. To są takie włókienka stubuliny i następnie one się rozchodzą do przeciwległych biegunów komórki. dzielą się na pół po prostu i po pół chromosomu idzie w jeden koniec, po pół w drugi. Następnie mamy podział tej komórki na to podczas anafazy,

Speaker A

podczas telefofazy podział jąder na dwie części. No i następnie jest cytokineza, czyli podział komórki na dwie. Tutaj jest to wyszczególnione. No i proste, a komórka może z powrotem wyjść ten cykl.

Speaker A

Stąd mitoza jest cyklem. Komórka też może przejść fazę G0. To jest taka spoczynkowa, podczas której nic specjalnego się nie dzieje. To jako ciekawostka. Ona może sobie w nią wejść.

Speaker A

również z niej wyjść. Natomiast mejoza nie jest cyklem. I teraz popatrzcie znowu interfaza GS i G1S i powinno być G2. Tutaj jest wyszczególniona. No i co mamy? Podwojony materiał, podwojone chromosomy, znaczy chromosomy 2N, podwojony materiał do 4C. No i jest

Speaker A

profaza 1. Zauważcie różnicę. Tutaj układa się układają się chromosomy, ale nie jeden za drugim, tylko parami. To są te pary chromosomów homologicznych.

Speaker A

Dodatkowo zachodzi tutaj zjawisko bardzo ważne. Napiszcie mi na czacie, jak się ono nazywa. Tak z po angielsku. Nazwa dwuczłonowa.

Speaker A

Następnie uwaga, popatrzcie, tu mieliśmy cztery chromosomy, a poszły po dwa na każdą stronę, tak? Czyli przeszły te grube podwójne chromosomy, ale po jednym. Czyli mamy w każdej komórce już zredukowaną liczbę chromosomów do n. No i materiał przez pół, bo się podzieliło

Speaker A

na dwa, no nie? Bardzo dobrze, Michał. Następnie chodzi oczywiście o crossing over. Następnie mamy ten drugi podział mejotyczny, który jest taki jak mitoza, profaza druga, metafaza i tak dalej. To wszystko przebiega jak typowa mitoza. W związku z czym powstają nam cztery

Speaker A

komórki, z czego każda ma materiał genetyczny C i liczbę chromosomów rzędu N. Tyle. Tak wygląda mejoza w praktyce. Myślę, że na razie wystarczy.

Speaker A

Bardzo proszę teraz zadawajcie mi pytania. Jeśli macie jakieś skonkretyzowane, to z przyjemnością na nie odpowiem w międzyczasie.

Speaker A

Okej, moi drodzy, widzę, że pytań brak, także będę się z wami żegnać pomału. Jeżeli chodzi o zajęcia w święta, to dam wam jeszcze znać. Jestem jeszcze zobowiązany do biologii, także postaram się w międzyczasie zrealizować jeszcze jedne zajęcia. Yyy, tymczasem do

Speaker A

zobaczenia na kolejnych i życzę wam miłej nauki. Trzymajcie się. Cześć.

Topics:genetykaDNARNAmitozamejozatranskrypcjatranslacjareplikacjacykl komórkowybiologia molekularna

Frequently Asked Questions

Czym różni się DNA od RNA?

DNA jest dwuniciowe i zawiera tyminę, natomiast RNA jest zwykle jednoniciowe i zamiast tyminy zawiera uracyl. RNA pełni różne funkcje w komórce, m.in. jako matryca do syntezy białek.

Co to jest zasada komplementarności w DNA?

Zasada komplementarności polega na tym, że adenina łączy się tylko z tyminą (lub uracylem w RNA), a cytozyna z guaniną. Dzięki temu powstaje stabilna podwójna helisa i zachowana jest dokładność replikacji.

Jakie są główne różnice między mitozą a mejozą?

Mitoza prowadzi do powstania dwóch identycznych komórek potomnych z pełnym zestawem chromosomów, natomiast mejoza redukuje liczbę chromosomów o połowę, tworząc komórki rozrodcze.

Get More with the Söz AI App

Transcribe recordings, audio files, and YouTube videos — with AI summaries, speaker detection, and unlimited transcriptions.

App Store Google Play

Or transcribe another YouTube video here →

AI medical transcription for your own lectures & recordings →

Free tools: TXT to SRT · SRT Validator · Merge SRT · Subtitle to Text · All tools