Speaker A
Dzień dobry, dzisiaj czas na przedostatni temat z tego rozdziału, czyli z rozdziału czwartego i są to narodziny Solidarności.
Analiza narodzin Solidarności, strajków sierpniowych 1980 i roli Lecha Wałęsy w walce o prawa pracownicze i zmiany społeczne w PRL.
Ask about this video. Answers come from its transcript only — with the timestamp, so you can check them.
Generated from the transcript and can be wrong — check the timestamp.
Key Takeaways
- Centralnie sterowana gospodarka PRL była niewydolna i prowadziła do kryzysu społeczno-ekonomicznego.
- Strajki w 1980 roku, zapoczątkowane w Stoczni Gdańskiej, były kluczowym momentem narodzin Solidarności.
- Lech Wałęsa odegrał istotną rolę jako lider ruchu robotniczego i symbol walki o prawa pracownicze.
- Postulaty strajkowe odzwierciedlały szerokie niezadowolenie społeczne i dążenie do zmian politycznych.
- Porozumienia sierpniowe były początkiem demokratyzacji i osłabienia władzy komunistycznej w Polsce.
What the video covers
- Opis kryzysu gospodarczego w Polsce pod koniec lat 70., wynikającego z centralnego sterowania gospodarką i braku innowacji.
- Omówienie strajków robotniczych w 1976 roku oraz ich przyczyn, takich jak podwyżki cen i niewydolność systemu.
- Przedstawienie wydarzeń sierpniowych 1980 roku w Stoczni Gdańskiej, gdzie zwolnienie Anny Walentynowicz wywołało strajk.
- Rola Lecha Wałęsy jako lidera strajku i powstania Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego (MKS).
- Formułowanie 21 postulatów strajkowych, dotyczących m.in. podwyżek płac, bezpieczeństwa strajkujących i wolności związkowej.
- Konsolidacja strajków w całym kraju i powstanie ruchu Solidarność jako odpowiedź na niezadowolenie społeczne, polityczne i ekonomiczne.
- Wskazanie na represje wobec opozycji, cenzurę i propagandę sukcesu stosowaną przez władze komunistyczne.
- Problemy społeczne, takie jak brak zaopatrzenia, kartki na żywność, wyż demograficzny i niedobór mieszkań.
- Ekonomiczne przyczyny kryzysu, w tym narastające długi zagraniczne i ujemny bilans handlu.
- Znaczenie porozumień sierpniowych jako przełomu w historii Polski i początki zmian politycznych.
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker A
Jest to temat dla klasy czwartej liceum.
Speaker A
Oglądamy.
Speaker A
Kiedy mówiłem na lekcji poprzedniej o strajkach w roku 76, które wybuchły w Radomiu, w Płocku oraz w Ursusie, generalnie one wzięły się z tego, że doszło do podwyżki znowu cen, które zostały przez rządzących zahamowane.
Speaker A
Gierak nie wysyłał wojska.
Speaker A
Były ścieżki zdrowia, w ogóle troszeczkę zmienił się, generalnie troszeczkę zmienił się sposób, powiedzmy, że załatwiania tych spraw, ale końcówka lat 70 była tak naprawdę jeszcze gorsza.
Speaker A
Ponieważ że rząd miał cały czas gospodarkę centralnie sterowaną.
Speaker A
Doprowadziło to do tego, że kryzys się pogłębiał.
Speaker A
Nie było za co spłacać kredytów, a wcześniej brane kredyty na spłatę poprzednich.
Speaker A
Znowu zwiększały tak naprawdę naszą niewydolność państwową.
Speaker A
Kryzys już tak naprawdę był bardzo blisko pod koniec lat 70.
Speaker A
No ale z czego to wynikało?
Speaker A
No było kilka czynników, dlaczego ta gospodarka w PRL-u po prostu była niewydolna.
Speaker A
I tak było generalnie z tym, co mówiłem przy okazji lekcji poprzedniej.
Speaker A
Że zakupowano technologie, których nie potrafiono wykorzystać.
Speaker A
No niestety, doszło do tego, że inwestowano w te dziedziny gospodarki.
Speaker A
Które nie były społeczeństwu potrzebne.
Speaker A
To oznaczało, że no nie będzie zaspokojonych podstawowych potrzeb zwykłego człowieka, Polaka.
Speaker A
Jako że była to gospodarka centralnie sterowana, no to nie było konkurencyjności, więc nie było innowacji.
Speaker A
Wszystko stało się po prostu przestarzałe i te technologie nawet no nie było ich komu sprzedać.
Speaker A
To był taki jakby główny problem.
Speaker A
Handel również był niewydolny.
Speaker A
To wiązało się z tym, że codziennością stało się tak naprawdę załatwianie towarów spod lady.
Speaker A
Czyli powiedzmy w sklepie A, gdzie towarów B nie było, można było te towary B kupić, wyciągane dosłownie spod lady i zamawiane zupełnie wcześniej.
Speaker A
To było rzeczą taką bardzo charakterystyczną.
Speaker A
To doprowadziło do tego, że no nastąpiła zapaść tak naprawdę w handlu.
Speaker A
I również, że ludziom brakowało czegoś, pojawiały się kradzieże w zakładach pracy, łapówki.
Speaker A
No nie było możliwości normalnie żyć.
Speaker A
Nawet jak mieliśmy dobrze rozwinięty, powiedzmy, ubój, było mięso, czy był, powiedzmy, wydobycie węgla, to i tak właściwie wszystko szło do Związku Sowieckiego i to po zaniżonych cenach.
Speaker A
Także dobrze być po prostu nie mogło.
Speaker A
I to doprowadziło do lata roku 1980.
Speaker A
Pojawiły się pierwsze strajki.
Speaker A
Strajki, które na początku wybuchały na Lubelszczyźnie, a później w innych częściach państwa.
Speaker A
Oczywiście wszędzie ciągle żądano tego, żeby podniesiono płace.
Speaker A
Oraz to, żeby nastąpiła poprawa sytuacji gospodarczej państwa.
Speaker A
Z tym, że jak mówiłem, komuniści nie mieli pojęcia, jak tego dokonać.
Speaker A
I takim punktem przełomowym, można powiedzieć, będzie to, co dzieje się w Stoczni Gdańskiej.
Speaker A
Tam została zwolniona Anna Walentynowicz, czyli ta pani.
Speaker A
To była kobieta, która była suwnicową, czyli takim, powiedzmy, że dźwigiem zajmowała się w stoczni.
Speaker A
Tak można by to było powiedzieć, ale my o niej mówiliśmy, ponieważ była działaczką WZZ.
Speaker A
Czyli Wolnych Związków Zawodowych.
Speaker A
Takich ludzi się nie tyka.
Speaker A
A tym bardziej wtedy, kiedy już zostało kilka miesięcy do emerytury, czyli zrobili po prostu na złość.
Speaker A
To doprowadziło do strajku takiego wewnętrznego w Stoczni Gdańskiej.
Speaker A
14 sierpnia, bo przechodzimy sobie do nowego polskiego miesiąca.
Speaker A
Czyli do wydarzeń sierpniowych.
Speaker A
Dochodzi do strajku.
Speaker A
Na czele tego strajku, opracowanego właściwie przez Bogdana Borusewicza, w pewnym momencie stanie też zwolniony wcześniej, parę miesięcy do tyłu, Lech Wałęsa.
Speaker A
On wrócił, jakoś tam się do tej stoczni przedostał, bo już był dawno na tapecie komunistów i go pilnowano.
Speaker A
W związku z tym, kiedy stanął na czele, zaczęto formułować postulaty.
Speaker A
Początkowo były one dosyć proste.
Speaker A
Przywrócenie do pracy Walentynowicz i Wałęsy.
Speaker A
Budowa pomnika poległych stoczniowców z 1970 roku, czy podwyżka płac.
Speaker A
Oraz, co najważniejsze dla nich, zagwarantowanie bezpieczeństwa strajkującym.
Speaker A
No bo wiedzieli, że mogą dostać wilczy bilet, albo na przykład mogą być pobici, aresztowani, trafić do więzienia.
Speaker A
No wiele różnych rzeczy mogło się tutaj dziać.
Speaker A
Ale to doprowadziło do tego, że trzeba było porozmawiać sobie z dyrekcją.
Speaker A
Dyrekcja właściwie na większość tych postulatów wyraziła zgodę i więc strajkujący powiedzieli: no spoko, już możemy się rozejść, jest załatwione.
Speaker A
Ale w tym momencie do jakby akcji wkraczają kobiety.
Speaker A
I tutaj Anna Walentynowicz uznała, że to jest za mało.
Speaker A
Dołączyła też Henryka Krzywonos, która była motorniczą.
Speaker A
Więc pojawili się przedstawiciele innych zakładów pracy.
Speaker A
I w ten sposobem ogłoszono strajk solidarnościowy, czyli do uzyskania wspólnych celów dla wszystkich strajkujących.
Speaker A
I 16 sierpnia do stoczniowców dołączyło prawie 20 innych zakładów pracy.
Speaker A
Które, no powiedzmy, że skonsolidowały się w jeden twór, zwany MKS-em.
Speaker A
Czyli Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym, na czele którego stanął Lech Wałęsa.
Speaker A
I wtedy generalnie ogłoszono 21 postulatów strajkowych.
Speaker A
Które były odpowiedzią na niezadowolenie ogólnie, można by rzec powiedzieć, społeczeństwa.
Speaker A
Ale co było generalnie przyczyną tego niezadowolenia?
Speaker A
Tych przyczyn było bardzo dużo.
Speaker A
Przez polityczne, po społeczne, aż do ekonomicznych.
Speaker A
Polityczne były takie, że Gierek zawsze obiecywał, ale już w pewnym momencie.
Speaker A
No wiedział, że nie jest w stanie spełnić tych swoich obietnic.
Speaker A
W związku z tym musiał coś zrobić.
Speaker A
Więc chodził, gadał, obiecywał i nic z tego nie wynikało.
Speaker A
Następnie opozycjoniści zaczęli być coraz mocniej szykanowani.
Speaker A
Bo mówiłem o tej opozycji na lekcji poprzedniej.
Speaker A
Cały czas w telewizji, w radiu, w gazetach była propaganda sukcesu.
Speaker A
Gdzie generalnie można było usłyszeć, jak to Polska świetna nie jest, jak to dobrze się nie dzieje.
Speaker A
No a było zupełnie na odwrót i ludzie to widzieli.
Speaker A
Więc tutaj generalnie do tego dochodzi jeszcze cenzura, która uniemożliwiała, powiedzmy, publikację treści, które były krytyczne wobec rządzących.
Speaker A
Następnie społeczne, brak zaopatrzenia w sklepach i kartki na żywność.
Speaker A
Puste półki sklepowe, pojawiły się kartki na żywność, które, no, miały w jakiś sposób zawalczyć z tym niedoborem.
Speaker A
To było niemożliwe.
Speaker A
Pomimo tego, że były to ograniczenia na konkretną ilość, powiedzmy, że towarów, kilogramów zakupionego mięsa.
Speaker A
To i tak tego po prostu zaczęło brakować.
Speaker A
Następnie był wyż demograficzny.
Speaker A
Gdzie generalnie, pomimo tego, że wybudowano tyle, powiedzmy, bloków, 2,5 miliona mieszkań, o czym mówiłem wcześniej, zostało wydanych, to dalej było mało.
Speaker A
Więc trzeba było coś dalej robić.
Speaker A
Ale pieniędzy już nie ma.
Speaker A
No i przechodzimy sobie do ekonomicznych przyczyn, czyli do tego, że generalnie centralny system planowania, sterowania gospodarką stał się po prostu już przestarzały.
Speaker A
Już nie był w stanie w ogóle funkcjonować na zasadzie trzymania państwa za gardło.
Speaker A
Bilans naszego handlu zagranicznego był już wtedy ujemny.
Speaker A
No i te długi, o których mówiłem też wcześniej, zaczęły narastać.
Speaker A
A nie było za co ich po prostu spłacać.
Speaker A
To doprowadziło do tego, że w ramach tego MKS-u, tych 21 postulatów, zaczęto mówić o tym, że należałoby pewnie coś zmienić.
Speaker A
Te postulaty widzisz cały czas tak koło mnie.
Speaker A
Generalnie możesz sobie je przeczytać, chodziło o to, żeby podnosić płace, żeby nie było represji, żeby była pewnego rodzaju wolność.
Speaker A
I starano się wywrzeć presję na rządzących w taki sposób, żeby była konkurencyjność.
Speaker A
Czyli na przykład, żeby pojawiło się coś niezależnego od komunistów, jakiś twór.
Speaker A
I w ten sposobem dochodzimy sobie do porozumień sierpniowych.
Speaker A
Ponieważ strajk rozpoczęty w Stoczni Gdańskiej został jakby rozlał się na cały kraj.
Speaker A
Tak można było powiedzieć.
Speaker A
Już niedługo po tych, powiedzmy, 16 sierpnia, pojawił się moment, gdzie właściwie to kilkaset zakładów pracy na Pomorzu i w innych częściach państwa zaczęło właściwie to podobnie reagować.
Speaker A
Pojawiały się organizacje.
Speaker A
Które były jeszcze mocniej rozwijane przez ludzi, którzy, zwykłych obywateli, którzy pomagali tamtym strajkującym.
Speaker A
Pojawił się kolportaż ulotek, księża w kościołach odprawiali msze, gdzie popierali strajkujących.
Speaker A
Nawet pod bramą Stoczni Gdańskiej odprawiali msze, gdzie skupiali bardzo dużą część społeczeństwa.
Speaker A
Więc generalnie zaczęło się to już powolutku, powiedzmy, że przelewać w Gierku.
Speaker A
Ale Gierek nie mógł nic zrobić.
Speaker A
Ja mówiłem też na lekcji poprzedniej, że my podpisaliśmy niegdyś KBWE, czyli Akt Końcowy KBWE.
Speaker A
Który zobligował nas do tego, żeby się wyrzec przemocy wobec, powiedzmy, że strajkujących i tak dalej.
Speaker A
Więc nie chciał wykorzystać wojska, dlatego też 21 sierpnia na rozkaz Gierka.
Speaker A
Na, powiedzmy, że rozkaz Gierka, przybyła delegacja rządowa z wicepremierem Mieczysławem Jagielskim.
Speaker A
Oni rozpoczęli negocjacje ze strajkującymi, a następnego dnia, czyli 22 sierpnia.
Speaker A
Do strajkujących dołączyli opozycjoniści z Bronisławem Geremkiem i Tadeuszem Mazowieckim na czele.
Speaker A
Rozpoczęły się negocjacje.
Speaker A
Negocjacje, które finalnie zakończą się podpisaniem, tak jak wspomniałem wcześniej.
Speaker A
No, porozumień sierpniowych.
Speaker A
Tam było wielu ekspertów, między innymi tu możemy wymienić kogoś, kto pewnie dla władzy jest bardzo istotny.
Speaker A
Tam gdzieś przewijał się pomalutku Lech Kaczyński.
Speaker A
Ale to był ten drugi brat.
Speaker A
Ten, który był prezydentem, który zginął w katastrofie smoleńskiej.
Speaker A
O tym pierwszym nie widu, nie słychu.
Speaker A
No ale, żeby, bo chciałbym, żeby o nim była mowa, o tym pierwszym oczywiście.
Speaker A
Więc o tym się mówi, bo kłamstwo powtórzone tysiąc, no.
Speaker A
Ale do rzeczy.
Speaker A
Generalnie już wtedy wszystko, co działo się w Polsce, relacjonowały zagraniczne media.
Speaker A
Gierek wiedział, że już ma nóż właściwie to na gardle.
Speaker A
A strajki wybuchały w kolejnych częściach Polski.
Speaker A
Ostatecznie, czyli 31 sierpnia w Gdańsku.
Speaker A
Podpisano tak zwane porozumienia sierpniowe.
Speaker A
Podpisali je Mieczysław Jagielski oraz Lech Wałęsa.
Speaker A
Czyli gość, który stał na czele tego strajku i podpisał to takim charakterystycznym długim długopisem.
Speaker A
Dużym długopisem.
Speaker A
Z wizerunkiem Jana Pawła II.
Speaker A
On później był licytowany, w ogóle firma, która go wydała, była później tak zarobiona.
Speaker A
Ale do rzeczy.
Speaker A
Generalnie doszło do tego, że MKS skupiał jakby wokół siebie prawie 700 różnych zakładów pracy.
Speaker A
Podpisano podobne porozumienia w Szczecinie, w Jastrzębiu, Dąbrowie Górniczej.
Speaker A
Więc generalnie można powiedzieć, że od 14 sierpnia, kiedy ten strajk wybuchł, 31 sierpnia dobiegł on do końca.
Speaker A
Należy wspomnieć, że jednym z 21 postulatów strajkowych MKS-u było to, żeby utworzyć niezależne związki zawodowe.
Speaker A
Komuniści wiedzieli, że muszą doprowadzić to sprawę do końca.
Speaker A
Gierek to wiedział.
Speaker A
I tak dzieje się we wrześniu, kiedy NSZZ, Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Solidarność.
Speaker A
Został po prostu zalegalizowany.
Speaker A
Na czele stanął Lech Wałęsa.
Speaker A
A jego wiceprzewodniczącym, zastępcą był Andrzej Gwiazda.
Speaker A
I to jest moment, w którym mówimy o początku karnawału Solidarności.
Speaker A
Czyli kolejnych 15 miesiącach legalnej działalności Solidarności, gdzie można powiedzieć, że społeczeństwo zachłysnęło się wolnością.
Speaker A
Pojawiły się gazety niezależne od PRL-u.
Speaker A
Pojawił się Tygodnik Solidarność, gdzie jakby głównym redaktorem był Tadeusz Mazowiecki.
Speaker A
Można było mówić swoje poglądy.
Speaker A
Można było sięgać po zakazane do tej pory publikacje.
Speaker A
Liczba członków Solidarności rosła masowo.
Speaker A
Doszło do tego, że było prawie, już na lato 81 roku, 10 milionów członków.
Speaker A
To wszystko wiązało się z tym, że ludzie zaczęli widzieć, że coś wreszcie się dzieje.
Speaker A
Na plus dla społeczeństwa.
Speaker A
Powstawały różne organizacje związkowe i studentów i rolników.
Speaker A
Mało tego, nawet w Milicji Obywatelskiej i wojsku pojawiły się próby powołania swojej Solidarności, tak zwanej Eski.
Speaker A
Ale tutaj akurat władze były nieugięte i tam to się po prostu nie udało.
Speaker A
Istniała cały czas już niemal na pół legalnie Konfederacja Polski Niepodległej.
Speaker A
O której mówiłem przy okazji lekcji poprzedniej.
Speaker A
No ale to wszystko musiało w jakiś sposób się rozsypać.
Speaker A
Rozsypać i rozsypie się zresztą zarówno troszkę w Solidarności, jak i u władz.
Speaker A
Najpierw o Solidarności.
Speaker A
Podczas pierwszego zjazdu delegatów NSZZ Solidarność w 81 roku, w październiku, dochodzi do pierwszych tarć wewnątrz tej Eski.
Speaker A
Ponieważ będziemy mieli przede wszystkim, no, wybory demokratyczne przewodniczącego.
Speaker A
I do wyborów stanęli Lech Wałęsa, Marian Jurczyk, Andrzej Gwiazda i Jan Rulewski.
Speaker A
55% zdobył Wałęsa.
Speaker A
Ale to oznaczało, że w tym momencie będziemy mieli niezadowolenie tych, którzy przegrywają.
Speaker A
W związku z tym niektórych, powiedzmy, że ludzi w Solidarności zaczyna tutaj to powoli denerwować.
Speaker A
Mało tego, podczas tego zjazdu można powiedzieć, że było tam, powiedzmy, że kilkaset delegatów.
Speaker A
Z czego praktycznie około 60 to byli współpracownicy służb, tak zwani tajni współpracownicy.
Speaker A
Którzy donosili o tym, jak przebiegają obrady i w ogóle, co tam się dzieje.
Speaker A
Więc tutaj już pierwszy jakby taki zgrzyt na łonie Solidarności był.
Speaker A
Idziemy do władz PRL-u.
Speaker A
Bo tam zgrzyty, no, musiały się pojawić.
Speaker A
We wrześniu 80 roku Gierek ustępuje ze stanowiska pierwszego sekretarza KC PZPR.
Speaker A
Oficjalnie zły stan zdrowia.
Speaker A
Został odsunięty od władzy.
Speaker A
Jego miejsce zajął ten pan, czyli Stanisław Kania.
Speaker A
On generalnie był dosyć liberalnych poglądach i Breżniew, który naciskał z Moskwy.
Speaker A
O tym, żeby siłowo rozprawić się z Solidarnością, nie trafiało to do tego Kani.
Speaker A
W związku z tym kwestią czasu było, zanim się go odsunie od tego stanowiska.
Speaker A
A generalnie na niekorzyść samego Kani działało to, że coraz głośniej zaczęło mówić swoje poglądy Wojciech Jaruzelski.
Speaker A
Który był zwolennikiem właśnie tego, czego oczekiwał Breżniew.
Speaker A
Czyli siłowego rozwiązania i właściwie uderzenia w Solidarność.
Speaker A
To wiązało się z tym, że on miał wokół siebie dosyć taką dużą grupę zwolenników swoich teorii.
Speaker A
I to doprowadziło do tego, że władze będą wykorzystywać, powiedzmy, tą Solidarność do swoich nieudolnych rządów.
Speaker A
Ponieważ będzie się mówiło głośno, że, no bo mamy 80, 81 rok tak naprawdę.
Speaker A
Gdzie sytuacja gospodarcza wcale nie jest lepsza.
Speaker A
Cały czas są braki na półkach, kolejki mega do sklepów, więc to generalnie wykorzystali komuniści w swoich mediach propagandowych.
Speaker A
Telewizja, radio, gazety.
Speaker A
Że to wina Solidarności.
Speaker A
Oni tylko chcą tych praw, oni chcą tylko tego, żeby coś uzyskać, a prawda jest taka.
Speaker A
Że to przez ich niechęć do pracy jest ten kryzys gospodarczy.
Speaker A
Więc generalnie zaczęto uderzać coraz mocniej w tą Solidarność i zarzucano im też to.
Speaker A
Że musi pojawić się w Polsce tak zwana reglamentacja.
Speaker A
Czyli ograniczenie dostępności wybranych towarów, albo na przykład zastąpienie ich gorszą jakością towarów.
Speaker A
Zaczęło brakować i nawet tych towarów, które do tej pory były teoretycznie dostępne.
Speaker A
Nie było już tak dużo dostępności w sklepach kaszy, ryżów, masła, mąki, czy papieru toaletowego.
Speaker A
To są, mówiłem też na lekcjach poprzednich.
Speaker A
Więc generalnie zaczęto coraz głośniej mówić o tym, że to Solidarność jest wszystkiemu winna.
Speaker A
I starano się w jakiś sposób temu zaradzić.
Speaker A
Natomiast, no, nie udało się to wszystko.
Speaker A
Ze względów następujących, ponieważ komuniści chcieli bardzo mocno uderzyć w naszą Solidarność.
Speaker A
I generalnie prawie im się udało.
Speaker A
Ponieważ mamy rok 80 i tutaj mamy też taki dosyć istotny przełom wojenny.
Speaker A
Ponieważ w 79 roku rozpoczęła się wojna w Afganistanie, która dla Sowietów skończyła się finalnie w 89 roku tak naprawdę porażką.
Speaker A
Związek Sowiecki nie był w stanie już wtedy kontrolować za bardzo sytuacji w Polsce.
Speaker A
Więc chciał przerzucić odpowiedzialność za to, co dzieje się w Polsce, na Polaków.
Speaker A
I jeżeli mówimy o tym, żeby rozwiązać siłowo sprawę Solidarności, to musimy to zrobić tu w Polsce.
Speaker A
Ale były plany, żeby troszeczkę nastraszyć i tak dalej.
Speaker A
Ponieważ Breżniew już właściwie chciał wprowadzić do Polski w grudniu 80 roku 15 dywizji sowieckich.
Speaker A
Ale dowiedzieli się o tym Amerykanie.
Speaker A
Ponieważ, na szczęście, był pewien Polak, który był w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego, był to pułkownik Ryszard Kukliński.
Speaker A
Który powiedział o całej sytuacji, doniósł o tym, co dzieje się w Polsce, prezydentowi Stanów Zjednoczonych, oczywiście przez innych ludzi, żeby była jasność.
Speaker A
Jemu Carterowi, który już powolutku ustępował ze swojego stanowiska i generalnie on pogroził palcem.
Speaker A
Powiedział, że sankcje będą tak duże, że nawet się tego nie spodziewacie.
Speaker A
Więc Breżniew odstąpił troszeczkę od tego pomysłu.
Speaker A
I tutaj, mówiąc o Kuklińskim, proponuję kolejny film, bo jest naprawdę fajnym filmem.
Speaker A
Jest to Jack Strong, gdzie będziemy mieli główną rolę Marcina Dorocińskiego.
Speaker A
I naprawdę film, no, jak na polskie warunki, ekstra.
Speaker A
Więc mogę powiedzieć, że z czystym sercem polecam.
Speaker A
Natomiast istotne jest to, że Europa patrzyła i nic nie robiła.
Speaker A
My zawsze oczekiwaliśmy bardzo dużo od naszych sojuszników.
Speaker A
Wielkiej Brytanii, Francji.
Speaker A
Tak naprawdę oni tylko mówili, że mamy swoje własne problemy.
Speaker A
Tam macie Solidarność.
Speaker A
Radźcie sobie.
Speaker A
Dacie radę.
Speaker A
Powstała Solidarność, więc ją utrzymacie.
Speaker A
Trzymajcie kciuki.
Speaker A
No ale nic więcej nie robili.
Speaker A
Najwięcej pomocy szło tak naprawdę z RFN-u.
Speaker A
Bo tu można powiedzieć, że oni pomagali, ale też i z Ameryki, którzy, gdzie Amerykanie tak naprawdę.
Speaker A
Zaczęli dodawać nie tylko otuchy, jak to Brytyjczycy i Francuzi, ale też dostarczali pewnego rodzaju możliwości technologiczne.
Speaker A
Dla naszych, powiedzmy, że opozycjonistów.
Speaker A
Także tutaj sytuacja na tym musi się skończyć, bo kolejnym krokiem będzie wprowadzenie stanu wojennego.
Speaker A
Ale to będzie na lekcji następnej.
Speaker A
Dziękuję i do widzenia.
Topics:SolidarnośćLech Wałęsastrajki sierpniowePRLkryzys gospodarczyAnna WalentynowiczMiędzyzakładowy Komitet Strajkowyporozumienia sierpnioweruch robotniczyhistoria Polski
