Speaker A
Dobry wieczór. Witam was serdecznie, moi drodzy, na kolejnych zajęciach. Dzisiaj rozwiążemy sobie maturę z maja 2015 roku według nowej podstawy, czyli w zasadzie taką pierwszą, która weszła na serio, którą mieliście okazję pisać.
Rozwiązanie matury z biologii maj 2015 według nowej podstawy, omówienie zadań i filogenezy strunowców.
Key Takeaways
- Nowa podstawa maturalna w biologii wymaga więcej pracy, ale nie zmienia znacząco czasu rozwiązywania.
- Drzewa filogenetyczne są kluczowe do zrozumienia ewolucji i pokrewieństwa organizmów.
- Grupy monofiletyczne mają wspólnego przodka, co jest ważne w klasyfikacji biologicznej.
- Samodzielne rozwiązywanie i sprawdzanie arkuszy maturalnych zwiększa szanse na sukces.
- Zrozumienie terminologii i pojęć biologicznych jest niezbędne do poprawnego rozwiązania zadań.
Summary
- Analiza matury z biologii z maja 2015 roku według nowej podstawy programowej.
- Omówienie różnic w czasie rozwiązywania zadań między starą a nową podstawą.
- Wyjaśnienie pojęć z zakresu filogenezy i grup systematycznych strunowców.
- Przykłady cech ewolucyjnych pojawiających się u kolejnych grup strunowców.
- Interpretacja drzewa filogenetycznego i zadań maturalnych na jego podstawie.
- Podkreślenie znaczenia samodzielnego rozwiązywania arkuszy maturalnych i ich sprawdzania.
- Omówienie grup monofiletycznych, polifiletycznych i parafiletycznych na przykładzie organizmów.
- Zachęta do systematycznej nauki i przygotowania do matury biologicznej.
- Praktyczne wskazówki dotyczące rozwiązywania zadań i interpretacji tekstów naukowych.
- Interakcja z widzami i motywacja do aktywnego udziału w zajęciach.
Chapters
- 00:00Wprowadzenie i omówienie matury z biologii 2015
- 06:41Analiza grup systematycznych na drzewie filogenetycznym
- 13:21Omówienie doświadczenia z radioaktywnymi aminokwasami
- 20:16Zmiany fizjologiczne i procesy metaboliczne
- 27:13Wyjaśnienie pojęć biochemicznych i syntezy ATP
- 41:21Znaczenie makroelementów i obieg azotu
- 48:18Analiza DNA wirusowego i techniki PCR
- 62:03Regulacja homeostazy i układ nerwowy
- 76:27Genetyka kwiatów i alleli wielokrotnych
- 76:44Podsumowanie i wskazówki do matury
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker A
Część z was, która poprawia maturę. No a osoby, które będą pisać po raz pierwszy według nowej podstawy, to warto byłoby się zapoznać z nowym stylem i tak dalej.
Speaker A
Średnio patrzyłem, ile zajmuje mi rozwiązanie matur z biologii. No to faktycznie te pół godziny różnicy akurat wychodzi w porównaniu do starej wobec nowej. Więc to nie jest czas jakiś ani na plus, ani na minus. Po prostu jest nieco więcej pracy. Szczególnie z tym
Speaker A
tekstem. Tak. Osoby, które wchodzą na kanał i patrzą na czas rozwiązywania matury z chemii i z biologii z kolei, no na biologii nie piszemy tego odręcznie, więc dlatego idzie szybciej, bo tutaj w zasadzie większość czasu opowiadam.
Speaker A
Natomiast z chemii jest tak, że trzeba co nieco sobie, y, co nieco sobie po prostu rozpisać i dlatego czas się nieco wydłuża. Ale jak robicie to samodzielnie, no to myślę, że takie dobre czasy da się osiągnąć. Jest to
Speaker A
ważne w rozwiązywaniu matury, bo dzięki temu można, no, można sprawdzić ją drugi raz. A to jest rzecz, o której wspominam i to, do której nalegam, abyście to robili, bo sam jak robię szybko niektóre rzeczy, lubię je sobie zrobić po prostu nie to,
Speaker A
że nie wiem, tylko po prostu coś mi się pomyli i tyle i to każdemu się zdarza, albo czegoś sobie nie doczytam i warto jest zawsze zrobić takie drugie sprawdzenie. Przypominam również wszystkim, którzy biorą się na poważnie za maturę, że już jest ten czas, abyście
Speaker A
rozpoczęli rozwiązywać arkusze maturalne. Sprawdzać je sobie samodzielnie, jeżeli jeszcze dotychczas tego nie zrobiliście. Witam przy okazji Non i wszystkich innych, którzy już pojawili się na zajęciach. Cześć, Natalia.
Speaker A
Przejdziemy sobie do już do lekcji, konkretnie weźmiemy się za tę maturkę. Oczywiście na koniec książka powędruje do osoby, która odpowie poprawnie na jedno wymyślone przeze mnie pytanie.
Speaker A
Zadanie numer 1. W tabeli cyfrą 1 oznaczono obecność, a cyfrą zero brak niektórych cech u przedstawicieli wybranych gatunków strunowców. Obok tabeli zamieszczono drzewo filogenetyczne, na którym literami od A do F oznaczono pewne grupy systematyczne strunowców oraz zaznaczono na gałęziach,
Speaker A
czyli liniach filogenetycznych, cechy, które w rozwoju ewolucyjnym u przodków tych grup pojawiły się po raz pierwszy.
Speaker A
Dobra, musimy sobie to ogarnąć, jeżeli chodzi o w ogóle o samą treść zadania. Przy okazji witam wszystkich: Agatę, Krembryl, Alicję i M Vgu. Chyba tak się czyta twój nick. Dobry wieczór. Witaj serdecznie. Dobra, drzewo filogenetyczne to jest taka struktura, taka
Speaker A
konstrukcja, która ma za zadanie pokazać, jaka jest zależność między organizmami pod względem pokrewieństwa, czyli który z którego się wychodzi, y, który z którego się wywodzi. No i tutaj widzimy ewidentnie, że jakiś organizm dał początek całej grupie od A do F i przy
Speaker A
okazji na jednej gałązce wykształcił się kręgosłup i ów kręgosłup cechą odróżniającą organizmy od B do F od organizmu A. Znaczy to po prostu, że organizm A tego kręgosłupa sobie nie wykształcił. Zaraz to sobie rozkminimy.
Speaker A
Witam serdecznie: Zuział, Megi, Maćka i Shiret. Popatrzcie, tutaj są pokazani poszczególnie przedstawiciele strunowców. Mamy lancetnika. No to klasyk jest, bym powiedział w ten sposób, czyli po prostu typowy strunowiec, który nie ma kręgosłupa. No i faktycznie on ma tutaj zero, gdyż tego
Speaker A
kręgosłupa z oczywistego powodu nie ma. Następną rzeczą, którą mamy, to kręgosłup szczęki ze stawami. Pojawiają się u rekina i u tuńczyka.
Speaker A
Szczęki ze stawami to pamiętacie bezżuchwowcem, minoga. On właśnie tego nie miał, ale tutaj go pominięto. W sumie ten minóg to taki nawet nieprzyjemnie wygląda. Nie lubię go szczerze mówiąc, bo jest, bo jest nieładny, ale okej.
Speaker A
Mamy rekina i tuńczyka. To są dwie ryby, które mają kręgosłup i szczęki ze stawami. No a z racji tego, że są rybami, nie będą miały kończyn krocznych, prawda? Patrzymy dalej, jak nasza ewolucja rozgrywa się. No i pojawiła się w pewnym momencie
Speaker A
salamandra, która to salamandra posiada cztery kończyny kroczne, ale nadal mamy jest oczywiście płazem, ponieważ nie posiada czego? Nie posiada owodni.
Speaker A
Owodnia, czyli rzecz biorąc jedna z błon płodowych, to jest coś, co umożliwiło rozwój poza wodą. Coś, czego płazy i ryby nie są w stanie zrobić. Gady, ptaki. No i ssaki w większości wypadków poza stekowcami przekształcając włożysko, są w stanie zrobić tak, czego przykładem
Speaker A
jest żółw jako gatunek posiadający owodnię, a lampart ssak posiadający owodnię, no i oczywiście rozwijający się już w łożysku i do tego doszły mu włosy. Czyli widzicie, ewolucja po prostu krok po kroku włączała sobie poszczególne cechy u poszczególnych organizmów. Ten wykres
Speaker A
to pokazuje. Po prawie właśnie mamy drzewo filogenetyczne. Przy okazji zrobimy sobie powtórkę z paru rzeczy.
Speaker A
Jeżeli na przykład ktoś pytałby się was o grupę monofiletyczną, to jest, moi drodzy, coś takiego, że jakbyśmy sobie odcięli dosłownie jedną gałązkę z tego drzewa, no i wzięli ją osobno, to te organizmy od E do F mające owodnię
Speaker A
stanowią, można powiedzieć, grupę monofiletyczną, ponieważ mają jednego wspólnego przodka, prawda? Jeżeli byłoby pytanie o grupę polifiletyczną z kolei, to jest tak, jakby wziąć dwie gałązki osobne, na przykład tę wyizolować i tę połączyć. To jest na przykład jeżeli chodzi o glony. Tak wygląda sprawa.
Speaker A
Glony są grupą polifiletyczną. Ciężko mi tutaj pokazać trzeci rodzaj grupy, czyli grupę parafiletyczną. To jest takie wyjęcie z kontekstu na dobrą sprawę. To są protisty dobre do tego, ale pozwólcie, że nie będę wchodził w ten temat, bo tylko chciałem pokazać coś
Speaker A
odnośnie filogenezy, ale bez wchodzenia w jakieś szczegóły musimy sobie poradzić z zadaniem. No ponieważ to jest nasz główny cel. W tym celu wyczyszczę tablicę i przejdziemy sobie do jego treści. Poza tym rysunek Scampbella. No jeżeli ktoś, znaczy na rysunek na
Speaker A
podstawie chyba na podstawie po prostu wzięli treści jakoś to ogarnęli, jeżeli ktoś ma czas i chęci. Will Campbell spoko. Ja się przyznam szczerze, nie brałem tego nigdy pod uwagę, nie jest w moim typie czytanie dużych książek. Ja wolę uczyć się sam, ale to wiecie jak
Speaker A
komu wygodnie. Byle byście się dobrze nauczyli i byle byście napisali dobrze maturę. Zadanie 11. Wybierz z tabeli i zapisz poniżej nazwy wszystkich przedstawicieli strunowców należących do grup oznaczonych na drzewie literami od C do E. No to słuchajcie, ogarnijmy sobie,
Speaker A
znaczy C i E. Ogarnijmy to sobie. Grupa C to będzie? Są to organizmy, które maj musimy po prostu sobie dojdźmy do nich, zrobimy sobie taki labirynt, co nie? Idziemy od początku, robimy ewolucję. Oho, złapaliśmy kręgosłup i szczęki ze stawami. Doszliśmy do
Speaker A
organizmu C, czyli to będą organizmy posiadające w tym momencie, jeżeli chodzi o grupę C, zarówno kręgosłup, jak i szczęki ze stawami, ale nie posiadające innych, to też ewidentnie będzie to rekin i tuńczyk w tym pierwszym przypadku, czyli tutaj.
Speaker A
Sorry, nie umiem pisać odręcznie. Mi to. Dobra, teraz grupa E. No to znowu weźmiemy sobie inny kolor, jakiś ładny niebieski. No i dochodzimy do tego, do tej grupy systematycznej po kolei. To co, mamy kręgosłup, mamy szczęki ze stawami, cztery kończyny kroczne,
Speaker A
owodnię, ale włosy sobie darujemy. Mamy organizm E, czyli on ma wszystko. Oprócz tego ewidentnie będzie to żółw.
Speaker A
To widać jak na dłoni. Dobra, jeden punkt mamy z głowy. Jeszcze 59. Podaj wszystkie widoczne na drzewie filogenetycznym grupy kręgowców, których wspólny przodek miał cztery kończyny kroczne. Zapisz oznaczenia literowe tych grup. To musimy sobie podejść do sprawy inaczej. Cztery kończyny kroczne. No i
Speaker A
wybieramy sobie to, a potem dojdziemy do całej reszty tych organizmów. Popatrzcie, to zrobimy w ten sposób.
Speaker A
Tak, zaczynamy. Cztery kończyny kroczne stąd i to możemy dojść sobie ten tutaj do tego organizmu. Nie patrzymy na to, co jeszcze tam było.
Speaker A
O, to są organizmy D, E i F, czyli te, które mają te cztery kończyny kroczne.
Speaker A
Salamandra, żółw i lampart.
Speaker A
Witaj serdecznie, Justyna. Myślę, że to zadanie takie stosunkowo proste na rozgrzewkę. Widzicie, praca z tekstem i to pokazuje jak wygląda nowa podstawa. Dużo macie do czytania, dużo do oglądania, no ale da się jakoś to zrobić. Tak, co prawda osiągnięcie
Speaker A
wyniku powyżej 90 jest naprawdę trudno. W ubiegłym roku, tak jak wspominałem, nikt nie przekroczył bodajże 87.
Speaker A
No ale zawsze coś. Zaznacz właściwe dokończenie zdania. Przedstawione drzewo filogenetyczne. Dobra, co my tutaj mamy?
Speaker A
Dostarcza bezpośrednich dowodów ewolucji strunowców. Jest źródłem informacji o konwergencji strunowców. Ukazuje tempo zmian ewolucyjnych u strunowców.
Speaker A
Przedstawia pokrewieństwa grup strunowców. Zastanówmy się. Ja bym powiedział tak, na pewno nie jest w stanie pokazać nam tempa, dlaczego. A gdzie jest czas, prawda? Nie ma czasu.
Speaker A
Nie wiem jakie może być tempo, skoro nie wiem jaki czas to zajęło, prawda? Jest źródłem informacji o konwergencji strunowców. Pytanie, co to jest ta konwergencja?
Speaker A
Zrobimy sobie małą dygresję, moi drodzy. Już raz to tłumaczyłem, ale nie zaszkodzi powtórzyć tego. Konwergencja oznacza zbieżność, czyli mamy sobie trzy rzeczy i one zdążają do wspólnego celu. I przykładem konwergencji w ewolucji byłoby wykształcenie płetw zarówno u rekina, jak i u jakiegoś
Speaker A
wieloryba. Po prostu warunki zmusiły je do tego, żeby sobie zrobiły takie same narządy, które pomogą im w środowisku środowisku wodnym. Tak, to jest przykład konwergencji. Dywergencja z kolei to jest taka sytuacja, kiedy jak gdyby z takiego wspólnego ogniwa wykształcają
Speaker A
się nam różne cechy. Skutek właśnie wpływu innego środowiska. I tu na przykład jest tak, że spośród saków nietoperz sobie zrobił skrzydła, prawda? A kret ma kończyny do grzebania w ziemi, coś takiego. Czyli warunki wymusimy na tej samej praktycznie
Speaker A
bliskiej, dosyć spoknionej grupie ewolucyjnej. zmiany takie rozbieżne, a konwergencja powodowała zbieżność z racji warunków środowiska. To jest wszystko presja środowiskowa w tym wypadku. Wiecie, to są takie sztuczne pojęcia, jak każde pojęcie, one są na zasadzie, że ktoś sobie wziął, opisał i i coś stwierdził,
Speaker A
co nie? Tak, jak ktoś się uczy chemii, to zobaczcie analogię pewną, nauczycie się drugiej rzeczy przy okazji. Czasami mamy tak, to będzie to oftop totalny, ale skoro już przy tym jesteśmy, to myślę, że mogę o tym wspomnieć. Jeżeli z
Speaker A
dwóch różnych stopni utlenienia schodzi nam substancja na jeden, prawda? To jest to reakcja syn proporcjonowania. Analogicznie do takiej konwergencji można ją porównać.
Speaker A
Tak samo jeżeli z jednego stopnia rozchodzi się nam na dwa. Reakcja dysproporcjonowania, dywergencja, ta sama litera, dwie pieczenie na jednym ogniu. Ja lubię robić takie dygresje po to, żeby uprościć jakoś na naukę. Myślę, że to części z was coś może ułatwić. Witaj
Speaker A
serdecznie Aldo. Ogarniemy sobie razem. Nie ma sprawy. Bardzo miło mi, że jesteś na streamie.
Speaker A
Drugie zadanie. Aha, jeszcze nie odpowiedziałem, co tutaj jest. Dobra, się rozpędziłem. W każdym razie wykluczam B i wykluczam C, prawda? To na pewno tutaj nie będzie mi pasować. Ani konwergencja, ani ten. A dowód ewolucji, gdzie my tutaj mamy dowód ewolucji? Ja
Speaker A
tutaj żadnego dowóu do ewolucji nie widzę. Ja widzę tylko, że po prostu organizmy sobie ewoluowały. A czy na to jest jakiś dowód? No to takie bez sensu.
Speaker A
Jedyne co to fajnie widać pokrewieństwo między nimi. To D odpowiedź jest jak najbardziej adekwatna. Dlaczego?
Speaker A
Dlatego, że widzimy, że na przykład blisko ze sobą spokrewniony jest żółw i lampard. Na pewno bliżej niż żółw i i lancetnik. Tak, ponieważ mają więcej wspólnych cech. A większa liczba wspólnych cech oznacza wyższe pokrewieństwo. No logiczne myślę. Więc
Speaker A
tu raczej nie powinno być jakiegoś z tym problemu. Przejdźmy sobie dalej. Cieszę się, Lidia.
Speaker A
Mam nadzieję, że uprzyjemnię ci czas na tyle, na ile będę w stanie. Dwójka. Podczas doświadczenia wprowadzono do komórek wydzielniczych trzki radioaktywne aminokwasy. Zatrzymajmy się chwilę przy tym, bo tu jedna ważna rzecz. Macie natłok informacji w takich tekstach i nie wiecie o co chodzi.
Speaker A
Czytacie je potem od początku do końca i dalej nie wiecie o co chodzi. Wcale się nie dziwię. Taka metoda. Spróbujcie sobie na razie może mówić na głos niektóre takie biologiczne teksty. To naprawdę potrafi pomóc. A czasami, no wiecie, na egzaminie nie możecie tego
Speaker A
robić, ale chociaż żeby sobie jakoś szeptać, żeby to do was docierało, wiecie, przez uszy z powrotem, okazuje się, że ta taka metoda może mieć pozytywne skutki, szczególnie w przypadku takich złożonych tekstów biologicznych, bo tu macie za dużo bodźców na raz i tutaj nagle jakieś
Speaker A
radioaktywne. Co rozpad alfa, beta, nie wiadomo o co chodzi, prawda? można naprawdę zgłupiać. Dlatego ta mała uwaga ode mnie. Ale w każdym razie po co się te radioaktywne pierwiastki wprowadza?
Speaker A
Yyy, to jest tak, że jak my sobie w cząsteczce chemicznej podmienimy coś pierwiastkiem promieniotwórczym, yyy, to wówczas możemy yyy zrobić coś takiego, że jak na przykład prześledzić promieniowanie, gdzie ten związek jest i tak dalej. to nam to jest jak takie
Speaker A
światło i pozwala nam w tym w tym momencie zlokalizować nasz pierwiastek. Tak to by wyglądało. Dobra. A następnie śledzono zmianę promieniotwórczości. No to jest to, o czym właśnie powiedziałem.
Speaker A
W określonych odstępach czasu dokonywano pomiaru stopnia radioaktywności w wybranych organellach komórkowych. Początkowo wykryto sygnał radioaktywny płynący z szorskiej siateczki śródplazmatycznej, który stopniowo osłabiał się wraz ze wzrostem promieniotwórczości aparatu Goldziegiego, czyli diktiosomów. Po osiągnięciu pewnego poziomu sygnału, znaczy sygnał radioaktywny aparatu
Speaker A
Goldziego zaczął maleć, a pojawił się w pęcherzykach przemieszczających się w kierunku błony komórkowej. Dobra, żeby to jakoś zrozumieć o co tutaj chodzi, musimy sobie zrobić jakikolwiek prymitywny prymitywny rysunek. Dobra, sprawa wygląda tak. Mamy sobie wszystko zaczyna się od aminokwasów i
Speaker A
siateczka śród plazmatyczna szorska, czyli ta posiadająca rybosomy. Zrobimy ją sobie schematycznie jest sobie siateczka szorstka i potem sygnał z niej przechodził do aparatu golego, który ma formę tych diktiosomów, czyli takich jak litera C kształtnych elementów.
Speaker A
I z tego potem idą pęcherzyki wydzielnicze do błony komórkowej. Tak. Tak nam ta ewolucja, jeżeli chodzi o związek chemiczny wygląda. Jeszcze pytanie od Oskara.
Speaker A
Sygnał radioaktywny to kontrast w badaniach? Nie wszystkich badaniach. Oskar powiem inaczej. Kontrast to jest często na zasadzie pochłaniania pochłaniania promieniowania, tak? Jeżeli o to chodzi. Jeszcze pytanie tremis.
Speaker A
Kiedy są przeważnie livey? Wiesz co, jak mam czas po pracy, daję znać na fejsie.
Speaker A
Jest pan na jakichś studiach? Ja jestem po medycynie, jak coś. Ekstremis. Dobra, wracamy do tematu i teraz popatrzcie, co się dzieje.
Speaker A
Sprawa wygląda tak. Najpierw się nam robi białko, dlatego początkowo sygnał radioaktywny pojawia się tam, gdzie są rybosomy, prawda? Czyli w siateczce śródplazmatycznej szorskiej. Kiedy białko się zrobi, to ono stopniowo zostaje przeniesione do aparatu goldiego. Przypomnijcie sobie przy okazji funkcję aparatu goldiego.
Speaker A
Generalnie to jest tak, że on dokłada cukier do białka na przykład. Nie jedyna funkcja, ale tutaj o to chodzi. to najpierw robi się białko, potem idzie do aparatu golgiego, żeby dołożyć cukier, a następnie pojawia się w pęcherzykach wydzielniczych, czyli to są takie
Speaker A
ciężarówki wywożące nam białko na zewnątrz do błony komórkowej i ono jest potem wydzielane gdzie? No to jest trzka, czyli to będą jakieś enzymy, tak więc od razu mamy też sugestię taką, że jest to narząd, który posiada komórki stworzone po to, aby wydzielać coś, tak?
Speaker A
I właśnie o to tutaj chodzi. Dobra, w takim razie przedstaw przyczyny zmian wzrostu i spadku radioaktywności szorskiej siateczki oraz aparatu goldiego w odpowiedzi uwzględnij funkcję tych struktur. To do każdego pytania musimy powiedzieć dlaczego wzrosło, a potem dlaczego spadło. Mało trochę
Speaker A
miejsca na pisanie i tutaj trochę można się głowić z tym, jak to ująć sensownie, ale ważne jest to, żebyście napisali dlaczego urosło i dlaczego spadło. Zatem moi drodzy, siateczka szorstka. Wzrost jest spowodowany syntezą białka z radioaktywnych aminokwasów, a spadek
Speaker A
byłby spowodowany ich transportem gotowego białka do diktiosomów aparatu Goldiego. Czyli po prostu rośnie, bo się robi, a jak się zrobiło, to transport do Goldiego zaczyna maleć, bo się zrobiło.
Speaker A
Aparat Goldiego. Wzrost następuje w wyniku dostarczenia radioaktywnego białka z siateczki szorstkiej, a spadek w wyniku przekazania tego białka do do tych pęcherzyków wydzielniczych. Tak, czyli pokazujemy drogę, dlaczego wzrosło, dlaczego spadło. Proste.
Speaker A
Dokładnie. Klaudia, o matemaksie tutaj jak najbardziej warto wspomnieć. Spoko, chłopak robi zadania z matmy, nie na liveie, ale po prostu je wrzuca na fejsa, także polecam, bo bardzo sympatyczny i w ogóle taki skromny chłopak. Mogę polecić jego kanał z
Speaker A
oczywiście. Dobra, to co, myślę, że to zadanie w miarę jest do ogarnięcia. Tutaj nie mielibyście problemów.
Speaker A
Generalnie pewnie jakaś cegła, cytobiochemia, to już brzmi zło. Wrogo, bałbym się to czytać, szczerze mówiąc.
Speaker A
Dobra, to co? Trójka. Podczas wysiłku fizycznego w organizmie człowieka zachodzą takie procesy fizjologiczne jak zwiększone zwiększone zaopatrywanie pracujących mięśni w glukozę, kwasy tłuszczowe i tlen, eliminowanie nadmiaru ciepła z organizmu, usuwanie z mięści produktów przemiany materii, na przykład kwasu
Speaker A
mlekowego i dwutlenku węgla. Procesy te możliwe są dzięki zmianom w pracy komórek, narządów i układów.
Speaker A
Przykłady takich zmian przedstawiono poniżej. Moi drodzy, sprawa wygląda tak. Nasz organizm jest w stanie pewnej, jak to się mówi, homeostazy. Okej, ale faktem jest też to, że on musi podczas jak gdyby jak się zmieniają warunki, to on też musi się do tego dopasować. I
Speaker A
można byłoby to porównać do chemii, że jest to taki stan równowagi dynamicznej. Nasz organizm właśnie w czymś takim znajduje się non stop i kwestia jest następująca. On jak na przykład zostanie przed nim postawione zadanie wysiłek fizyczny to musi sobie tę równowagę
Speaker A
odpowiednio przesunąć. Tak jak w chemii mam regułę Leszateliera. Kiedy dokładamy substratów, to muszą się zrobić produkty. Tu mamy pewną analogię, czyli zmienia się nasz organizm i tutaj jest wszystko logiczne. Po co on to robi?
Speaker A
Tylko trzeba sobie to wyjaśnić krok po kroku. Przykłady tych zmian, jakie wymieniono w tekście, to jest tak: rozszerzenie naczyń krwionośnych w skórze, większa częstotliwość i pogłębianie oddechów, nasilone wychwytywanie glukozy wolnych kwasów tłuszczowych, krwi przez włókna mięśniowe, co nie? No i musimy sobie
Speaker A
postawić pytanie, czy spośród podanych w tabeli procesów oceń w tabeli trafnie przyporządkow czy w tabeli trafnie przyporządkowaną zmiany w pracy komórek, narządów i układów do procesów fizjologicznych człowieka wykonującego pracę fizyczną w pomieszczeniu o temperaturze pokojowej.
Speaker A
Dobra, czyli wyobraźcie sobie, że jesteście, nie wiem, w pokoju, macie ławeczkę i ćwiczycie, tak normalne. I teraz zastanówmy się, co nasz organizm w tej sytuacji musi zrobić. Musi usunąć nadmiar ciepła. No to się zgodzę, bo pocimy się podnosząc ciężary czy
Speaker A
wykonując jakieś ćwiczenia aerobowe. I dzięki czemu jest to możliwe. Czy rozszerzenie naczyń krwonośnych w skórze wpływa na ten proces? Zdecydowanie zgodzę się jak najbardziej.
Speaker A
Dlaczego? dlatego że rozszerzenie naczyń krwionośnych sprawia, że one mają większą powierzchnię. Wtedy tak sobie wytłumaczcie. Poza tym krew płynie nieco wolniej. Większa powierzchnia oznacza większą powierzchnię wymiany ciepła, czyli usprawnia ten proces. Wolniejszy przepływ krwi daje temu więcej czasu.
Speaker A
Tak, czyli rozszerzenie naczyń krwionośnych w skórze sprawia, że po prostu to ciepło z nas złe to jest słowo, ale tak się mówi kolokwialnie paruje. Nie powinno się tak mówić, ale okej, możemy przyjąć sobie taki skrót myślowy, wiecie, żebyście sobie dobrze
Speaker A
to skojarzyli. Dobra, więc jedynka jest spoko. A co z dwójką? Większa częstotliwość i pogłębienie oddechów.
Speaker A
Jak najbardziej. Również się tutaj zgodzę, że to sprzyja eliminowaniu nadmiaru ciepła, ponieważ wraz z wydychanym powietrzem, no jakie jest to?
Speaker A
No ciepłe, prawda? Jak zimą jesteście bez rękawiczek, robi się wam zimno, to co? Dmuchacie w ręce, bo jest ciepło.
Speaker A
Proste. Czyli to jest jak najbardziej prawidłowe. A jeszcze zastanówmy się, czy trójki nie brakło w tym momencie. No zdecydowanie nie, bo co nam glukoza i kwasy tłuszczowe mają do y mają do usuwania ciepła, prawda? Więc jedynka jest jak najbardziej na tak jak napisał
Speaker A
Kuba na czacie jest spoko. Usuwanie produktów przemiany materii na przykład kwasu mlekowego i dwutlenku węgla z włókien mięśniowych do krwi jest możliwe dzięki 1 i 3. No moi drodzy tutaj niestety, niestety nie będzie spoko. Dlaczego?
Speaker A
dlatego że po pierwsze rozszerzenie naczyń krwionośnych ono nie zmienia nic to jeszcze w skórze prócz tego, że będzie ta wiadomo wymiana ciepła usprawniona a kwas mlekowy i dwutlenek węgla to jest tak kwas mlekowy jeszcze można byłoby na siłę podciągnąć ale też się za tym
Speaker A
nie opowiadam to w mięśniach musiałby być zwiększony przepływ a nie w skórze. Dwutlenek węgla to już w ogóle bez sensu, bo do dwutlenka musi być bank dwutlenku, przepraszam, węgla musi być bankowo dwójka, jeżeli już, czyli większa częstotliwość pogłębienia
Speaker A
oddechów, żeby ta dyfuzja gazów oddechowych była po prostu sprawniejsza i nasilona. Więc to wywalamy na bank.
Speaker A
Tutaj dajemy, że jednak sorry, nie zaopatrzenie pracujących włókien mięściowych w odpowiednią ilość substratów oddychania tlenowego jest możliwe dzięki dwa i trzy. No to co, zastanawiamy się jakie mamy substraty oddychania tlenowego. Przede wszystkim do oddychania tlenowego potrzebny jest tlen. No a to ewidentnie zapewnia nam
Speaker A
opcja druga, więc jest spoko. Do tego potrzebna jest glukoza, ewentualnie kwasy tłuszczowe, bo wszystko tak czy inaczej będzie zmielone w cyklu w cyklu Krepsa do acetylkoenzymu A danady, fady i to pójdzie na łańcuch oddechowy, więc jak najbardziej. Trójka
Speaker A
też jest spoko. Ja bym powiedział, że tu tak samo będzie na tak. Zdecydowanie się z tym zgodzę. Rozszerzenie naczyń krwonośnych w skórze. Nie ma tutaj nic do rzeczy na dobrą sprawę. Dobra, idziemy dalej. Kolejne zadanie.
Speaker A
Czwarte, proszę. Mitochondria i chloroplasty pochodzą najpierw od bakterii żyjących samodzielnie, które zostały pobrane do wnętrza komórki przodka organizmów eukariotycznych, ale nie zostały strawione. No moi drodzy, zatrzymam się tutaj chwilę. To jest przykład takiego kontrolowanego niewolnictwa.
Speaker A
To jest tak zwana teoria antysymbiozy, sprawa wyglądała tak. Były sobie komórki eukariotyczne, one się wykształciły w toku ewolucji, no bo fajnie jest mieć te przedziały wewnątrzkomórkowe, jądro komórkowe, które odpowiada za na bieżąco, tam jest regulacja transkrypcji, siateczkę do białek, siateczkę do
Speaker A
lipidów, prawda? aparat Goldiego. Wszystko ładnie, pięknie, tylko tak się rozrosły te komórki eukarytycznie, że w pewnym momencie zaczęło brakować energii. No i ogólnie można stwierdzić, że były niewydolne i prowadziły sobie te procesy beztlenowe, jak na przykład fermentacje różnego rodzaju, choć
Speaker A
fermentacja nie musi być beztlenowa. Pamiętajcie, że fermentacja to nie jest oddychanie beztlenowe, tak jakby co. No a wyobraźcie sobie, że taka komórka eukaryotyczna, no co jest głodna, no to sobie zjada to co ma dookoła. w tym trafiła na takie bakterie, które miały
Speaker A
bardzo sprawny system wytwarzania energii yyy w postaci ATP biologicznej użytecznej jako pozostałość powici bakteryjnej. To jest dosłownie działająca taka turbina na wodory, bardzo wydajne urządzenie. No i w pewnym momencie stwierdziły, kurczę, zamiast je trawić, no to my sobie możemy je
Speaker A
wykorzystać do roboty. I tak powstały mitochondria. Komórki sobie można powiedzieć na drodze wielu, że tak powiem, nie wiem jaki to zakres czasowy był, bo się nie znam na tym aż tak bardzo, ale wielu tysięcy lat wynegocjowały, że dobra my was jednak
Speaker A
nie będziemy trawić, tylko wy będziecie dla nas pracować. Te bakterie no niestety nie miały wyjścia, musiały się na to zgodzić. yyy te które zostały złapane w tę puławkę, no i zostały przekształcone yyy przekształcone w mitochondria, co nie? I one pracowały
Speaker A
dla komórek eukaryotycznych, a zabezpieczeniem przed tym, żeby się usamodzielniły były na przykład była na przykład synteza części białek przez komórkę eukaryatyczną. Dobra, wy sobie tu pracujcie, ale część transportu macie od nas białek i i tak sobie bez nas nie
Speaker A
dacie rady. I no i w ten sposób mitochondria zostały niewolnikami komórek eukariotycznych. Podobnie było z chloroplastami, tak tylko że ona akurat zajmowała się produkcją, yyy, syntezą związków organicznych. Tak to wygląda.
Speaker A
Yyy, bardzo miło mi, Gabriela. Cieszę się, że podobają ci się filmy. W obydwu organellach dochodzi do syntezy ATP. No i to jest to, o czym wspomniałem wcześniej. Ta turbina napędzana wodorami, czyli syntaza ATP. Już o tym teraz pamiętajcie.
Speaker A
Zgodnie z modelem chemiiosmozy. Dobra, kolejne trudne słowo. Ja tylko taką dygresję zrobię. Jak będzie coś takiego, trochę bełkotu naukowego tutaj w tych tekstach, ja się będę zatrzymywać i będę wam tłumaczyć, bo to nie jest sztuka przeczytać zadanie i powiedzieć jest
Speaker A
tak, bo jest tak fajnie, ale sztuką jest zrozumieć każde słowo w tym, prawda? I o ile dotychczas było spoko, no to nagle pojawia się chemiiosmos. No i co? I jak dostajecie parę takich słów pod rząd, kurczę, o co tam chodzi? Można zgłupieć,
Speaker A
prawda? A to wszystko da się wyjaśnić. chemii. No to coś z chemią jest pewnie.
Speaker A
Osmoza. Ja to trochę na siłę wytłumaczę, bo wiecie, wiele z tych pojędzi jest na takiej zasadzie. Ktoś sobie wymyślił, tak nazwał i brawo, brawo mądry pan. No to czy pani nazwiemy sobie to tak i tyle. W każdym razie ja bym powiedział w
Speaker A
ten sposób, bo to jest trochę mylne pojęcie. Osmoza to jest przepływ rozpuszczalnika, przepływ wody, więc tutaj nie za bardzo to pasuje, ale powiedzmy, niech im już będzie. Ale chodzi w każdym razie o przejście przez błony, transport przez błony,
Speaker A
jeżeli chodzi o o wodory. I właśnie tutaj jest cała sprawa z tymi protonami, że one przeskakują, przelatują przez te syntazy ATP napędzając ją. To jest ta cała teoria chemii osmozy, prawda? I dalej jest ona wyjaśniona. Zgodnie z modelem chemiiosmozy dzięki transportowi
Speaker A
elektronów przez przenośniki związane z błoną. Tutaj kolejna sprawa. Posiedzę trochę nad tym, bo metabolizm to jest masakra dla wielu z was i wcale się nie dziwię. Chcę to dobrze wyjaśnić. To pompowanie wodorów na jedną stronę błony jest napędzane dosłownie przepływem
Speaker A
prądu. Te elektrony płyną przez białka i to jest jak taka turbina y co nie przerzucająca nam protony na jedną stronę. One sobie potem wracają na drugą przez syntazę ATP i robią nam po prostu ATP, co nie? Czyli zamieniamy taką
Speaker A
energię chemiczną, elektryczną na energię biologiczną. Tak to tak się umówmy. Protony H+ są przepompowywane na jedną stronę w mitochondriach z matrix do przestrzeni międzybłonowej, czyli tak właśnie zaraz wam pokażę gdzie. O, tu na czerwono zaznaczę. Tu jest pełno wodorów
Speaker A
w tym miejscu, w mitochondriach z matrix do tego, a w chloroplastach ze stromy do wnętrza tylakoidu. Tylakoid możecie sobie skojarzyć, że to jest worek z wodorami.
Speaker A
O, nawet tak w sumie podobnie brzmi worek z wodorami, co nie? I właśnie w tym tylakoidzie tych wodorów jest pełno.
Speaker A
Pod wpływem tutaj energii chemicznej, ladów, fadów, a tutaj pod wpływem światła w chloroplaście będą one właśnie pompowane.
Speaker A
Dobra, jedziemy dalej. W w błonę wbudowany jest enzym syntaza ATP, czyli ta turbina na wodory, która wykorzystuje do swojego działania powstałą różnicę stężeń H+ów. Chodzi o to, że jak jest tych wodorów po jednej stronie dużo, a po drugiej mało, no to
Speaker A
nie będą chciały tak siedzieć, bo zawsze w przyrodzie jest tak, że no natura nie znosi, nie znosi takich stanów wymuszonych, więc będzie dążyła do wyrównania wszystkiego, prawda? Jeżeli nie dostarczymy energii jakiejś z zewnątrz, to do tego wyrównania w końcu
Speaker A
dojdzie. I te wodory prędzej czy później jakoś by uciekły tylko dlatego, że one posiadają ładunek. Pomimo i tego, że są małe, nie za bardzo im się chce przez te błony przechodzić, bo żeby musiały przejść przez błony fosfolipidowe, to musiałyby się pozbyć
Speaker A
wody, która je otacza, co równałoby się z tym. No no nie, no nie da rady po prostu. Więc taki wodór może przejść tylko przez specjalne białka, które są specjalnie dla niego skonstruowane, mają też w środku ujemne ładunki. No i
Speaker A
tym sposobem będą ściągać te wodory. Dobra, tędy możecie przejść, co nie? Bo błona fosfolipidowa jest dla nich taką naturalną zaporą. Źródła elektronów przechodzących przez przenośniki łańcucha transportu elektronów są różne w mitochondrach i chloroplastach, ale istota procesu chemiiosmozy jest taka
Speaker A
sama w obydwu organellach. To przedstawiono na poniższym schemacie. No i co ja też wam powiedziałem teraz, czyli pompujemy wodory po to, żeby żeby zrobić ATP. No i macie fajny schemat. Całkiem spoko jest nawet. Tylko zamiast zaklęć przydałoby się po prostu
Speaker A
tutaj, że jest to pod napięciem, prawda? Tu idzie prąd i ten prąd nam powoduje pompowanie wodorów, a one wracają z powrotem i robią nam ATP. Można byłoby powiedzieć, że jesteśmy takimi urządzeniami bioelektrycznymi.
Speaker A
W sumie tak by było. Ciekawe, ciekawe to jest, jeśli mam być szczery. No dobra, idziemy dalej.
Speaker A
O co się spytają? Podaj jeden argument na rzecz endosymbiotycznego pochodzenia mitochondriów i chloroplastów. No to tak. Nagle nam opisali pięknie mimosmozę, a teraz wracają do endosymbiotycznego pochodzenia.
Speaker A
No cóż, tutaj szereg argumentów, moi drodzy, jest przede wszystkim taki, odwołali się nagle do tej teorii jond symbiozy, ale trzeba powiedzieć, że na przykład mają swoje DNA, prawda? mają rybosomy podobne do rybosomów bakteryjnych, coś takiego. I wiecie, no
Speaker A
wszystkie takie cechy mitochondrów i chloroplastów, które są charakterystyczne dla bakterii, myślę, że te dwie byłyby najlepsze.
Speaker A
Ewentualnie jeszcze dwie błony mogłyby być. Myślę, że to byłyby takie najważniejsze cechy, prawda? Czyli obecność DNA. I fajnie jest wspomnieć, że to DNA nie będzie takie jak eukariotyczne, czyli koliste, tak jak w bakterii jest ten kolisty chromosom. Własne DNA, ale
Speaker A
dobrze napisać, że jest koliste, podobne do bakteryjnego, co nie? Rybosomy podobne do bakteryjnych, coś takiego.
Speaker A
I wystarczy jeden tylko z nich. Jakkolwiek tego nie powiecie, to ważne jest, żeby wykazać to DNA ryby, boomy, dwie błony, ale żeby cóś coś z bakteriami tutaj było związek, bo on to symbioza dotyczy bakterii, bo jeżeli powiemy, że mają własne DNA, no fajnie,
Speaker A
ale przecież równie dobrze mogłoby to DNA oderwać się z jądra i wpaść do chloroplastu. Czemu nie? Tak, no też mogłoby tak być. A tutaj właśnie to podobieństwo do organizmów bakteryjnych każe nam podejrzewać, że endosymbioza jest teorią jak najbardziej słuszną i
Speaker A
dużym prawdopodobieństwem tak jest. Tylko, że nie mieliśmy okazji tego w ogóle w żaden sposób utrwalić, ale to nie na tym nauka polega, że wszystko trzeba zobaczyć od razu na własne oczy.
Speaker A
To fakt. Dobra. 42. Na podstawie podanych informacji oceń prawdziwość stwierdzenia. Synteza ATP w mitochondriach i chloroplastach zachodzi bezpośrednio w procesie przepompowywania protonów podczas transportu elektronów przez przenośniki łańcucha transportu elektronów. Nienawidzę takich zdań, bo nie wiem kto to pisał. Ktoś kto chyba
Speaker A
sam tego nie rozumie. Ale musimy dowieść, że to będzie prawda, czy nie. Synteza ATP jest, ale dopiero później, bo jak mamy przypompowanie, to jest jedno, a synteza ATP jest jak one wracają. Widzicie?
Speaker A
Najpierw pompują, a potem wracają. Dobrze, Grzesiek Brudacki, koliste DNA. Jak najbardziej Burdacki, chodzi o to, że takie jak bakteryjne. Cześć Stokrotka. Dobra, więc ja bym powiedział, że to stwierdzenie jest fałszywe, ponieważ synteza ATP następuje podczas powrotu protonów na przeciwległą stronę błony, co nie?
Speaker A
Coś takiego. Czyli najpierw pompujemy, potem one wracają i tam o syntazie ATP warto wspomnieć coś takiego.
Speaker A
Dobra. 43. Oceń, czy transport protonów H+ z matrix mitochondrów i stromy chloroplastu jest aktywny i czy bierny. Odpowiedź uzasadnij korzystając z przedstawionych informacji. Było pytanie jakiś czas temu do mnie, czy to jest transport aktywny, czy to jest bierny. No można byłoby
Speaker A
sobie powiedzieć, aha, ten łańcuch transportu elektronów nie bierze ATP, więc pewnie nie jest nie jest, moi drodzy w tym momencie nie jest w tym momencie to transport aktywny, prawda? Ale zobaczcie, co się tutaj dzieje. Sprawa wygląda w ten
Speaker A
sposób. Generalnie jest używana jakaś energia. To jest raz. Poza tym ten transport odbywa się wbrew gradientowi stężeń, ponieważ tutaj jest dużo wodorów na górze, to się takim klinem zawsze oznacza, a na dole jest mało. Więc zastanówmy się, jak można
Speaker A
byłoby to uzasadnić. Transport z matrix i stromy jest aktywny czy bierny. chodzi właśnie o ten transport y na samym początku aktywny i myślę, że ten gradient stężem będzie najlepszy, czyli pod prąd pod wpływem wiecie tam gdzie jest większe
Speaker A
stężenie jest transportowany. Tak by to wyglądało. Witaj Black. Gimnazjum to już myślę w sam raz nie ma co czekać. Ja bym się już uczył, bo patrząc na to co się dzieje to nie ma co odkładać tego na później. Czyli ustalamy
Speaker A
transport aktywny, ponieważ pod prąd wbrew gradientowi stężeń, jakkolwiek. 44. Wyjaśnij, dlaczego zbyt wysoka temperatura może doprowadzić do zatrzymania syntezy ATP w mitochondriach i chloroplastach. Dobra, no to pomyślmy sobie, co by się tutaj stało.
Speaker A
Czym jest syntaza ATP? Wróćmy do tekstu. Enzym. A enzymy to w większości przypadków białka czasami zdarzają się rybozymy, czyli enzymy z RNA. No ale nie będzie tak w tym przypadku. A nawet jeżeli by tak było, to i tak wysoka
Speaker A
temperatura prędzej czy później w przypadku biologicznych makromolekuł, w przypadku białek przede wszystkim doprowadzi do ich denaturacji. RNA też pewnie by zaszkodziła, więc ja bym powiedział, że wysoka temperatura może doprowadzić do zatrzymania syntezy ATP w mitochondrach i chloroplastach. ponieważ
Speaker A
może spowodować denaturację y białek. To jest jedna rzecz i myślę, że tutaj byłoby byłoby to spoko.
Speaker A
Denaturacja. Denaturacja białka, denaturacja enzymu. To jest najważniejsze. Dokładnie. Ao. I teraz 45. Podaj w której fazie fotosyntezy zależnej czy niezależnej od światła powstaje i do czego następnie jest wykorzystywany ATP wytwarzany w chloroplastach komórki. roślinnej.
Speaker A
Dobra, no to co moi drodzy? Sprawa wygląda w ten sposób. Jak mamy sobie fazę jasną, to w jej wyniku otrzymujemy dwie rzeczy. Siłę asymilacyjną ogółem, czyli ATP i NPH dodać H+.
Speaker A
To jest takim ogółem rzeczy, które potrzebujemy do tego, żeby sobie zrobić potem cukry. tego ATP to jest energia, a H tutaj ten NADPH to jest źródło elektronów i wodorów, prawda? To jak wspominałem jest to taki redukcyjny klej, redukujący klej, który
Speaker A
umożliwia nam złączenie węgli ze sobą. Plus do tego oczywiście potrzebna jest wspomniana wcześniej energia. Zatem ATP musi powstawać najpierw w fazie zależnej od światła, ponieważ to światło, no nie oczywiście nie tylko słoneczne, ale to ono będzie napędzać cały ten proces, prawda?
Speaker A
Czyli podaj w której fazie podajemy, że jest to faza zależna od światła, czyli faza jasna. A ATP następnie do czego jest wykorzystywany? Do syntezy związków organicznych w cyklu Kelwina. coś takiego, bo tam bezpośrednio jest potem y to ATP
Speaker A
wykorzystywane do pod w tym etapie redukcji jeszcze do etapu regeneracji, czyli do fazy ciemnej, do asymilacji, coś takiego.
Speaker A
Więc te dwie rzeczy musicie podać, tak? Czyli w fazie jasnej, a co? A że w fazie ciemnej jest wykorzystywana do cyklu Kelwina, do asymilacji dwutlenku i tak dalej.
Speaker A
Podaj jeden przykład powiązania procesów metabolicznych zachodzących w floroplastach z metabolizmem mitochondrium mitochondriów tej samej komórki roślinnej. Dobra, no to moi drodzy sprawa wygląda tak, jeżeli chodzi o chloroplasty i mitochondria. Pamiętajcie, że rośliny mają sobie chloroplasty, fajnie, one robią cukier, ale czasami z tego cukru
Speaker A
trzeba skorzystać i po to są wówczas mitochondria. Tak, mamy chloroplasty, mamy mitochondria, te dwie rzeczy i tyle. No i sprawa wygląda tak. Jest sobie światło, zrobił się cukier.
Speaker A
I on potem może przejść, wiadomo, nie od razu, tam najpierw musi być glikoliza etca, do mitochondrium, w wyniku czego dostajemy energię. Tak, to jest taki łańcuch, jeżeli chodzi o o proszę was metabolizm, czyli jeden przykład powiązania procesów metabolicznych zachodzących
Speaker A
floroplastach z metabolizmem mitochendriów w tej samej komórki roślinnej. Ja bym powiedział, że w chloroplastach powstaje, wiecie, no tu nie chcę was zarzucać nazwami jakimiś szczególnymi, ale to jest ten aldehyd czy fosfoglicerynowy.
Speaker A
Ale ogólnie jak gdyby w chloroplastach powstają cukry proste, bo to jest cukier prosty. Powstają cukry proste, już nawet nie musimy podawać i on może być substratem do procesu, do oddychania wewnątrzkomórkowego, które kończy się w mitochondrium i tak dalej. Można też
Speaker A
zrobić tak, że chloroplasty przecież robią też tlen, prawda, podczas fazy jasnej. który może być wykorzystany jako substat dla procesów zachodzących w mitochondriach i tak dalej.
Speaker A
Dobra, więc tu myślę sprawa zamknięta. Pytanie czwarte mamy z głowy. Przejdźmy do piątego. Na uproszczonym schemacie przedstawiono obieg azotu w przyrodzie, czyli cykl przemian wolnego azotu cząsteczkowego oraz jego związków nieorganicznych, na przykład amoniaku, azotanów 3,5 i związków organicznych, na przykład
Speaker A
białek. istotną rolę w obiegu azotu odgrywają bakterie. Teraz moi drodzy trochę pobawię się tutaj chemią, tak przynajmniej wiecie w małym stopniu.
Speaker A
Zawsze zawsze pamiętajcie, że jakikolwiek metabolizm, cokolwiek to jest redoks. Redoks, czyli utlenianie i redukcja. Coś się utlenia, coś się redukuje, te elektrony, wodory przeskakują, a ten cały proces jest prowokowany najpierw przez napływ Słońca na Ziemię, a potem przez przemianę
Speaker A
energii w inny sposób, prawda? Czyli tutaj mamy taki niekończący się taniec redoksów i to dotyczy wszystkich pierwiastków, które są ważne, w szczególności tych makroelementów biogennych. To one są najważniejsze, choć nie tylko. I właśnie zaprezentowano tutaj, co dzieje się z azotem.
Speaker A
Zacznijmy sobie od azotu, no atmosferycznego. Może tak będzie najprościej, czyli azot, który mamy w powietrzu, tak? O, on musi być jakoś związany, prawda? I on tym się zajmują bakterie. prodawkowe, czyli te rizobium, jakby się ktoś pytał.
Speaker A
I z tym reizobium jest tak, że ono będzie redukować azot, czyli tutaj możemy napisać, że będzie redukcja jakkolwiek i za pomocą tejże redukcji on one doprowadzają do powstania azotu w formie grupy aminowej w białkach, prawda? czyli NH2 z kreską coś takiego.
Speaker A
Widać też redukcja jak na dłoni, bo pamiętajcie, redukcja to jest dokładanie wodorów. Ja może ten symbol zastąpię właśnie tym, że ja dorzuciłem wodór.
Speaker A
Dodać wodór, dodać elektrony, to jest redukcja. I mamy białka, prawda? białka przechodząc z roślin do zwierząt, tutaj nie ma redoksu między nimi. Tak samo do szczątek też przechodząc jeszcze same w sobie szczątki też nie ma redoks, tylko jest po prostu zmiana formy. To też
Speaker A
wiąże się z deaminacjami, transaminacjami i tak dalej. I na samym końcu z tego wszystkiego powstają nam sole amonowe, czyli nadal tutaj jeszcze nie ma redoksu. Jest to po prostu inna forma, forma tej grupy aminowej. To znaczy jakby się tak czepić naprawdę, no
Speaker A
to dobra, ta grupa aminowa ona może zmieniać faktycznie stopień utlenienia, czy nie może? Nie, nie będzie zmieniać.
Speaker A
Nie będzie zmieniać. Cały czas będzie ten stopień minus trzeci, czyli mamy wszystko zredukowane, prawda? No i to kończy w ziemi jako kation amonowy NH4 plus. I żeby zawsze też pamiętajcie, że generalnie procesy takie kataboliczne ogólnie im towarzyszy czy czy to
Speaker A
oddychanie beztlenowe czy co cokolwiek takiego im towarzyszy właśnie redukcja takich związków jak azot, tlen. No w sumie na siłę trochę to poszedłem z tym katabolizmem. Nieważne. No w każdym razie mamy zredukowany azot. Dobra, bo nie chcę drążyć za bardzo. I od tej pory
Speaker A
my musimy zrobić z tego azot w innych formach, tak? Bo rośliny okej, wezmą sobie w postaci tych soli amonowych azot, ale on nie jest najlepiej przez nieprzyswajalny. Poza tym on nie zawiera w sobie takiej dawki energii, bo pamiętajcie, że utlenione związki mają
Speaker A
tendencję do zredukowania się, do uwolnienia z siebie pewnej dawki energii. I taką dawką energii ułatwiającą reakcje chemiczne dysponują azotany i azotyny, które będą utleniane przez bakterie nitryfikacyjne.
Speaker A
I tutaj najpierw mamy nitrosomonasy, a potem mamy nitrobakter tutaj. Dodatkowo jeszcze możemy sobie zrobić azotyny azotany przez wyładowania atmosferyczne, bo wtedy mamy tlenki azotu, a tlenki azotu plus woda dają kwasy azotowe, czyli w perspektywie azotany. Dobra, utleniłem azot aż na
Speaker A
piąty stopień, czyli on jest na maksa w tym momencie. I teraz tak, korzystnym procesem jest proces, który mamy w tym miejscu, gdzie przechodzi do roślin i rośliny sobie bardzo chętnie biorą te azotany. Jak macie nawozy roślinne, to tam właśnie one występują w formie
Speaker A
azotanów 5. No saletry różnego rodzaju. Niekorzystnym procesem jest denitryfikacja, która z kolei jest redukcją, oddychaniem beztlenowym, czyli dokładaniem wodorów i elektronów na ten azotan i on się uwalnia wtedy do atmosfery jako N2. Tutaj jest strata dla roślin, więc trzeba robić wszystko, żeby
Speaker A
w tej glebie denitryfikacji nie było. No ale to myślę tyle. Przy okazji powtórzyłem wam obieg azotu w przyrodzie, więc mam nadzieję, że komuś to się przyda. Zawsze to jakoś lepiej. I teraz na podstawie schematu, wiecie, zadanie niby krótkie, ale ja je wolę
Speaker A
rozgryźć tak od a do z, żeby nie było potem żadnych wątpliwości. Oceń, czy informacje są prawdziwe, czy fałszywe.
Speaker A
I teraz tak. Podpunkt pierwszy. Bakterie wykorzystują obecne w środowisku nieorganiczne i organiczne związki azotowe. No to patrzymy, co robią bakterie. Dobra, bakterie biorą co? Nieorganiczny azotan.
Speaker A
Tu mamy bakterie denitryfikacyjne. Do tego jeszcze biorą azotan 3 i ten sole amonowe, ale cały czas to jest nieorganiczne.
Speaker A
Ale organiczne też biorą bakterie. szczątki, czyli będzie i organiczne i nie. Więc pierwsze jest prawdziwe, bo wzięły i bo tutaj wcześniej były właśnie szczątki i roślin i zwierząt odchody. To jest wszystko organiczne. Póki co rośliny dwójka pobierają azot
Speaker A
bezpośrednio ze środowiska w postaci azotanów 5 soli amonowych i azotu atmosferycznego. Wszystko ładnie, pięknie, ale rośliny biorą bezpośrednio tylko azotany 5 i tylko ewentualnie sole amonowe. Nie biorą azotu bezpośrednio. Nie ma strzałki, muszą to załatwić rizobium, także to nam odpada zdecydowanie.
Speaker A
Owszem, są glony, które to robią i są to sinice, jakby ktoś się pytał. One są w stanie ogarnąć sobie azot z atmosfery i dwutlenek z atmosfery. Stąd też częstokroć nazywa się je najdoskonalszymi autotrofami na Ziemi.
Speaker A
Nie dość, że sobie robią cukier, to jeszcze sobie robią białko, ale nie w tym przypadku tu będzie to fałsz, bo zwykłe rośliny tego nie ogarniają.
Speaker A
Trójka. Zwierzęta uczestniczą w przemianie nieorganicznych związków zawierających azot w azotowe związki organiczne, na przykład białka.
Speaker A
Dobra, teraz sprawa wygląda w ten sposób. Zwierzęta uczestniczą w przemianie związków zawierających azot, azotowe w związki organiczne, na przykład białka. Zobaczmy sobie zwierzęta. Nie, no zwierzęta nic nie zmieniają. Zwierzęta tylko jedzą. Jedzą i żyją. Teraz parę pytań do mnie.
Speaker A
Paweł, bakterie nitryfikacyjne brodowkawate. To nie to samo. Oczywiście, że nie. To nie są te same bakterie.
Speaker A
Teraz tak. Strzelecka, jak to wygląda z wielką, z wielką powtórką maturalną, od razu powiem, odsyłam do organizatorów.
Speaker A
Ja tutaj jestem wykonawcą przede wszystkim, także jak najlepiej jest pisać bezpośrednio do organizatora, ponieważ on ustala szczegóły. Tak, ja tutaj tylko zajmuję się kwestią merytoryczną.
Speaker A
Zresztą jak macie jakieś sugestie to bardzo proszę, ale na Facebooku jest post i pod tym postem bym prosił o informacje. Dobra.
Speaker A
Bakterie, przepraszam, bo się trochę rozproszyłem. Sekundę. Bakterie brodawkowe torizobium. Tak. A bakterie nitryfikacyjne to jest coś innego, prawda? Nitrofikacyjne to nitrosomonas i nitrobakter. Sorry, za dużo bodźców na raz i trochę się zawiesiłem, ale już wracam do do obiegu.
Speaker A
52. Wybierz ze schematu jedną grupę bakterii i przedstaw jej rolę w przyswajaniu azotu przez rośliny. No to co, pokażę wam jak to można zrobić. Na przykład wybieramy sobie i tu patrzcie ze schematu, no to co nie ma tych nazw
Speaker A
nitro coś tam. Nie interesuje nas to. Nie przejmujemy się tym, dlatego to zmazuję teraz. No i co na przykład opisuje? Bakterie azotowe, glebowe i brodawkowe pobierają azot atmosferyczny i zamieniają je w przyswajalne białka.
Speaker A
coś takiego. Bakterie nitryfikacyjne są w stanie przetwarzać sole amonowe do azotanów 3. Wypadałoby napisać, że utleniają, ale to no umówmy się, że jest to biologia, co nie? Choć ja powiem w ten sposób, do biologii chemia jest bardzo potrzebna, co nie? Yyy i teraz tak, albo
Speaker A
na przykład bakterie nitryfikacyjne utleniają azotany 3 do azotonów pi przyswajalnych przez rośliny, coś takiego. Ja myślę, że w ten sposób należałoby tutaj to nieco powiedzieć.
Speaker A
Yyy, rola wzotu przyswajanych przez rośliny. No to trzeba powiedzieć, że rośliny coś z tego mają, prawda? To bakterie nitryfikacyjne utleniają sole amonowe i będą je utleniać tak, że rośliny potem sobie to przyswoją i tyle.
Speaker A
Dobra, to teraz 53. Która grupa bakterii uwzględniona na schemacie wykorzystuje przemiany związków azotowych jako źródło energii koniecznej do syntezy własnych związków organicznych? Podaj nazwę tej grupy i nazwę tego procesu. Moi drodzy, chodzi o hemosyntezę.
Speaker A
Sprawa wygląda tak. Podczas chemosyntezy mamy coś takiego, że trzeba utleniać związki nieorganiczne, bo w wyniku tego utleniania mamy proszę was, mamy proszę was energię potrzebną do otrzymywania związków organicznych, prawda? Czyli w tym momencie, skoro zdecydowaliśmy się na hemosyntezę,
Speaker A
to są to bakterie nitryfikacyjne, bo one utleniają. No i tu już nie obejdzie się bez yy tego bez Redoxa, żeby to mieć ogarnięcia jakiekolwiek.
Speaker A
Dobra, mam nadzieję, że wszystko jest dla was jasne. Zadanie szóste. Rak wątroby jest chorobą, która może mieć wiele przyczyn.
Speaker A
Jedną z nich jest wirusowe zapalenie wątroby typu B wywołane przez wirus HB, czyli hepatitis B wirus. Jakby coś skróty lubię też rozwijać, bo to pomaga zapamiętać.
Speaker A
Wirus ten przenosi się podczas kontaktu z zakażoną krwią lub płynami ustrojowymi i namnaża się w komórkach wątroby.
Speaker A
Według Światowej Organizacji Zdrowia znaczna część ludzkości jest zainfekowana wirusem, ale u wielu ludzi zakażenie jest bezobjawowe i dochodzi do pełnego wyleczenia połączonego z nabyciem odporności. Ze względu na zmienność sekwencji DNA wirusa wyróżnia się kilka jego typów. WHO zaleca
Speaker A
szczepienia przeciwko HB. W diagnostyce zakażeń wykorzystuje się kilka metod. Dobra, metodę serologiczną, w której wykrywa się we krwi antygeny powierzchniowe wirusa, czyli szukamy śladów po wirusie, to co on po sobie zostawił. metodę serologicznej, w której wykrywa się we krwi przeciwciała
Speaker A
przeciwko antygenom wirusa, czyli reakcje naszego organizmu na wirusa. Metodę, w której wykorzystuje się jedną z technik inżynierii genetycznej, czyli PCR, to po prostu szukamy materiału genetycznego wirusa. Bardzo czuła, ale dosyć droga metoda. 61. Oczyń. Oczeń, czy sformułowane przez uczniów hasła
Speaker A
propagujące szczepienia przeciwko HBV zawierają informacje prawdziwe. Zaznacz P, jeżeli tak, lub F, jeżeli nie.
Speaker A
Należy zaszczepić przeciw HB, aby zmniejszyć ryzyko zachorowania na wirusowe zapalenie wątroby typu B. No dlaczego by nie? Jak najbardziej.
Speaker A
To będzie prawdziwe. Nie ma przeciwwskazań ku temu. Należy zaszczepić się przeciwko HB w celu zabezpieczenia się przed wniknięciem wirusa HB do organizmu. No cóż, jak on wniknie, to wniknie. To szczepionka nie załatwi sprawy. Szczepionka nas obroni, ale nie zabezpieczy przed wniknięciem.
Speaker A
Należy zaszczepić się przeciw HBV, ponieważ dzięki temu uniknie się zachorowania na raka wątroby. No nie jest to powiedziane. On jest jedną z przyczyn, ale nie jedyną. Tak.
Speaker A
I na przykład też infekcja przede wszystkim HCV jest zdecydowanie gorsza pod tym kątem i ona powoduje pierwotnego raka wątroby niestety w wielu przypadkach nawet po usunięciu tego wirusa. Więc zdecydowanie tutaj bym powiedział, że trzecie nie będzie nie będzie prawdziwe z tego tytułu, bo
Speaker A
niczego się nie uniknie. Uniknie, można uniknąć, to byłoby spoko, a uniknie się, to to nie uniknie się. Grzesiek, takie odpowiedzi oczywiste często mylą. To jest prawda, co nie? Zdecydowanie.
Speaker A
Zdecydowanie to zgadzam się, ale właśnie szukam tych haczyków na bieżąco. Staram się jakoś to wyłapać.
Speaker A
62. Określ, za pomocą której metody diagnostycznej można stwierdzić, że osoba zdrowa nie była szczepiona przeciw HBV, a w przeszłości przeszła wirusowe zapalenie wątroby typu B. Odpowiedź uzasadni. Dobra, teraz tak. w przyszłości przeszła wirusowe zapalenie wątroby, czyli ona musi mieć potem ślad w formie
Speaker A
w formie anty przeciwciał. w formie przeciwciał, bo antygeny no to jest tak jak mamy zakażenie, prawda, gdzieś ten wirus, gdzieś ten wirus jest, więc to jest coś, ale to jak to trzeba uzasadnić?
Speaker A
wykrywa się przeciwciała. W przyszłości przeszła wirusowe zapalenie wątroby typu HBV. Ja bym dał dwójkę, dlatego że możemy stwierdzić czy był kontakt z wirusem czy nie, albo znaczy się stwierdzić czy było to zapalenie, ponieważ wtedy wytworzyłyby się przeciwciała.
Speaker A
Tak bym to, tak bym to po prostu rozwinął. Skutek odporności, działania naszych mechanizmów odporności.
Speaker A
Tak by to wyglądało. Więc ja bym zdecydowanie dwójkę wybrał. Jeszcze rzucę okiem na klucz.
Speaker A
Sugerują tam obecność. Jeszcze metoda trzecia, że może być obecne obecne fragmenty DNA wirusa, ale wiecie, to też nie jest takie oczywiste, bo trudno powiedzieć, czy on będzie usunięty w 100% czy nie, więc ja bym po przeciwciałach poszedł. To jest takie
Speaker A
najbardziej logiczne, jeżeli o to chodzi. Właśnie to trzecie też może być, ale to uzasadnienie jest bardzo mętne, ponieważ sugerują do niewielkich ilości DNA wirusa, które pozostają po wyleczeniu i mogą być za pomocą techniki PCR namnożone. Tu bym się kłócił, jeśli mam
Speaker A
być szczery, co nie? Ale dobra, to zostawiamy. Najlepiej po przeciwciałach dojść, bo przeciwciała z tej klasy IGM, znaczy wróć IGG są bardzo długo występują we krwi i generalnie mamy dosyć długo ślad po tym. Więc tak to wygląda.
Speaker A
IGG to jest IGG często mówią o tym, że było nawet był kontakt z danym antygenem. Czy toksoplazma, czy cokolwiek innego, to też IGG wychodzi.
Speaker A
chodzi często nawet fałszywie dodatnie, bo po prostu gdzieś tam podobne przeciwciała się wytworzyły. Wiecie, to jest taka metoda bardzo, no to się mówi, że tam potrafi być bardzo dużo fałszywie pozytywnych wyników. Chyba, że ktoś ma upośledzenie odporności, no to wtedy
Speaker A
przeciwciał nie będzie miał z kolei. Dobra, teraz 63. Którą metodę należy zastosować, aby można było z największą dokładnością określić typ wirusa, który w badanej próbce znajduje się w bardzo małej ilości? Nie, no tu oczywiście dajemy, moi drodzy, trójkę PCR. No bo
Speaker A
inaczej my nie ogarniemy jaki to jest wirus. Najlepiej byłoby po prostu wziąć jego materiał genetyczny, sobie go namnożyć i wtedy stwierdzić co by było.
Speaker A
Więc ja tutaj daję trójkę jak najbardziej. Więc i trzeba uzasadnić, że można namnożyć materiał genetyczny i bezpośrednio zbadać jaki typ wirusa tam będzie obecny.
Speaker A
Tak rekmem jak najbardziej. Siódemka skrętnica też klasyka pojawia się co jakiś czas na maturze. Warto kojarzyć skrętnicę, który jest która jest nitkowatym glonem zawierającym spiralnie skręcony chloroplast.
Speaker A
Umieszczono w roztworze zawierającym zdolne do aktywnego ruchu bakterie tlnowe. Wykonano trzy powtórzenia doświadczenia od A do C, które różniły się sposobem oświetlenia komórki skrętnicy. Czyli różne światło dajemy, różne kolory. Czy światło, ciemność?
Speaker A
Światło, ciemność. Dobra, zobaczymy. Zestaw. A komórka skrętnicy była oświetlona światłem białym punktowo w dwóch miejscach 1 i 2.
Speaker A
Zestaw B była równomiernie oświetlona światłem białym, a zestaw C była oświetlona światłem czerwonym w miejscu trzecim i zielonym w miejscu czwartym.
Speaker A
Każdy zestaw był zabezpieczony przed dostaniem się powietrza. Po pewnym czasie można było zaobserwować charakterystyczne rozmieszczenie bakterii wokół komórek skrętnicy.
Speaker A
Warunki wyniki doświadczenia zilustrowano na poniższych rysunkach. Dobra, to jest spoko. Wyjaśnij, czym spowodowany jest sposób rozmniejszenia bakterii przedstawiony na rysunku B. W odpowiedzi uwzględnij proces zachodzący w komórce krętnicy. To jest tak, te bakterie są jakie?
Speaker A
Bakterie tlenowe, czyli one potrzebują tlenu. Tak to wygląda. jeżeli o to chodzi. Czyli generalnie one bakterie umieszczają się wzdłuż chloroplastu dlatego, że podczas fotosyntezy będzie tam wydzielany tlen, a są to bakterie tlenowe. Tak bym to uzasadnił. Jeszcze Dawid przez te CCDNA
Speaker A
ciężko wyleczyć się i tak dalej. Zgodzę się jak najbardziej, ale to jest wiesz Dawid taka odpowiedź, która już wymaga właśnie zagłębienia się dalej w wiedzę, prawda? No i też z tym PCRem, no okej, załóżmy, żeby że byłoby wszystko okej,
Speaker A
prawda? Ale tutaj do tego potrzebujemy dodatkowych informacji, dodatkowej wiedzy, a przeciwciała to jest coś takiego prostego, że każdy to ogarnie.
Speaker A
Tak bym to ujął, więc ja bym został przy, znaczy mówię, jedno i drugie jest okej, jak najbardziej, ale dwójka jest taka bardziej oczywista i właśnie najlepiej tak odpowiadać moim zdaniem.
Speaker A
Yyy, ale bardzo dobrze, że że o tym wspominasz. To jest y to jest dobra rzecz, że tutaj rozmawiacie na czacie o takich rzeczach. Bardzo spoko. Podoba mi się to. Tylko właśnie staram się, jak ja odpowiadam, staram się brać to, co jest
Speaker A
najprostsze. Wróćmy do tego. B. Mamy ogarnięte. No czyli są bakterie tlenowe. Chloroplast robi tlen, bo robi fotosyntezę. Czyli w tym momencie będziemy mieli do czynienia z no takim rozmieszczeniem bakterii tlenowych, bo tam po prostu będzie dużo tlenu i tyle.
Speaker A
Dobra. 72. Pośród podanych pozycji wybierz dwa właściwe sformułowania problemu badawczego i dwa odpowiednio sformułowane wnioski dotyczące przedstawionych doświadczeń. Wypisz numery tych propozycji. Wyznaczone miejsca. problemy badawcze, no to pamiętacie, zadajemy sobie pytanie, czy coś tam, jak coś tam, albo wpływ czegoś
Speaker A
na coś, a wniosek to jest stwierdzenie, które dodatkowo potwierdziliśmy. Problem badawczy, no to tak. Wpływ barwy światła na zachodzenie procesu fotosyntezy w komórkach.
Speaker A
Jak najbardziej tu mamy taką sytuację. Popatrzcie, że tu światło trójka jednego koloru, tam było bodajże czerwone i zielone czwórka. na to wpływa.
Speaker A
Więc tak, wpływ koloru światła będzie jak najbardziej. Czyli reasumując wpływ barwy światła na zachodzenie procesu fotosyntezy będzie okej. Jedynka.
Speaker A
Teraz tak. Dwójka. W procesie fotosyntezy komórki skrętnicy wykorzystują światło o czerwonej barwie. To byłby wniosek, bo tam wychodziło, że jak poświeciliśmy na czerwono, to była fotosynteza, bo gromadziły się bakterie tlenowe, co nie?
Speaker A
Dokładnie. Masz rację, Dawid. Przy PCR to jest masa roboty, co nie? Także tutaj zdecydowanie zgadzam się z tobą.
Speaker A
Teraz tak, trójeczka. W którym obszarze komórki skrętnicy zachodzi proces fotosyntezy? No to byłby problem badawczy w tym momencie. Zastanówmy się w którym obszarze może być na razie. Ewentualnie usuniemy potem. Badania nad wykorzystaniem światła w procesie fotosyntezy. To się do niczego nie
Speaker A
nadaje, jak dla mnie to jest tylko opis tego, co robiliśmy. A piątka cytozolu skrętnicy nie zachodzi faza fotosyntezy zależna od światła, to cofniemy się do obrazka.
Speaker A
No i dwójka w cytozolu nie ma fazy. zależnej od światła, czyli nie ma tlenu.
Speaker A
Proste, więc jak najbardziej tutaj sytuacja będzie taka, że piąteczkę dajemy. Czwórka jest do niczego. Po sprawie.
Speaker A
73. Oceń, czy na podstawie przedstawionych doświadczeń można stwierdzić, że bakterie wykazują fototaksję dodatnią. przemieszczają się w kierunku światła. Odpowiedź uzasadni uwzględniając odpowiedni zestaw doświadczalny.
Speaker A
Oto takja dodatnia, czyli one miałyby lecieć do światła. Zastanówmy się, czy by tak było.
Speaker A
Umówmy się, że wybieramy zestaw doświadczalny numer B. I tutaj jest tak, że bakterie nie dążą do światła, bo w tym momencie one powinny po prostu być, że tak powiem, równomiernie rozmieszczone, bo światło jest równomiernie rozmieszczone, prawda? Za a one do tlenu idą. do tlenu,
Speaker A
bo on powstaje z tego chloroplastu, więc ja bym wybrał zestaw B, bo skoro jest równomierne, a one nie są równomierne, albo inaczej, bo tu tak to miałby być bodziec kierunkowy.
Speaker A
Ewentualnie w dwójce mimo oświetlenia tego punktu też by można było tak zrobić. Pomimo tego, że tu mamy punktowo światło, to wtedy one tu i tak nie idą.
Speaker A
Myślę, że to byłoby lepsze, bo to w sumie bodziec kierunkowy ma być, czyli tu, tu świecimy, a one i tak ich to nie interesuje.
Speaker A
Kacpro na razie żadna. Mam na razie drugi gapier, jakby co. Zrobiłem sobie trochę przerwy.
Speaker A
To co, mamy? 73 po sprawie załatwione. Ósemka. Mamy jemiołę. Na rysunku przedstawiono jemiołę. Jemioła jest półpasożytem o skórzastych zimnozielonych liści zimozielonych liściach występującym głównie na drzewach liściastych. Wytwarza białe lepkie jagody zjadane przez ptaki przenoszone z drzewa na drzewo. Nasiona
Speaker A
przyklejają się do gałęzi. Z nasion kiełkują siewki. Dobra. Wytwarzają one charakterystyczne organy zsawki wrastające poprzez korę żywiciela aż do tkanki, z której czerpią wodę i sole mineralne.
Speaker A
Dawid, to ja już nie wiem co z tym robić, więc nawet nie komentuję. Znamy temat, także lepiej lepiej nic nie mówić nawet.
Speaker A
Szkoda w ogóle cokolwiek. Dobra, wracamy do tego. 81. Uzasadnij, że jem miała jest półpasożytem i w odpowiedzi uwzględnij dwie przedstawione cechy. To musimy sobie znaleźć te dwie cechy. Pół pasoderżyt, czyli umówmy się, że ona bierze wodę z tego, ale sobie robi sama asymilaty. I
Speaker A
teraz tak żywiciela aż do tkanki, z której czerpią wodę i sole mineralne. Dobra, to safki wrastają do drewna, czyli tam do tkanki, gdzie pobierają wodę i sole mineralne.
Speaker A
To jest pierwsza cecha. A druga cecha ma zielone liście zawierające chloroplasty umożliwiające fotosyntezę. Tak bym to zrobił.
Speaker A
Czyli takie dwie cechy. Myślę, że spoko. 82. Podaj nazwę tkanki przewodzącej żywiciela oraz nazwę komórek tej tkanki, z których jemioła czerpie niezbędne substancje.
Speaker A
Dobra, no to jemioła bierze to z drewna. Oczywiste, prawda? Bo w drewnie jest woda i sole mineralne. I teraz tak na drzewach liściastych. Drzewa liściaste są okrytonasienne, a to oznacza, że mają naczynia.
Speaker A
Kolejnasienne mają cewki. Pamiętajcie, jeżeli chodzi o komórki w drewnie, ja sobie to kojarzę tak naczynie jako taki puchar ewolucji zwycięzcy, czyli roślin okrytonasiennych.
Speaker A
Dobra, 19 przed nami. Na schemacie przedstawiano wartości ciśnień parcjalnych, czyli prężności gazów oddechowych w powietrzu atmosferycznym, pęcherzykach płucnych oraz we krwi naczyń krwionośnych. Dobra, co się tutaj dzieje? Mamy pęcherzyk, naczynia i ciśnienia parcjalne poszczególnych gazów oddechowych.
Speaker A
tlen, dwutlenek i tak dalej, i tak dalej. Dobra, no to zaraz sobie to przeanalizujemy.
Speaker A
No wykres słupkowy. Nie będę go wam rysować, tylko wam dam taki zarys. Okej, teraz ważne, żeby to był wykres słupkowy i porównujący ciśnienie parcjalne tlenu i dwutlenku węgla w powietrzu pęcherzykowym oraz we krwi tętnicy płucnej i żyły płucnej. To wykres ma
Speaker A
wyglądać tak. Kozary zrobimy, moi drodzy, a resztę to wiadomo, samodzielnie sobie tam ogarniecie, to nie byłby, myślę, jakiś problem. Mamy darmowe punkty zresztą, bo wykres to jest zawsze bez problemu.
Speaker A
Dobra, robimy coś takiego. Tutaj będzie stężenie. Tam był dwutlenek węgla. Y, ogólnie dwutlenek węgla i tlen. No to robimy pco/ PO2.
Speaker A
Dobra. I to jest to powietrze pęcherzykowe we krwi tęnicy płucnej i żyły płucnej. No to moi drodzy sprawę robimy sobie w ten sposób. Powietrze pęcherzykowe, tlen setka, CO24 na oko to zrobię totalnie.
Speaker A
To jest tak O2 CO2 i podpisujecie, że to jest powietrze pęcherzykowe. Potem tętnica płucna tam 40 46 mniej więcej.
Speaker A
Też podpisujecie co jest co. Tętnica płucna. No a żyła płucna wiadomo tam tlenu trzeba dorzucić też dwa słupki tlenu więcej. Tak. No to tlen ma być wyższy. Dwutlenek 40 wiecie no zabawa zabawa z linijką. Tutaj nic nie wykombinujemy z tym w ogóle
Speaker A
po sprawie. Tak to powinno wyglądać. Oczywiście, no nie tak byle jak, jak ja to teraz zrobiłem, ale nie będziemy tutaj rzeźbić, to już taka praca samodzielna.
Speaker A
Zaznacz na rysunku za pomocą strzałki kierunek przepływu krwi w naczyniu włosowatym. No to krew płynie nam od tętnicy do żyły, prawda? nabierając przy okazji tlenu. Yyy, więc strzałeczka w prawo ewidentnie.
Speaker A
Uzupełnij poniższe informacje tak, aby zawierały informacje prawdziwe. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie. Wymiana gazowa pomiędzy powietrzem pęcherzykowym a krwią w naczyniach włosowatych otaczających pęcherzyk pucyn zachodzi na drodze. No to oczywiście moi drodzy dyfuzja. Zawsze gazy oddechowe to
Speaker A
dyfuzja i tyle. Ponieważ ciśnienie parcalne tlenu we krwi doprowadzanej do pęcherzyka płucnego jest jakie? Oczywiście, że niższe, bo tam doprowadza się krew, żeby dołożyć jej tlenu. Tak.
Speaker A
Doprowadzamy krew po to, żeby dołożyć jej tlenu, co można zobaczyć oczywiście na wykresie, znaczy na rysunku. Mamy mało tlenu.
Speaker A
Doprowadzamy ten tlen, żeby dostarczyć go więcej niż w powietrzu pecherzykowym. Tutaj jest 102, a tutaj będzie to 40.
Speaker A
Czyli we krwi jest niższe niż w pęcherzyku, a ciśnienie parcalne dwutlenku węgla w tej krwi będzie wyższe, bo tam jest dwutlenku więcej. No i ten dwutlenek trzeba z krwi usunąć.
Speaker A
Tlen przenika z pęcherzyka do krwi. Natomiast dwutlenek z krwi do pęcherzyka to nawet da się wykoncypować po dalszej treści.
Speaker A
94. wyjaśnić dlaczego wartości ciśnienia paralnego tlenu we krwi tętnicy płucnej są wyższe niż wartości ciśnienia paralnego we krwi żyły płucnej.
Speaker A
W odpowiedzi uwzględnij wymianę tego gazu zachodzącego w płucach oraz tkankach organizmu. To jest tak, ja bym powiedział w ten sposób. Ciśnienie parcjalne tlenu w tętnicy płucnej jest niż jest takie niskie dlatego, że ta krew pochodzi od tkanek, gdzie ten tlen został odebrany.
Speaker A
Natomiast w żyle płucnej powstaje krew, która jest po dyfuzji z pęcherzyka i ona zawiera wówczas więcej tlenu w wyniku tej dyfuzji.
Speaker A
I to coś takiego byłoby spoko, myślę. I to jest w wyniku tle różnic ciśnień parcjalnych i tak dalej. Więc ja by to bym tak to załatwił, prawda? Czyli w tkankach tlen jest oddawany, dlatego w tętnicy jest niższe ciśnienie. W wyniku
Speaker A
korzystnej różnicy ciśnień parcalnych tlen z pęcherzyka przechodzi do krwi. No i we krwi żyły płucnej jest już wówczas wyższe niż w ciśnieniu niż to ciśnienie parcjalne w tym w tętnicy płucnej.
Speaker A
Dobra, 10. Proszę. Tabeli przedstawiono wybrane cząsteczki i komórki uczestniczące w zwalczaniu zakażeń. Uzupełnij tabelę. Wpisz w miejsca oznaczone literami A, B, D.
Speaker A
Odpowiednie rodzaje odporności warunkowanej przez wymienione w tabeli cząsteczki i komórki. Wybierz je z poniższych.
Speaker A
Dobra, odpowiedź. Odporności mamy tak. Swoistą nieswoistą komórkową humoralną. Moi drodzy, humoralna to na pewno jest zwią musi być związana z przeciwciałami.
Speaker A
To jest taka pierwsza rzecz. Zatem humoralna to będzie A albo D. komórkowa z kolei to musi być związana z komórkami, czyli pasują tu fagocyty komórki NK oraz limfocyty cytotoksyczne.
Speaker A
Poza tym przeciwciała, pamiętajcie są rodzajem odporności swoistej, więc ja bym zrobił tak, tu bym dał komórkową, szczególnie limfocyty te na to wskazują.
Speaker A
przeciwciała interferony lizozym to byłaby odporność humoralna, bo to jest taka związana z takimi związkami chemicznymi. No i widzicie, tu mamy związki, a tu mamy komórki.
Speaker A
Logiczne. No i teraz tak, swoista, nieswoista. Przeciwciała są ukierunkowane na jakieś poszczególne antygeny, wiadomo, które więc tutaj dajemy na pewno swoistą, a w C będzie nie swoista.
Speaker A
Na pewno, ponieważ to jest takie, wiecie, ogólnie na przykład fagocyty, no to jedzą wszystko, co się co nie pasuje, prawda?
Speaker A
Dobra, ja mam tylko pytanie techniczne o lagi. Czy są jakieś duże, czy często się to zdarza? Jakbyście mogli mi napisać.
Speaker A
Autonomiczny układ nerwowy człowieka składa się z dwóch działających antagonistycznie części współczulnej i przywspółczulnej. W tabeli przedstawiono przykłady efektów oddziaływania autonomicznego układu nerwowego na wybrane narządy trzech układów narządów w organizmie człowieka. Dobra. I co my tutaj mamy? Układ współczulny i układ
Speaker A
przywspółczulny. Ja wam powiem coś takiego. Zapamiętajcie sobie w ten sposób. Współczulny to będzie fight or flight.
Speaker A
Walcz bądź uciekaj. Natomiast natomiast przywspółczulny to byłoby rest and digest. To są takie skróty z angielskiego. One bardzo fajnie się zapamiętuje, żeby sobie ogarnąć działanie układu współczulnego i przywspółczulnego. Czyli raz jeszcze fight or flight, walcz, uciekaj. układ współczulny
Speaker A
przywspółczulny rest and digest, prawda? Czyli odpoczywaj traf, daj sobie spokój. Dobra. No i co my tutaj mamy? Pokaz pokazuje co się dzieje dla, jeżeli chodzi o serce gruczo jelitowe, oskrzela i tym podobne. 11. Podaj do której części autonomicznego układu nerwowego,
Speaker A
współczulnej czy przywspółczulnej odnosi się używane w sytuacji zagrożenia. Walcz lub uciekaj. No to już to napisałem. Odpowiedź uzasadnia uwzględniając wybrany z tabeli przykład działania tego układu powiązany z pracą mięśni szkieletowych. Czyli wybieramy układ współczulny.
Speaker A
Tak. No i układ współczulny ma to do siebie że jakby to powiedzieć zwiększa częstość skurczów serca, przez co umożliwia większy przepływ krwi przez mięśnie szkieletowe, umożliwiając ich efektywniejszą pracę.
Speaker A
Albo można byłoby powiedzieć, że rozszerza, oskrzela usprawniając akcję oddechową, przez co umożliwia pobranie większej ilości tlenu, który też jest potrzebny do sprawnej pracy mięśni szkieletowych. Takie dwa sposoby bym wyróżnił.
Speaker A
Dobra, idźmy dalej. 11 i 2. Przedstaw jakie znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu ma antagonistyczne, czyli przeciwstawne działanie obu części autonomicznego układu nerwowego w sytuacji wystąpienia zagrożenia i po jego ustąpieniu. To ja bym opisał tak, że w sytuacji wystąpienia zagrożenia układ współczulny
Speaker A
może przygotować nasz organizm do walki. Natomiast po ustąpieniu zagrożenia układ przywspółczulny jest w stanie jak gdyby te wszystkie procesy odwrócić, przygotować nasz organizm na czasy, w których nie jest wymagany od niego tak duży wysiłek. Tak, chodzi o zachowanie
Speaker A
homeostazy w ten sposób, czyli nasz układ współczulny jak gdyby wprowadza nas taki stan agresji i tak dalej. A przywspółczulny dobra daj sobie spokój już po wszystkim. również pozdrawiam. Oksar jeszcze Dawid tam wiesz co tam to jest w sumie ogólnie
Speaker A
dosyć złożone jeżeli chodzi o działanie tych dwóch układów no powiedzmy, że sam musiałbym się do źródeł odnieść. Zresztą to może nie jest temat na tematurę teraz. Dobra. Okej. Co my tutaj mamy dalej? Teraz 12 zadanie.
Speaker A
Genetyka się zaczyna grupy krwi można powiedzieć na razie autosomalny allld warunkujący obecność w eretrocytach czynnika RH czyli RH+ dominuje nadallelem D minus czyli brak tego czynnika w tabeli i to była lipoproteina ostatnio sprawdzaliśmy. W tabeli przedstawiono pary rodziców o
Speaker A
różnych grupach krwi pod względem czynnika RH. Podaj wszystkie pary genotypów rodzicielskich, przy których prawdopodobieństwo urodzenia dziecka mającego RH+ wynosi 100%. Zastosuj odpowiednie oznaczenia alleli, które zostały podane w tekście.
Speaker A
Oxa JMN. Nie, nie byłem, także tutaj nie wiem o co chodzi. W każdym razie co się dzieje?
Speaker A
RH plus 100%, czyli przy których prawdopodobieństwo dziecka dziecka mającego grupę RH+ wynosi 100% to pary genetypów rodzicielskich. Dobra, to może być to w ten sposób, że jeden rodzic ma RH plus, ale to mamy oznaczyć tymi dominującym, czyli jest dominujący
Speaker A
dominujący i dwa recesywne, bo wtedy zawsze będą same heterozygoty, czyli w końcu otrzymamy, prawda, ten dominujący allel, no i będzie po prostu sytuacja taka, że będzie RH plus. Może być też homozygota dominująca z heterozygotą.
Speaker A
Może być też homozygota dominująca z homozygotą dominującą. W każdym razie musi być tak, że każdy organizm ma ten jeden dominujący allld i tyle.
Speaker A
A no i oczywiście jednym rodzicem musi być homozygota dominująca, bo wtedy na stówę będziemy mieli dominujące, a drugi może mieć dowolne. Można powiedzieć w ten sposób.
Speaker A
Nie ma sprawy. Okaxa JNMN nie szkodzi. Ale to nie byłem ja akurat. 12 i 2. Pośród pary rodziców wybierz tę, w przypadku której może wystąpić choroba hemolityczna noworodka wywołana tak zwanym konfliktem serologicznym.
Speaker A
Odpowiedź uzasadni uwzględniając obecność archawy er retrocytach dziecka i matki. Sprawa wygląda tak. Konflikt serologiczny jest wtedy, jak matka jest RH- a ojciec RH+. Czyli matka musi być taka, musi mieć taki genotyp. No a ojciec właśnie tutaj już to będzie ta para. I
Speaker A
oczywiście to jest ojciec, to jest matka. Trzeba to napisać. No jest to związane z tym, że matka będąca RH-US, [Muzyka] matka Rhaminus ma to do siebie, że ona będzie dla dzieci, które mają ten genotyp taki, wytwarzać przeciwciała przeciwko ich krwinkom, prawda? W ten, w
Speaker A
ten sposób tak by to wyglądało. I to będzie jeszcze musimy wybrać parę z tego z tabelki, bo tam w tabelce jest podana, czyli kobieta RH- i mężczyzna.
Speaker A
Tak, kobieta RH minus musi być na bank. I mężczyzna musi być RH plus, bo wtedy mamy szansę otrzymać dziecko, które będzie po RH plus. Tak samo.
Speaker A
Sorry, bo ja tutaj sobie odniosłem to pytanie 12,1 do tego. Ojciec, ojciec może mieć, tak, może mieć w sumie, ale to mamy wybrać, chodzi o parę z tabelki, czyli parę B wybieramy. Dobra, bo ja tutaj się zapędziłem i po prostu zadanie
Speaker A
121 przeniosłem na 122. Tu chodzi o parę B. Bo w tym wypadku jak ojciec będzie miał tak, a matka tak, to jest szansa na urodzenie dziecka mającego właśnie RH. I matka właśnie powodując w tym momencie powoduje konflikt serologiczny, ponieważ wytwarza
Speaker A
przeciwciała. Może być też taka sytuacja, że ojciec będzie homozgotą dominującą, no to wtedy sytuacja też będzie taka, że jedno z dzieci może być w ten sposób i jest konflikt serologiczny, czyli para B. I chodzi o to, że dziecko
Speaker A
może mieć czynnik RH po ojcu, a matka może mieć właśnie wtedy RH minus. No i przeciwciała wytwarza.
Speaker A
13 zadanie. U niektórych osób dochodzi do zaburzeń wydzielania kortyzolu, który jest wytwarzany w zolesterolu w korze nadnerczy. Przed rozpoczęciem leczenia pacjenta ważne jest ustalenie, czy niedobór kortyzolu spowodowany jest przez jest niedoczynnością przysadki w zakresie produkcji ACTH, czyli kortykotropiny,
Speaker A
czy też przyczyną jest uszkodzenie komórek kory nad nnerczy. No bo chodzi o to, że to ACTH steruje nad nnerczami, prawda, z przysadki. No i może być albo przysadka uszkodzona, albo uszkodzone mogą być nadnercze. No mamy takie dwa scenariusze, prawda? W tym celu
Speaker A
przeprowadza się specjalny test z mety metyraponem, inhibitorem enzymu odpowiedzialnego za ostatni etap produkcji kortyzolu z cholesterolu. Oznacza się u pacjenta poziom ACTH i 11 doksykortyzolu.
Speaker A
Następnie podaje się metyrapon, a po określonym czasie znów oznacza się poziom obu tych substancji. Na schemacie przedstawiono co się dzieje.
Speaker A
Miejsce działania tego metyraponu. Dobra. No i pytania. po podaniu metyraponu pacjentów z niedoczynnością kortykotropową przysadki, czyli chodzi o to, że przysadka nie będzie nam wydzielała ACTH i trzeba uzasadnić, co się tutaj stanie.
Speaker A
Hanalizujmy jeszcze raz tekst. Metyrapon jest inhibitorem enzymu, który robi kortyzol z cholesterolu, prawda? Czyli cholesterol w kortyzol. No to wtedy metyrapon to hamuje, prawda?
Speaker A
No i sprawa wygląda w ten sposób. Jeżeli mamy pacjenta z niedoczynnością kortykotropową przysadki, to tego cholesterolu ogółem, znaczy ogółem rzecz biorąc nie będzie tego deoksykortyzolu, moi drodzy, ponieważ nie będzie do tego stymulowana kora na dnerczy, prawda? Niedoczynność kortyotropowa przesadki. Tu nie działa
Speaker A
nam to. Prawda? A co za tym idzie, skoro nam nie działa przesadka, to wówczas ten Tak, ACTH czy pozostanie bez zmian.
Speaker A
Sekundę. poziom ACTH i poziom 11 deoksykortyzolu pozostaną bez zmian, bo sprawa wygląda w ten sposób. Ja się jeszcze upewnię, bo taki dosyć trudny schemat też przyczyną uszkodzenie komórek kory nad nnerczy, bo sprawa wygląda w ten sposób. Jeżeli byłyby komórki kory na
Speaker A
dnerczy uszkodzone, tak można powiedzieć, to wtedy mogłoby być tak, że ten deokortyzol by nam urósł i to act by poszło do góry, wiecie, bo tu był był jakby można powiedzieć zatkane ten nadmercza, co nie? W ten sposób.
Speaker A
ACTH będzie bez zmian na pewno, ponieważ ACTH w tym momencie nie działa. No bo przysadka nie działa, co nie?
Speaker A
Przysadka się zepsuła i ona nic nie robi, więc ACT na pewno nie wzrasta. I tak samo też wykluczam odpowiedź A i odpowiedź ten.
Speaker A
A deoksykortyzol nam nie spadnie, no bo czemu miałby spaść? Nie ma przyczyn. No jest załóżmy stały proces produkcji tego cholesterolu w deoksy y kortyzol, prawda? I dosyć słaby, ale jest on nie ma nie ma powodu, żeby spadł w ogóle,
Speaker A
ponieważ nie blokujemy na przykład tego etapu, tylko blokujemy ten etap, tam gdzie kortyzol ma powstać, więc odpowiedź D B będzie poprawna. Kluczem do tego jest przede wszystkim rozpoznanie, że przysadka nie zareaguje na zmniejszoną ilość kortyzolu, bo metyrapon zahamuje jego produkcję, ale
Speaker A
no musimy pamiętać o tym, że przysadka nie działa, bo niedoczynność kortykotropowa oznacza, że przysadka nie funkcjonuje jak należy. Dobra, mam nadzieję, że to jakoś rozwikłane jest w siatkówce.
Speaker A
Komórki fotoreceptorowe, czyli pręcikonośne i czopkonośne, w skrócie czopki i pręciki zawierają barwnik wzrokowy, który składa się z absorbującej światło cząsteczki retinalu, pochodnej witaminy A połączonej z białkiem, obsyną. Kiedy barwnik pochłania dostateczną ilość energii świetlnej, zostaną zainicjowane przemiany fizyko-chemiczne retinalu,
Speaker A
które prowadzą do powstania impulsów nerwowych w fotoreceptorach i ich przekazu z siatkówki do mózgu, co warunkuje widzenie. Komórki pręcikonośne reagują w niskich natężeniach światła, a czopkonośne w średnich i wysokich.
Speaker A
Dobra, światkówka. Siatkówka przystosowuje się do odbierania promieni świetlnych o różnym natężeniu zaadoptowanej do bardzo silnego światła siatkówce. Przeważająca część fotoreceptorów ma rozłożony barwnik wzrokowy i jest niepobudliwa. Adaptacja siatkówki do całkowitej ciemności trwa ponad godzinę. Dochodzi wtedy do resyntezy barwnika w fotoreceptorach.
Speaker A
Dzięki temu jest odpowiednia ilość barwnika i minimalne natężenie promieniowania świetlnego może być odbierane przez maksymalną liczbę fotoreceptorów. Chodzi o to, że jak jest ciemno, to liczba tych barwników po prostu rośnie po to, żeby efektywnie odbierać efektywnie odbierać światło,
Speaker A
prawda? To jest jedna rzecz. I teraz zobaczymy, co się dzieje. Jakie zadanie mamy? 14 i1 uwzględniając mechanizm widzenia opisany w tekście wyjaśnij dlaczego człowiek po przejściu ze słonecznego miejsca do zacienionego zaczyna dostrzegać zarys przedmiotów po pewnym czasie. No to bierzemy się za tekst.
Speaker A
To teraz tak z racji z racji pobudzenia światłem fotoreceptory mają rozłożony barwnik i są niepobudliwe. Po przejściu do ciemnego pomieszczenia nie będą funkcjonować. Dopiero adaptacja siatkówki i resynteza resynteza barwników w fotoreceptorach umożliwia pełne widzenie w ciemności.
Speaker A
Tak bym to rozpł, że nie ma tego barwnika, bo wyszliśmy z jasnego, wchodzimy do ciemnego i on musi się zresyntetyzować, aby wszystko wróciło do normy.
Speaker A
Teraz 14 i 2. Wykaż zależność między niedoborem witaminy A a w organizmie człowieka, a pogorszeniem widzenia po zmierzchu. W odpowiedzi uwzględnij odpowiedni rodzaj fotoreceptorów.
Speaker A
Dobra, sprawa wygląda w sposób następujący. Odpowiedni rodzaj fotoreceptorów, witamina A to nam daje pochodną, czyli po prostu retinal.
Speaker A
Mamy niedobór retinalu wtedy i w tym momencie niedobór retinalu doprowadza do tego, że będzie mniejsza ilość barwników świetlnych, czyli jak gdyby po zmierzchu ich resynteza będzie już utrudniona.
Speaker A
Tak bym to widział. Czyli brak witaminy A, brak retinalu, po zmierzchu utrudniona resynteza. Zatem co idzie będzie możliwe odbieranie mniejszej mniejszego natężenia światła, gorsze widzenie.
Speaker A
Komórki nie będą wyposażone w odpowiednią ilość barwnika, przez co nie będą odpowiednio po zmierzchu wysyłać informacji do mózgu w odpowiedniej jakości. Dlatego ślepota zmierzchowa jest tutaj.
Speaker A
Dobra, przejdźmy dalej. Kolejna strona. Rysunek 15. Na rysunku przedstawiono roślinę wilca ziemniaczanego znaną pod nazwą Batat. Jest to bylina powszechnie uprawiana w strefie w strefie międzyzwrotnikowej na obszarach o wilgotnym i ciepłym klimacie. Bulwy korzeniowe tej rośliny cenione jako pokarm człowieka zawierają
Speaker A
dużą ilość skrobi oraz inne węglowodany, a także białka, witaminy i składniki mineralne. Jeszcze pytanie od Shireta.
Speaker A
Kurza ślepota to samo, wiesz? To jest taka nazwa niezbyt, ale tak. No to ślepota zmierzchowa, tak samo jak kury też nie widzą dobrze po zmierzchu, tak by to wyglądało. Witaj Patryk.
Speaker A
Dobra, mamy sobie bulwy batata, bulwy korzeniowe. Określ do której z grupy roślin jedno czy dwuliściennych najprawdopodobniej należy batat?
Speaker A
Odpowiedź uzasadnij podając widoczne na rysunku dwie cechy liścia typowe dla tej grupy. Dobra, czyli tak. Jedno czy dwuliścienne. Zdecydowanie będą to rośliny, rośliny moi drodzy dwuliścienne, ponieważ będzie nerwacja pierzasta, czyli jest po prostu ten jeden główny element. No i odchodzące od
Speaker A
niego wiązki przewodzące, czyli na pewno będzie to dwuliścienne. No i to jest pierwsza cecha, to unerwienie.
Speaker A
I jeszcze mają ogonki, bo jak mamy dwuliścienne, to one nie mają ogonków. Widzicie, tu jest ogonek po liściu.
Speaker A
Ogonek i to unerwienie. To jest typowe dla roślin dwuliścien. Jeszcze pytanie tutaj, znaczy komentarz ze strony.
Speaker A
Sekundkę, pozwólcie, że się odniosę. We wcześniejszym zadaniu dobrze byłoby się odnieść do tworzenia rodopsyny z obsyny retinalu w pręcikach, podając nazwy tych receptorów. Yyy, ja pozwól sobie, że sprawdzę to w kluczu, jak jest yyy resynteza retinalu i to wystarcza w
Speaker A
zupełności. Czyli ja to wystarczy. Wiesz, jak napiszesz, że jest upośledzona ta resasynteza, bo nie ma substratu tej witaminy A, prawda? I to to powinno wystarczyć. Tak teraz szybko spojrzę. Z tego co widzę to nie powinno być jakoś większego problemu, więc nie
Speaker A
trzeba się aż tak bardzo odnosić, prawda? Bo też niedobrze jest skomplikować sobie odpowiedź, kiedy prosta też jest uznana.
Speaker A
Ja bym został przy takim banalnym stwierdzeniu. Dobra, ale słuszna uwaga. Warto takie rzeczy poruszać pomimo wszystko. Tylko, że tak jak mówię, lepiej się opłaca zawsze odpowiadać krócej, bo wtedy są mniejsze problemy.
Speaker A
Dobra, to teraz 15 i 2, proszę was. Przedstaw funkcję korzenia batata inną niż utrzymywanie rośliny w podłożu i pobieranie wody z solami mineralnymi.
Speaker A
Uwzględnij widoczne na rysunku przystosowanie budowie korzenia do pełni pełnienia tej funkcji. Ja bym powiedział tak, jak się przyjrzymy na ten korzeń, to on mógłby być formą przetrwalnikową z racji zgromadzenia dużej ilości materiałów zapasowych. Po prostu z niego potem mogłoby to wykiełkować wszystko,
Speaker A
nie? coś takiego. Duża ilość materiału zapasowego. Tak bym to załatwił. 16 zadanie. Przeprowadzono doświadczenie badające intensywność zachodzenia pewnego procesu w liściu wybranej rośliny. Poniżej przedstawiono opis doświadczenia i uzyskane wyniki. Obie strony blaszk liścia wybranej rośliny zakryto suchymi papierkami kobaltowymi.
Speaker A
Dobra, to jest coś takiego. Papierek kobaltowy, on reaguje na wilgoć, prawda? Jeżeli będzie tak, że mamy sobie ten papierek kobaltowy i będzie wiadomo y mokry, no to on zmieni kolor na różowy.
Speaker A
Tak to wygląda. No wilgotny zmienia kolor na różowy z niebieskiego. Ogonek liścia umieszczono w probówce z wodą, na której powierzchnię naniesiono warstwę oleju.
Speaker A
Trzeci taki sam papierek zawieszono na statywie w pewnej odległości od liścia. Cały zestaw badawczy umieszczono pod szklanym kloszem, zapewniając jednocześnie optymalne warunki oświetlenia i temperatury. W poniższej tabeli zamieszczono wyniki doświadczeń.
Speaker A
Dobra. I to mamy tak. Liść, rośliny. Dwie strony są, proszę was. Mamy tak dolną i górną powierzchnię. Czas, po którym papierek się zrobił wilgotny, czyli zmienił kolor. Dlatego.
Speaker A
No i teraz tak, co my z tego musimy sobie ogarnąć? Jeszcze jeden papierek. Oba ogonki, cały proces poniższej tabeli zawieszone na statywie. No to on po prostu ten papierek zawieszony na statywie sobie był, a papierek przytknięty do dolnej bądź górnej
Speaker A
powierzchni liścia, no to będzie reagował na wodę, która się z tego liścia wydziela. Podaj nazwę procesu zachodzącego w roślinie, którego efektem była zmiana barwy papierków kobaltowych umieszczonych na liściu. No to oczywiście chodzi nam tutaj o transpirację. otwierają się aparaty
Speaker A
szparkowe i przez te aparaty szparkowe będzie między innymi uciekać woda. Na dolnej powierzchni liścia jest tak, że tych aparatów częstokroć jest więcej. To wiąże się z tym, że transpiracja zachodzi intensywniej i wody będzie więcej. Tak, w przypadku górnej
Speaker A
powierzchni liścia byłoby ich trochę mniej. Czasami jest wcale, no ale dobra, to już nie będziemy drążyć. A ten papierek na statywie, on będzie w ogóle odizolowany od tego, czyli ta wilgotność, wilgoć do niego jeszcze później dojdzie.
Speaker A
Czyli tu dajemy transpirację 16,2. Bodaj w jakim celu pod kloszem umieszczono zawieszone na statywie papierek kobaltowy. Była to zdecydowanie próba kontrolna, żeby sprawdzić ogólnie wilgotność w powietrzu, żeby ona nam nie fałszowała wyników doświadczenia, bo mogłoby być tak, że on
Speaker A
będzie wiadomo, wilgotość powietrza nam zafałszuje cały rezultat, prawda? Próba kontrolna można powiedzieć wilgotność powietrza, coś takiego. Sprawdzić jaki jest wpływ początkowej wilgotności powietrza na kolor papierka. Coś w ten deseń.
Speaker A
16 i3. Poniżej numerami 1 i 4 oznaczono opisy rozmieszczenia aparatów szparkowych w liściu, a literami A i C oznaczono przykłady środowisk życia roślin. Rozmieszczenie aparatów szparkowych w liściu. Aparaty szparkowe występują tylko na górnej powierzchni blaszki liściowej. No to na pewno nie
Speaker A
będzie to spoko. A co my mamy jeszcze zrobić? Aha, mamy dopasować pewnie jedno do drugiego. Dobra, sekundę.
Speaker A
Aparaty szparkowe tylko na górnej powierzchni to są te liście nawodne jakby co, bo no liść jest na wodzie, więc nie może go być po prostu tak jak tutaj widać. Nie może być tego liścia, znaczy nie może być aparatów szparkowych
Speaker A
pod spodem, bo wtedy nie będzie transpiracji. No bez sensu by to było. Dwójka. Dużo aparatów szparkowych występuje w skórce dolnej. To będzie typowe dla roślin, moi drodzy, roślin, roślin dwuliściennych.
Speaker A
Aparaty po obu to typowe dla jednoliściennych. Trzecie, brak aparatów to rośliny wodne. Dobra. No i teraz środowisko życia roślin. Co my tutaj mamy? Uzupełnij zdanie. Wypisz wyznaczone miejsca tak aby odpowiadały. Na podstawie wyniku doświadczenia można przypuszczać, że w
Speaker A
liściu badanej rośliny będą te aparaty po obu stronach, ale więcej będzie na A sekundę.
Speaker A
Dużo aparatów szparkowych na skórce dolnej, a brak lub nieliczne na górnej. Tak, popatrzmy sobie.
Speaker A
Tak, to będzie w ten sposób. Na górnej mamy mało, na dolnej mamy dużo i sorry, to trzecie to nie będzie do, przepraszam was, nie będzie do jednoliścieny, chociaż nie, no może nie będę tutaj drążył, ale na pewno mamy taką sytuację
Speaker A
u nas, że na dolnej jest więcej, bo szybciej papierek zrobił się wilgotny, proste, czyli dwójka i jest to roślina, liść lądowy, roś rośliny lądowej otoczony powietrzem atmosferycznym. No nie ma innej opcji, więc 2c dajemy.
Speaker A
17 zadanie. Rośliny dnia długiego to rośliny zakwitające podczas pory roku, której dni są dłuższe od pewnej krytycznej wartości i długości dnia.
Speaker A
Chodzi o to, żeby im świeciło przez jakiś czas, no bo inaczej one nie nie zakwitną. Dobra. Rośliny dnia krótkiego to rośliny kwitnące podczas dni krótszych od pewnych krytycznych wartości, czyli jak za dużo za długo im świeci, to z kolei one nie kwitną.
Speaker A
Przeprowadzono doświadczenie, którego celem było określenie, czy u roślin występuje substancja powodująca zakwitanie, która przy odpowiednim dla danej rośliny fotoperiozie pobudza pąki do rozwoju w kwiaty. W tym celu niekwitnącą roślinę dnia długiego, zaszczepiono na kwitnącej roślinie dnia krótkiego i poddano działaniu krótkiego
Speaker A
dnia. Wynik przedstawiono na rysunku. Dobra. Czyli ucięto roślinę dnia długiego, doczepiono ją do rośliny dnia krótkiego i warunki były typowe dla krótkiego dnia i zakwitła.
Speaker A
Opisz wynik doświadczenia przedstawiony na ilustracji i jego możliwą przyczynę, korzystając z informacji podanych w tekście i własnej wiedzy. Dobra, zastanówmy się, co by tutaj mogło być.
Speaker A
Mamy roślinę dnia długiego, tak jak widać. ją ucięto, wstawiono do góry i ona zakwitła.
Speaker A
No i powiedziałbym w ten sposób, że to kwitnięcie rośliny dnia długiego w warunkach dnia krótkiego mogłoby być wywołane hormonami wydzielanymi przez tę roślinę dnia krótkiego, do której ją zaszczepiono.
Speaker A
coś takiego i to nawet nie trzeba opisywać dokładnie, że to będzie, bo to się pisze o teraz sprawdzam, piszą o florigenie, ale to nie trzeba. Substancja ta od rośliny dnia krótkiego wpłynęła na tę roślinę dnia długiego.
Speaker A
Tak by to wyglądało, bo w sumie ona też tutaj na dole ma kwiaty, więc sobie zrobiła te substancje. Ona poszła do góry i ją zamieniła na roślinę dnia krótkiego.
Speaker A
Idziemy dalej. Dobra. Groszek pachnący. Latyrus odoratus to klasyk. Mautosomalne allele A i B. Dominujące wychodzą w dwóch różnych genów kodujących dwa enzymy odpowiedzialne za wytworzenie różowego różowego barwnika płatków kwiatów. Każdy z tych enzymów katalizuje jeden z dwóch etapów syntezy barwnika różowego i brak
Speaker A
nawet jednego z nich powoduje barwę białą. Uwaga moi drodzy, coś co się rzadko pojawia, ale jak się pojawi to potrafi zebrać żniwo, czyli epistaza.
Speaker A
Skrzyżowano dwie białokwitnące rośliny, w wyniku czego otrzymano wyłącznie rośliny różowe o tym genotypie, gdzie recesywne allele to zmutowane allele kodujące niefunkcjonujące enzymy, niefunkcjonalne enzymy. Każdy z dwóch genów odpowiedzialnych za wytworzenie różowego barwnika kwiatów występuje w populacji groszku w postaci dwóch halleli.
Speaker A
Dobra, to pamiętajcie, kwiatki białe to będą rośliny, które mają jeden nieczynny enzym. założymy i to musi być recesywny, czyli założymy sobie, że nieczynny jest enzym A, to dwa małe A będą, a do tego B będzie duże dwa razy, dwa razy małe A, B duże, B
Speaker A
małe albo wszystko recesywne. Albo będzie tak. B małe, B małe. No i A duże, A duże, potem B małe, B małe.
Speaker A
E, B małe, B małe. A duże, A małe. No i to wszystko. Mamy sprawę załatwioną.
Speaker A
Wykonaj szachownicę i na jej podstawie określ fenotypy drugiego pokolenia powstałego po skrzyżowaniu roślin o genotypach takich. No tak, tu się trochę pobawimy, bo jak mamy takie organizmy rodzicielskie, tutaj są dwie heterozygoty, więc liczba możliwych gamet to będzie 2 do potęgi drugiej,
Speaker A
czyli 4. Więc robimy 4 na 4. Pamiętajcie, jak robicie krzyżówki dwugenowe, nie zawsze musi być 4 na 4. W zależności od liczby heterozygot jest, prawda? Jeżeli macie jedną heterozygotę, to robicie, moi drodzy, wtedy tylko dwa, dwie kolumny, bo dwie gamety będą, a jak
Speaker A
jest sama homozygota, to będą tylko jedne gamety, więc tutaj nie byłoby żadnego w tym momencie wpływu. No ale dobra, tutaj musimy zrobić 4 na C. To jest rudna robota, ale damy radę.
Speaker A
Dobra. I teraz mamy tak. Jakie gamety możemy sobie zrobić? No to co? A duże, a b duże, przepraszam.
Speaker A
albo a duże, b małe, potem a małe i bkie i dwa razy małe. Takie same gamety.
Speaker A
Takich samych gamet należy spodziewać się tutaj po lewej stronie. Dobra. No i co? Wpisujemy to. Masakra ogólnie. No ale dobra. A a b potem będzie zabawa z fenotypem, ale już tak trzeba.
Speaker A
Nudne jest to. Nie lubię tych krzyżówek, bo to jest za dużo pisania. Dobra. I teraz tak.
Speaker A
Dobra, jeszcze to. Dobra. I moi drodzy teraz tak. Co będzie czerwone, a co będzie białe? czerwone.
Speaker A
Umówmy się, że będzie to takim zaznaczać małym trójkątem. Tutaj popatrzcie. Albo jeszcze jedną rzecz zrobię, moi drodzy.
Speaker A
Jak mamy sobie rozkład fenotypów, jeżeli chodzi o krzyżówkę dwugenową, to zazwyczaj spotykamy się z takim 9 3 1. I to jest tak, że dziewięć jest tych podwójnie dominujących. Po trzy jest jeden dominujący, jeden recesywny. No a do tego zostaje nam jeszcze jeden
Speaker A
podwójnie recesywny, prawda? No i w tym wypadku popatrzcie tylko tych dziewięć podwójnie dominujących będzie czerwonych, bo one mają dwa enzymy.
Speaker A
Enzymy ma ten tutaj cała linijka cztery. Potem jeszcze to, prawda? Potem jeszcze to. No i tyle. I to nam razem daje dziewiątkę.
Speaker A
Ale zobaczcie, cała reszta nie mająca przynajmniej jednego enzymu, czyli tu brak tego enzymu B, tu brak enzymu B, brak enzymu A i tak dalej. Brak enzymu B, brak enzymu A, brak enzymu A, brak enzymu A. Łącznie wychodzi nam tych
Speaker A
organizmów aż siedem. Raz, dwa, trzy, ctery piedem. Cli suma tego. O tutaj. Zatem nasz stosunek fenotypowy będzie 9 do7.
Speaker A
Pamiętajcie moi drodzy, jak robicie epistazę to często jest, no to w zasadzie zawsze jest tak, że ten stosunek fentotypowy w tych krzyżówkach z tego 9 czy31 to jest suma przynajmniej części. Może być 97, może być 151, może być 934. Różne są
Speaker A
stosunki, ale częściowo są złożeniem dwóch liczb. Dlaczego? Dlatego, że tutaj dwa osobne geny wpływają na jedną cechę.
Speaker A
To jest epistaza, czyli dwa geny robią jedną cechę, nie dwa allele tego samego genu, ale dwa różne geny i ich allele wpływają na jedną cechę. Dobra, zatem mamy stosunek fenotypowy 97. No i fenotypy to będą dziewięć czerwonych, znaczy się różowych i siedem białych.
Speaker A
Klasyczny przykład na studiach do zadań z epistazy, jakby co. Dobra, 18 i3. Oceń czy poniższe informacje dotyczące dziedziczenia barwy kwiatów w groszku są prawdziwe.
Speaker A
Każdy z dwóch enzymów niezbędnych do wytworzenia różowego barwnika kwiatów u groszku pachnącego jest kodowany przez allele wielokrotne.
Speaker A
Nie, bo to są moi drodzy po prostu no dwa allele i tyle i tutaj nic szczególnego jakoś nie ma co nie więc nie ma. Są tylko dwa lele i koniec.
Speaker A
Podwójne heterozygoty groszku mają fenotyp mieszany, czyli prezentują barwy kwiatów z każdego z oboiga, nie? Bo te homozygotyczne jak są recesywne na przykład, to one mają są białe i tyle, a tu jest po prostu dwa enzymy to robią kolor czerwony i po sprawie. Czyli to
Speaker A
też jest fałsz. Cecha. biała barwa kwiatu w groszku ujawnia się u osobnika będącego pojedynczą lub podwójną homozygotą. Tak, dokładnie, bo wtedy mu przynajmniej jednego enzymu brakuje i po sprawie, co nie? Jak nie ma jednego enzymu, to już koniec nie ma koloru. Po pozamiatane.
Speaker A
Dalej 19. Sząteczka insuliny składa się z dwóch różnych łańcuchów polipeptydowych. Już jakiś czas temu była insulina na marginesie. Łańcuchy A i B. Występują w niej trzy mostki disiarczkowe stabilizujące strukturę cząsteczki.
Speaker A
Jeden w łańcuchu polipeptydowym A oraz dwa łączące łańcuchy A i B. Początek sekwencji kodujące.
Speaker A
Jeden z łańcuchów poliptydowych jest następujący. Podczas eksperymentu użyto czynnika mutagennego, który w dwóch przypadkach wywołał delecje transkrybowane, to znaczy transkrybowane mRNA było pozbawione fragmentu sekwencji składającego się z kolejnych nukleotydów. W wyniku translacji powstają łańcuchy poliptydowe o innej sekwencji niż łańcuchu prawidłowym.
Speaker A
Dobra, teraz ogarnijmy sobie te zadania. Na podstawie tekstu uzasadnij, że insulina ma strukturę trzeciorzędową.
Speaker A
To trzeba powiedzieć, ma trzeciorzędową, ponieważ jeden łańcuch poliptydowy wykazuje te mostki daraczkowe stabilizujące jego wzajemną strukturę i tyle. A i to chodzi o ten łańcuch poliptydowy. A a struktura czwartorzędowa, że łańcuchy A i B są wzajemnie połączone mostkiem
Speaker A
disiarczkowym. To jest wszystko. Dobra. I teraz będzie coś z mutacjami. Określ, który polipeptyd będzie miał bardziej zmienioną sekwencję aminokwasów w porównaniu z prawidłowym. Odpowiedź uzasadnij.
Speaker A
Dobra, zastanówmy się o co chodzi. Moi drodzy, to jest tak, że kurczę, tu się trzeba namęczyć ogólnie.
Speaker A
żeby tak na 100% odpowiedzieć, ale co? Polipeptyd pierwszy powstał na podstawie delecji czterech nukleotydów od 10 do 13 sekwencji kodującej włącz, czyli raz, dwa, trzy, c pi chociaż w sumie można nawet bez tego zrobić. Wiecie o co chodzi, bo jak kasujemy liczbę
Speaker A
nukleotydów, czyli tych zasad azotowych w to, no to po prostu mamy -3 aminokwasy, bo trzy kodony, no to są trzy aminokwasy i tak dalej, prawda? Natomiast w tym wypadku mamy przesunięcie tak zwanej ramki odczytu. Ramka odczytu to jest coś
Speaker A
takiego. Popatrzcie, jak mamy sobie tutaj trzy zasady, to jest tak: ciach, ciach, ciach, ciach, ciach i tak dalej.
Speaker A
To trójkę bierzemy i odczytujemy. Jest z tego aminokwas. No i nawet jak tam trzy wyrzucimy ze środka, to trochę trochę prawda tam zostanie tych aminokwasów jak było. A jak się zmieni ramka odczytu, jak nie jak wykasujemy liczbę, która
Speaker A
jest różna od trzech, na przykład to C bym skasował, to wtedy odczyt moi drodzy idzie tak tutaj co trzy i jest w ogóle zmienione zupełnie inne aminokwasy powstają i trzeba o tym przesunięciu ramki odczytu napisać, bo jest liczba
Speaker A
niepodzielna przez trzy, prawda? Więc w ty nawet może być tam kod on stop po drodze, ale nie wiem czy w tym wypadku akurat to już nie nie drążmy może, bo to nic nie da, ale trzeba napisać o tej
Speaker A
ramce odczytu, czyli pierwszy przypadek jest gorszy, bo tam będą zupełnie inne aminokwasy, a tutaj wypadną tylko trzy w tym drugim przypadku.
Speaker A
Dobra, przejdźmy dalej. Podaj nazwę czwartego aminokwasu w sekwencji prawidłowego polipeptydu oraz nazwę czwartego aminokwasu w polipeptydzie 1. Przyjmij założenie, że w ich skład nie wchodzi aminokwas kodowany przez kodon start. Dobra, czwarty aminokwas.
Speaker A
To zaraz sobie policzymy w polipeptydzie prawidłowym, moi drodzy. Dobra, jeden z łańcuchów, początek sekwencji genu, czyli czwarty aminokost, to będzie tak. Jeden, raz dwa trzy drugi raz dwa trzy trzeci. No i tu mamy czwarty tg i to, moi drodzy, ulega
Speaker A
sekundę będzie tak, tgimina to jest komplementarna z adeniną, a guaniny z cytozyną. Sekundę. TGG raz d 3 4 Tak. Dobra i patrzymy sobie do tabeli kodu genetycznego.
Speaker A
Sekundę. Dobra, tabela kodu. małego laga. Mam nadzieję, że dobrze widać. I teraz tak szukamy sobie.
Speaker A
Tylko, że tutaj trzeba zrobić tak, że jeszcze raz to ogarnę. Właśnie dobra, start się nie liczy.
Speaker A
Teraz już wiem, gdzie jest ten błąd. Start się nie liczy, czyli omijamy to na początku. To znowu będzie metionina.
Speaker A
Okej, czyli startu nie liczymy. Sorry, dzięki za od podpowiedź, bo trochę się zagubiłem, przyznam szczerze, za dużo na raz rzeczy. Czyli tu będzie metionina, bo na początku macie metioninę po przepisaniu, czyli TGG to to w ogóle na to nie
Speaker A
patrzymy. I to jest tak, mamy ATG, czyli przepisujemy na minę. zacznie na tym mina na uracyl.
Speaker A
Potem jest tym, to będzie adenina i guanina, to cytozyna. UAC [Muzyka] tabela kodu momencik momencik.
Speaker A
No z tym zadaniem mam problem, przyznam szczerze. Nie wiem czemu. Dajcie mi chwilę jeszcze raz, bo to Dobra, dobra, dobra, bo to jest gen i on tutaj się nam kończy, czyli raz, dwa, trzy, ci. 5, nie liczymy czwartego. Okej, kul. No to zadanie
Speaker A
było. Dobra, nie wchodzi kodon. Start. Czyli tak to wykluczamy raz, dwa, trzy c, bo to będzie tyro, ale właśnie już wam mówię o co chodzi, bo to jest tak to jest genu kodującego jeden z łańcuchów polipeptydowego, czyli na
Speaker A
nieulegającej transkrypcji. O to chodzi. Dobra, już jestem w domu. Sorry, miałem zwiechę, przyznaję się.
Speaker A
adenina, tyina, guanina to najpierw będzie moi drodzy albo inaczej chodzi o to już już wam mówię, że ta nić nie ulega transkrypcji i jeszcze raz musimy ją przepisać, czyli tak naprawdę tym minę tylko zmieniamy na uracyl. Sorry, złapałem zwiechę,
Speaker A
czyli tu normalnie mamy AUG i metioninę, żeby nie ulegała to wątpliwości. Dobra, bo to jest ta nieulegająca transkrypcji, czyli ją przepisujemy na tą ulegającą transkrypcję, a tamtą jeszcze raz. Czyli tak naprawdę wystarczy tutaj te miny pozmieniać.
Speaker A
Dobra, czyli mamy AUG metionina w tym pierwszym przypadku. A sprawa będzie tak. Delecji czterech nukleotydów od 10 do 13.
Speaker A
To tak liczymy sobie tak. 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 i 13. Dobra, kasuję to i lecę trójkami. Trójka, trójka.
Speaker A
Tak. I to będzie, moi drodzy, raz, dwa, trzy i ctery. GCC. To sprawdzam, co to jest.
Speaker A
Tabela kodu genetycznego. Alanina GCC. Dobra, czyli mamy metioninę i alaninę. Sorry, złapałem drobną zwiechę, ale już się ogarnąłem.
Speaker A
Teraz 19 i 4. Określ czy opisane mutacje mogły być spowodowane działaniem kolchicyny, która jest czynnikiem mutagennym blokującym wrzeciono kariokinetyczne?
Speaker A
No tutaj oczywiście, że nie, bo sprawa wygląda tak. Kolchicyna blokuje wrzecioną kariokinetycznie, przez co ona może powodować aberacje chromosomowe, tak zwane liczbowe, czyli że będzie jakichś chromosomów więcej albo mniej, tak? albo no wiadomo dojdą nowe czy coś takiego, ale kolchicyna nie będzie
Speaker A
odpowiadać za mutacje genowe, ponieważ to nie jest kwestia wrzeciona kariokinetycznego, prawda? Tylko, tylko właśnie to chodzi o układ chromosomów. Dobra, czyli mamy załatwione. U, uciekamy z tego zadania.
Speaker A
Przejdźmy dalej. 20 Maciek, czy zamierzam jeszcze wydać przed majem? Przed majem nie dam rady, sorry, po maju dopiero. Nie wyrobię się wcześniej.
Speaker A
20. Ekologiczna nisza podstawowa gatunku, czyli nisza potencjalnie zajmowana przez ten gatunek w warunkach optymalnych jest często inna niż nisza zrealizowana, czyli rzeczywista, zajmowana w darunkach, w danych warunkach.
Speaker A
Aby sprawdzić, czy na niszę ekologiczną wpływa konkurencja międzygatunkowa, badano dwa gatunki pąkli, korupiaki osiadłe, obojnaki rozmnażające się między innymi przez zapłodnienie krzyżowe.
Speaker A
Pąkle wykazują się wykazują warstwowe rozmieszczenie na zalewanych wodą skałach. wzdłuż wybrzeży Szkocji jest zbudowany wyżej na skałach i tak dalej.
Speaker A
Rysunek A, rysunek B. Jego stanowi okazało się, że rozprzestrzenił się na tereny wcześniej zajmowane przez ten Dobra, czyli tak. Mamy niszę zrealizowaną. To jest tam, gdzie żyją w danych warunkach, prawda? Ale nisza podstawowa to jest tam, gdzie mogą żyć.
Speaker A
Dobra. No i wychodzi nam na to, że jak usunęliśmy tego Balanusa, to ten Ktalamus, czy jak to się czyta, on rozszerzył się, poszedł sobie na dół, rozwiększył swoją niszę, zajął całą niszę podstawową, prawda?
Speaker A
Sformuj wniosek dotyczący wpływu konkurencji międzygatunkowej na niszę ekologiczną Ktalamus. We wniosku uwzględni niszę zrealizowaną i podstawową.
Speaker A
Może tak. Konkurencja międzygatunkowa między Ktalamus a Ktamalus a Balanus sprawia, że nisza zrealizowana Ktalamus jest mniejsza, nie, sorry, nie umiem tego czytać, mniejsza niż nisza podstawowa, która jawi się dopiero kiedy usuniemy konkurencyjny gatunek. Coś takiego, czyli niszę ma mniejszą ze względu na
Speaker A
konkurencję. 20 i 2. Oceń, czy na podstawie opisu tego doświadczenia i jego wyników można sformułować wnioski podane w tabeli.
Speaker A
Zaznacz tak lub nie. Dobra. Zróżnicowanie niż zrealizowanych pozwala na koegzystencję populacji obu gatunków w biocenozie.
Speaker A
No tak, bo jeden sobie żyje na górze, drugi na dole. To logiczne. Czyli sobie mogą żyć obok siebie. Jest spoko w miarę.
Speaker A
Usunięcie tego kamu ze stanowiska powoduje, że Balanus zajmuje wyższe partie skał. Nie, bo my tego Ktamalusa nie usuwaliśmy w ogóle, więc nie mamy pojęcia. Nie wiemy co się dzieje.
Speaker A
Tamus ma szeroki zakres tolerancji, a Balanus ma wąski zakres. Nie wiadomo. Nie jesteśmy w stanie tego powiedzieć, bo musielibyśmy tego drugiego też usunąć.
Speaker A
20 i3 Korzystając z podanych informacji przedstaw jedną korzyść jaką odnoszą pąkle z życia w skupiskach. Hm, korzystając z informacji, no to zastanówmy się, co by tu mogło być spoko dla nich.
Speaker A
One są, moi drodzy, już wam mówię. Zapłodnienie krzyżowe, bo są obojnakami, ale mogą się wymienić materiałem genetycznym, czyli umożliwia im to zapłodnienie krzyżowe, to życie w dużych skupiskach, a co za tym idzie, daje dużą różnorodność, zwiększa różnorodność genetyczną.
Speaker A
Dobra 21. Rośliny mięsożerne występują zwykle w siedliskach ubogich składniki pokarmowe. Ich systemy korzeniowe są słabo wykształcone. Toko ewolucji mięsożerność pojawiła się wśród roślin kilkakrotnie.
Speaker A
Niezależnie od siebie są trzy odrębne rodziny roślin zbankowatych, których przedstawiciele wykształcają zbanki rosnące w południowej i tak dalej. Nie będę czytać tego. Rodziny te nie są ze sobą blisko spokrewnione, ale wszystkie wykształcają fragmentu lub całego liścia. Podobnie wyglądające pułapki w
Speaker A
kształcie dzbanka. No to spoko. Mamy dzbanki. W dzbankach zbiera się woda deszczowa, w której w najprostszym przypadku złapane zwierzęta topią się i ulegają strawieniu z udziałem występujących w nich bakterii. Bardziej wymyślne dzbanki same wydzielają do wnętrza enzymy trawienne. Dobra.
Speaker A
Teraz tak. Drugie. Jeden z gatunków rodziny, dbanecznik dwuostrogowy, jest kolonizowany przez mrówki, które żywią się jego nektarmo oraz owadami wpadającymi do dzbanku. Wyciągnięcie ofiary z dzbanka może trwać do 12 godzin i w tym czasie mrówki zostawiają w dzbanków bogate azotchody. Zauważono, że
Speaker A
wyławiane są głównie największe ofiary, a ich niezjedzone szczątki trafiają z powrotem do dzbanka. Rośliny pozostał pozbawione mrówek są skarlałe, czyli brakuje im azotu pewnie.
Speaker A
Mrówki te gnieżdżą się wyłącznie na tym gatunku i tylko wyjątkowo znajdowane są na innych roślinach.
Speaker A
Dobra, uzupełnij tabelę. Pisz w każdym z nich, w każdym z jej wierszy właściwą nazwę zależności międzygatunkowych. Dzbaneczniki i schwytane owady. Co można byłoby o tym powiedzieć? No tutaj ewidentnie byłoby drapieżnictwo, no bo po prostu te zbaneczniki owady trawią, prawda? wykorzystują jako źródła
Speaker A
azotu, mimo że są samożywnymi, więc tutaj byłyby zdecydowanie drapieżcą. Teraz mrówki i dzbanecznik. To jest tak jak dzbanecznik nie ma mrówek, to jest skarlały, czyli w zasadzie on potrzebuje tych roślin. Poza tym te mrówki poza tą rośliną też nie za bardzo sobie pożyją,
Speaker A
więc to byłaby symbioza, ale dokładniej mutualizm, bo one są bardzo od siebie w tym momencie zależne, nieodłączne.
Speaker A
Więc mutualizm by tu pasował jak najbardziej. Na podstawie przedstawionych informacji określ, czy dzbankowate pułapki u opisanych roślin mięsożernych są przykładem konwergencji czy dywergencji?
Speaker A
Odpowiedź uzasadni. Dobra, to się stało ewolucji pojawiała się kilkakrotnie, niezależnie od siebie ta cecha i to byłaby właśnie zbieżność, czyli z różnych stron doszło do tego samego, bo brakowało azotu, czyli konwergencja, dlatego że w różnych jak gdyby tam okresach yyy czasowych,
Speaker A
prawda, w wyniku ewolucji wykształciły się te yyy te pułapki. prawda? Czyli zostały zmuszone do tego przez warunki środowiska, niezależnie od momentu, w którym do tego doszło.
Speaker A
Ważne są warunki, które je do tego zmusiły, do podobnych cech. Dobra, ostatnia strona. Gatunek uznaje się za zagrożony, kiedy jego populacje mają bardzo małą liczebność. W rezerwacie gąbę w Tanzanii żyje około 100 szympansów. Liczba tych zwierząt występujących w lasach równikowych na
Speaker A
obszarze kilku państw afrykańskich drastycznie się zmniejsza. Przyczynami są między innymi kurczenie się terenów leśnych, nielegalne polowania. Naczelne wykazują też podatność na choroby zakaźne typowe dla ludzi. Gdy więc firmy zajmujące się wyrębem lasu coraz głębiej penetrują dżunglę, rośnie prawdopodobieństwo rozprzestrzenienia
Speaker A
się infekcji niebezpiecznych dla życia szympansów. Gdy w celu ochrony szympansów podjęto następujące działania, otoczono rezerwat kordonem zieleni, utworzono migracyjne korytarze leśne prowadzące z rezerwatu do innych lasów tropikalnych zamieszkałych przez niewielkie populacje szympansów. Ograniczono napływ turystów.
Speaker A
Zabroniono turystom zbliżania się do tych zwierząt. Do rezerwatu nie są wpuszczane nawet lekko zainfekowane i kaszlące osoby. Wyjaśni dlaczego istnienie populacji szympansów o maje liczebności jest zagrożone. W odpowiedzi uwzględnij podłoże genetyczne tego zjawiska. Dobra.
Speaker A
Chodzi o to, że te szympanse, one nie mają wymiany materiału genetycznego, przez co mogą wykształcać, wiesz, wiecie, chodzi o to, że na przykład mogą być osłabione pod kątem jakiejś infekcji, prawda? Nie ma zmienności genetycznej. To utrudnia dostosowanie do
Speaker A
warunków środowiska i to jest jak gdyby słowo klucz w tym momencie, czyli mała zmienność, mała zmienność, słabe dostosowanie, dlatego są zagrożone.
Speaker A
Tyle 22. Podaj, które z wymienionych działań dotyczących ochrony szympasów ma na cele zwiększenie różnorodności genetycznej populacji i to uzasadni. Dobra.
Speaker A
E, teraz tak. Liczba zwierząt drastycznie się zmniejsza. W celu ochrony podjęto działanie. Otoczono rezerwat kordonem zieleni.
Speaker A
Utworzono migracyjne korytarze leśne. Hmm. O to utworzono migracyjne korytarze leśne prowadzące z rezerwatu do innych lasów tropikalnych zamieszkałych przez niewielkie populacje szympansów, co sprawia, że mogą się między sobą rozmnażać i zwiększać tym samym różnorodność genetyczną, bo dochodzi do
Speaker A
wymiany materiału genetycznego. Uf, dobrnęliśmy do końca jakoś. Sorry za to jedno zadanie, po prostu się zawiesiłem.
Speaker A
Nie wiem, taki chwilowy miałem w głowie chwilową pustkę. Teraz tak, pytanie na książkę. Do jednej osoby dzisiaj powędruję, tylko poproszę o poprawną odpowiedź na to pytanie i zadam wam ją w ten sposób.
Speaker A
Tak. Oddychanie tlenowe, fermentacja chemosynteza. albo oddychanie beztlenowe. Jak myślicie, co robią bakterie? Bakterie, moi drodzy, denitryfikujące.
Speaker A
Nie jest to chemosynteza, bo one ten azot, moi drodzy, redukują. także den nitryfikujące odpada.
Speaker A
Hemosynteza jakby utleniały ten azot denitryfikujące. One robią tak. NO3- azotany do azotu atmosferycznego. Co pośród tych czterech? Nie jest to to bardzo dobrze Aleksandra oddychanie beztlenowe. Zobaczcie jak jest na przykład tlen, to on dostaje też jest redukowany, zamienia się w wodę w wyniku
Speaker A
oddychania. Tak samo tutaj ten azotan do azotu będzie redukowany, prawda? Oddychanie beztlenowe to jest redukcja tylko czegoś innego niż tlen.
Speaker A
Także Aleksandra KZak, do ciebie wędruje książka. Daj mi znać na fejsie. Dobra, tymczasem ja się będę z wami pomału żegnał. Dziękuję wam za udział w lekcji i zapraszam na kolejną. Dam jeszcze znać dokładnie kiedy będę.
Speaker A
Dobra, może jutro, może pojutrze. Nie, nie jestem w stanie teraz powiedzieć, ale na pewno jeszcze sobie maturki będziemy rozwiązywać. Dobra, to teraz trzymajcie się moi drodzy ciepło i do zobaczenia na kolejnej lekcji. Cześć. M.
Topics:matura biologiamatura 2015nowa podstawa programowadrzewo filogenetycznestrunowcegrupy monofiletyczneewolucjaprzygotowanie do maturyarkusze maturalnerozwiązywanie zadań
