Speaker A
Stolemy. Autor Janusz Mamelski.
Legenda o Stolemach, olbrzymach z Kaszub, którzy walczyli ze sobą i ludźmi, pozostawiając po sobie kamienie rozsiane po krainie.
Key Takeaways
- Stolemy symbolizują siłę i potęgę dawnej przyrody Kaszub.
- Konflikt między Stolemami a ludźmi odzwierciedla zmiany społeczne i środowiskowe.
- Przebiegła interwencja młodego rybaka doprowadziła do upadku olbrzymów.
- Kamienie rozsiane po Kaszubach są materialnym śladem legendy o Stolemach.
- Legenda podkreśla przewagę i rozwój człowieka nad dawnymi siłami natury.
Summary
- Stolemy to olbrzymy, które przed pojawieniem się ludzi były panami Kaszub.
- Były ogromne, silne i potrafiły wyrywać drzewa oraz ciskać wielkimi głazami.
- Ludzie bali się Stolemów i unikali ich.
- Z czasem Stolemy zauważyły, że ludzi jest coraz więcej i postanowiły ich zniszczyć.
- Dwóch Stolemów kłóciło się i walczyło ze sobą po tym, jak młody rybak rzucał w nich szyszkami.
- Ich walka była bardzo zaciekła i trwała aż do zmierzchu, podczas której niszczyli lasy i rzucali kamieniami.
- Kamienie używane w walce można do dziś znaleźć rozsiane po Kaszubach.
- Po wyczerpującej walce olbrzymy padły i zrozumiały, że to ludzie sprowokowali ich bójkę.
- Stary Stolem przewidział, że ludzie ostatecznie przejmą władzę nad ziemią.
- Dziś po Stolemach pozostały jedynie kamienie, które są świadectwem ich istnienia.
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker A
Zanim Kaszubami całkowicie zawładnął człowiek, panami tej krainy były Stolemy.
Speaker A
Kształtem przypominały ludzi, ale wzrostem przewyższały ich kilkakrotnie.
Speaker A
Posiadały też ogromną siłę, drzewa wyrywały niczym źdźbła trawy, ciskały wielkimi głazami jak ziarnkami grochu.
Speaker A
Jednym słowem były to olbrzymy.
Speaker A
Nic dziwnego, że ludzie bali się Stolemów, schodzili im z drogi i kryli się przed nimi.
Speaker A
Olbrzymy jednak zdawały sobie sprawę, że jest ich coraz mniej, a ludzi coraz więcej.
Speaker A
Któregoś dnia dwa Stolemy leżały nad brzegiem morza i odpoczywały w cieniu drzew.
Speaker A
Rozprawiały o tym i owym, aż pomału ich rozmowa zeszła na temat ludzi.
Speaker A
Jest ich coraz więcej, rzekł starszy.
Speaker A
Wycinaą lasy i zakładają pola, dodał młodszy.
Speaker A
Wyławiają ryby z jezior, zabierają nam grzyby i orzechy, budują nowe wioski i rozbudowują stare.
Speaker A
Oj, niedobrze z nami.
Speaker A
Niedobrze.
Speaker A
I tak od słowa do słowa uradzili, że trzeba ludzi zniszczyć.
Speaker A
Najpierw jednak by zebrać siły, postanowili uciąć sobie krótką drzemkę.
Speaker A
Całą tę rozmowę usłyszał młody, sprytny rybak.
Speaker A
Przestraszył się bardzo, ale głowy nie stracił.
Speaker A
Cichutko wszedł na sosnę.
Speaker A
I szyszką rzucił w nos starszego Stolema.
Speaker A
Ten poderwał się i mówi do młodego.
Speaker A
Ty, bez głupich żartów, dobra?
Speaker A
No co ty, nic przecież nie zrobiłem.
Speaker A
Tłumaczył się młody.
Speaker A
Spróbuj jeszcze raz.
Speaker A
A zobaczysz.
Speaker A
Kiedy znowu usnęli.
Speaker A
Rybak rzucił szyszką w nos drugiego Stolema.
Speaker A
Teraz ten, choć młodszy, rozgniewał się na drugiego.
Speaker A
Ale szybko dał się udobruchać.
Speaker A
Po chwili rybak znowu rzucił w starszego.
Speaker A
Później jeszcze raz w młodego i rzucał tak długo.
Speaker A
Aż doszło między nimi do ostrej sprzeczki.
Speaker A
Ta zaś bardzo szybko przerodziła się w bójkę.
Speaker A
Nie była to zwykła walka.
Speaker A
Starszy nie chciał pozwolić, by pokonał go jakiś mułkos.
Speaker A
Młody miał już dość ustępowania starszemu.
Speaker A
I uznał, że czas mu pokazać, kto jest silniejszy.
Speaker A
Od szarpaniny szybko przeszli do tarzaania się w piachu.
Speaker A
A potem w ruch poszły pięści.
Speaker A
Następnie obydwaj zaczęli wyrywać drzewa i walczyć nimi jak maczugami.
Speaker A
Grube pnie trzaskały jak zapałki.
Speaker A
Brali wtedy nowe, aż wokoło zrobiło się pusto.
Speaker A
Młody rybak szczęśliwie zdążył zejść ze swej sosny i uciec do domu.
Speaker A
Z daleka przyglądał się tej straszliwej walce i zaczął nawet żałować swego postępku.
Speaker A
Stolemy natomiast walczyły dalej.
Speaker A
Zapadł zmierzch, a bitwa nie ustawała.
Speaker A
Może przerwałaby ją noc, lecz wraz z nią pojawiła się burza.
Speaker A
Pioruny oświetlały walczących, a ci sięgnęli po nową broń.
Speaker A
Z pod kaszubskich piachów dobywali kawałki skał.
Speaker A
I rzucali w siebie ze złością.
Speaker A
Rzadko jednak trafiali, więc kamienie mijając ciała olbrzymów leciały dalej.
Speaker A
Do dziś można je znaleźć w najróżniejszych zakątkach Kaszub.
Speaker A
Niektóre leżą tak jak spadły, przy drogach.
Speaker A
Nad brzegami jezior i wśród pól.
Speaker A
Inne rozbijały się na drobne kawałki i spadały na ziemię jak nasiona.
Speaker A
Przez wieki Kaszubi zbierali je ze swych pól.
Speaker A
Lecz wcale nie widać, by było ich mniej.
Speaker A
Brukowali nimi drogi, wznosili fundamenty domów i mosty.
Speaker A
Ich niezliczona liczba daje wyobrażenie o tym, jak zaciekła była walka Stolemów.
Speaker A
W końcu jednak olbrzymom zabrakło sił.
Speaker A
Legli znów obok siebie, niewładni już ruszyć ręką ani nogą.
Speaker A
Wtedy odezwał się starszy.
Speaker A
Przyznaj się, dlaczego we mnie rzucałeś szyszkami?
Speaker A
Przyrzekam ci, bracie, że to nie ja.
Speaker A
Jęknął młodszy.
Speaker A
Ja też w ciebie nie rzucałem.
Speaker A
Wysapał starszy.
Speaker A
To znaczy, że zrobił to ktoś inny.
Speaker A
Wtedy przyszła im do głowy pewna myśl.
Speaker A
To musiał być jakiś człowiek.
Speaker A
Resztką sił wykrzyknęli.
Speaker A
Prawie jednocześnie.
Speaker A
Ale nie byli już w stanie czegokolwiek zrobić.
Speaker A
Nim zasnęli na wieki.
Speaker A
Stary dodał.
Speaker A
Widać ten mały stwór.
Speaker A
Jest od nas wiele mądrzejszy.
Speaker A
Jeśli wszyscy ludzie są tacy.
Speaker A
To prędzej czy później.
Speaker A
Ziemia będzie należała do nich.
Speaker A
Po tych wydarzeniach inne Stolemy.
Speaker A
Długo jeszcze żyły z ludźmi w zgodzie.
Speaker A
Niemniej słowa starego olbrzyma w końcu się spełniły.
Speaker A
Dziś pozostały po nich jedynie kamienie.
Speaker A
I pozostaną pewnie jeszcze bardzo długo.
Speaker A
Może nawet dłużej niż ludzie.
Topics:Stolemylegenda kaszubskaolbrzymyKaszubyJanusz Mamelskimitologia kaszubskarybakwalka olbrzymówkamienie kaszubskieprzyroda Kaszub
