Skip to content
Get App

W2 SystemVerilog Part1 TR

SystemVerilog dersinin ilk bölümü: donanım tanımlama dilleri, soyutlama, sentez ve simülasyon kavramları ve SystemVerilog modül yapısının temelleri anlatılıyor.

Key Takeaways

  • Donanım tanımlama dilleri, karmaşık işlemcilerin soyutlama seviyesinde tasarlanmasını sağlar; transistör ve kapı detayları gizlenir.
  • SystemVerilog, hem tasarım (sentez) hem de doğrulama (verification) için endüstride yaygın olarak kullanılan bir dildir.
  • HDL kodu yazarken her zaman arkasındaki donanımı düşünmek ve paralel çalışma mantığını göz önünde bulundurmak gerekir.
  • always_ff (sıralı) ve always_comb/assign (kombinasyonel) yapıları, bir değişkene aynı yerden atama kuralına uyularak kullanılmalıdır.
  • Kombinasyonel mantık için mümkün olduğunca always_comb tercih edilmeli; latch oluşumundan kaçınılmalıdır.

What the video covers

  • Ders, donanım tanımlama dilleri (HDL) ile modern işlemci tasarımında soyutlamanın önemini anlatarak başlıyor.
  • Ticari tasarımların neredeyse tamamında HDL kullanıldığı, en yaygın dillerin VHDL ve SystemVerilog olduğu belirtiliyor.
  • SystemVerilog'un tasarım ve doğrulama açısından avantajları nedeniyle VHDL yerine tercih edildiği vurgulanıyor.
  • HDL kodunun C gibi sıralı değil, aynı anda çalışan paralel donanım olarak düşünülmesi gerektiği özellikle vurgulanıyor.
  • Sentez (donanıma dönüştürme), simülasyon ve doğrulama süreçlerinde HDL'in nasıl kullanıldığı açıklanıyor.
  • Modül kavramı, giriş/çıkış portları ve davranışsal (behavioral) ile yapısal (structural) modelleme türleri tanıtılıyor.
  • Logic veri tipi, dört değerli mantık (0, 1, Z, X) ve assign ifadesi ile kombinasyonel mantık örnekleri gösteriliyor.
  • Bit seçimi, parça seçimi, multiplexer (case/mux) ve birleşim operatörleri gibi temel yapılar örneklerle işleniyor.
  • Always_ff bloğu ile senkron reset'li flip-flop tanımı ve always_comb kullanımı ele alınıyor.
  • Aynı değişkene birden fazla always bloğundan atama yapılmaması gibi yaygın hatalar ve latch oluşumu uyarısı yapılıyor.

Answers

Questions about this video

Bu derste neden VHDL yerine SystemVerilog öğretiliyor?

Konuşmacıya göre SystemVerilog, hem tasarım hem de doğrulama açısından büyük fayda sağladığı için giderek VHDL'in yerini almaktadır. Bu nedenle ders boyunca SystemVerilog üzerine yoğunlaşılacaktır.

HDL kodu yazarken en sık yapılan hata nedir?

Öğrenciler HDL'i yazılım dili gibi, yani sıralı çalışan bir dil olarak düşünmektedir. Oysa HDL'de yazılan tüm yapılar donanımda aynı anda, paralel olarak çalışır ve kod her zaman arkadaki donanım göz önünde bulundurularak yazılmalıdır.

Always_comb ile assign arasında nasıl bir tercih yapılmalıdır?

Konuşmacı, assign ile yapılabilen her şeyin always_comb ile de yapılabileceğini belirtir ve özellikle if/case gibi yapılar kullanılmaya başlandığında always_comb'un tercih edilmesini önerir.

Full Transcript — Download SRT & Markdown

00:04
Speaker A
Şimdi arkadaşlar tekrardan hoş geldiniz. Dersle ilgili birkaç konudan bahsettik. Zaten geçen hafta da bunlardan bahsetmiştik. Ben size Türkçe kayıtlarını göndereceğim. Şimdi bu geçen hafta giriş yapmıştık. Neleri bilmeniz gerekiyor ondan bahsetmiştim size. E onun slaytlarına muhakkak bakın. Dersin slaytlarını dersten önce gönderiyorum.
00:24
Speaker A
E isterseniz yani alıp bir tablette filan varsa üzerinde aynı anda not alabilirsiniz. Gerçekten faydalı oluyor.
00:32
Speaker A
Ben de böyle yapıyordum önceden. Eee faydasını görüyordum. O yüzden size öncesinden paylaşıyorum PDF olarak. Bu derste geçen ders giriş yapmıştık zaten.
00:41
Speaker A
Bu derste artık hardware description language'leri görmeye başlayacağız ve özellikle hardware description language içinden en güzeli olan sistem verilo görmeye başlayacağız. Şimdi ben geçen derste de bahsetmiştim. Kompleks bir işlemciyi yani şurada gördüğümüz mesela complex bir Apple M4 işlemcisi var.
01:00
Speaker A
Nasıl tasarlıyoruz? Yaptığımız şu. Normalde bu işlemci tranzistörlerden oluşuyor. Transzistörler bir araya geliyor. Endoor kapılarını oluşturuyor filan. Biz bunlarla hiç ilgilenmiyoruz. Bizim aslında yazdığımız bir kod. Biz hardware description language kullanarak abstraction yapıyoruz. Yani hardware description language'te bir sayısal devreyi betimliyoruz. Onun altındaki
01:22
Speaker A
hangi end or kapılarını kullandık? FSM mi kullandık? More mu kullandık? Milli mi kullandık? Bizi umursamıyor. Yani burada abstraction yapıyoruz. Aslında detayları gizliyoruz. Eğer bizim için önemli değilse bu noktada eğer siz bir karışık bir işlemci tasarlamak istiyorsanız yapmanız gereken asıl
01:44
Speaker A
hardware description language kullanarak detayları gizlemek. Detaylardan kastım burada logic, digital circuit, analog circuit, device, physics mesela elektronlarla falan uğraşmıyoruz. E detayları gizlemek. Biz hardware description language'ü kullanarak bu bir dil C++ gibi bir dil ama bu hardware'ı betimleyen bir dil. Bunu kullanarak
02:04
Speaker A
işlemciyi tasarlıyoruz. İşlemciyi betimliyoruz. E daha sonra bunu sentezliyoruz. Computer aided design tooları var. O toolar vasıtasıyla sentezliyoruz ve çipi üretiyoruz. Çipi tasarlıyoruz üretiyoruz.
02:17
Speaker A
Yani şu an most commercial designs build using HTLs. Aslında most değil hemen hemen bütün commercial designların hepsi HTL kullanılarak yapılıyor. Ha böyle analog hocaları olur. Analogçular mesela çipleri kendisi eli şeylerini çip yapmak istediklerinde transistörleri elle şekillendiriliyor. Geçen hafta
02:36
Speaker A
bahsetmiştik ya. Onlar elle yapıyor ama normalde sayısalcıysanız %99.999 9 9 9 HTL kullanmanız gerekiyor. Dünya üzerinde 3 tane önder HTL var. Eee, Verilock, sistem verilo log. Bunlar aynı kategoride veril bir sonraki versiyonu sistem verilo log düşünün. Bir de VHTL
02:55
Speaker A
var. Sistem ver log burada yıldızı parlayan git gide insanlar VHD ile bırakıp sistem verilo log geçiyor. Çünkü sistem verilog hem tasarımda hem de doğrulamada size büyük fayda sağlıyor.
03:12
Speaker A
Biz burada bu derste sistem veril göreceğiz. Sistem verilog üzerinde yoğunlaşacağız. VHTL'e bakmayacağız. Biz hardware description güçleri neden kullanıyoruz? Öncelikle sentez bir dediğim gibi bir hardware description language ile işlemci tasarlıyoruz mesela. Sonra bunu sentezliyoruz. E bu sentezlediğimiz bizim hardware'a
03:31
Speaker A
dönüşüyor. Yine aynı şekilde FPJ sistemleri de böyle. Mesela FPJ bit stream oluşturuyorsunuz. FPJ üzerinde çalıştırıyorsunuz. O da aslında sentez diye geçiyor. Onun da başlangıç noktası hardware description language. Bir sistem verlock'la dijital devre betimlemeniz gerekiyor. Aynı zamanda insanlar hardware description language'i
03:49
Speaker A
betimledikleri sistem, betimledikleri dijital sistemi simüle etmek için de kullanıyor. Devreye inputlar veriyor. Gerçekten diyor benim tasarladığım gibi çalışıyor mu diyor. Yani ben sentez için kullanabiliyorum bunu. Simülasyon için kullanabiliyorum.
04:06
Speaker A
Ve simülasyonun bir adım ötesinde insanlar verifikasyon için de kullanıyor. Verifikasyonda şöyle yani simülasyonda asa simüle ediyorsunuz. Input veriyorsunuz outputlar veriliyor size. Verifikasyonda aynı zamanda bunu yapıyorsunuz. Bir de üstüne o aldığım outputluklar outputlar doğru mu diye kontrol ediyorsunuz aslında. Doğrulama birisi simüle etme. E
04:29
Speaker A
türkçesi şimdi aklıma gelmedi ama verifikasyonda doğrulama. Şimdi burada biz hardware description language yazmaya başlayacağız. Ben size örneklerini göstereceğim ama bunu burada en büyük yapılan hata şimdi siz mühendissiniz. C metlab görerek geliyorsunuz. Bu dili CATL gibi düşünmemeniz gerekiyor. Bu dilde bir
04:51
Speaker A
betimleme yaparken daima donanımı arka planda kafanızın arkasında düşünmeniz gerekiyor. Bu tam böyle C dili gibi değil. C dilinde nasıl kodları yazıyorsunuz sırayla çalışıyor. Bu dilde öyle değil. Bu dilde yazdığınız kodların hepsi paralel çalışıyor. Aynı anda çalışıyor. Ama belli bir süre sonra
05:07
Speaker A
pratik yaptıkça zaten anlamaya başlıyorsunuz. Az çok kafanızda canlanmaya başlıyor artık. Ama normal bunu software dili gibi asla düşünmeyin.
05:15
Speaker A
Bu yeni bir şey. Yeni bir kavram. Yeniden başladığınızı düşünün. Farklı bir kodlama tekniği. Şimdi sistem verilog'u yavaş yavaş tanımaya başlayalım. Bu derste sistem verilog üzerine yoğunlaşacağız. Bundan sonraki derste de risif'a başlayacağız artık. Ya biz normalde ilk derste ne
05:34
Speaker A
yaptık? Berve yaptık. Logic filan gördük. Hatta dedik bu konseptleri bilmiyorsanız bu dersi bırakabilirsiniz ya da ek vakit ayırıp bunları öğrenmeniz gerekiyor dedik. Eee bu derste sistem verilo göreceğiz. Bir sonraki dersten itibaren de Ris 5'a gireceğiz. Artık işlemcilere gireceğiz. Sonra git gide
05:50
Speaker A
işlemcinin karmaşıklığı artacak. İlk basit işlemcileri göreceğiz. Sonra çok daha karmaşık işlemcilere eee girmeye başlayacağız. Şimdi sistem ve log modülleri iki tip modül belirtiyorsunuz.
06:02
Speaker A
Burada modül dediğimiz aslında bizim modül dediğimiz aslında bir tane dijital devre mesela bir flipfop bir modül aslında ya. Bir modül ne? Inputu var inputları var. Bir de output'ları var.
06:15
Speaker A
Ve burada bazı dijital operasyonlar yapılıyor. Mesela Philip Flock var. İşte end kapısı var. OR kapısı var. Ya bu inputlar geliyor burada bazı operasyonlardan geçiyor. Output veriliyor. Buna biz modül diyoruz.
06:28
Speaker A
Aslında modül dediğiniz bir tane sayısal devre. Sayısal devreye karşılık geliyor. İki tip modül var. Behavioral veya structural. Eee behavioral biraz daha üst seviyeden modülü tanımladığımız yöntem. E structural da biraz daha alt seviyeden tanımladığımız yöntem. Genelde işlemci tasarlayacaksanız hani çok karmaşık
06:49
Speaker A
işlemci tasarlayacaksınız çok böyle structural modül çok kullanılmaz. Behavoral yazarsınız kodları. Ama tabii ihtiyaç olursa structurer da yazabilirsiniz. Aslında çok detaylı bir ayrıntı değil bu iki modül tipi olması ama böyle bir ayrım var.
07:06
Speaker A
Ve sistem verlog'da bir modül tanımlayacaksanız yapacağınız iş şu. Modül ve end modül yazıp arasına burada modülün ne fonksiyon yapacağını yazmanız gerekiyor. Burada şu modüle karşılık gelen sistem veri log kodu var. Şimdi bu modüle bir isim vermişiz biz. İsmi
07:25
Speaker A
example diye bir isim vermişiz. Modül şurada modül ismi ve modülün aldığı inputlar. AVC inputlarını alıyor ve modülün output'u burada Y output'unu veriyor bu modül. Yani AVC'yi alıyor içeride bazı operasyonlar yapıyor. Y'ı veriyor bize. Ve burada da modülün içinde de fonksiyonu koyuyoruz. Bunu
07:46
Speaker A
ileride göreceğiz. Ne koyacağız? Şu an mesela bu modül boş. ABC Y diyoruz ya. Bu modül direkt hani ABC inputu alıyor.
07:53
Speaker A
Y output'u var. Hiçbir şey yapmıyor. Yani Y output da burada ne olur? Geçen ders görmüştük. Z olur. High impedance olur yani. Çünkü v hiçbir şey sürmüyor bu modül şu an. Şu output, logic via.
08:05
Speaker A
Burada logic tipi önemli. Logic dediğimiz şu. Bu logic bir verival gibi düşünün. Bir kablo. Yani burada bu kablo logic olursa 0 1 olabilir, Z olabilir, X olabilir. Şu Z ile X'i geçen derste görmüştük. Z high impedance. X de unnow.
08:22
Speaker A
High impedance. Neti sürmüyorsunuz. X'te net sürülüyor ama 0 mı 1 ne olduğu belli değil.
08:35
Speaker A
Bu logic tipi yani bu dört değişkenden birine denk geliyor. Bu dört değerden bir tanesine denk geliyor. Ya burada benim a b c birer bitlik. Bu arada bunlar birer bitlik sinyallerim modülde.
08:47
Speaker A
Bir de y outum var. Önemli olan buradaki keywordler modül and modül. Bir de example burada da name of the modül.
08:55
Speaker A
Modülün içinde şöyle parantezle ben inputu ve output'unu tanımlıyorum. Burada içini doldurduğumuz bir örnek var. Ne yapıyorum burada? Bir yine aynı şekilde bir modülüm var. Example isminde 3 tane inputum var benim. A B C A B C Bir tane de Y output'um var. Burada bir
09:18
Speaker A
operasyon yapmışım bu modülün içini. Şimdi artık boş bırakmamışım. Bir operasyon yapmışım. Şunu diyorum. Buradaki Y A'nın tersi and B'nin tersi and C'nin tersi.
09:34
Speaker A
Sonra bu orlanıyor şununla. Şununla orlanıyor. Sonra şununla orlanıyor. Yani şöyle A'yı alıyorum burada. A'nın aynı zamanda bir de notını alıyorum. Şurada A'nın natı var. Mesela AT, B not, CAT'ı endliyorum. Bunların notları endleniyor mesela. Bir yandan da notlarını aldım
09:56
Speaker A
ve bunları bir end kapısına sokuyorum. Tabii bu buraya verilmiyor. Daha sonra şu işlemi de yapıyorum burada. A BC'yi alıyorum. Eee, şu işlemi de yapıyorum burada. Burada A, B, C mesela ne yapılıyor? A and, B, not, and, C not. Yani A'nın kendisini alıyorum
10:15
Speaker A
artık. A'nın notını değil de E kendisini alıyorum. Şuradan kendisini alıyorum. Yine bir end kapısı. B not C not'ı alıyorum burada. Mesela şu şekilde çizim kötü oldu ama hani. Sonra git gide eee şunların alt tutunu orluyorum. Sonra Y'ye veriyorum. Buna bir tane daha
10:33
Speaker A
geliyor. Burada şu ifade de buraya geliyor. Bir tane daha. Bunun üçünün çıkışını da orluyorum. Aslında burada yaptığım şu. S bu işlem s dediğimiz aslında s y dediğimde aslında Y'ye şu operasyonu ata diyorum. Yani şu logic operasyonu yapıyorum ben. Burada bir
10:50
Speaker A
sürü end, or, işte not operasyonları var. Bu işlemin sonucunu y'ye ata diyorum. Asign da burada yeni gördüğümüz bir keyword daha.
10:59
Speaker A
Bunu da çizdiğimiz zaman bu arada şimdi şöyle bu normalde baktığınız zaman 3 tane bir tane üç girişli or kapısı var burada. Sonra şuralarda mesela üç girişli end kapıları var. Eee bunların bağlının natı var. Ama siz bunu sentezlediğiniz zaman bu ufalabiliyor.
11:17
Speaker A
E nasıl oluyor? Mesela bazı ifadeler şurada mesela inat sin var ya bu ortak terim a'yı burada iptal ediyor mesela. O şekilde sentezleyince siz bunu sentezlemeyi bu arada eda tooları yapıyor. Hani biz yapmıyoruz. O da bir abstraction aslında. Ya ben tutup da
11:34
Speaker A
HTL'ile yazdığım kodu kendim sentezlemiyorum. EDA toolarını veriyorum. o red logic reductionlar yapıyor. En küçük hale getiriyor.
11:41
Speaker A
Aslında burada baktığınız zaman böyle bayağı bir logic operasyon var gibi gözüküyor ama e çıkan devre sentezlenirse, optimize edilebilirse bu şekilde oluyor. Burada yeni operasyonlar ekledik. Bir assign keyword'ünden bahsettim size. Buradaki operasyonun sonucu Y'ye atanıyor. Asign buna denk geliyor. Bir de şu işaretler de not and
12:02
Speaker A
or gate'lere karşılık geliyor tam olarak. Hani bizim logic'te gördüğümüz gate'ler aslında A not, B not mesela, C not. Bunların sonra endlenmiş hali. E anlaşılmayan bir şey var mı arkadaşlar burada?
12:18
Speaker A
Şimdi bu bunu simüle ettiğinizde e şöyle bir sonuç alıyorsunuz mesela. Yani bu normalde fonksiyonel karşılığı bu. Eee, sentezlediğiniz zaman bayağı küçük bir devre oluşuyor. Çünkü buradaki bazı terimler gereksiz. Onlar siliniyor.
12:36
Speaker A
Silindikten sonra bir simüle ettiğiniz zaman yine verilatör var. Mesela ben size verilatörü göstereceğim. Bu sistem verilog'da betimlediğiniz donanımları nasıl simüle edeceğinizi. Eee, bunu simüle ettiğiniz zaman mesela buna karşılık gelen fonksiyonel şeyi görebiliyorsunuz. E, waveform diyagramını. Burada aslında wave form
12:57
Speaker A
şeyi gösteriyor size. Hani birler, sıfırlar. Eee, süre ilerledikçe siz bu a inputlarını değiştirdikçe y nasıl değişiyor onu gösteriyor. Aslında burada bu da simüle edilmiş. Şu devrenin simüle edilmiş hali.
13:12
Speaker A
Buralarda anlaşılmayan bir şey yok, değil mi? Bu en temeli. Bunu, bu yapıyı kullanarak biz daha karmaşık devreler, en sonunda da bayağı karmaşık işlemciler betimlemeye başlayacağız inşallah. Şimdi sistem ve log sintaksia bazı önemli kurallar var. Bunları yapa yapa öğrenirsiniz.
13:31
Speaker A
Yani hata yapa yapa öğrenirsiniz bunları. Büyük küçük harf önemli burada. Mesela R'si büyük resetle R'si küçük reset aynı sinyal değil.
13:42
Speaker A
Sonra bu C gibi C gibi eee normalde bir tane mesela modül ismi vermek istiyorsunuz. Harfle şeyle başlayamıyorsunuz.
13:51
Speaker A
Sayıyla başlayamıyorsunuz. Yani boşluklar ignore ediliyor, önemsenmiyor. Eğer comment koymak istiyorsanız kodun içine bol comment koyun. Eee, yani şu iki comment'i sanırım C'de de böyleydi. Bu iki comment şu mult line olan bu da single line için olan bu şekilde
14:10
Speaker A
command'ler koyabiliyorsunuz. Burada structural system berlock örneği var. Mesela burada bir modül tanımlanmış. End 3 ismi koyulmuş. Bunu 3 end diyemiyordum modül ismini. Çünkü sayıyla başlayamıyorum. End 3 diyebiliyorum ama ilk kelimeyle başlıyorum. Sonra harf bir sayı koyabiliyorum. Burada aslında yaptığı şu
14:33
Speaker A
3 ABC birer bitlik logic sinyaller. Bir de output logic sinyalim var. Y bu Y sinyali ABC burada gelince ABC geliyor.
14:46
Speaker A
End kapısından geçiyor. 3 inputluk bir end kapısı. Y sinyali çıktı olarak veriliyor. Çünkü Y sinyali output. Şu ABC input, Y output.
14:56
Speaker A
Mesela burada inverter tasarımı var. Inverter ne? Bir tane input'unuz var. Y direkt onun tersi. Signile bu şekilde yapabiliyorsunuz.
15:04
Speaker A
E nent. Şimdi structural ve log örneği vereceğim dedim size. Şimdi bunlar iki modül değil mi? Ben bunları ikisini de tasarladım. Bir tane modülüm var benim.
15:12
Speaker A
Bu modülümün ismi end 3. Bir tane daha modülüm var. Bu modülün ismi de inverter. Bu end 3 modülü AVC inputuna sahip ve çıktı olarak da Y var.
15:24
Speaker A
Inverterda girdi olarak a var. Çıktı olarak eee Y var. Şimdi ben bu iki tane modülü tanımladığım iki modülü kullanarak yeni bir modül oluşturabilirim. Nasıl oluyor bu? Bir tane daha modül yapıyorum ve o modülün içinde bu modülleri çağırıyorum.
15:45
Speaker A
Hani C'deki fonksiyon çağırma gibi. Burada ne olmuş mesela? A BC inputlarım var benim. A B C inputlarım var. Bir de G o output'um var. Ve içeride modülün içinde bir tane daha sinyal tanımlamışım. 1 bitlik sinyal tanımlamışım. Bu sinyalin ismi N1
16:06
Speaker A
sinyali. Ve daha sonra şunu yapmışım. Şu N3 modülünü bir tane burada instantiate etmişim. Yani çağırmışım. Burada N3 modülünü çağırınca ne oluyor? Buraya bir tane end 3 koyuyor adam. Bunun ismi endgate'miş.
16:24
Speaker A
Ve ABC'yi bu Endgate'e bağlamışım ben. Şimdi çağırırken de şu N3 modülünü çağırdım ya tam karşılığına gelecek olan şu AC şunun giriş ABC'lerini şu end 3'ün giriş ABC'lerine bağlamışım sırasıyla.
16:41
Speaker A
Bu ABC'ye sırayla bağlanmış. Output'unu da N1'e bağlamışım. Yani şu endgate'in Y output'u M1 diye bunun içindeki sinyale bağlanmış. Daha sonra bu N1'i almışım ben. Bir inverter çağı inverter modülünden instan şey etmişim. Buraya koymuşum aslında. Çağırmak değil de aslında koymak. Yani aynısını alıp
17:00
Speaker A
buraya kopyalattırıyorum. Bu inverterda N1'i input olarak almış. Y'yı output olarak buraya bağlamış. Şu sinyali buraya bağlamış. E bu inverterün karşılık gelen inputu m1, output'u y.
17:12
Speaker A
Bunu sırasıyla yazınca böyle birebir karşılık geliyor. Böyle sırasıyla aynı karşılıkta geliyor. Bu şekilde. Yani burada tanımladığım benim iki tane modülü almışım. Burada kullanmışım. Buna structuralı system verlock deniyor. Structural olarak daha önce tanımladığınız modülleri burada çağırabiliyorsunuz. Tekrar tekrar kullanabiliyorsunuz.
17:35
Speaker A
Burada anlaşılmayan bir şey var mı arkadaşlar? Sistem ve log en basitinden yapısı bu şekilde.
17:41
Speaker A
Combinational logic burada örnekleri var aslında. Hızlı hızlı geçebiliriz. Burada artık biraz önceki örneklerde size tek binlik tek bitlik sinyalleri anlatmıştım. Burada artık sinyallerimiz eee 4 bitlik. Mesela burada 4 bitlik sinyali nasıl tanıyorum ben?
17:58
Speaker A
Tanımlıyorum. Input logic 30 diyorum. 30 deyince bu şu demek. 3'ten 0'a kadar yani toplam 4 tane eleman var. Aslında bunu bir matriks vektör tanımlama gibi bu. E ben burada 4 bitlik bir A sinyali tanımlıyorum aslında. Yani bunun inputu
18:17
Speaker A
şurada bu modül diyelim. Şöyle modülümüz. Bu modülün inputu şurada artık A sinyali var ama bu A sinyali 4 bitlik sayı. Yani 00'dan 0'dan 1 1'e kadar farklı değerler alabilecek bir input. Bu 4 bitlik çünkü. B de aynı şekilde ve çıkışta da dörder bitlik Y1,
18:39
Speaker A
Y2, Y3, Y4, Y5 outlarım var. Ve ben burada 5 tane Sign kullanarak y1, Y2, Y3, Y4, Y5'e sırasıyla end, or, xor, nend, nor eee, operasyonlarını yapıp çıktılarını buna atıyorum.
18:56
Speaker A
Burada 5 farklı operasyon yapıyorum. Önceden ben mesela A'la B'ye ne yapmıştım? A'la B birer bitlik sinyaldi.
19:03
Speaker A
Mesela 0'a 1 dediğim zaman bu Y1 0 olacaktı. Artık A'la Bitlik sinyal. Öyle olunca şu endi kullanınca tek end'i kullanınca eee bu mesela şey yapacak. Bitler arası operasyon yapacak.
19:17
Speaker A
Her bit kendi pozisyonuyla ve çıktısı da 4 bitlik olacak. Bu şekilde. Bunlar için de aynısı geçerli. Bu aşağıdaki operasyonlar için de aynısı geçerli.
19:25
Speaker A
Burada bir comment kullanılmış. Eee, bu multiline bir comment kullanılmış. Yani sentezlediğimiz zaman da çıkan sonuç böyle. Şuradaki mesela kullanılan orlar. Tamam, bir tane burada exor kapısı görüyorsunuz ama bu exor kapısının girişleri dörder bitlik. Yani dörder bitlik exorlar artık 40 bitlik
19:43
Speaker A
değil. Mesela burada not var. Bu not 4 bitlik not. 4 bit'i alıyor. Her bir biti ayrı ayrı çevirip 4 bitlik bir output veriyor.
19:53
Speaker A
Yani şurası bizim modülümüz aslında burada. Sistem verta hiç HDL kullanmayan var mı aranızda? Herkes kullandı mı? EHB mi bölüm?
20:02
Speaker A
Evet. Tamam sıkıntı değil. Öğrenirsin. Mesela burada bir tane daha başka bir operasyon var. Normalde ben end'leri ne yapıyordum?
20:16
Speaker A
iki operatörlü yapıyorum. İki tane inputu oluyordu end'in. E ile b'yi endliyordum. 1 bitlikse 1 bitlik sonuç alıyordum. İşte 4 bitlikse 4 bitlik sonuç alıyordum. Burada bir reduction operasyonu örneği var. Yine aynı şekilde bir modül tanımım var benim. End8 diye.
20:31
Speaker A
8 bitlik bir A girişim var ve 1 bitlik Y çıkışım var. Yaptığım işlem şu. Bu A'nın bütün elemanlarını kendi içinde endliyorum. Şimdi A böyle bütün elemanları yani A0 A1 A7'ye kadar kendi içinde birbirleriyle endleniyor. Bir tane y outuna veriliyor. Bunu da yapmak
20:51
Speaker A
için end'i tek operantlı olarak kullanıyorum. Yani mesela bunu a and a deseydim A'yı kendi içinde endleyip 8 bitlik A'yı Y'ye atacaktı. Gerçi y burada 1 bit ama e ama mesela burada sadece end a dediğimde bu şuna denk geliyor. A'nın bütün şeylerini,
21:10
Speaker A
elemanlarını birbirleriyle endle. Yani şuna karşılık geliyor. Bu operasyonu yap. 1 bit çıkış ver. Şu bizim modülümüz oldu. Artık conditional assignment var. Bu arada şimdiye kadar hep atama yapmak için assign kullandık. İleride assignı kullanmadığımız örnekler de olacak.
21:28
Speaker A
Bloglar yazmaya başlayacağız. Öyle olunca dili daha iyi kullanmaya başlayacağız. Şimdi conditional assignment ne? Burada dörder bitlik D0 ve D1 inputlarım var.
21:39
Speaker A
Bir de çıktım var. Bir de başka bir inputum var S diye. Bir de 4 bitlik Y output'um var. E şu modülümüz burada yaptığı şu. S1 ise D1'i Y'ye atıyor. S0'sa şey S1 ise D1'i Y'ye atıyor. S0'sa D0'ı Y'ye atıyor. Yani bu
21:58
Speaker A
aslında şu turnleriy operasyon. Bu C'de de var galiba. Eee burada aslında bir max oluşturuyor bu.
22:07
Speaker A
Ve s burada 1 bitlik değer. 1 bitlik değerin değerine göre y'ye şu 4 bitlik Y'ye D1'i veya D0'ı atıyor. Buna ternerary operasyon deniyor. Sign da burada şunu diyor. Şu operasyonu yap.
22:21
Speaker A
Onun sonucunu Y'ye ata. Bu şekilde daha önce bahsetmiştik. Internal veriabalar'lar kullanabiliyoruz. Mesela burada PG diye internal variabel'lar var. Bu şu demek. Ben bir log modülü tanımladığım zaman içeride kendim internal variablel'lar tanımlayarak bazı operasyonların sonucunu tekrar tekrar kullanabilirim.
22:50
Speaker A
Mesela burada bir floder örneği var. A B C in girmiş. Ata fuller ne? A B C in.
23:01
Speaker A
Çıktısı da s ile C out. Yani fulledir bu. Ala A B bir de carry ini topluyor. S ile C out'a veriyor. Ya aslında hani yaptığı işlem şu. A B C'yin hepsi 1e eee SAM 1 oluyor, carry out 1 oluyor. Bir
23:18
Speaker A
tanesi 0sa diğeri ikisi 1 ise SAM 0 oluyor. Carry out 1 oluyor. Mesela carry var mı yok mu? Taşan var mı yok mu?
23:27
Speaker A
E bu yani şu A + B + C in operasyonu yapıp 2 bitlik çıktı veriyor bu. Şimdi burada iki tane benim internal sinyalim var. P ile G sinyali. P sinyali aslında baktığınız zaman feder logic tablosunu yazıp kendiniz yaptığınız zaman bir
23:43
Speaker A
tanesi exora karşılık geliyor. Bir tanesi end kapısı. Daha sonra bu P ile G'yi ben carry inle mesela bir tanesini tekrar XOR'la geçirip aslında A xor, Bor C in Sama'a karşılık geliyor. E carryde şuna karşılık geliyor. Carde de şu G'nin
23:59
Speaker A
A and B'nin sonucunu burada tekrar şu A and B'ye denk geliyor. Tekrar reuse edebiliyorum. tekrar kullanıyorum yani.
24:06
Speaker A
Ya şu P aslında mesela şuradaki OR kapıs şey kapısına girerken eee tam olarak pardon G şu G şuradaki or kapısına mesela şu şekilde içeriden aktarılabiliyor. Yani çünkü kendim için de logic tanımlıyorum. Ha tanımlamasam yine olurdu ama o zaman burada P
24:26
Speaker A
gördüğüm her yere şu operasyonu tekrar tekrar yazacaktım. Şuraya da yazacaktım mesela. Ama tekrar tekrar tekrar use edeceğiniz sinyalleri tekrar burada içeride bir sinyale aktarırsanız e daha da kodunuz sadeleşmiş oluyor.
24:47
Speaker A
Yani bu aslında logic dediğimiz burada bir wire yani sadece veri taşıyan wire demek. Logic bu operasyonlar arasında bir öncelik var.
25:00
Speaker A
Şu bu arada hani ben size end oran gösterdim ama çok fazla operasyon var kullanabileceğiniz. Bu not operasyonu 1i 0 1 yapıyor. Multiplication division modulus operasyonları var. Mesela işlemci tasarlayacağız. Tutup da biz böyle şunu kullanarak bu full header'ı kullanarak e 1 bitlik flader kullanarak
25:19
Speaker A
64 bitlik flodiri kendimiz yapmayacağız. Ne yapacağız? 64 bitlik iki sinyali artı yazıp geçeceğiz. Direkt toplayacağız.
25:25
Speaker A
Yani bu mesela toplama çıkartma operasyonları var. çarpma operasyonları da yine aynı şekilde sağa sola shift operasyonu var. Aritmetik shift operasyonu var. Eee ondan sonra comparison operasyonları var. Küçük, küçük eşit, büyük eşit. Eee eşit mi değil mi operasyonları var. End, nend
25:42
Speaker A
kapıları or ve terner operasyon. Bunu da görmüştük. Ya bunlar arasında bir öncelik sırası var. E en öncelik olanın at şu aşağıya kadar değişiyor öncelikleri. Bunu ezberlemenize gerek yok. Direkt normalde mesela bunu ezberlemek yerine parantez içinde operasyonları kullanırsanız bu
26:02
Speaker A
parantezler şu demek oluyor. Parantezin içi çözülmeden parantezin dışına çıkamıyor, çıkılamıyor. O yüzden hani bu tabloyu ezberlemek yerine bir operasyon yazacaksanız daima parantezler kullanarak operasyonlarını yazın ki kendiniz nasıl olmasını, çalışmasını istiyorsanız ona göre e çalıştırırsınız.
26:19
Speaker A
Çünkü parantez en önceliği. Mesela siz diyelim ki a and b şu not yaptınız mesela. Eee normalde bu operasyon önceliği şu ilk başta A'nın tersini al der. Sonra B ile bu A'nın tersini entle der. Çünkü şu en öncelikli olan bu. Ama
26:36
Speaker A
sizin yapmak istediğiniz A' la B'yi entleyip onun tersini almaksa buraya bir parantez atarsınız. Parantez size önceliğini getirir. Hani ilk parantezin içine öncelikli çözmeye çalışır. Yani şununla şunu aslında şey yapar.
26:49
Speaker A
e ayırır. Parantez içini çöz parantez içi çözülmeden dışarıya geçilmez. Şimdi biz sistem verilda kodlama yaparken şeyler de kullanacağız tabii. Numaralar da kullanacağız. Constantlar değişmezler kullanacağız. Eee bu değişmezleri de hardware description lang içinde belirtmek için eee bir formatımız var.
27:12
Speaker A
Nasıl belirteceğimiz. Burada formatımız şu şekilde. N base value. Yani N şurada kaç bitten oluşur?
27:23
Speaker A
Kaç bitten oluşacağı daima log 2 bu arada hani 2 ikilik tabanda ikincilik tabanda kaç bitten oluşur? B base base'i sayının base'i sistem verilogta işte binary octal e hexadecimal bir de decimal sayı belirtebilirsiniz.
27:42
Speaker A
E ve sayının değeri hani şu base'de belirttiğiniz değer mesela şunu diyebilirsiniz. 8 decimal 10. Bu şu demek şuradaki decimal 10 sayısı var ve bu 8 bitten oluşuyor. Daha sonra ben mesela bu sayı üzerinde end kapısıyla işlem yapacağım zaman şimdi 10 normalde
28:00
Speaker A
ne? 10 1 0 1 0 değil mi? Şurada adam 4 tane daha 0 varmış diye kabul ediyor.
28:07
Speaker A
Çünkü bu sayıyı ben 8 bit dedim. Bunu 8 bitlik yapıyor. Normal hardware description language neydi zaten?
28:13
Speaker A
Hardware'i tanımlamak için. Hardware neydi? Daima binarylerle uğraşıyordu. O yüzden adamın binaryilerle ulaşacak olan işte kodun edatuluun e kaç bitten oluştuğunu bilmesi lazım. Onu da şu nle belirtiyoruz. Kaç bitten oluştuğunu. Ama daima burası bit oluyor. Mesela burada 8d 10 ama bu ikilik desimal sayı değil.
28:33
Speaker A
Yani 8'lik 8d10 diyeceğim. Yani kaç bitten oluştu? Burada bazı örnekleri var. Mesela bu binary B, burada binary şu B'nin de kısaltmaları var. İşte B, D, H. E bir de o oktal. Bu binary bu decimal, bu hexadecimal, bu octal. Oktalase 8. Hiç
28:53
Speaker A
kullanmadım hayatımda. E şimdi burada binary olarak mesela 3 bitlik binary sayı var. 101. E bu 3 bitten oluşuyor.
29:04
Speaker A
Burada mesela bir tane şey de yapabiliyorsunuz. Şu eni belirtmeden tırnak B11 diyorsunuz ya. Bu unsized oluyor artık. O sırada kaç bite bunu şey yaparsa eee aslında şey yapıyor. E compiler burada nasıl davranıyor bilmiyorum. Değişiyor compilerlara göre de. Yani siz yapmayın belli olmaz.
29:21
Speaker A
Compiler'a göre değişir bu. Eee bunlar 8 bitlik mesela. Bu 3 bitlik decimal 6 sayı. Bu 6 bitlik octal 42 sayısı. Bu 8 bitlik hexadeimal av sayısı.
29:34
Speaker A
E 42 unsize. Bunu default olarak decimal olarak alıyor. Mesela şöyle bu herhalde mesela bu sayıyı belirtmezseniz büyük ihtimalle 32 bit filan alıyor olabilir. O compilera bağlı. 32 bit alıyordur. Ama bir sayı kullanmak istiyorsanız ki rispack işlemci tasarlarken mecbur
29:54
Speaker A
kullanacaksınız. Bu şekilde belirtebiliyorsunuz sayıları. Burada bir tane bit manipulation örneği var. Artık modül falan belirtmedim.
30:09
Speaker A
Y'ye bir assignment yapıyoruz. Y aslında burada şöyle A yani Y assignment'ını aslında birden fazla variable'ın parçalarını toplayarak bir araya getirerek oluşturuyorum. Eee bu bir Y burada 12 bitlik bir sinyal ya. Y logic 110 G diye tanımlanmış diyelim yukarıda.
30:35
Speaker A
Ve bu modülün AB girişleri var. Bu modüle AB sinyalleri giriş yapmış. Bu AB sinyallerinin bazı parçalarını alarak ben sinyali oluşturacağım.
30:48
Speaker A
A sinyali mesela belki burada 3 bitlik olabilir. A belki logic logic 30 a diye logic 20a diye tanımlı mesela.
30:59
Speaker A
Eee b sinyali de belki bunun gibi ama yapmak istediğim şu Y sinyali ilk başta list significant bitler olarak 6 bitlik 1. 0 1 0'dan oluşacak.
31:13
Speaker A
7 biti A0 olacak. Sonra 8'den 8 9 10 bitleri B0 olacak. Bu şu ifade şunu diyor. B0'ı 3 kere ekle yan yana. 3 tane B0 3 kere çokla.
31:31
Speaker A
A0 şurada. Burada da şu 6 bitlik sayı. 6 bitlik sayı. Sonra A'nın 2'den 1'e kadar olan kısmını seç. Yani A'nın hepsini değil de ben A'nın 2'den 1'e kadar olan kısmını seçmek istiyorsam A parantez içinde 2 1 yazıyorum. Köşeli parantez. Bu şuna denk
31:49
Speaker A
geliyor. A2 A1 baktığımız zaman burada most significant biti a2 sonra A1 tane B0 sonra A0 da şu 6 bitlik sayıdan oluşan bir 12 bitlik sayıyı ben bu şekilde Y'ye assign edebiliyorum. Yani bu şuna karşılık geliyor.
32:09
Speaker A
Böyle bazen mesela şurada bir tane sayıyı yazarken 6 bitlik sayı denmiş. Undersore kullanılmış. Sayıyı bazen böyle durmadan 10'ları çok yan yana eklerseniz okuması düşük oluyor. Öyle bir durumda undersore kullanarak sayılar arasında biraz boşluk bırakıp göze daha hoş gelmesini sağlayabilirsiniz. Burada
32:29
Speaker A
da yaptığı o. Underscore bu işe yaramış. Burada bit manipülasyonlarıyla ilgili ikinci bir örnek var. Bir modül tanımlamışız. Bu modül şunu yapıyor. 8 bitlik inputlar alıyor. Select Kutputa o 8 bit'lik inputlardan bir tanesini veriyor. D0'ı veya D1'e veriyor. Burada
32:50
Speaker A
structural veril kodu yazmışız. Çünkü daha önce bir max 2 tasarlamıştık hatırlarsanız. Daha önce tasarladığımız max 2 vardı. O 4 bitlik maxı.
32:59
Speaker A
Şuralarda bir 4 bitlik max tasarladık diye hatırlıyorum. Aynen. Şurada 4 bitlik bir max tasarlamıştık. Bu max'ı iki kere burada kullandığımı düşünün.
33:13
Speaker A
Bir tanesi list significant bit maxı. Yani aslında 4 bitlik list significant bitlik parçasını bu seçiyor. Most significant bitlik parçalarını bu seçiyor. Bu benim modülüm.
33:25
Speaker A
Modülümde şu Max 2'den iki tane kullanıyorum. Birisinin ismi LSB Max, diğeri de Most Significant Bit Max.
33:33
Speaker A
E yine burada bit manipülasyonları nasıl yapılıyor onu göstereceğim. Normalde modülün girişinde 8 bitlik D0 ve D1 var ama benim şu max 2'lerim 4 bitlik.
33:43
Speaker A
Şimdi ben burada seçme işlemi yapacakken şu list significant bit max'ı eee 0dan 3'e kadar olan bitleri seçmesi gerekiyor.
33:54
Speaker A
Hangisinden alması gerekiyorsa bu diğer most significant bite bak bakanında 4'ten 7'ye kadar olan bitleri alması gerekiyor. Öyle bir durumda ne yapıyorum? Bu max 2'ye D0 0'dan 3'e kadar olanları bağlıyorum. D1 için de aynısını yapıyorum. Ve bunun output'u da
34:10
Speaker A
Y'nin 0'dan 3'e kadar olanını karşılık geliyor. S biti ikisinde de ortak oluyor. Ya bu iki max paralel çalışıyor bu arada. Hani böyle başta dedim ya bunu sequential düşünmeyin. C kodu gibi böyle sırayla çalışıyor değil.
34:23
Speaker A
Her satır paralel çalışıyor bunda. Yani şu daha önce gösterdiğim örneklerde de mesela burada şuradaki bütün satırlar paralel çalışıyor aslında. Şu satırların hepsi şu eselerin hepsi aynı anda çalışıyor. Öyle düşünmeniz gerekiyor.
34:36
Speaker A
Böyle sırayla çalışmıyor bunlar. Çünkü donanım oluşuyor. Donanım dediğiniz aynı anda çalışan şeyler. Bizim tasarladığımız işlemciler sequential çalışacak.
34:46
Speaker A
Burada da dediğim gibi ara parantezde bu bilgiyi verdik. E 4 bitlik girişler var. Select'imiz aynı. Ya burası list significant 4 bit'i seçiyor. Burası most significant diğer 4 bit'i seçiyor. Bu şekilde mesela bir structur ve log kodu yazabiliyoruz. Floating output'tan geçen
35:05
Speaker A
hafta bahsetmiştik. Floating normalde bir burada ya floating ne zaman oluşuyor? Bir tane wire var. Bunu sürmüyorsunuz. Mesela böyle bir transistör mesela şöyle bir transistör bağladınız bu wire'a. Aslında tam öyle o. Mesela şu VDD şurası VSS eee transistör bağladınız.
35:31
Speaker A
Altta MOS var. Üstte P mouse var ama bunu sürmüyorsunuz. Mesela bunu şimdi burayı sürmeyince bunların ikisi de kapalı. Öyle olunca bu hatta ne var belli değil. Buna Z deniyor. High impedance. Yani sürülmüyor bu. Kimse sürmüyor bunu. Sürülmeyince de bilmiyor.
35:50
Speaker A
0 mı 1 mi? Referansa göre değişir. Burada da tret bir tane modül yazmışız biz. Şöyle bir trate modülümüz var.
35:59
Speaker A
Enable input'umuz var. Bu bir bitlik input. Bir de 4 bitlik A inputumuz var. Çıkışımızda da Y output'umuz var. Y output'un türü artık tri. E ya aslında burada output tanımlarken tre kullanılmış. Yani logic yerine tre kullanılmış. Aslında bu biraz
36:17
Speaker A
daha özel olarak biz tre de kullanılabilir diyoruz. Yani bunda tre değer de gelebilir. Aslında logic de alıyor bu arada. Logic de 0 1 x z'yi alabiliyor bu değerleri ama burada tre diye belirtilmiş. Büyük ihtimalle sentuna diyoruz. Hani burada tre state bir
36:31
Speaker A
output olabilir diye. Ya ben hayatımda hiç kullanmadım. Hani tre diye bir şey hayatımda kullanmadım. Ama burada örnekte böyle bir kullanımı var. Şimdi böyle bir durumda burada modülün içinde yaptığımız ne? Asign Y deyip enable 1 ise A'yı ver.
36:48
Speaker A
Eğer değilse Z'yi ver. Z ne demek? Sürme demek aslında. Ben tula burada sürme diyorum. Yani Z atıyorum. Z atamak da aslında tula sürme demek. Yani aslında öyle bir durumda tool bunu sürmüyor.
37:01
Speaker A
Ya böyle bir tre state kullanabilirsiniz ama tre state'ler genelde pek kullanılmıyor. TR state yerine max da kullanabilirsiniz.
37:08
Speaker A
Genelde max kullanılıyor. Böyle bir sistem verilog yapısı. Bir sorusu olan var mı arkadaşlar bu noktaya kadar? Şu an bizda combinational log'yi gördük.
37:21
Speaker A
Ara verelim. Aradan sonra sequential logiyi görmeye başlayalım. Bir soru varsa sorabilirsiniz bu arada. Ya konular basit aslında.
37:33
Speaker A
Diğer dersten itibaren asıl meselelere girmeye başlayacağız. Devam edelim. Şimdi sistem veri logda combination logyi gördük. Sequential'a başlayacağız.
37:45
Speaker A
Zaten burada artık önemli olmaya başlayacak. Çünkü combination logicle çok ya combination logic aslında bizim için bir aracı. Önemli olan aslında burada sequential logicin içine combinational logic yedirmek. Biz o şekilde işlemcileri yapıyoruz. Yani sequential logicin içine combinational operasyonlar giriyor. O sayede
38:04
Speaker A
işlemciler oluyor. Yani normalde her şey sequential işlemcide. Sequential logic'te de e ya biz sistem veril okta. Şimdi sequential logic dediğimizde neler vardı? Geçen hafta görmüştük.
38:23
Speaker A
Leşler ve filifloplar vardı. Bu leh ve flip flop aslında bizim hafızalarımız sequential logic'te. Çünkü neydi? Bir operasyon yapıyorduk. Bunlar end or kapıları, subtractorlar. Ama bir yandan biz bir de state tutuyorduk.
38:38
Speaker A
Hafızamız vardı. O hafızayı tutmak için de flip flop kullanıyorduk. LH veya fliip flop kullanıyorduk. E bunlarla biz finance state machine oluşturduk. Daha önce de demiştim. İşlemci de zaten büyük bir finance state machine.
38:52
Speaker A
Şimdi sistem ve log bazı keyword'ler kullanıyor aslında leh ve flip flopları oluşturmak için. Bu kullandığı keyword aslında always. E bu always'in üç farklı türü var. Ondan bahsedeceğim.
39:05
Speaker A
Şimdi always statement'ı şöyle. Always diyorsunuz, add diyorsunuz. Yine bu keyword. Sensitivity list var. Ve burada bir statement var. Bu always şunu söylüyor size. Şu sensitiv listendi herhangi bir sinyal, ben burada sinyaller belirtiyorum. Herhangi bir sinyal değişirse bu statement'ı çalıştır
39:24
Speaker A
diyor. Always blow'un yaptığı iş bu aslında. Yani bir sensitive list'tteki herhangi bir sinyal değişirse e bu sensitivity liste veya olan olay oluşursa e bunun türleri var. Buradaki statement çalışacak. Olay bu. En basit örneği mesela ben bir dilip flopu sistem
39:44
Speaker A
ver kullanarak nasıl betimleyebilirim? Yine aynı mantıkla modül tanımım var. Bu modülün ismi modül fop. Dfil flop yapmak istiyorum.
39:56
Speaker A
Input olarak clonum var. 4 bitlik girdim var. 4 bitlik çıktım var. Yani bu 4 bitlik bir filip flop. Şurada clock inputu var. 4 bitlik D inputu var. 4 bitlik Q output var. Ya bu flip flop normalde ne yapıyordu? clockun rising
40:11
Speaker A
edge'inde bu D''deki değeri buraya yazıyordu. Q'da da aynı zamanda o çıktı olarak duruyordu. Bir sonraki clock kadar da bu değeri saklıyordu.
40:22
Speaker A
Şimdi ben bu flip flop'u tanımlamak için ne yapıyorum? Always FF diye bu always'in bir üç türünden bir tanesini kullanıyorum. Always FF şunu söylüyor.
40:31
Speaker A
Ben bu bloğun içinde flip flop yapmak istiyorum. Always FF. FF orada flip flop'a karşılık geliyor. Ve burada event'ım var. Sensitive listte ne olması gerekiyor? Always fage clock deyince bu clock da bir keyword. Şunu diyor. Şu clone yükselen kenarında yani positif
40:51
Speaker A
edinde 0'dan 1'e doğru giderken bu always f'i çalıştır. Always FF'in içinde ne var? D''yi Q'ya atama var. Yani şu D''yi Q'ye atama var. Şimdi clock yokken mesela şurada veya clone folding edinde bu blok çalışmadığı için aslında ben burada sistem ver dilini kullanarak şunu
41:11
Speaker A
diyorum. Sadece clock geldiğinde D''yi sakla. Clock yokken veya clock fallingageinde clock 1ken veya 0ken DQ'nun eski değerini sakla. O kalsın.
41:23
Speaker A
Böylece bir filop yapmış oluyorum. Bunu sentezlediğim zaman da ben bir flip flop elde etmiş oluyorum. Bu en basit 1 bitlik veya burada gördüğümüz 4 bitlik.
41:34
Speaker A
Burada 1 bitlik de olabilirdi. Yani input logic d alıp 1 bitlik sinyalde saklayabilirdik. Şimdi bu basit flip flop. Şimdi reset eklemek istediğimde nasıl yapacağım?
41:45
Speaker A
Yine bir modülüm var. Flop bu sefer R ekledim. Flop R dedim. Resettable fip flop bu. Çünkü reset lazım bu arada.
41:53
Speaker A
Hani ilerisi için bilgi vereyim. Mesela bir işlemci yaptınız. Power tuşuna bastınız. İşlemci çalışmaya başladı.
41:59
Speaker A
Bilinen bir değerde, bilinen bir statete başlatmanız lazım işlemciyi. En basitinden mesela işlemcinin registerlarında bir sayı tutulması lazım. Sıfır tutulması lazım. Mesela işlemci abuk subuk sonuç üretmesin.
42:12
Speaker A
İşlemcinin bazı statelerini sizin bilinen değerlere atamanız lazım. Bu reset de buna yarar. Yani bilinen bir değerde devre başladığı zaman sonuçta benim registerlarım var. O registerlarım rastgele değerlerle başlamaz. Bildiğim bir değerle başlatırım registerları.
42:27
Speaker A
Reset de o yüzden işe yarar. Yani kullandığınız flip floplarda reset hemen hemen yani hepsinde kullanmazsınız.
42:34
Speaker A
Hatta çoğunda reset biz kullanmayız ama önemli flip floplar varsa mesela valid biti gösteren fliip flop eee yaptığımız işlemcide ve o flip flop hayati bir değere sahipse mesela o flip flop register'a yazma yapacak. Şimdi ben devreyi başlattım yazma biti 1 oldu
42:49
Speaker A
yanlışlıkla başlarken 1 diye başladı. pat diye yazma yapar. O yüzden biz onları hep bilinen stat'te yani etkisiz olacak şekilde başlatırız. Reseti de kullanma amacımız odur. Burada mesela senkron resetli bir flip flopumuz var. Eee senkrondan kasıt şu clock geldiği zaman
43:08
Speaker A
ben bu resetin değerine bakıyorum. Bir de asenchron reset var. Onu da göreceğiz. Y senchron resette şu şekilde. Ben always yine aynı şekilde always f bloğum var. Always f bloğum ne zaman tetikleniyor? Clone Rising Edge'inde ve clone rising edge'inde ben
43:23
Speaker A
reset eğer 1 ise Q'yu 0dan başlatıyorum. Yani şurada 0 saklıyorum. Bilinen bir res state'e sokuyorum bunu. Eğer reset yoksa, reset gelmiyorsa, reset o sırada 1 değilse, 0sa reset direkt eski statement'ı elsini yapıyorum. Else de ne diyor? D''yi Q'ye ata diyor. Yani bu if
43:43
Speaker A
reset varsa eğer reset yoksa yani reset 0sa şu elsi yap diyor. Els de zaten bizim bir önceki örnekte gördüğümüz normal fliploptu. Resetsiz filip loptu.
43:53
Speaker A
Ya burada sadece biz bir f if özel yapısını kullanarak bir bitlik eee resetlik resetlenebilen bir flif flop yaptık. Yani bir bit ekledik reset bitini ve reset bitine göre Q'nun değerini 0 mı saklayacak yoksa D''yi mi saklayacak? Bunu belirledik.
44:09
Speaker A
resetli halini yaptık bunun. Mesela burada bir enable daha eklenmiş hali var. Resete ek olarak bir de enable'ım var.
44:18
Speaker A
Eee buradaki resetin türü şu bu arada. Ben artık asenkron reset ekliyorum burada. Nasıl ekliyorum? Bir öncekinde sadece cllo'a bağlı olarak bu always floğu çalışıyordu. Bunda artık hem clowa bağlı olarak hem de resete bağlı olarak bu floğu tetikleniyor. Yani normalde
44:38
Speaker A
clock rising edge'in de bu alwaysight f bloğu çalışıyor ama aynı zamanda reset 1 olsa da bu alwaysight f bloğu çalışıyor.
44:45
Speaker A
Böyle olunca şu clone rising age olsun olmasın herhangi bir anda ben reseti 1'e çekersem yine çalışıyor bu alwaysf bloğu. Öyle bir durumda ne oluyor? Artık reset clone edine bağlı değil. Asenkron reset olmuş oluyor. Aradaki fark bu. Bu anlaşıldı mı arkadaşlar bu fark? Buyur.
45:09
Speaker A
Hangisini? Şunun reseti mi? Şimdi şöyle o zaman da şöyle bir sorunla karşılaşırsın. Sistem verilog hani bunu ileride göreceğiz ama mesela bu şu resetlemeyi dışarı aldın diyelim. Şuraya aldın. Sistem verilog şu Q'yu hem bir always bloğunda hem başka bir yerde
45:30
Speaker A
sürmene izin vermez. Eee kafası karışır yani o zaman. Mesela o zaman eee şimdi şöyle diyelim mesela aldım diyelim.
45:38
Speaker A
Burada Q'yu reset geldi mesela. reset dedin. Hatta turn logic yaptın. Tamam mı? Sign dedin. Q dedin. Eşittir dedin.
45:49
Speaker A
Eee, reset varsa mesela reset varsa dedin, eee, şey olsun dedin. Tamam mı? 0 olsun dedin. Tamam mı? Yoksa da e Q'nun bir önceki değeri olacak demen gerekiyor. Bu arada Q'yu tutması gerekiyor. Şimdi öyle bir durumda. Şimdi bu statement'da bu statement paralel
46:04
Speaker A
çalışacak. Clock gelecek. Hangisini atayacak? Diyelim ki o sırada da reset yok. Hangisi çalışacak? Yani orada dilin karışıyor. O yüzden sistem veril şeyler.
46:13
Speaker A
Hani hiçbir zaman bir verival'a bir always şimdi ileride birden fazla always blowu kullanmaya başlayacağız. Ya bir verival'a always bloğunun içinde atama yaptıysan başka yerde atama yapma der.
46:24
Speaker A
Sistem verilo log yapmaman gerekir. Yani temiz hali bu. Aslında aslında biz burada şunu yapıyoruz. Yani bizim dilin bize yani öyle bir dili kullanıyoruz ki yarın bir gün bu dili dili sentezleyecek tool. sentez yaparken bunun reset olduğunu, resetli flop aldığını anlasın.
46:43
Speaker A
Yani onu da betimlemenin yöntemi standart bir yöntem bu ya. Bunu mecbur ezberleyeceğiz. Mesela standart yöntemimiz bu. Şimdi burada enable'lı olanı var. Enable'lı olan şöyle bir de şimdi if vardı. Reset olunca ben 0 atıyordum. As kısmına geliyorum. As kısmında tekrar bir if koyuyorum. If
47:02
Speaker A
enable 1 ise Q'yu D''ye atıyorum. enable 1 değilse hiç Q eski değerini korumaya devam ediyor. Always FF bloğundaki davranış bu. Çünkü burada always FF diye bir keyword'üm var benim. Burada öncelik resette yani reset 1 ise bu resetleniyor. Reset 1 değilse enable 1
47:22
Speaker A
ise eee bu değer yeni değer yazılıyor. Ha ikisi de reset 0 enable 0 isa Q eski değerini koruyor. Çünkü always f bloğunun yaptığı bu.
47:35
Speaker A
Burada öncelik sırasında reset öncelikli çünkü yani şurada çalışırken şu reset önden gelen ilk resete bak demiş dil bize. Biz yazarken dili ya bu bunu yaptığımız zaman biz enable ve resetli bir dfil flop e oluşturmuş oluyoruz. Ya enable'lı dfil floplar çok hani genelde resetli df
47:56
Speaker A
flop kullanırsınız ama enable'lı dil flop yok. Power reduction için genelde clock enable'lı piloplar kullanırsınız.
48:04
Speaker A
Onları daha farklı bir tür. Şimdi bu always fti. Bir de always lege diye bir yapımız var bizim. Always leh deed oluşturmak için kullanacağımız yapılar. Lech de aslında bir sequential devre elemanı. O da 1 bit tutuyor. Ama leçin geçen derste bahsetmiştik. Leçin
48:24
Speaker A
tutma mekanizması biraz farklı ve o tutma mekanizması çok sağlık değil. O yüzden ledge kullanımından uzak dururuz.
48:30
Speaker A
Eğer profesyonelse kullanabilirsiniz. Biz kullandığımızda oluyor mesela leşleri ama yani gerçekten ne yaptığınızı bilmeniz gerekiyor.
48:37
Speaker A
Tehlikeli eleman. Çünkü normalde bütün dijital devreler aslında filipiloplarla çalışmak üzere kurgulanmış. Sentest toolları tarafından. Lash de yine bu şekilde. Always leh diyorum. Sensitiv list yok. Eğer clock geldiyse artık clockum 1 mesela if clock dedin mi artık bir öncekinde always taraf posage clock
48:54
Speaker A
diye belirtiyordum ya. Burada artık clone değerine bakıyorum. O slash diyorum. Posage clock filan yok. Eğer clock 1 ise DIYQ'yı atıyorum. Eğer clock 0a e direkt eski değerini saklıyor. Bu da leç'i oluşturuyor. Ya bir sentlu burada always le'i gördü mü şuraya
49:12
Speaker A
bakıyor. Şu içindeki statement'lara göre uygun elemanı koyuyor aslında. Burada mesela ben le dediğim için le'i koyuyor.
49:21
Speaker A
Sentez ama büyük ihtimalle leç kullanmazsınız. Bu derste hiç kullanmazsınız ondan eminim. İleride de eee çok ileri ihtimallerde kullanırsınız. Yani leşler genelde çok kullanılabilir şeyler değil. Uzman olunca kullanırsınız.
49:35
Speaker A
Eee ama dikkat etmeniz gerekiyor. Bazen mesela öyle kodlar yazarsınız ki örneklerini göstereceğim yanlışlıkla led üretir. Onlara karşı dikkat etmeniz gerekiyor.
49:46
Speaker A
Ya sequential logyye baktığımız zaman aslında genel yapısı şöyle always var. Bu always aslında burada bir keyword ama normalde always yerine benim şey yazmam gerekiyor. Ya flip flop sistem verilo logta. Bu arada verilo logta always statement'ı var. Sistem verilo logda
50:01
Speaker A
always fed bir de always comp. Birazdan onu da göreceğiz. 3üncü türü var always comp diye. Eee sistem verilog'da bu always çoklanmış. Yani üç ayrı türü getirilmiş bunun. Ya genelde sequential logic'te ama genel yapı şu şekilde.
50:16
Speaker A
Always below. Bu always ff, always ledge veya always comp olur. Sensitivity listi var bunun genelde bu FF'te bu sensitive list var. Always FF için. Bu sensitive list de bizim clone rising age mi, falling age mi orada mı tetikleyeceğiz?
50:31
Speaker A
Onu belli ediyor. Burada da statement var. Çalışacak olan statement. Ya mesela ben burada ki flip flop'umu rising ed'te değil de falling ed'te sample yapsın deseydim ben pos yerine şurada nech yazacaktım.
50:46
Speaker A
Mesela resetim 1de değil de 0da resetlesin deseydim buraya ne geç reset olacaktı. Nege var bir de. Ama reset için böyle bir durumda eee yani asenkron resetlerde ne geç aslında değeri belli ediyor. 1 veya 0 olmasını belli ediyor.
51:01
Speaker A
Çünkü bu asenkron reset. Ya reset clock gibi değil. Rising Falling Edge'i yok resetin ama dili tanımlarken hani ortalık karışmasın diye reseti de resetin polaritesini de belli ederken negeage veya posage keyword'ü kullanın demişler ama clock'tan da ayrı.
51:18
Speaker A
Clone posage negeci e rising mi falling mi onu belli ediyor. Reset için level'ı belli ediyor. 0da mı resetlenecek 1de mi resetlenecek onu belli ediyor.
51:31
Speaker A
Şimdi sequential logic böyleydi. Şimdi combination logic using always dersek burada da always comp denilen statement'ı kullanmamız gerekiyor. Bu 3üncü always türü. Always f, always ledch ve always comp. Always comp 3üncü türü. Eee ve artık normalde biz ne yapmıştık? İlk örneklerde assign
51:52
Speaker A
statement'ı kullanmıştık. Assign why deyip mesela bir operasyonu o atamıştık. Onun yerine artık assign kullanmak yerine always comp deyip assign kullanmadan operasyonlar yapıp atama yapabiliriz. Burada aslında dersin başındaki bu assign'la yaptığımız örneğin aynısı var ama artık always comp blowuyla yapıyoruz bunu. Inputlarımız
52:13
Speaker A
var. AB inputlarımız dörder bitlik ve outputlarımız var 5 tane. Aynı örneği normalde ben bunu assign always compagini yazmamıştım buraya. E always compagtu. E hepsi assignaydı. Onun yerine ben bunu comp'la yapıyorum. O comp diyorum. Begin diyorum. T'in arasına bu beginin end'in arasında
52:38
Speaker A
yapacağım operasyonları assign demeden direkt yazıyorum. Mesela burada A and B diyorum. Dörder bitlik 4 bitlik end operasyonu yapılıyor. Y1'e atanıyor bu şekilde. Şimdi ben bu always comp sayesinde normalde always şimdi bunu assign'la da yapabilirsiniz ama always comp'la yaparsanız bunu always compun
52:58
Speaker A
içinde if case yapıları kullanmaya başlıyorsunuz. O yüzden zaten mümkün mertebe assign kullanmayın. Hani ben size ilk başta gösterdim structural log nasıl oluyor diye ama mümkün mertebe always comp kullanın. Zaten assignile yapabildiğiniz her şeyi always comp'la da yapabilirsiniz. Always comp hatta
53:15
Speaker A
daha fazla esneklik sağlıyor. Sağladığı esnekliklerde bu if case yapılarını kullanmanız. E bunlar da zaten C'dekileri yapılara benzer.
53:34
Speaker A
Şimdi case statement nasıl? Eee, normalde burada bir tane daha başka bir örnek var. Seven segment modül örneği var. E, 4 bitlik data girişimiz var. 7 bitlik segment çıkışı var. Segment 7 bitlik sayı. Aslında bunun yaptığı şu.
53:49
Speaker A
Eee, ben bir decimal sayı veriyorum burada. Şu data decimal sayı 4 bitlik. Sonuçta 0'dan 9'a kadar ya bunu 4 bit tutabiliyor. E 4 bitlik data. Sev segment dediğimiz aslında bizim şöyle 7 tane eee LED ve bu sayı neyse ona
54:05
Speaker A
karşılık gelen mesela diyelim ki şurası tam sıralamasını bilmiyorum ama E A B C D E F G olsun mesela burası ona karşılık gelen ledleri yakıyoruz. Mesela 1 yazmak istiyorum buraya. A la B'yi yakıyorum sadece. A la B sadece 1 oluyor. İşte 2
54:21
Speaker A
yapmak istiyorum mesela. F A Y D C mesela yanıyor. Bunu yapan fonksiyon bu. E 4 bitlik data girişi var. Deimal data ve 7 bitlik çıkışı var burada. 7 seven segment. O yüzden seven 7 tane let var.
54:39
Speaker A
Şimdi ben 0 yazmak istiyorsam şunları yakıyorum sadece. Bu ona karşılık geliyor. 1 yazmak istiyorsam sadece A' la B yanıyor mesela. ona karşılık geliyor. Şuymuş. Eee, tam burada A, B, C benim yazdığım doğru olmayabilir ama hangisine denk geliyorsa artık. Eee,
54:54
Speaker A
şimdi burada yaptığı da şu modül tanımı var. Always combun içinde case statement'ı kullanıyorum ve case data neyse şu data, bu data 4 bitlik bir data ya.
55:05
Speaker A
Data neyse onun karşılığı olan segment ataması gerçekleşiyor. Yani data 0sa şu satır çalışıyor. Data 2 ise şu satır çalışıyor. Bu şekilde hiçbiri değilse normalde data burada 0 la 9 arasında olması gerekiyor değil mi? Deci number'la diyelim ki yanlışlıkla eee
55:21
Speaker A
sistem yanlış çalıştı. 10 dedi. Yani 1 10 dedi. Öyle bir durumda bunların hiçbirine girmediği için default statement'a giriyor. Bu da default'u çalışıyor. Yani bu ne demek? Büyük ihtimalle hepsi sönsün demek. Yani yanlış data geldi çünkü demek.
55:39
Speaker A
Yani default kullanmanız önerilir. Default kullanmazsanız mesela ileride gelecek örneği led oluşturabilirsiniz yanlışlıkla. Çünkü ya biraz bahsedeyim size. Mesela burada default kullanmadınız diyelim.
55:51
Speaker A
Default yok. Öyle bir durumda bu datanın aslında olabileceği değerler 0 1 1 ya değil mi? Şimdi ama ben normalde bu casein içinde 0'dan 9'a kadar olan atamaları tanımladım. Yani segment e mesela 0 geldiyse şu olacak. 9 geldiyse bu olacak dedim. Bu 0' la 9 arasını
56:10
Speaker A
tanımladım ama bu gelecek data 0'dan 15'e kadar gelebilir. Öyle bir durumda otomatik sentez tool şunu yapar ya der büyük ihtimalle kullanıcı bu always combu tanımlarken eee data 0 la 9 arasında gelirse şu değerleri atamamı istedi ama gelmezse mesela 10 geldi
56:27
Speaker A
diyelim. 10 gelirse segmenti değiştirmememi istedi diye düşünür. Şimdi değiştirmemesini istemek ne demek? bir leç veya flip flow kullanması gerekiyor. Eski değerini tutması gerekiyor. Clock da yok. Clock da olmayınca clock da tanımlanmamış leç kullanır devre. Segmentin eski değerini 10 geldiyse tutmak ister. O yüzden bir
56:46
Speaker A
default statement kullanmak sizi burada led oluşturmaktan yanlışlıkla kurtarır. Ya led oluşturmak da şey demek yani mahvetmek demek. Yani led e çok dikkatli kullanılması gereken devre elemanları. e timingi filan tam uymuyor. O yüzden hani buralarda mümkün mertebe ledden kaçınmanız için default statement
57:03
Speaker A
tanımlamanız gerekiyor. Burada başka bir örnek var. Priority cas örneği var. E burada örneğimiz ne yapıyor bizim aslında?
57:15
Speaker A
Priority logy'yi tanımlıyor. Eee normalde most significant bit A4 bitlik sinyal. Bu A4 bitlik sinyalin most significant biti 1 ise çıktım benim 4 oluyor. Yani hangi biti bu A'nın hangi biti 1 ise o bitin indeksini veriyor.
57:33
Speaker A
Yani kaçıncı bitte olduğu ya o bitin indeks karşılığı 1 oluyor. Burada işte A'nın most significant biti 1 ise diğer bitlere bakma diyorum artık. O bakmayı da case Z statement'ı veya case X statement'ı kullanarak söyleyebiliyorum.
57:50
Speaker A
Yani şurada yine case bu ama şunu diyorum. Case yerine case yazıyorum. Casey de şunu söylüyor. Şu a girişi eee şey diyor. A girişinin eğer son biti 1 ise e şuradakileri umursama diyor. Yani buradakileri don't caret diyor.
58:12
Speaker A
Bu anlaşıldı mı arkadaşlar?
Topics:SystemVerilogdonanım tanımlama diliHDLdijital tasarımsentezsimülasyondoğrulamaalways_ffalways_combRISC-V

Get More with the SozAI App

Transcribe recordings, audio files, and YouTube videos — with AI summaries and speaker detection. 30 minutes free.

Or transcribe another YouTube video here →