Speaker A
Құрметті тыңдармандар, бұл дұрыс сөйлейік бағдарламасы.
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker A
Батта берудің ерекшеліктерін, батта беру туралы айттық.
Speaker B
Ой, бұл менің ең жақсы көретін тақырыбым, өйткені шындығын айту керек, біз осындай бата беру сияқты күнделікті тіршілігімізде, күнделікті өмірімізде кездесетін әдептің бір ышараттарын жандандырмасақ, біздің қазіргі мәдениетіміз тұншырқайланып бара жатыр.
Speaker B
Ұлттық бедеринен айырылып бара жатыр, сондықтан бата беруді біздің тыңдармандарымыз, біз енді қазақ тілін үйренемін деушілерге арнап курсты жүргізіп отырмыз ғой, бата беруді білген абзал, өйткені арасында сөз жоқ ертең ба, бір сүгін ба, әйтеуір бір күні бір той-томалақта бата беретін жастағылар болып қалуы мүмкін.
Speaker B
Солай емес пе? Сондай кезде үлкен басымен бата беруді білмесе, бұл енді қазақ ортада онша жақсы бағаланбайды. Бата мен тілектің айырмасын біліп алайық алдымен, иә? Тілек деген жай ғана бір жай ғана емес енді, ол да бір үлкен жоғары айтты, онда маңыз өте жоғары. Тілекті айтқан кезде ауызбен айтасыз.
Speaker B
Көркемді, образды сөздер болу керек. Біріншіден, өлең формасында болу керек. Одан кейін батаның міндетті шарты оның сөзді асыру кезінде қимыл-ышараттар орындалу керек, яғни бұл бата берудің тілектен айырмашылығы бұл рәсім.
Speaker B
Рәсім болған соң оның міндетті қимыл-ышараты енді қазақ қадастырда бата берген кезде үлкен ақсақал және батаны беретін адам міндетті түрде жасы үлкен адам болу керек және өте сыйлы, құрметті сол ортаға сыйлы адам болу керек.
Speaker B
Ал тілекті кез келген адам айтады. Ол жасы үлкен болсын, кіші болсын, батаны кез келген адам бере алмайды, батаны тек қана ақсақалды, аузы дуалы адамдар береді және батаны ер адамдар береді.
Speaker B
Алайда әйел адамдар бас қосқан жерде солардың ішіндегі үлкені, сыйлысына бата беруге рұқсат етіледі.
Speaker B
Енді батаның қимыл-ышараты не дегенде біз бір жинағандай боласыз, содан кейін бетіңізді сипап, әумин дегенді айтасыз. Міне, осы шарттар орындалмаса, бұл бата болмайды.
Speaker B
Сондықтан осы шарттар орындалу керек. Одан кейін енді формасы, тілдік формасы қандай болады? Батаның тілдік формасы үнемі бұйрық райдың үшінші жағында аяқталып отырады. Ол болсын, толсын, келсін, көрсін, жетсін деген сияқты формалар.
Speaker B
Тілектің формасы ондай болмайды. Біздің енді онша батаны білмейтін адамдарымыз шатастырып алып, батаның орнына тілек айтып кетеді.
Speaker B
Тілек айтып кетеді. Сондықтан батаның өзінің орнын біліп, осыны қазірден бастап кішкентай балаларға жаттаттыру керек. Мен өзімнің тәжірибемде менің бес жасар қызымның батаны.
Speaker B
айттырып, бәрі бірге дауыстап бата береді. Асым-асым асма.
Speaker B
кеттік біз. Мысалы, тілекті кез келген қуанышты жағдайда айта береді, иә? Ал батаның өзінің айтатын жағдаяттары санаулы ғана болады.
Speaker B
Бата деген сөз араб тіліндегі Құранның бірінші сүресі Фатиха сүресінің қазақша икемделген түрі. Фатиха содан барып бата.
Speaker A
Вики білім қоғамдық қоры. Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігі тілдерді дамыту және қоғамдық саяси жұмыс комитеті тапсырысы бойынша дайындалған. Алматы қаласы, 2015 жыл.
