Biologia Na Żywo #03 Przemiany lipidów i związków azoto… — Transcript

Lekcja biologii o przemianach lipidów i związków azotowych w organizmach żywych, z omówieniem anabolizmu, katabolizmu i kluczowych cykli metabolicznych.

Key Takeaways

Przemiany metaboliczne opierają się na reakcjach redoks z udziałem przenośników wodorowych NAD, FAD i NADPH.
Anabolizm polega na redukcji związków organicznych i wykorzystaniu ATP, katabolizm na ich utlenianiu i produkcji ATP.
Kluczowe cykle metaboliczne to cykl pentozowy, cykl mocznikowy oraz beta-oksydacja lipidów.
W nauce biochemii ważne jest skupienie się na podstawach, takich jak liczba węgli i rola energii.
Synteza i rozkład białek, lipidów oraz kwasów nukleinowych są fundamentalne dla metabolizmu organizmów żywych.

Summary

Omówienie podstawowych przemian metabolicznych lipidów, białek oraz kwasów nukleinowych.
Wyjaśnienie roli anabolizmu i katabolizmu w kontekście przenośników wodorowych NAD, FAD i NADPH.
Podkreślenie znaczenia liczby węgli, wodoru i ATP w nauce szlaków metabolicznych.
Opis reakcji redoks jako podstawy przemian metabolicznych, z naciskiem na pary reakcji utleniania i redukcji.
Przedstawienie cyklu pentozowego, cyklu mocznikowego oraz transaminacji jako kluczowych procesów.
Omówienie syntezy i rozkładu lipidów, aminokwasów oraz kwasów nukleinowych.
Wskazanie na praktyczne podejście do nauki biochemii bez nadmiernego komplikowania schematów.
Podsumowanie roli ATP jako źródła i magazynu energii w reakcjach anabolicznych i katabolicznych.
Zwrócenie uwagi na znaczenie podstawowej wiedzy w dalszej nauce metabolizmu.
Zachęta do korzystania z aktualnej podstawy programowej i zadawania pytań prowadzącemu.

Chapters

Full Transcript — Download SRT & Markdown

Speaker A

Dobry wieczór, witam was serdecznie. Tym razem na zajęciach z biologii dzisiaj krótko i treściwie zajmiemy się przemianami lipidów oraz związków azotowych w organizmach żywych. Teraz, moi drodzy, tak trzeba sobie najpierw usystematyzować te substancje chemiczne, którymi dysponujemy w biochemii. No i

Speaker A

jakim one dotychczas podczas takiej zasadniczej nauki ulegały przemianom, wygląda to w ten sposób: mamy przede wszystkim będą ulegać utlenianiu na drodze oddychania oraz będą wytwarzane na drodze fotosyntezy, względnie możliwe wspomnienie o mniej istotnych elementach, takich jak fermentacja. Jeszcze trochę by się znalazło, ale to są

Speaker A

w zasadzie takie najważniejsze rzeczy. No i teraz popatrzcie, większość zadań na egzaminie oscyluje wokół tak naprawdę tych trzech tematów: oddychanie, fotosynteza, fermentacja. To nie znaczy jednak, że inne związki organiczne też nie ulegają przemianom metabolicznym. No i ja zrobię

Speaker A

to w ten sposób. Popatrzcie sobie, co my jeszcze mamy, jakie mamy jeszcze klasy związków: to lipidy, będą to białka oraz kwasy nukleinowe, symbolicznie DNA, RNA. I one też ulegają swego rodzaju przemianom, tak? Tylko kwestia jakim przemianom i jak się ich uczyć, bo kiedy

Speaker A

pozycie sobie na taki typowy biochemiczny schemat, to można się złapać za głowę i najlepiej wtedy nic, bo tego jest po prostu za dużo. Natomiast żeby jednak jakoś to ogarnąć, tak? No to trzeba sobie uprościć wszystko właśnie do takich uproszczeń. Ja dzisiaj będę dążyć

Speaker A

podczas krótkiej lekcji, żeby pokazać wam, jak szybko ogarnąć sobie lipidy, białka oraz, no, względnie kwasy nukleinowe w kontekście przemian metabolicznych. Dla przypomnienia będę to do znudzenia powtarzać: zapamiętajcie, co jest ważne w nauce szlaków bądź cykli metabolicznych, nie jakieś

Speaker A

wyszukane nazwy ani nic tego rodzaju, tylko przede wszystkim liczba węgli. Do tego dochodzi nam wodór, a w zasadzie przenośniki wodorowe, które świadczą o utlenianiu bądź redukcji. No i jeszcze ma znaczenie ATP, energia. To są takie trzy najważniejsze rzeczy, jeżeli chodzi o

Speaker A

przemiany metaboliczne. Jeżeli będziecie na to zwracać uwagę, to wtedy nic nie będzie stanowić dla was jakiegoś większego problemu. Jeszcze zapamiętajcie sobie anabolizm i katabolizm właśnie w kontekście tych uproszczonych symboli. Jak macie przemianę anaboliczną, są te węgle takich połączonych w jedną całość, na osobne w

Speaker A

przypadku wodoru jego dołożenie do jakiegoś związku chemicznego jest tożsame z redukcją, a redukcja tworzy nam związek organiczny, można powiedzieć bardziej złożony. Związki, które są utlenione, raczej będą nieorganiczne, a związki organiczne są raczej zredukowane wraz z wodorem. Pamiętajcie, idą także

Speaker A

elektrony, jak gdyby nieodłącznym elementem przy fotosyntezie i przy oddychaniu tlenowym, już tłumaczyłem. No i generalnie, jak my sobie weźmiemy anabolizm, to tam właśnie ten wodór jest dokładany, natomiast w katabolizm wodory będą odbierane, oczywiście od naszego związku chemicznego, co

Speaker A

będzie organicznego, który polega tym reakcjom, co będzie towarzyszyć dokładaniu wodorów gdzie indziej, bo to jest tak zawsze reakcja redoks, jak sama nazwa mówi: redukcja, oksydacja. Redukcja, utlenianie to są reakcje chemiczne, które polegają na tym, że coś traci wodory i

Speaker A

elektrony. Co się zyskuje? No i w przypadku anabolizmu ta główna badana substancja organiczna będzie te wodory miała dokładane, czyli będzie redukowana, ale kosztem jakiegoś przenośnika, który się będzie utleniał. Zawsze to w parach jest, analogicznie będzie w katabolizm: będzie jedna substancja, która będzie mu

Speaker A

ulegać i, no, to polega na tym po prostu, że będzie utlenianie, czyli będą zabierane wodory i elektrony. Ale co się weźmie? I to coś, co weźmie, będzie z kolei ulegało redukcji. Pamiętajcie zawsze, że to idzie w parach, no i tym czymś, co

Speaker A

przejmuje ten obowiązek na siebie, jak gdyby wyrównania rachunków w równaniu, jest przenośnik wodorowy. Dla przypomnienia będzie to NAD, FAD bądź NADPH i zapamiętajcie także, że w większości reakcji katabolicznych tym właśnie tajemniczym przenośnikiem będzie albo NADH, DH+, on będzie powstawać. O to

Speaker A

chodzi jako produkt reakcji katabolicznej, będzie, bo on zabrał wodór, wziął i się zredukował kosztem utleniania związku organicznego. Natomiast jeszcze zdarza się FADH2 jako taki drugi przykład. W anabolizm z kolei, kiedy ten wodór ma być dokładany do jakichś związków organicznych,

Speaker A

to właśnie jego dawcą powinien być związek zawierający go. Jego forma już po oddaniu tego to będzie plus, bo ten tutaj fosfor nam sporo zmienia. On właśnie w takiej formie jest bohaterem większości reakcji anabolicznych, ten NADPH, dodatek H plus w formie zredukowanej.

Speaker A

No, już po oddaniu będzie tym NADP plusem. Natomiast ATP już tak ogólnie patrząc w reakcji anabolicznej nam powinno być wykorzystywane, czyli jest, no, minus. To może tak źle się może kojarzyć, niezbyt to wyjaśnione byłoby, ale wystarczy powiedzieć, że jest

Speaker A

użycie, użycie ATP, użycie energii do właśnie procesów biochemicznych. Natomiast podczas katabolizmu to ATP może nam powstawać, czyli jest jak gdyby taką konsekwencją naturalną reakcji w naszym organizmie. Ponadto taką próbą zmagazynowanej formie energii, bo może też być tak, że mamy reakcje kataboliczne,

Speaker A

moi drodzy, która jednak nie daje nam ATP i to dzieje się dlatego, że energia zostaje rozproszona. Natomiast organizmy żywe jednak dążą do tego, żeby tę energię właśnie akumulować w anabolizmie i katabolizmie. Dlaczego ja na lekcjach z metabolizmu zawsze to powtarzam? Dlatego, że jest to

Speaker A

ważne i będę do znudzenia ważne rzeczy powtarzać po to, abyście podczas dalszej nauki nie mieli z tym problemu. Pamiętajcie zawsze, dobra nauka to jest na podstawie, kiedy nauczycie się podstaw, to reszta już nie będzie takim problemem. Wiecie, o to chodzi, więc na tym się

Speaker A

skupmy. To mamy ze sobą teraz, co się dzieje z lipidami, białkami oraz DNA i RNA w kontekście przemian. Jeszcze bonusowo podam wam coś, czego nie poruszałem ostatnio do węglowodanów. Będzie to na zielono, będę pisać te nowe szlaki i

Speaker A

cykle. Cykl pentozowy, lipidy przede wszystkim z reakcji, jakich należy się spodziewać? No to będą albo syntetyzowane, synteza, albo będą rozkładane. W zasadzie to można dać do każdej reakcji, no ale ja tutaj się na nich skupię chwilowo po to, żeby wam

Speaker A

pokazać, o co tak naprawdę chodzi, tylko że oczywiście ja to robię wszystko z głowy, nie będę tu rzucać wam pięknymi schematami poszczególnych cykli metabolicznych z cudownymi nazwami, bo to nie ja. Po sens tych reakcji, tak, taki sens rozumowy, który każdy może zapamiętać. No

Speaker A

bo skoro ja to pamiętam, ja to umiem, no to wy też możecie. Dobra, mamy lipidy, syntezę oraz rozkład. Do białek przede wszystkim trzeba się skupić na aminokwasach, ponieważ one nas najbardziej interesują, gdyż są związkami prostymi. Łatwo je przeanalizować. To

Speaker A

będzie tutaj cykl mocznikowy i transaminacja. No i można jeszcze dołożyć do makrocząstek białek, nie aminokwasów właśnie, reakcje syntezy białka pod kątem genetyki, patrząc jako translację. Natomiast DNA i RNA tutaj też, no, nic szczególnego nie wymyślimy oprócz syntezy i

Speaker A

rozkładu, ale warto dodać takie ogólne hasło w stylu metabolizmu puryn. To nawet opisowo się wam przyda, bez jakiegoś szczegółowego zagłębiania się w temat. Teraz tak, co warto sobie w miarę dobrze ogarnąć, to na pewno ten cykl pentozowy, rozkład lipidów, cykl

Speaker A

mocznikowy. Nie pamiętam dokładnie z nową podstawą programową, co było na 100% wymagane, odsyłam was do tego dokumentu, w wolnej chwili zawsze możecie się upewnić, co by 100% nauczone. Ja tylko po prostu powtarzam to, co powiela się najczęściej, to co spotkałem najczęściej w zadaniach,

Speaker A

tak. No ja na takiej empirycznej podstawie uczę tego, co uważam za słuszne, choć zawsze zostawiam margines na, zawsze zostawiam margines na nową podstawę programową. Do niej się również odwołuję w podsumowaniu nauki, natomiast na bieżąco to, co powtarza się w zadaniach, no i

Speaker A

jeżeli macie do mnie jakieś pytania, to rzecz jasna zadawajcie się śmiało, postaram się na nie odpowiedzieć. Proszę o chwilę cierpliwości, sprawdzę tylko, czy do mnie pytań. Dobrze, pytań brak, także pozwolę sobie przejść do omówienia poszczególnych z wymienionych elementów. Teraz właśnie

Speaker A

bonusowy cykl pentozowy. Skąd nazwa w ogóle pentozowy? Co to znaczy pen?

Speaker A

tak zwaną fazą oksydacyjną Druga natomiast to faza nie oksydacyjna teraz tak faza oksydacyjna zaczyna się moi drodzy od sześciowodnego zapamiętać Tam jest kilka etapów niemniej jednak ja to po prostu Streszczę bo nie potrzebujecie dokładne ani stechiometrii ani niczego tak

Speaker A

szczególnie poza ogarnięci prawda co o co tak naprawdę chodzi mamy sześciowyrazowym zwracać uwagę podczas nauki metabolizmu czyli liczba węgli tak jeden węgiel odleciał zostało pić mamy pentoz czyli cukier z sześci węglowego zrobił się pięci węglowy dodatkowo i Tutaj ważna

Speaker A

rzecz powstaje nam nad pH + h plus to jest ważna rola tego cyklu jego fazy oksydacyjnej mianowicie dostarczanie zredukowanych tych nadph i one mogą być potem wykorzystywane w dalszych reakcjach metabolicznych właśnie w anabolicznych to jest istotne źródło substancj bardzo istotne zostaje nam

Speaker A

pięciowęglowy cukier dla zainteresowanych będzie to rybulozo pi fosforan mniejsza z tym żeby to jakoś wiecie Bo nie chodzi o to żeby to jakoś super znać tylko żeby kojarzyć że jest pięciowęglowy ten pięciowęglowy cukier Moi drodzy będzie ulegać szeregowi przemian

Speaker A

w fazie nie oksydacyjnej I to wygląda tak że jak to powiedzieć cukry tak się umówmy będzie wyglądać mniej więcej w ten sposób no albo może nawet nie analizujemy tego tak W każdym razie on będzie ten pięciowęglowy cukier zamieniać się na przerzucając węgle z

Speaker A

jednego na drugi w końcu na substancję zawierającą węgli 6 albo węgli 3 Tak i to jest generalnie cały finał tego procesu tutaj nie będę wchodzić w całą siatkę metabolitów bo z tego na pamięć nie będę też szukać tego i pokazywać wam o co tam

Speaker A

chodzi ponieważ to jest ponad że tak powiem program Ale ważne jest to że te TR i 3 i s węglowe substancje C3 i C6 będą mogły wejść do glikolizy i tutaj Jawi się nam drugi ważny biegun jakby drugie ważne

Speaker A

wykorzystanie tego cyklu pentozowego oprócz produkcji nadph wykorzystanie w glikolizie jego produktów co owocuje niejako zwiększenie wydajności tego procesów i na przykład w erytrocytach które nie mają mitochondriów można zauważyć bardzo intensywne zachodzenie cyklu pentozowego po to żeby przyspieszyć podrasować przebieg

Speaker A

glikolizy gdyż jest to jedyne źródło energii które oczywiście kończy się dalej fermentacją mlekową natomiast nie ma tam możliwości zachodzenia oddychania tlenowego No bo nie ma mitochondriów tak nie ma oddychania tlenowego Jedyne co można zrobić to właśnie przeprowadzić glikolizę

Speaker A

zakończyć ją zwiększyć fermentacją mlekową tak to byłoby na tyle jeżeli chodzi o cykl pentozowy dwie najważniejsze rzeczy wam tutaj pokazałem jeszcze jeden jeden istotny fakt ten pięciowęglowy cukier może zamienić się w rybozo pić fosforan ryboza Czyli to co

Speaker A

macie w DNA znaczy w DNA to jest deoksyryboza bez jednej grupy OH zaczy jednego tlenu No i bezpośrednio w RNA czyli kolejna rola synteza kwasów nukleinowych tak takie trzy najważniejsze role bym wymienił jeżeli chodzi o cykl pentozowy i myślę że więcej raczej wam nie trzeba

Speaker A

bo jeżeli jakiekolwiek pytania kiedyś się pojawiały czy to w zbiorach czy na egzaminie to nawet nie pamiętam właśnie chodziło tam o to o te funkcje cyklu pentozowego No i oczywiście miejsce zachodzenia No skoro może zachodzić w erytrocytach No to będzie to raczej

Speaker A

cytoplazma tak to jest retikulum nie za bardzo pasuje od lipidów prędzej aparat No tak powiedzmy nie za bardzo by pasował Tak samo to najsensowniejsze cytoplazma i to wystarczy do całego cyklu pentozowego teraz przejdźmy do Meritum czas na lipidy jak zrozumie

Speaker A

mianowicie cholesterol i pochodne tak ale my się zamkniemy dzisiaj na tłuszczach bo to jest najważniejszy cholesterol prędzej opisowo się wam przyda ale nie metabolicznie no to każdy Tłuszcz składa się z kolei z kwasu tłuszczowego a kwas tłuszczowy to jest

Speaker A

wiele węgli połączonych ze sobą w taki sposób że tam mamy powtarzające się grupy ch2 grupy metylenowy z chemii organicznej nawiązując No i jest tam w tym ogonku kwasu tł bardzo dużo nie liczę tego początku czyli grupy karboksylowej cooh Ważne

Speaker A

jest to że mamy Pełno tego ch2 Czyli co jest non stop węgiel wodór węgiel wodór węgiel wodór No i to się powtarza nam przez długi łańcuch tego kwasu tłuszczowego brak tlenu w cząsteczce lipidów ogólnie mała jego ilość może nie

Speaker A

brak ale mała jego ilość sprawia że te lipidy nie są zbytnio akceptowane przez wodę woda ich nie lubi woda nie lubiąc lipidów no bo lipidy nie lubiąc wody zależnie jak na to spojrzymy dają nam substancje tak zwane hydrofobowe w

Speaker A

porównaniu do cukrów które są hydrofilowe lubią wodę bo tam jest trochę tlenu No a tlen z wodą się lubi tak natomiast wodór i czysty węgiel nie w każdym razie mamy lipidy i powtarzające się fragmenty ch2 jeżeli chodzi o przemiany w

Speaker A

organizmach żywych to tutaj najlepszym Jednak mediatorem od takiego pojedynczego węgla jest związek oznaczany jako C2 a precyzując i poprawnie biochemicznie nazywając jest to acetylokoenzym a acetylo oznacza dwa węgle tak jak bo Nawiązując do kwasu octowego z angielskiego Acid cli coś

Speaker A

dwuwęglany i tak dalej No to się to bierze z kwasu propionowego czyli trój węglowego czasami się pojawia ale generalnie dwa węgle to jest taka uniwersalna metaboliczna węgli i to bardzo dobrze się tym operuje w organizmie żywym czego przykładem był

Speaker A

jakiś czas temu omawiany przeze mnie cykl Krebsa który doprowadzał do pocięcia cukru w końcu na właśnie takie dwu węglowe fragmenty w zasadzie z pirogronianu się one robiły strój węglowego on miał wycięty jeden węgiel i zostawał właśnie acetylokoenzym a i ten

Speaker A

acetylokoenzym a to ja bym to streścił po prostu tak że wielokrotnie ten nasz dwuwęglan się pod wpływem kolejnego niemalże do nieskończoności można powiedzieć czyli dokładane są dwa węgle No i powstaje nam coraz coraz coraz to dłuższy kwas tłuszczowy czyli cały czas

Speaker A

to ch2 ch2 ch2 się powtarza No ale widzicie jak mamy sobie ten acetylokoenzym a to skoro pochodzi od kwasu octowego to narysujemy sobie kwas octowy bo to myślę pomoże Wam jakoś zrozumieć mamy co ch3 a potem mamy co tak Czyli co jest węgiel

Speaker A

wodór ale jest też sporo tlenu prawda Jak wyrzucić tlen najlepiej za pomocą wodoru bo wodór No i tlen to są tacy antagoniści w biochemii czyli jak ja dołożę tam wodoru to on wyrzuci tleny Jak mogę dołożyć wodoru właśnie do

Speaker A

reakcji anabolicznej jaką nie jako jest synteza bardzo dobrym źródłem będzie nadph d h plus i właśnie ów związek będzie te tleny wyrzucać które będą odpadać po prostu jako woda tak cały związek organiczny kwas tłuszczowy będzie sklejać się jako ciąg grup

Speaker A

metylenowy grup ch2 Tak wygląda W skrócie synteza lipidów No i jak się zapewne domyślacie zachodzi na pewno nie w jądrze ani w mitochondrium tylko w retikulum dokładnie gładkim Moi drodzy bo ono odpowiada właśnie za między innymi syntezę lipidów to jest takie

Speaker A

miejsce zachodzenia tych tak lipidowych procesów można powiedzieć Dobra teraz co się z lipidami dzieje kiedy my z kolei spalić tak rozłożyć ów proces nazywa się dokładnie beta oksydację teraz pytanie tak no oksydacja domyślacie się już pewnie że chodzi o

Speaker A

utlenianie tu na górze mieliśmy redukcję Podczas syntezy No to można się domyśleć że rozkład będ przeciwieństwa aleem betz No to on składa się właśnie z takiego długiego ogonka grup metylowych ch2 ch2 ch2 ch2 no i w zapisie takim chemicznym

Speaker A

się to rysuje jako Zygzaki a Pamiętajcie zawsze jak macie taki ruch tego Zygzaka No to jest tam właśnie ch2 no i robi się ten Zygzak idzie idzie idzie idzie dalej no i kończy się cooh na samym końcu jest

Speaker A

właśnie ta grupa karboksylowa i tyle no i teraz tak Co to znaczy beta oksydacja Otóż moi drodzy numeruje sobie węgle w związku organicznym to można to robić na różne sposoby i w kwasie właśnie takim jakim jest kwas tłuszczowy kwasie

Speaker A

karboksylowym można to robić literami greckiego alfabetu zasada jest taka Pierwszy dostępny węgiel za grupą karboksylową cooh jest węglem Alfa No i dalej leci To tak jak grecki alfabet czyli tu mamy Beta będziemy mieli g i tak dalej nie umiem pisać tych liter ale

Speaker A

to no już sorry no nie potrafię po prostu Natomiast jescze dla waszej informacji jakbyście sobie liczyli od końca to Węgiel ostatni jest węgiel Omega na Tak i to jest na przykład Omega 1 węgiel pierwszy od końca tu będzie

Speaker A

Omega 2 omega3 Omega 4 i to są te nazwy kwasów nienasyconych nie chcę za dużo dzisiaj mówić jeżeli o to chodzi ale dla waszej informacji jak macie kwasy omega to znaczy że to jest numerek wiązania podwójnego od końca czyli z tego pasu

Speaker A

tłuszczowego ale to mniejsza z tym to nie jest dzisiejszy temat więc to zostawiamy Ja się skupię na tym beta No to Popatrzcie mamy tutaj co ten węgiel beta I o co właśnie chodzi w tym chodzi o to że jest beta oksydacja czyli

Speaker A

utlenianie od tego węgla beta ja utlenić węgiel beta do tej grupy karboksylowej oczywiście w związku tam odpowiednim ona tak nie wygląda ale mniejsza z tym no i odcinam sobie ten fragment Czyli co dwu węglowy jeden węgiel No i drugi tak beta

Speaker A

oksydacja czyli odcinanie po dwa węgle po dwa węgle Generalnie jakbym mógł to rozpisać wyszedłby mi nawet proces odwrotny do tego na górze Czyli też związku który zawiera ileś tam węgli przez szereg przemian w końcu powstaje mi związek dwuwęglan pytanie się pojawi Co jeśli ta

Speaker A

liczba jest nieparzysta No to końcówka będzie trójwlotowe skutku to musi co wejść tlen prawda bo jest to utlenianie A jak może wejść tlen No najlepiej żeby wyszedł wodór tak jak wychodzi wodór wchodzi tlen a Wodór w w tych reakcjach wychodzi jako

Speaker A

n d h plus albo fh2 i moi drodzy oprócz tego że my mamy pełno acetylokoenzym a które mogą się świetnie spalić w cyklu KSA które idą na łańcuch oddechowy bezpośrednio więc gdzieżby lepiej ten cykl ulokować jak nie w mitochondrium i

Speaker A

właśnie tam przebiega beta oksydacja Matrix mitochondrialna bo tam jest po prostu najlepiej skoro jest pełno nad i fad i od razu acetylokoenzym a do spalenia w cyklu Krebsa No to najlepiej Tam to zrobić nie tyle w zasadzie jeżeli

Speaker A

chodzi o beta oksydację w kontekście metab oczywiście Możecie się zagłębić w dokładne Zygzaki co się tam dzieje Jakie związki chemiczne zamieniają się w jakie Natomiast ja nie widzę sensu do egzaminu maturalnego Jeszcze raz mówię odsyłam do dokładnej podstawy programowej Niech

Speaker A

każdy najlepiej się zapozna z tym dokumentem tak bo no tutaj trudno mi was wyręczać bo ja nie znam tego na pamięć To jest pierwsza rzecz a poza tym uczę bardziej intuicyjnie niż schematycznie Niemniej jednak dobrze to poznać i tam macie po

Speaker A

prostu wyszczególnione co trzeba umieć między innymi z tego metabolizmu powiem więcej zajrzyjcie sobie dla spokoju sumienia bo może się okazać że rzeczy które dotychczas ignorowali okażą się istotne a część z tych które uczyliście się które przyswajalny okażą się

Speaker A

nieprzydatne znaczy nie żebym kogoś zniechęcał do nauki wręcz przeciwnie natomiast Chodzi mi o taką ergonomię tak dlatego raz jeszcze odsyłam was do podstawy programowej No i z lipidów byłoby to tyle w zasadzie z kwasów tłuszczowych Jakbym miał się zagłębić w

Speaker A

syntezę cholesterolu to moi drodzy tam jest bardzo dużo różnych wzorów więc ja bym sobie dał z tym spokój No chyba że chyba że chcecie co nie No ale to tyle Dobra robimy dalej sobie zajęcia lipidy mamy z głowy To teraz czas na przemiany

Speaker A

azotowe No i o co tutaj chodzi tak naprawdę wygląda to w sposób następujący związkach w związkach azotu zawierających azot No on tak naprawdę nam przeszkadza Jeżeli nie pełni jakiejś funkcji istotnej metaboliczne czy nie stanowi jak grupy funkcyjnej można

Speaker A

powiedzieć która coś robi konkretnego to ten azot trzeba wyrzucić i kiedy my go wyrzucimy jakiegoś tam związku go zawierającego to on kończy jako amoniak nh3 i amoniak jest problematyczny roztworze wod występu jako NH poza wymaz z tym amoniakiem Dlaczego Dlatego że dla

Speaker A

organizmów zwierzęcych jest on mniej lub bardziej toksyczny przede wszystkim jeżeli chodzi o komórki nerwowe jest on toksyczny więc człowiek w szczególności się go Powinien pozbywać no i ogólnie takie wyższe organizmy prawda dlatego z tym amoniakiem trzeba coś zrobić i

Speaker A

właśnie procesem który służy pozbyciu się amoniaku tak na dłużej jest Moi drodzy cykl mocznikowy w wyniku tego cyklu powstaje nam coś gdzie substancja w której ten amoniak jest niejako związany ale już nie taki nieszkodliwy czyli mocznik mocznik dokładnie chemicznie wygląda tak że co

Speaker A

mamy sobie z boku narysuje robocz amoniak co taki zrobię schemacik O proszę bardzo jeden amoniak podaruję sobie wolne pary bo to nie chemia nie trzeba się przejmować wolnymi parami elektronowymi i teraz co się dzieje z amoniakiem do tego Wyobraźcie sobie

Speaker A

podlatuje dwutlenek węgla CO2 No i co trzeba zrobić porządek No to najlepiej je skleić ze sobą można to zrobić przez kondensację reakcja kondensacji to jest roszczeniu łączenie czegoś z wyrzuceniem wody No i właśnie my te sobie wodę tutaj odtworzymy

Speaker A

węgla wodoru i znaczy Przepraszam nie z węgla z wodoru i tlenu właśnie w taki sposób jak tutaj widać ja te cząsteczki chemiczne połączę w ten sposób że zostanie mi węgiel tutaj będzie miał już skrótowo napiszę nh2 nh2 No i co mamy

Speaker A

teraz mocznik No i amoniak jest związany już nie może sobie jako kation funkcjonować nh4 plus poza tym nie jest taki toksyczny No i na chwilę mamy spokój możemy go też łatwo wydalić Dlaczego Dlatego że mocznik jest rozpuszczalny w

Speaker A

wodzie a ta rozpuszczalność w wodzie właśnie nam to niejako umożliwia prawda Żeby pozbyć się go tak samo jak amoniak też jest rozpuszczalny w wodzie ale amoniak jest bardziej toksyczny więc mam mocznik jest Kompromis bo jest rozpuszczalny i mamy święty spokój

Speaker A

toksycznością tylko teraz jak zrobić mocznik No to ta reakcja wydaje się być zbyt prosta tak no i laboratorium Może udałoby się to zrobić natomiast organizm żywy to nie jest zbiór zlewek i probówek tylko taka maszyneria biochemiczna tak no i jest to jak Popatrzymy sobie tak z

Speaker A

boku No w sumie proces anaboliczny czyli żeby tak posklejać coś w chemii w biochemii w czymkolwiek trzeba wsadzić trochę energii tak Tylko skąd ją wziąć No oczywiście jak się domyślamy ATP tylko on na logikę nie jest łatwo na

Speaker A

pewno to zrobić więc natura wymyśla różnego rodzaju wymyśliła różnego rodzaju cykle szlaki które my potem sobie skrzętnie próbowaliśmy przeanalizować prawda tak wtórnie Żeby próbować zrozumieć naszą naszą naturę No generalnie cykl mocznikowy wygląda w ten sposób że użyję takiego

Speaker A

uproszczenia rzecz jasna Moi drodzy mamy sobie tak dwa przedziały komórkowe tak się umówmy czyli mitochondrium i cytoplazmę Bo część z tego cyklu zachodzi mitochondrium jak się zapewne domyślacie dlatego energia tam jest No ale ogólnie tak się złożyło prawda robi

Speaker A

[Muzyka] mitochondrium cytoplazmę Sprawa wygląda tak nawet żeby jakoś nie analizować tego dokładnego składu aminokwas aminokwasowego bo to nie jest jakoś w ogóle istotne Moim zdaniem wystarczy że ustalimy sobie jakiś tam przenośnik tak arbitralnie Przyjmijmy że jest związek x

Speaker A

prawda No i ten związek x będzie w cyklu nam zmieniać się w ten sposób że po prostu jak gdyby przejściu przez caem cyu Krebsa cęgowy szczawian Tak tylko że akurat cykl Krebsa jest trochę bardziej wymagany szczegółowo jeżeli chodzi o

Speaker A

przebieg aniżeli cykl mocznikowy no i tutaj tylko Ustalmy sobie arbitralnie że jest jakiś tam nośnik no i ten nośnik musi w toku całego przebiegu odzyskać się no i jeszcze doprowadzić nam do wytworzenia się mocznika wygląda to moi drodzy mniej

Speaker A

więcej tak że mitochondrium nośnika tak roboczo nazwanego dochodzi nam amoniak dochodzi nam dwutlenek węgla jako tak zwany karbamoilofosforan wiem że części z was na pewno tej nazwy może już No nieby dobrze się robić Wcale się nie dziwię natomiast tak sobie to robocz Przyjmijmy

Speaker A

prawda No i to jest pierwsza rzecz poza tym żeby całkowicie nam mocznik z tej reakcji wyszedł to jeszcze w cytoplazmie jeden amoniak trzeba dorzucić i finalnie powstać mocznik to jest związek taki nh2 nawet można sobie razy wzięte zapisać co nie

Speaker A

wiem nawet czy dobrze wzór napisałem nie będę tego drążyć W każdym razie chodzi o to że tak związali nasze substancje No i oczywiście produkt uboczny czyli woda gdyż jest to kondensacja tak już nawet nie będę wchodzić detale tak jak mówiłem

Speaker A

tylko że jest to co cykl anaboliczny to co już powtarzałem na samym początku czy do tego cyklu ATP są dwa punkty wejścia tego ATP jeden jest się na pewno domyślacie w mitochondrium a drugi w cytoplazmie też żeby nie rysować jakoś

Speaker A

detali to powiem wam że ogólnie na jedną cząsteczkę mocznika żeby ona nam powstała trzeba 4 ATP jak zobaczycie sobie te schematy w podręcznikach czy gdziekolwiek to nie dajcie się zmylić jednemu faktowi tam chodzi o to że tak z

Speaker A

jednej strony piszą wam że ATP Zamą w ADP spoko co nie Ale w tej drugiej części piszą że jedno ATP zamienia się jedno am no to gdzie tu 4 ATP tak można się zastanowić o co chodzi Tak naprawdę to

Speaker A

wygląda to w ten sposób mamy sobie ATP to jest trifosforan i on zamienia się w adzo difosforan Czyli co dał jeden fosfor poszło jedno wiązanie wysokoenergetyczne zrobiła się energia natomiast tu na dole adenozyno trifosforan zamienia się w adenozyno

Speaker A

monofosforan Co oznacza że odpadają dwa fosforany czyli tak jakby to wszystko dwa razy było prawda Czyli to na dole liczymy podwójnie dlatego że rozpadają się dwa wiązania dlatego Reasumując będą zużywane cztery cząsteczki ATP no i też znowu żeby przeliczeniu oczywiście żeby

Speaker A

Nie podchodzić do tego jakoś ambicjonalnie i nie uczyć się wszystkiego na pamięć No to jakie było Jakie były przykładowe pytania na maturze jeżeli chodzi o cykl mocznikowy czy ma charakter anaboliczny czy kataboliczny tak i na tym się skupcie No

Speaker A

oczywiste że co Że charakter anaboliczny bo po pierwsze jest zużywana energia w postaci ATP a po drugie powstaje związek tylko to jest taki drugorzędowy argument ja to ujmę w ten sposób związek złożony ze związków prostych czyli z dwóch

Speaker A

amoniak jednego dwutlenku węgla powstaje nam mocznik Jedna cząsteczka mocznika No i uboczna cząsteczka wody choć Pamiętajcie że takie argumenty są drugorzędowe zawsze na to ATP patrzcie w pierwszej kolejności jak ATP zużywa No to anabolizm jak nic tak no i to byłoby

Speaker A

na tyle jeżeli chodzi o cykl mocznikowy w mega pigułce teraz tak jakich jeszcze przemian azotowych można się spodziewać to moi drodzy jeszcze włączę to w sumie w to nawet kwasy nukleinowe których tutaj dokładnie nie będę analizować bo tam nie ma co analizować ale powiem tak

Speaker A

jeżeli mamy sobie organizm człowieka to tam może nam powstać uboczny produkt tych przemian azotowych taki jakim jest kwas moczowy podaruję sobie jego wzór strukturalny bo oczywiście nie znam go na pamięć i raczej się nigdy tego nie nauczę bo nie widzę tej potrzeby tym ale

Speaker A

powiem wam w ten sposób że w porównaniu do mocznika To jest jeszcze taki związek bardziej skondensowany z tym azotem w sensie taki posklejany ale nierozpuszczalny w wodzie i On tworzy właśnie takie kryształki które mogą dać objawy tak zwanej dny

Speaker A

moczanowej jeżeli w stawach u kogoś te kryształki będą się wytwarzać no to wtedy właśnie mamy takie objawy stanu zapalnego i tak dalej ból No jest szereg powiedzmy to sobie możecie doczytać z ogólnodostępnych źródeł jak ta dna moczanowa się objawia

Speaker A

W każdym razie ten kwas moczowy pojawia się wtedy w stawach to daje główne objawy to mogę o tym kwasie moczowym jeszcze powiedzieć on może zarówno powstać nam w wyniku ubocznych przemian jakiś azotowych ale przede wszystkim chodzi o zamianę puryn tak Czyli guaniny

Speaker A

i adeniny które mamy w DNA i RNA i wtedy on będzie powstawać nam w dużej ilości kiedy te zasady azotowe będą ulegać przemianom natomiast u zwierząt które ten kwas moczowy sobie zamiast mocznika wybrały to są zwierzęta urykoteliczne tak zwane to one będą z amoniaku go

Speaker A

robić czyli z takich podstawowych przemian azotowych robią sobie kwas moczowy i jest okej bo one na przykład wolą zaoszczędzić wodę i zużyć więcej energii dlatego że ten kwas moczowy No nie jest rozpuszczalny w wodzie nie trzeba go wodą za pomocą wody wydalać

Speaker A

tak w przeciwieństwie do mocznika tak to wygląda generalnie z przemianami azotowymi teraz jeszcze skąd ten amoniak się bierze może to od tego w sumie zacząć powinienem ale już SK zacząłem od cyklu mocznikowego to sorry W każdym razie ten amoniak zanim my go dostaniemy

Speaker A

w takiej wolnej formie No to on jest sobie na przykład w aminokwasach w jakiś aminach i tak dalej najczęściej spotykane reakcje z jakimi możecie mieć do czynienia będą to reakcje transaminacji proszę transaminacji i deaminacji transaminacja moi drodzy polega na tym

Speaker A

że my bierzemy sobie ten amoniak On jest w postaci grupy aminowej czyli tak zwane nh2 może być tak sobie Ustalmy i po prostu z jednego aminokwasu Przerzucamy Przerzucamy na inną cząsteczkę najczęściej będzie to jakiś kwas biologicznie czyny No i co I powstaje

Speaker A

nam aminokwas tak grupa aminowa plus kwas daje nam aminokwas natomiast idąc w drugą stronę jakbyśmy sobie wzięli deaminacja no to jest po prostu wycięcie na stałe tego tej grupy aminowej właśnie jako amoniaku i to szereg takich przemian przerzucania

Speaker A

tego amoniaku z jednego na drugi daje nam w końcu wolny amoniak z którym trzeba coś zrobić właśnie podczas cyklu mocznikowego tak by to było to byłoby w sumie myślę tyle jeżeli chodzi o przemiany azotowe oraz przemiany lipidów Czy macie do mnie

Speaker A

jakieś pytania z chęcią na nie odpowiem i udzielę wam jakieś porady kolwiek innego Jestem do waszej dyspozycji moi okej Moi drodzy pytań jak na razie brak Jeżeli ktoś ma jakiekolwiek Bardzo proszę o kontakt przez Facebooka ewentualnie albo grupę darmow chemia

Speaker A

bądź biologia darmowe repetycje ja wam dziękuję za udział w dzisiejszych zajęciach Zapraszam na kolejne Sorry że tak nieregularnie ale po prostu czekam zawsze na wolną chwilę czasu żeby z wami ją spędzić więc będę na bieżąco zapowiadać lekcje Ja te zajęcia z

Speaker A

bieżącego tygodnia wrzucę po prostu na YouTube jeżeli ktoś nie lubi oglądać na Facebooku albo jest mu niewygodnie to tam będzie można również lekcje sobie powtórzyć tymczasem Raz jeszcze dziękuję wam za zajęcia i do zobaczenia na kolejnych trzymajcie się cześć

Topics:biologialipidyzwiązki azotowemetabolizmanabolizmkatabolizmNADFADATPcykl mocznikowy

Frequently Asked Questions

Jakie są najważniejsze przenośniki wodorowe w przemianach metabolicznych?

Najważniejszymi przenośnikami wodorowymi są NAD, FAD oraz NADPH. W reakcjach katabolicznych głównie powstaje NADH i FADH2, natomiast w anabolizmie wodór jest dostarczany przez NADPH.

Co jest kluczowe do zapamiętania przy nauce szlaków metabolicznych?

Najważniejsze jest zrozumienie liczby węgli w związkach organicznych, roli wodoru oraz energii w postaci ATP, a nie zapamiętywanie skomplikowanych nazw szlaków.

Jakie procesy metaboliczne są omawiane w kontekście lipidów i białek?

Dla lipidów omawiana jest synteza i rozkład, w tym beta-oksydacja, a dla białek skupiamy się na aminokwasach, cyklu mocznikowym, transaminacji oraz syntezie białka w kontekście genetyki.

Get More with the Söz AI App

Transcribe recordings, audio files, and YouTube videos — with AI summaries, speaker detection, and unlimited transcriptions.

App Store Google Play

Or transcribe another YouTube video here →

AI medical transcription for your own lectures & recordings →

Free tools: TXT to SRT · SRT Validator · Merge SRT · Subtitle to Text · All tools