LO 4- Stan wojenny w Polsce. Orła WRONa Nie Pokona!

Dzień dobry. Dzisiaj robimy coś, co obiecałem na lekcji poprzedniej, czyli stan wojenny w Polsce. To temat lekcji dzisiejszej, ale jest to temat dla klasy czwartej liceum, czyli generalnie mocno rozbudowany.

Więc jeżeli jesteś w klasie ósmej, to link masz do swojej lekcji pod spodem w opisie, a jeżeli chcesz posłuchać nieco więcej, to zostań. W każdym razie, zaczynamy.

Kiedy na lekcji poprzedniej mówiłem o tym, że Stanisław Kania będzie tylko przejściowo pierwszym sekretarzem, no dzisiaj sobie to tylko i wyłącznie potwierdzimy, ponieważ w październiku 81 roku

został on odsunięty od władzy, a władzę przejmuje zwolennik rozwiązania siłowego, czyli generał Wojciech Jaruzelski. Generalnie on staje się pierwszym sekretarzem, jako pierwszy sekretarz łamie prawo konstytucyjne w PRL-u.

Tak, nawet takie rzeczy się działy.

Ponieważ powołuje on do życia Wojskową Radę Ocalenia Narodowego, w skrócie WRON,

która była organem niekonstytucyjnym i generalnie nawet później

została uznana za grupę przestępczą o charakterze zbrojnym.

Ten skrót WRON pojawił się na wielu różnych plakatach, które będą wychodziły z polskiego podziemia.

Powiedzmy, że takiego demokratycznego.

Będzie wszędzie przekazywany ten Jaruzelski jako wrona.

Generalnie okulary będzie miała ta wrona i tak dalej, co będzie symbolizowało właśnie samego Jaruzelskiego.

Nawet później w latach 90-tych również będzie pojawiło się to, co będzie symboliką Jaruzelskiego, czyli wrona.

Taki Wałęsa na przykład będzie lwem.

Kaczyńscy będą dwoma wiewiórkami, bo była taka kiedyś bajka Chip i Dale,

która mówiła o wiewiórkach, więc to było nawiązanie troszeczkę do nich.

Mazowiecki, jako że mówił bardzo wolno, będzie żółwiem, ale to w swoim czasie jeszcze będziemy sobie pewnie analizowali.

Nas interesuje to, że wprowadzenie tego stanu wojennego przez Jaruzelskiego

odbyło się 13 grudnia w 81 roku z rana, kiedy dzieci oglądały bajki w telewizji.

Było takie pasmo dla dzieci.

Nawet to zostało przerwane.

Wszystkie inne rzeczy przechodzą na dalszy plan.

Jaruzelski mówi, że to jest zrobione dla nas.

Dla obywateli.

Dla naszego dobra.

No ale my wiedzieliśmy, że tak nie jest.

Tyle, że głośno tego mówić na początku nie mogliśmy.

Ponieważ, tak powiedziałem, to było zaplanowane.

I już w nocy z 12 na 13 grudnia, bo to wchodziło w życie o godzinie 00:00, czy 24:00, może tak.

Ale to rano było dopiero ogłoszone, to już wtedy tak naprawdę przez tą jedną noc ponad 10 000 osób,

czyli najaktywniejszych członków Solidarności, zostało internowanych.

Czyli aresztowana, zatrzymana, aresztowana, osadzona w punktach niebędących więzieniami, ale bez wyroku sądu, pilnowana pod bronią.

Także tak było między innymi z Lechem Wałęsą, z wielu, z wieloma innymi, powiedzmy, że przedstawicielami,

którzy byli od razu internowani.

I tutaj od razu znowu nawiążę do takiego pana jak Kaczyński.

Lech został internowany, Jarosław nie.

I to się potwierdza, co mówiłem wcześniej, że nie był on jakimś istotnym graczem.

Po prostu go pominięto.

I nie dlatego, że był sprytny.

Po prostu go pominięto.

Ale co się zmieniło w życiu Polaków?

No, wiele rzeczy.

Ponieważ obostrzenia, które były wprowadzone na co dzień do Polaków, były daleko idące.

Wprowadzono godzinę milicyjną.

Ona była między 22:00 a 6:00 rano.

Był to wtedy zakaz wychodzenia z domu.

Jeżeli ktoś wracał z pracy po 22:00, otrzymał on pieczątkę do specjalnej książeczki, o której godzinie opuszcza zakład pracy i miał wyliczony czas, w którym miał, w którym miał przejść od zakładu pracy do swojego miejsca zamieszkania.

W tym czasie mógł iść.

Był kontrolowany przez milicjantów.

To nic złego się nie działo.

No chyba, że był pijany, nie wiem, troszkę coś złego im odpowiedział.

No to był spałowany.

Ale to już jest kwestia zupełnie inna.

Zamknięto szkoły.

Zamknięto uczelnie.

Zawieszono działalność wszystkich organizacji społecznych, kulturalnych.

No, głównie chodziło o Solidarność.

Więc ona też była tutaj zawieszona.

Zmilitaryzowano zakłady pracy, instytucje, korespondencja podlegała cenzurze.

Mogli wszystko otwierać, czytać, co tam się dzieje.

Kontrolowano rozmowy telefoniczne.

Anulowano całkowicie połączenia międzymiastowe.

Czyli rodzina z jednej części Polski nie mogła skontaktować się z rodziną z innej części Polski.

Wstrzymano wszystkie wydawnictwa gazet, z wyjątkiem tych komunistycznych, jak Trybuna Ludu czy Żołnierz Wolności.

Więc generalnie wszystko zaczęło funkcjonować inaczej niż do tej pory.

Społeczeństwo było w szoku.

Ale nie na tyle, żeby się nie buntować.

Ponieważ strajki i tak wybuchały.

I jednym z takich najtragiczniejszych strajków będzie strajk górników w kopalni Wujek w Katowicach,

który miał miejsce 16 grudnia.

Podczas pacyfikacji strajku górniczego, oddziały wojska oraz ZOMO użyło ostrej amunicji.

W wyniku tego dziewięciu górników zostało zabitych, 23 zostało rannych.

To jest też bardzo istotny punkt, ponieważ kopalnia Wujek jest ważnym elementem całego stanu wojennego.

Ale podobnie było też w innych kopalniach.

Manifest Lipcowy w Jastrzębiu-Zdroju czy w kilku innych punktach,

gdzie takie strajki miały miejsce, jak Stocznia Gdańska, Huta Katowice czy Fabryka Samochodów Ciężarowych w Lublinie.

Wszystko było pacyfikowane, ale o tej kopalni Wujek jest najgłośniej.

Ze względu na dużą ilość, no, zabitych, którzy, no, niestety, ale polegli podczas tej,

tego strajku, nie walcząc z nikim.

Po prostu użyto amunicji, żeby ich spacyfikować.

Żeby im wybić z głowy po prostu ewentualne strajki w późniejszych miesiącach bądź też latach.

Brutalność służb milicji, wojska, ZOMO była bardzo duża.

Doprowadziło do tego, że nawet takie zamieszki, które były na ulicach pod kątem, powiedzmy, że jakiś manifestacji,

były też bardzo szybko i brutalnie tłumione.

Do tego stopnia, że do 28 grudnia właściwie wszystkie strajki zostały wygaszone.

Zaczęto pastwić się nad Solidarnością.

Nad przywódcami Solidarności.

Mówiło się w telewizji o tym, że na przykład Lech Wałęsa, wasz przywódca, poszedł na współpracę, wyjechał z kraju, aby sobie radzić.

Oczywiście był internowany.

Ale władze komunistyczne w swoich mediach propagandowych mówiły konkretnie to, co społeczeństwo miało usłyszeć.

Natomiast istotne jest to, że społeczeństwo rzeczywiście zaczęło coraz bardziej schodzić do podziemia.

Bało się tego, co może być później.

Dlatego też bardzo istotna pomoc, która tutaj płynęła z RFN-u, była dla nas istotna ze strony Stanów Zjednoczonych.

Ale i kościół odegrał bardzo, naprawdę, dużą rolę w tym stanie wojennym, ponieważ był przez społeczeństwo, przez obywateli, pomagał im.

I tutaj należy im to po prostu oddać.

Ale zanim pójdziemy dalej, trzy takie istotne zdjęcia.

To zdjęcie, które jest tutaj, jest takim symbolem właściwie stanu wojennego.

Zobaczcie, mamy zdjęcie Chrisa Niedenthala, który zrobił fotkę na tle kina Moskwa, gdzie grano Czas Apokalipsy.

A podczas Czasu Apokalipsy widzimy wóz opancerzony.

To było symbolem tego, co działo się w Polsce po 13 grudnia 81 roku.

Moskwa zleciła wprowadzenie stanu wojennego.

Stąd widzimy tutaj wóz opancerzony.

A to dla wielu Polaków był po prostu czas apokalipsy.

Wielu działaczy Solidarności, tak jak mówiłem, było internowanych.

I drugie zdjęcie charakterystyczne, tak zwanych pięciu wspaniałych.

To są internowani działacze Solidarności, gdzie będziemy mieli od lewej strony Henryka Wujca,

Lecha Dymarskiego, Janusza Onyszkiewicza, Jacka Kuronia, o którym wspomniałem też na lekcjach poprzednich, czy Jana Rulewskiego,

o którym też mówiłem na lekcji poprzedniej, bo był jakby kandydatem do przejęcia władzy jako przewodniczący Solidarności,

przegrywając w tym czasie z Lechem Wałęsą.

Oni nie dali się złamać, więc są symbolem tych pięciu wspaniałych.

Innym elementem zdjęcia bardzo istotnego, który też troszeczkę jakby wpłynął na Polaków i na komunistów również,

którzy, no, też w jakiś sposób wykorzystali to do swoich własnych działań.

Było to, co tu widzimy, czyli zamach na Jana Pawła II,

który miał miejsce w maju 1981 roku,

czyli przed wprowadzeniem stanu wojennego.

Turecki zamachowiec, Ali Agca, postanowił, że zabije Jana Pawła II.

Nie udało się, ponieważ zostało to

generalnie życie Jana Pawła oczywiście uratowane.

Ale nie wiemy do końca, kto to zlecił, bo Ali Agca wielokrotnie zmieniał swoje zeznania i być może to były bułgarskie służby na zlecenie,

powiedzmy, Związku Sowieckiego, być może coś innego, tego nie wiemy.

Ale to mocno zachwiało Polakami jeszcze w 81 roku, więc ten wprowadzenie stanu wojennego było na dobicie.

Więc początkowy szok i wygaszenie wszystkich strajków, jak mówiłem, do 28 grudnia,

doprowadziło do tego, że ludzie będą musieli przejść do podziemia.

Ale wracamy do tego drugiego zdjęcia,

gdzie mieliśmy tych pięciu wspaniałych.

Generalnie część z opozycjonistów, którzy byli działaczami Solidarności,

uniknęła takiego aresztowania.

Tak było na przykład z Władysławem Frasyniukiem, czy na przykład Bogdanem Lisem, czy Zbigniewem Bujakiem.

Generalnie oni później ukrywali się przed władzami i w pewnym momencie i tak będą później aresztowani.

Ale to pokazało, że Solidarność dalej jest nieugięta i powstawały różne podziemne, powiedzmy, że struktury Solidarnościowe,

które miały w jakimś stopniu zadziałać na wyobraźnię, powiedzmy, władz

i generalnie byli gotowi negocjować z rządzącymi,

po to, żeby uwolnić, no, tych, którzy byli internowani.

I tak powstał na przykład Regionalny Komitet Koordynacyjny.

Tutaj już był Borusewicz na czele z Aleksandrem Hallem.

I takie regionalne komitety koordynacyjne powstawały w wielu częściach państwa.

Pojawia się Solidarność Walcząca.

Pojawiło się wiele, a właśnie w tej Solidarności Walczącej był taki gość.

Być może kojarzymy wizualnie.

To był ojciec Mateusza Morawieckiego,

czyli Kornel Morawiecki.

Ale mieliśmy wiele innych przykładów, które gdzieś tam się musiały pojawiać.

Ale z pełną brutalnością ZOMO starała się i milicja, oczywiście,

wybić z głowy Polakom kolejne działania.

Generalnie za cały stan wojenny mówi się, że zostało zamordowanych, zabitych 56 osób.

Stosunkowo niewiele.

W stosunku do tego, co działo się na przykład w wydarzeniach grudniowych na Wybrzeżu.

Więc, no, umówmy się.

Tutaj mówimy sobie o stanie wojennym, który trwa do 83 roku.

W sposób już taki finalny.

Gdzie będzie on zakończony.

Okej, powoli zmierzamy do końca stanu wojennego i całej lekcji.

Ale stan wojenny został zawieszony w grudniu 82 roku.

W lipcu, 22 lipca, w święto narodowe, bo tam mieliśmy niegdyś manifest PKWN-u,

konstytucję PRL-u, a teraz zniesienie stanu wojennego.

Powtórzę jeszcze rok, 83 roku.

Będziemy mieli zniesienie już oficjalne stanu wojennego.

Jest to miesiąc po wizycie Jana Pawła II.

I tu należy oddać, że wizyty papieża w Polsce naprawdę, no, miały bardzo istotny wpływ na działania

zwykłego Polaka, który był katolikiem, który wręcz ubóstwiał papieża.

Ale też na władze.

I te władze pod presją społeczeństwa też musiały troszeczkę zelżyć swoje działania.

I tak było na przykład w 83, 4 roku, gdzie chcieli wyciągnąć rękę, powiedzmy, komuniści do społeczeństwa.

Zaczęli wypuszczać z więzienia więźniów politycznych.

Ale to tylko w niewielkiej ilości.

Po to, żeby pokazać, że Polska, no, może wrócić na arenę międzynarodową.

A nie wróci, a nie mogła wrócić też dlatego, że poprzez stan wojenny spadły na Polskę,

pomimo kryzysu gospodarczego, daleko idące takie sankcje polityczne i gospodarcze,

gdzie byliśmy odizolowani właściwie od Europy.

Więc od czasów Gierka, to my spadliśmy niemal na sam koniec klasyfikacji państw komunistycznych.

Ponieważ u nas działy się w tym czasie nieprzyjemne rzeczy.

My nazywaliśmy stan wojenny wojną polsko-jaruzelską.

Czyli generalnie nawiązywano do tego, że Jaruzelski jest zły, a mimo tego nie ustąpił ze stanowiska pierwszego sekretarza.

Więc, no, nie ma zamiaru ustępować.

Więc Polacy nie byli gotowi na jakąkolwiek współpracę.

Ale żeby była jasność, wcale nie jest tak, że po stanie wojennym już wszystko wróciło do normy i w ogóle było ekstra.

No nie mogło być ekstra.

Ponieważ dalej były podsłuchy, szantaże oraz morderstwa.

Mówi się, że w latach 80-tych zginęło kolejne 50 osób.

Z rąk milicji, ZOMO i tak dalej.

Jednak takim największym punktem dla Polaków, bardzo istotnym zresztą,

był rok 1983, ponieważ Lech Wałęsa otrzymuje wtedy

pokojową Nagrodę Nobla.

To był naprawdę szok dla komunistów,

że on takie coś otrzymuje.

Natomiast istotne jest to, że Nagrodę Nobla odbiera jego żona, Danuta oraz syn Bogdan.

Podczas uroczystości w Oslo, no, nie mógł

być osobiście Wałęsa obecny.

Dlatego, że wiedział, że jeżeli by wyjechał z Polski, co byłoby na rękę komunistom,

to utrudnił mu powrót do naszego kraju.

Dlatego też wysłał żonę i dziecko, myślę, że ku ich niezadowoleniu.

Ale to już jest zupełnie inna sprawa.

W każdym razie jest to bardzo istotna kwestia,

ponieważ o Wałęsie stało się głośno i, no, na mocy swojego nazwiska wypłynie później na prezydenta Polski.

Ale to jest późniejszy moment, o czym jeszcze będziemy mówili.

W roku następnym, 84, kiedy mówiłem o działaniu ZOMO,

o szantażach, pobiciach i tak dalej.

Szokiem dla polskiego społeczeństwa było to, że w październiku został zamordowany tak zwany kapelan Solidarności,

czyli Jerzy Popiełuszko.

On generalnie po ogłoszeniu strajku w Stoczni Gdańskiej bardzo często pojawiał się przy stoczni.

Gdzieś tam starał się spowiadać tych stoczniowców.

Odprawiał mszę przed stocznią.

A później nawet co miesiąc właściwie podczas kolejnych właściwie swoich działań celebrował mszę,

mówiąc o prawach człowieka, o prawach do wolności i tak dalej.

Kiedy organizował pielgrzymkę ludzi pracy na Jasną Górę, była ona obstawiona przez tajnych współpracowników,

którzy również donosili o tym, co tam się dzieje.

Był po prostu niewygodny.

Dlatego też postanowiono się go pozbyć.

I pozbyto się, ponieważ został on zmasakrowany właściwie i to ciało zostało później wydobyte z Wisły we Włocławku.

Funkcjonariusz został generalnie oskarżony, osądzony, ale nigdy nie powiedział, kto to zlecił.

Także też mamy dalej taką tajemnicę.

Można powiedzieć, że do czasów współczesnych.

Można powiedzieć, że w późniejszych latach, bo mówimy tutaj już o połowie lat 80-tych,

na wolność już wychodzi większość internowanych więźniów, to było ponad 200 osób.

Więc zaczęli coraz prężniej ujawniać się, można powiedzieć, że ci byli Solidarnościowcy.

I odbudowywać struktury związku.

Czyli tego NSZZ Solidarność.

Więc w sumie można powiedzieć, że cały misterny plan komunistów poszedł w piach.

Dlaczego?

Dlatego, że komuniści myśleli, że wprowadzeniem stanu wojennego

spacyfikują właściwie wszystkie ogniwa Solidarności.

To się absolutnie nie udało.

Ponieważ w drugim obiegu znowu pojawiła się prasa, pisma opozycyjne, literatura zakazana,

których komuniści nie chcieli w ogóle by widzieć.

Pojawiły się szersze dostępy do Radia Wolna Europa czy do Głosu Ameryki.

Pojawiły się również postacie nazwane bardami polskiego podziemia.

I tu będziemy mieli Przemysława Gintrowskiego, Jacka Kaczmarskiego czy Jacka Kleyffa.

To są ludzie, którzy będą tutaj bardzo istotne, powiedzmy, że treści w swoich pieśniach,

no, przemycać tak naprawdę.

Ponieważ Mury samego Jacka Kaczmarskiego, możemy sobie też to odtworzyć, stały się hymnem,

można powiedzieć, że pokolenia lat 80-tych i całej Solidarności.

Ale komuniści nie pozostawali bierni wobec tego,

ponieważ robili wszystko, żeby pokazać społeczeństwu, że mogą być też konkurencyjne

dla tej Solidarności związki zawodowe.

I tak powstaje OPZZ, czyli Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych,

utworzone w 1984 roku.

Starano się przechwycić członków Solidarności do siebie.

Ale generalnie ta fala, tego, tej niechęci do komunistów,

już właściwie była zbyt daleko idąca.

Generalnie przeciwko komunistom zaczęło działać również organizacje studenckie,

młodzi ludzie, patrioci.

Którzy organizowali różnego rodzaju happeningi.

Jednym z takich najbardziej kolorowych, charakterystycznych, była tak zwana Pomarańczowa Alternatywa.

Ona na początku lat 80-tych powstaje we Wrocławiu.

Ale ich słynne happeningi odbywały się później po całej Polsce.

Najpierw mamy takie zdjęcie.

Mamy zwykłe zdjęcie.

Przecz z pałami.

No, wiadomo, że gorące lata się zdarzały.

Ale podczas takiego happeningu literka U bardzo często ginęła w akcji.

Więc zostaje tylko napis precz z pałami.

Co było symboliką milicji.

Organizowali różnego rodzaju śmieszne święta.

Święto, nie wiem, garnków, święto rewolucji krasnoludków,

gdzie przebierali się w postacie z bajek i właściwie zmuszali milicjantów do gonienia

postaci z bajek, co miało też tych milicjantów mocno ośmieszyć.

Generalnie te happeningi odradzająca się Solidarność i do tego jeszcze kiepska sytuacja gospodarcza

doprowadziła właściwie komunistów do punktu wrzenia i do zmiany swojego postępowania.

Ale po kolei.

Mówimy o tym, że będziemy mieli już w latach 80-tych po stanie wojennym dramat,

jeżeli chodzi o towary nie tylko spożywcze.

Zaczęło brakować proszku do prania, tytoniu, benzyny.

Wszystko stało się produktem niemalże deficytowym.

To doprowadziło do tego, że na wszystko niemal pojawiły się kartki.

Te półki sklepowe wcale nie przejmowały właściwie na sile, bo one cały czas były puste.

Więc jeżeli nawet ktoś chciał kupić meble, chciał kupić, nie wiem, pralkę, lodówkę,

to nawet musiał stać kilka dni, kilka nocy w kolejce, żeby takie coś kupić.

Reglamentację wycofano dopiero od 1986 roku.

Ale kartki na przykład na takie mięso były do 1989 roku.

I ten rok jest dosyć istotny z kilku różnych punktów, ale najpierw może te bardziej istotne.

Dlaczego dojdzie później do Okrągłego Stołu?

Gdzie będziemy sobie mówili o tym przy następnym rozdziale.

Na pewno nasze zadłużenie wynosiło wtedy już prawie 40 miliardów dolarów.

To była ogromna kwota jak na tamte czasy.

Gdzie na czasy dzisiejsze jest też

niebagatelną.

Doprowadziło to do tego, że Jaruzelski, pomimo tego, że Solidarność cały czas działała,

odmawiał jej ponownego zalegalizowania.

To doprowadziło do tego, że społeczeństwo będzie musiało z kraju uciekać.

I w latach 80-tych, zresztą jemu to było na rękę.

Bo najczęściej uciekali ci, którzy byli przeciwnikami komuny.

Więc jedźcie.

Ale było to prawie milion ludzi, które opuściło.

I to doprowadziło do tego, że komuniści i tak w końcu zrozumieją, że trzeba coś zmienić.

I kiedy pierwsze reformy będą wdrożone jeszcze przez rząd samego Jaruzelskiego, to będzie jakby pierwszy etap reform gospodarczych do roku 85.

Starano się urealnić ceny w stosunku do tych cen światowych.

I już widać było, że to jest dramat.

Następnie pojawiały się pewne poprawki, które troszeczkę to niwelowały.

Ale to niewiele mogło zmienić.

Jaruzelski w 85 roku oddaje funkcję premiera Zbigniewowi Messnerowi,

który był ekonomistą, który miał pewnego rodzaju plany.

Ale wszystko tak naprawdę zmieniło się ze względu na to,

że w 85 roku dostali mocny cios w nerkę.

Ponieważ uciekło z Polski dwóch chłopców, którzy, no, schowani pod ciężarówką,

udali się na prom, a ten dopłynął do Szwecji, gdzie stało się bardzo głośno o tym fakcie.

Oczywiście komuniści starali się to ukryć.

Ale to było wręcz niemożliwe.

Ponieważ był to cios wizerunkowy i dostali tam azyl i tak naprawdę, można powiedzieć, że stali się bohaterami później filmu.

300 mil do nieba.

Gdzie, no, troszkę zmieniono te fakty, bo celem stała się Dania, nie Szwecja.

Ale to już jest inna kwestia.

Ten Messner, o którym mówiłem wcześniej, postanowił, że przystąpił do drugiego etapu reformy gospodarczej.

Zapowiadał wielkie zmiany.

Więc postanowił zaatakować, powiedzmy, społeczeństwo referendum.

Zorganizował je.

Myślał, że generalnie będzie to niewielka różnica.

Troszkę pokombinujemy i będzie na nasze.

Ale generalnie odpowiedzi były tak negatywne i odzew był tak duży,

że nie dało się tego, jakby, powiedzmy, że odbudować na,

nie wiem, jakość wizerunkową samego PRL-u.

Po prostu przyznano się wtedy do porażki.

I można powiedzieć, że 88 rok to jest kolejna zmiana na fotelu premiera.

Teraz będzie Mieczysław Rakowski.

To będzie człowiek, który będzie chciał wprowadzić wariant chiński.

Tak zwany socjalizm rynkowy.

Czyli chciał przeforsować pewnego rodzaju zmiany, które będzie

forsował taki pan jak Mieczysław Wilczek, bo to będzie nazwane ustawą Wilczka,

gdzie będzie ona kładła podwaliny pod wolny rynek w Polsce.

Ale to i tak nie będzie miało jakby większego znaczenia.

Ponieważ państwo zostawiło dla siebie tak naprawdę wszystkie najważniejsze dziedziny.

Takie jak wydobywnictwo surowców naturalnych, handel bronią czy produkcję spirytusu.

Generalnie w 89 w styczniu jeszcze przyjęto ustawę o prawie bankowym.

Więc zalegalizowano na przykład legalny obrót obcą walutą.

Te działania miały jakby umocnić władze komunistów.

A tak naprawdę i tak nie legalizując Solidarności,

cały czas strzelały sobie w kolano.

I już zmierzając do końca lekcji, komuniści pod wpływem między innymi nowego sekretarza,

Michaiła Gorbaczowa, postanowili, że w końcu muszą z tym Wałęsą

siąść do jakichkolwiek rozmów.

I Wałęsa rozmawia w tym czasie z generałem Kiszczakiem.

To jest ten, który jak zmarł jakiś czas temu, to z jego szafy wyleciały wszelkiego rodzaju dokumenty, które miały zniszczyć wizerunkowo Lecha Wałęsę.

No ale po wielu rozprawach sądowych, które Wałęsa wygrywał, bo podpis Bolek, którym był on opatrzony jeszcze w latach 70-tych,

kiedy, no, podpisał te dokumenty, ale później już jakby nie współpracował z komunistami oficjalnie,

to oni i tak preparowali dokumenty, podpisywali to.

On tu widzimy różnego rodzaju innym charakterem pisma.

Doprowadziły do tego, że Wałęsa jednak stanął na swoim.

Ale do rzeczy.

Ten Kiszczak wraz ze swoimi, powiedzmy, że towarzyszami, kompanami, zaczęli rozmawiać z Wałęsą.

I podjęto decyzję o tym, że należałoby siąść przy tak zwanym Okrągłym Stole.

To będzie taka formuła rozmów, w której generalnie uczestnicy będą traktowani jako równorzędni partnerzy.

I to będzie później transmitowane w telewizji.

Ale jeszcze chcieli ci komuniści w jakiś sposób uderzyć w Solidarność.

Rakowski chciał wprowadzić kilku opozycjonistów do swojego rządu, tworząc rząd koalicyjny.

Ale to się nie udało.

Następnie OPZZ będzie konkurując z Solidarnością,

próbowało zdyskredytować samego Wałęsę.

I to też się nie uda, ale o tym za chwileczkę.

Ponieważ wcześniej odbyły się jeszcze rozmowy w Magdalence.

W podwarszawskiej Magdalence, to doprowadziło do tego, że zakończyły się fiaskiem.

I te ciche rozmowy musiały pójść krok dalej.

Do głośnych, żeby społeczeństwo też o tym słyszało.

Przełomem miała być debata, która miała zdyskredytować Wałęsę,

o czym mówiłem przed paroma chwilami.

Ona odbyła się 30 listopada w roku 1988.

I tutaj mamy pierwszy live z udziałem Wałęsy.

Debata.

Po jednej stronie będzie szef OPZZ, Alfred Miodowicz, po drugiej stronie będziemy mieli Lecha Wałęsę,

jako szefa Solidarności.

Jak się okazuje, Miodowicz nie miał szans.

Wałęsa go tutaj, można powiedzieć, że politycznie zjadł.

I to doprowadziło do kolejnych zmian.

W styczniu 89 roku znowu nastąpiła zmiana.

Wprowadzono pluralizm polityczny.

Czyli legalność, właściwie to działania innych partii politycznych, związków zawodowych,

stowarzyszeń, fundacji i tak dalej.

To był pierwszy krok w kierunku zmian ustrojowych w Polsce,

które będą klepnięte na owym Okrągłym Stole.

Ale o nim to będziemy mówili sobie na lekcjach następnych.

Dziękuję i do widzenia.