TRUDNI RODZICE Zanim Zerwiesz Kontakt Posłuchaj Tego | … — Transcript

Zerwanie kontaktu między dorosłym dzieckiem a rodzicem to bardzo dramatyczny krok. Czasem konieczny, nieunikniony, ratujący przed pogłębianiem traum. Coraz częściej jednak jest także rezultatem uproszczonego sposobu patrzenia na relacje, swoistą odpowiedzią na modę, do której popychają nas memy z internetu, popsychologia i proste hasła o toksycznych rodzicach winnych wszystkiemu. W tym filmie chcę cię zaprosić do zatrzymania się i zobaczenia tego, co cię zraniło lub rani, niezależnie od tego, czy jesteś dzieckiem, czy rodzicem w tej trudnej sytuacji. Chciałbym, żebyśmy spokojnie zrozumieli, jakie działania są naprawdę konieczne, a jakie zbyt ostateczne, bo bazują na powierzchownych przesłankach i wspomnianej modzie. Wyjdziemy od perspektywy dziecka, ale nie pominiemy perspektywy rodzica. Nazywam się Jarek Góc. Jestem autorem książek psychologicznych i od lat pomagam ludziom odkrywać spokój i głębię w życiu poprzez podnoszenie świadomości i zrozumienie zasad rządzących naszym funkcjonowaniem. Może dlatego niektórzy nazywają mnie architektem świadomości. W moim cyklu świadomie zapraszam do zatrzymania się nad ważnymi momentami naszego życia i zobaczenia ich z obu stron, z większą łagodnością dla siebie i dla innych. Jeśli zechcesz docenić moją pracę nad tym filmem, nad moim kanałem, możesz mi postawić kawę. Link do tego wirtualnego kawowego ekspresu znajdziesz w opisie tego filmu.

[muzyka] Impuls do tego nagrania to był wpis Marcina Prokopa. Tekst przeczytany na jego facebookowym profilu pod czarno-białym zdjęciem jego ojca oraz dziadków, rodziców ojca. Autor pisze tam tak: "Babcia Kazia i dziadek Olek razem z moim małoletnim tatą, późne lata 50., pokolenie naznaczone wojną, głodem i cierpieniem, traumą obozów koncentracyjnych oraz ezbeckich katowni. Zdradzeni przez swój własny kraj, za który walczyli, nieznający dobrodziejstw psychoterapii, przeżuwający swoje demony w samotności i milczeniu. Nie nauczeni przez programy śniadaniowe i mądre poradniki, jak się wychowuje dzieci, czasem błądzący i bezradni, szorstcy i nieprzysiadalni, a jednak dali nam tyle miłości, ile tylko potrafili. Dziękuję."

Przypomniało mi to, jak brzmiały moje osobiste nuty zrozumienia, wybaczenia i zaakceptowania tego, jacy bywali rodzice i dziadkowie. Byli ludźmi i byli po ludzku niedoskonali. A jednak dali mi tyle miłości, ile potrafili i jestem im za to wdzięczny.

Są dziesiątki możliwych konstelacji trudnych relacji między dorosłymi dziećmi a rodzicami. Każda historia ma swój emocjonalny wymiar. W tym filmie znajdziesz podpowiedzi, które możesz dostosować do swojej szczególnej sytuacji.

Wyobraź sobie, że jesteś mamą albo tatą. Piszesz do dorosłego dziecka: "Jak się masz, przyjedziesz na święta?", a odpowiedzi brak. Mijają miesiące, może lata. Wnuki znasz tylko ze zdjęć. Ludzie mówią: "Pewnie byłaś toksyczna, teraz dzieci się od takich odcinają".

A teraz wejdź w drugą rolę. Jesteś dorosłym dzieckiem, które zawsze słyszało: "Przesadzasz, nie masz na co narzekać. Ja dla ciebie wszystko." Twoje granice były omijane, twoje emocje wyśmiewane, a ty przez lata zaciskałeś lub zaciskałaś zęby. W końcu trafiasz na treści, które mówią: "Masz prawo się odciąć." I czujesz ulgę, że ktoś wreszcie to powiedział na głos.

Ten film ma być impulsem do tworzenia pomostu między tymi dwoma perspektywami. Nie po to, żeby komuś odebrać prawo do ochrony siebie, a komuś innemu pozwalać na wszystko. Chodzi o to, by pomóc nie dać się ponieść tej modzie na zrywanie wtedy, kiedy są inne, mniej ostateczne rozwiązania. Bo o co chodzi z tą modą na zrywanie?

Żyjemy w czasie, w którym bardzo wiele mówi się o granicach, toksyczności, narcyzmie, odcinaniu się od tego, co mi nie służy. I to ma swoje plusy. Wreszcie można nazywać przemoc nadużycia, a nie zamiatać się pod dywan.

Problem zaczyna się wtedy, gdy wszystko upraszczamy. Czujesz się źle? To wina rodziców. Rodzic cię krytykuje, jest toksyczny, utnij kontakt. Masz trudną relację, odetnij się, poczujesz ulgę.

Tymczasem relacja dziecka i rodzica bywa jednocześnie jedną z najbardziej obciążających i wymagających, a zarazem jedną z najbardziej wartościowych relacji, jakie mamy. Zerwanie tej więzi to nie jest wyrzucenie starego mundurka szkolnego z szafy. To mentalna amputacja, czasem konieczna, ale zawsze bardzo emocjonalnie kosztowna. W tym filmie chcę pokazać, kiedy naprawdę mamy pełne prawo powiedzieć: "dalej tak nie mogę" i zrobić nawet bardzo radykalny krok. A kiedy warto najpierw spróbować czegoś innego, łagodniejszego, zanim spalimy wszystkie mosty.

Zilustrujmy to kilkoma przykładami. Wyobraź sobie, że jesteś dorosłym dzieckiem, które po każdej wizycie u rodziców wraca z poczuciem bycia gorszym. Słyszysz komentarze o swoim wyglądzie, partnerze, o wychowaniu dzieci. Słyszysz ciągłe porównywanie z rodzeństwem. Próbujesz mówić: "To mnie rani, proszę, przestań." Ale słyszysz tylko: "Weź się nie obrażaj, ja tylko żartuję." I w końcu mówisz: "Stop, ograniczam kontakt." Czujesz ulgę, jest mniej stresu, mniej napięcia, więcej przestrzeni na własne życie, a jednocześnie gdzieś w środku jest też smutek i poczucie winy. Po drugiej stronie z rodzic, który widzi przede wszystkim to, że dziecko się obraziło i mnie porzuciło. Czuję się poskarżany, niezrozumiany. Ma wrażenie, że nikt nie widzi, nie docenia jego wysiłku. Może jesteś w sytuacji, w której rodzic oczekuje, że zawsze będziesz na każde zawołanie. Przyjedziesz, załatwisz, wesprzesz kosztem swojej pracy, rodziny, zdrowia. Kiedy próbujesz powiedzieć: "Nie dam rady", słyszysz: "Dzieci są teraz takie egoistyczne." Żeby nie zwariować, zaczynasz unikać telefonów, odsuwać kolejną wizytę. Dla ciebie to walka o oddech, dla rodzica poczucie opuszczenia. Są też historie naprawdę ciężkie. Przemoc, upokarzanie, alkohol, różne formy nadużyć. Jeśli jesteś w takiej sytuacji, masz prawo czuć, że jedynym sposobem, żeby przestać krwawić, jest narysować wyraźnie tę grubą kreskę.

I czasem tak właśnie jest. Nawet wtedy warto jednak, by ta decyzja była przemyślana, a nie podjęta pochopnie, bo psychologowie mówią, że każdy trudny rodzic to toksyk, od którego trzeba uciekać. Chcę, żebyśmy zobaczyli jedno.

W każdym zerwaniu mamy dwie zranione osoby, dziecko i rodzica. Dopiero gdy je obie zauważymy, możemy naprawdę świadomie decydować, co dalej. Co tak naprawdę tracimy, kiedy zrywamy kontakt?

Rodzina wielopokoleniowa to nie jest tylko problem i obowiązek. To też ogromny ludzki zasób. Dobrze mieć to z tyłu głowy, zanim powiemy: koniec. Kiedy zrywamy kontakt, obie strony tracą potencjał wsparcia i pomocy w kryzysach: choroba, dziecko, gorszy czas finansowy. Tracimy ludzi, którzy mają z nami wspólną historię. Nikt nie zna tak jak nasi rodzice, jak nasze dzieci. Kolejne pokolenia tracą dziadków, ciotki, wujków, rodzinne rytuały i opowieści, a starsi tracą kontakt z dziećmi i wnukami. Tracimy część własnych korzeni i historii, które nawet jeśli były trudne, są częścią naszej tożsamości.

To nie znaczy, że mamy się poświęcać tylko po to, by tego nie stracić. To znaczy, że decyzja o zerwaniu jest tym poważniejsza, im bardziej widzimy, jak wiele znika wraz z tym zerwaniem. Mawiam zwykle, kiedy ten wątek pojawia się w mojej pracy mentoringowej, doradczej w takiej pracy jeden na jeden, że to, co jesteśmy rodzicom winni, to szacunek. Nie powinniśmy jednak mylić szacunku z bezwarunkowym posłuszeństwem czy rezygnacją z siebie. Te reguły zresztą są symetryczne. Rodzice winni są szacunek dzieciom. Ich również dotyczy to, o czym mówię. A szacunek w takiej sytuacji to uznanie, że rodzice dali nam życie, włożyli wysiłek w nasze wychowanie, to rozmawianie z rodzicami bez ich upokarzania, świadomego ranienia czy, nie daj Boże, wyzwisk. Jasna, możliwie spokojna komunikacja swoich granic. Tego nie akceptuję: "Tak, ze mną nie rozmawiaj." czy wreszcie niekomentowanie ich ani ich działań w sposób, który obniża ich wartość w oczach innych.

Szacunek z pewnością nie oznacza zgody na przemoc, poniżanie czy szantaż emocjonalny. Nie oznacza obowiązku utrzymywania bliskiego kontaktu, bo to rod...

Problem zaczyna się wtedy, gdy wszystko upraszczamy. Czujesz się źle? To wina rodziców. Rodzic cię krytykuje, jest toksyczny, utnij kontakt. Masz trudną relację, odetnij się, poczujesz ulgę.

Tymczasem relacja dziecka i rodzica bywa jednocześnie jedną z najbardziej obciążających i wymagających, a zarazem jedną z najbardziej wartościowych relacji, jakie mamy. Zerwanie tej więzi to nie jest wyrzucenie starego mundurka szkolnego z szafy. To mentalna amputacja, czasem konieczna, ale zawsze

bardzo emocjonalnie kosztowna. W tym filmie chcę pokazać, kiedy naprawdę mamy pełne prawo powiedzieć dalej tak nie mogę i zrobić nawet bardzo radykalny krok. A kiedy warto najpierw spróbować czegoś innego, łagodniejszego, zanim spalimy wszystkie mosty.

Zilustrujmy to kilkoma przykładami. Wyobraź sobie, że jesteś dorosłym dzieckiem, które po każdej wizycie u rodziców wraca z poczuciem bycia gorszym. Słyszysz komentarze o swoim wyglądzie, partnerze, o wychowaniu dzieci. Słyszysz ciągłe porównywanie z rodzeństwem. Próbujesz mówić: "To mnie rani, proszę, przestań". Ale słyszysz

tylko: "Weź się nie obrażaj, ja tylko żartuję". I w końcu mówisz: "Stop, ograniczam kontakt". Czujesz ulgę, jest mniej stresu, mniej napięcia, więcej przestrzeni na własne życie, a jednocześnie gdzieś w środku jest też smutek i poczucie winy. Po drugiej

stronie z rodzic, który widzi przede wszystkim to, że dziecko się obraziło i mnie porzuciło. Czuję się poskarżany, niezrozumiany. Ma wrażenie, że nikt nie widzi, nie docenia jego wysiłku. Może jesteś w sytuacji, w której rodzic oczekuje, że zawsze będziesz na każde

zawołanie. Przyjedziesz, załatwisz, wesprzesz kosztem swojej pracy, rodziny, zdrowia. Kiedy próbujesz powiedzieć: "Nie dam rady", słyszysz: "Dzieci są teraz takie egoistyczne." Żeby nie zwariować, zaczynasz unikać telefonów, odsuwać kolejnej wizyty. Dla ciebie to walka o oddech, dla rodzica poczucie opuszczenia. Są też historie naprawdę

ciężkie. Przemoc, upokarzanie, alkohol, różne formy nadużyć. Jeśli jesteś w takiej sytuacji, masz prawo czuć, że jedynym sposobem, żeby przestać krwawić jest narysować wyraźnie tę grubą kreskę.

I czasem tak właśnie jest. Nawet wtedy warto jednak, by ta decyzja była przemyślana, a nie podjęta pochopnie, bo psychologowie mówią, że każdy trudny rodzic to toksyk, od którego trzeba uciekać. Chcę, żebyśmy zobaczyli jedno.

W każdym zerwaniu mamy dwie zranione osoby, dziecko i rodzica. Dopiero gdy je obie zauważymy, możemy naprawdę świadomie decydować co dalej. Co tak naprawdę tracimy, kiedy zrywamy kontakt?

Rodzina wielopokoleniowa to nie jest tylko problem i obowiązek. To też ogromny ludzki zasób. Dobrze mieć to z tyłu głowy, zanim powiemy koniec. Kiedy zrywamy kontakt, obie strony tracą potencjał wsparcia i pomocy w kryzysach.

choroba, dziecko, gorszy czas finansowy. Tracimy ludzi, którzy mają z nami wspólną historię. Nikt nie zna tak jak nasi rodzice, jak nasze dzieci. Kolejne pokolenia tracą dziadków, ciotki, wujków, rodzinne rytuały i opowieści, a starsi tracą kontakt z dziećmi i

wnukami. Tracimy część własnych korzeni i historii, które nawet jeśli były trudne, są częścią naszej tożsamości.

To nie znaczy, że mamy się poświęcać tylko po to, by tego nie stracić. To znaczy, że decyzja o zerwaniu jest tym poważniejsza, im bardziej widzimy jak wiele znika wraz z tym zerwaniem. Mawiam zwykle, kiedy ten wątek pojawia się w

mojej pracy mentoringowej, doradcze w takiej pracy jeden na jeden, że to co jesteśmy rodzicom winni to szacunek. Nie powinniśmy jednak mylić szacunku z bezwarunkowym posłuszeństwem czy rezygnacją z siebie. Te reguły zresztą są symetryczne. Rodzice winni są szacunek dzieciom. Ich również dotyczy

to, o czym mówię. A szacunek w takiej sytuacji to uznanie, że rodzice dali nam życie, włożyli wysiłek w nasze wychowanie, to rozmawianie z rodzicami bez ich upokarzania, świadomego ranienia czy nie daj Boże wyzwisk. Jasna, możliwie spokojna komunikacja swoich

granic. Tego nie akceptuję. Tak, ze mną nie rozmawiaj. czy wreszcie niekomentowanie ich ani ich działań w sposób, który obniża ich wartość w oczach innych.

Szacunek z pewnością nie oznacza zgody na przemoc, poniżanie czy szantaż emocjonalny. Nie oznacza obowiązku utrzymywania bliskiego kontaktu, bo to rodzice. Nie oznacza rezygnacji z terapii, z własnych wyborów czy ochrony partnera i dzieci, żeby rodzicom nie było przykro. Pozostawania w relacji,

która nas niszczy. Można więc uznawać rolę i godność każdej ze stron rodzinnej konstelacji, a jednocześnie decydować o ograniczeniu, a w skrajnych przypadkach nawet przerwaniu kontaktu, jeśli inaczej nie da się siebie ochronić i przestać się nawzajem ranić. Są sytuacje, w

których naprawdę nie musimy, a wręcz nie powinniśmy zmuszać siebie do utrzymywania kontaktu. Jeśli to jest relacja, w której była lub jest przemoc fizyczna, seksualna, ciężka przemoc psychiczna, a rodzic nie widzi w tym problemu, ani nie chce podjąć żadnej

pracy nad sobą. Wielokrotnie było mówione o granicach, a odpowiedzią było wyśmiewanie ataki manipulacja odwracanie kota ogonem.

Albo każda rozmowa kończy się twoim załamaniem, bezsennością, objawami lęku czy depresji, mimo szczerych prób zmiany formy i jakości tego kontaktu.

Rodzic wciąga w tę dramę twoje dzieci, partnera lub partnerkę, używa ich do karania ciebie, to oczywiście masz prawo postawić bardzo grubą granicę, łącznie z odcięciem się. I to nie dlatego, że taka moda, ale dlatego, że dbasz o swoje

bezpieczeństwo psychiczne i fizyczne. Kiedy jednak może to być zbyt ostateczne? Jeśli nie ma takiej eskalacji, negatywności, zatrzymaj się na chwilę, zanim odetniesz się lub zerwiesz kontakt. Jeśli rozważasz taki krok lub się go obawiasz, zadaj sobie szczerze kilka pytań. Jeśli jesteś

dorosłym dzieckiem, zapytaj samą, samego siebie, czy próbowałem, próbowałam jasno powiedzieć, co mnie boli, nie tylko w awanturze, ale na spokojnie. Czy problemem jest realne przekraczanie moich granic i przemoc, czy tylko różnice poglądów, stylu życia i sposobu komunikacji?

I czy w tej decyzji chodzi o ochronę siebie, czy o jakąś formę ukarania, nauczenia ich, jak to jest, jak mnie nie mają. Warto też w końcu rozważyć, czy biorę odpowiedzialność za to, jak dziś wygląda nasza relacja, czy wszystko

składam tylko na rodziców, na przeszłość. Jeśli zaś jesteś rodzicem zagrożonym takim zerwaniem kontaktu, zapytaj siebie, czy potrafisz powtórzyć, co mówi dziecko bez natychmiastowego tłumaczenia się i kontrataku.

Czy potrafisz zapytać dziecko, czy dobrze rozumiesz, o co mu chodzi? Czy choć raz powiedziałeś, powiedziałaś: "Rozumiem, że mogłeś, mogłaś się tak czuć, nawet jeśli miałem, miałam inne intencje".

Zapytaj się, czy próbujesz zrozumieć co przeżywa twoje dziecko, czy tylko chcesz, żeby sytuacja wróciła do tego, jak było dawniej, kiedy bycie rodzicem równało się z niekwestionowanym autorytetem i prawem do podejmowania decyzji, które zawsze były uznawane za słuszne. Jeśli gdzieś w środku czujesz,

że działasz bardziej z impulsu, z bólu czy z poczucia krzywdy niż z miejsca spokoju i troski o siebie czy o relacje, to może sygnał, że zerwanie byłoby pójściem o jeden krok za daleko.

Niepodjęcie szczerej próby zapobieżenia temu byłoby błędem. Co możesz zrobić zamiast od razu zrywać? Pomiędzy wszystko jak dawniej, a nie chce cię znać, jest naprawdę dużo przestrzeni. Można ograniczyć kontakt zamiast go zrywać, widywać się rzadziej, krócej, na neutralnym gruncie, ustalić

zasady kontaktu, zmienić formę kontaktu zamiast długich telefonów, krótkie wiadomości zamiast całych dni, wspólna kawa, ustalić listę tematów tabu. Nie rozmawiajmy o mojej wadze, pieniądzach, wychowaniu dzieci. Jeśli zaczniesz o tym rozmawiać, kończę spotkanie.

zrobić przerwę, ale ją nazwać. Potrzebuję kilku tygodni, kilku miesięcy bez kontaktu, żeby się pozbierać. To nie jest kara, tylko troska o siebie. Po tym czasie zdecyduję na co jestem gotowa, gotowy. No i w końcu można poszukać wsparcia. Terapia, grupa wsparcia,

jednażyczliwa osoba, która pomoże nam trzymać kurs i nie podejmować decyzji w najgorszym momencie emocjonalnego doła.

To wciąż są mocne ruchy, dają jednak szansę na to, że jeśli coś w was dojrzeje po twojej stronie, po stronie rodzica, nie będziecie musieli odbudowywać wszystkiego od zera. Nie spalicie za sobą mostów.

Priorytety są takie: zgoda między nami, jeśli to możliwe, i zgoda ze sobą zawsze na pierwszym planie. Chcę, żeby z tego filmu wybrzmiały dwie rzeczy jednocześnie. Mamy prawo zadbać o siebie, nawet jeśli oznacza to bardzo radykalne ograniczenie kontaktu z

rodzicem, z dzieckiem. Jednocześnie nie dajmy sobie wmówić, że zerwanie to jedyne nowoczesne rozwiązanie i że każdy trudny rodzic jest od razu toksyczny i do odcięcia.

Jeśli jesteś dorosłym dzieckiem, zanim coś ostatecznie utniesz, sprawdź, czy zrobiłeś, zrobiłaś wszystko, żeby najpierw ochronić się mniej drastycznymi środkami.

Jeśli jesteś rodzicem, zanim powiesz dzieci są niewdzięczne, sprawdź, czy naprawdę usłyszałeś, usłyszałaś ich ból, a nie tylko swoje rozczarowanie.

A potem zadaj sobie jedno bardzo proste, ale trudne w praktyce pytanie. Czy ta decyzja o kontakcie albo jego braku sprawi, że będę bardziej w zgodzie ze sobą, czy tylko na chwilę ulży mojej złości?

Jeśli ten temat jest dla ciebie bliski, możesz w komentarzu napisać z jakiej perspektywy go przeżywasz. Jako dorosłe dziecko czy jako rodzic. Nie musisz zdradzać szczegółów. Czasem wystarczy jedno zdanie. Jestem po tej stronie, która ucina kontakt. Albo jestem po tej

stronie, która czeka na telefon. Niech ten film będzie zaproszeniem, żeby tam gdzie się da zawalczyć nie tylko o r także o relacje. A tam gdzie się nie da zadbać o siebie tak byśmy mogli spojrzeć sobie w oczy bez poczucia, że zrobiliśmy

coś w emocjonalnym amoku, którego za kilka lat będziemy żałować. Jeśli chcesz docenić moją pracę nad tym filmem, nad postawić kawę, link do wirtualnego kawowego ekspresu znajdziesz w opisie tego materiału. Do zobaczenia przy kolejnej odsłonie cyklu Świadomie.

[muzyka] [muzyka] [muzyka]