Omówienie polskich władz na uchodźstwie w czasie II wojny: prezydent Raczkiewicz, premier Sikorski, układ Sikorski–Majski i tworzenie armii Andersa.
Key Takeaways
- Polskie władze na uchodźstwie kontynuowały ciągłość państwa, lecz ich pozycja zależała od decyzji sojuszników.
- Układ Sikorski–Majski przyniósł uwolnienie części Polaków, ale nie zapewnił granic ani uznania krzywd z 1939 roku.
- Sprawa Katynia stała się przełomem, który zerwał relacje Polski z ZSRS i pogłębił polityczne napięcia.
What the video covers
- Ciągłość władzy: po internowaniu Mościckiego w Rumunii prezydentem na uchodźstwie został Władysław Raczkiewicz, a nie kandydat Wieniawa-Długoszowski, którego nie zaakceptowali Francuzi.
- Umowa paryska z listopada 1939 roku przeniosła większość uprawnień prezydenta na premiera Władysława Sikorskiego, który stał się faktycznie najważniejszym polskim politykiem.
- Po upadku Francji władze i wojsko przeniosły się do Londynu; Wielka Brytania stała się główną bazą polskich sił, w tym polskich pilotów.
- Utworzono Radę Narodową RP jako namiastkę parlamentu, a w listopadzie 1939 Rydz-Śmigły został zastąpiony przez Sikorskiego na stanowisku naczelnego wodza.
- Układ Sikorski–Majski z 30 lipca 1941 roku uznał pakt Ribbentrop–Mołotow za nieważny i przewidział utworzenie polskiej armii w ZSRS.
- Układ nie przyniósł uznania polskich granic wschodnich, a zaginięcie polskich oficerów z 1939 roku wywołało kontrowersje.
- Armia gen. Władysława Andersa, licząca blisko 80 tys. ludzi, została ewakuowana do Iranu w 1942 roku i weszła w skład II Korpusu Polskiego.
- Odkrycie grobów w Katyniu ogłoszone przez Goebbelsa w kwietniu 1943 roku doprowadziło do zerwania stosunków polsko-sowieckich.
- Po śmierci Sikorskiego w 1943 roku na premiera został powołany Mikołajczyk, a w Warszawie powstała Krajowa Rada Narodowa z Bierutem na czele.
Chapters
- 00:00Wprowadzenie i zakres tematu
- 01:30Ciągłość władzy: prezydent i rząd na uchodźstwie
- 03:00Umowa paryska i przeniesienie władz do Londynu
- 05:00Układ Sikorski–Majski i polska armia w ZSRS
- 07:00Armia Andersa i ewakuacja do Iranu
- 09:00Sprawa Katynia i zerwanie stosunków z ZSRS
- 11:40Po śmierci Sikorskiego i powstanie Krajowej Rady Narodowej
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker A
Cześć, dzień dobry i uwaga, od razu mówię: to jest temat dla klasy czwartej liceum. Temat ten to „Polskie władze na uchodźstwie”, ale jeśli jesteś z klasy pierwszej, szukasz tego tematu, brzmi on nieco inaczej, bo „Władze polskie na uchodźstwie”. Znajdziesz link pod lekcją. Tam możesz kliknąć i posłuchać w skróconej wersji tego tematu. A liceum zapraszam do oglądania.
Speaker A
posłuchać w skróconej wersji tego tematu a liceum zapraszam do oglądania [Muzyka] zacznijmy sobie od rządu na uchodźstwie no bo ten rząd musiał mieć swoją kontynuację A Jako że ta ciągłość władzy dosyć istotne a Mościcki był przecież internowany w Rumunii na podstawie
Speaker A
[Muzyka]
Speaker A
lat pełnił funkcję ambasadora we Włoszech jako że Włochy był jednym z państw które wywołały wojnę i stały w przeciwnym jakby obwodzie do Francji Francuzi Jako nasz sojusznik który nam nie pomógł chciałbym to potwierdzić podkreślić nie zgodzili się na tę
Speaker A
Zacznijmy sobie od rządu na uchodźstwie, no bo ten rząd musiał mieć swoją kontynuację. A jako że ciągłość władzy jest dosyć istotna, a Mościcki był przecież internowany w Rumunii, na podstawie swoich uprawnień, które wynikały z Konstytucji z 1935 roku, mógł wskazać swojego kandydata na urząd prezydenta, po tym jak z niego ustąpi. I wskazał jednego z przybocznych, niegdyś adiutanta Piłsudskiego, Bolesława Wieniawę-Długoszowskiego. On w tym czasie i przez kilka poprzednich lat pełnił funkcję ambasadora we Włoszech. Jako że Włochy były jednym z państw, które wywołały wojnę i stały w przeciwnym, jakby obozie do Francji, Francuzi, jako nasz sojusznik, który nam nie pomógł, chciałbym to potwierdzić, podkreślić, nie zgodzili się na tę kandydaturę. Dlatego też 30 września 1939 roku nowym prezydentem wybrany został Władysław Raczkiewicz, który mianował na premiera, i zarazem na naczelnego wodza Sił Zbrojnych, tego pana po prawej stronie. Bo ten po lewej to jest oczywiście Raczkiewicz, a ten po prawej to jest generał Władysław Sikorski, zresztą bardzo długo najważniejszy polski polityk i działacz w drugiej wojnie światowej, który stanie się później solą w oku dla naszych sojuszników. Ale o tym w swoim czasie też będziemy mówili.
Speaker A
to jest generał Władysław Sikorski zresztą bardzo długo najważniejsze polski polityk i działacz w drugiej wojnie światowej które stają się później Solą w oku dla naszych sojuszników ale o tym swoim czasie będziemy też Mówili początkowo siedziba polskich władz było
Speaker A
Początkowo siedziba polskich władz była możliwa we Francji. Po ataku oczywiście hitlerowskich Niemiec przenieśli się nasi do Londynu. Jeszcze w listopadzie 1939 roku podpisano umowę paryską. Na mocy tej umowy prezydent zrezygnował z większości swoich uprawnień na rzecz premiera. Co sprawiło, że Sikorski będzie najważniejszym polskim politykiem. Nie tylko tytularnym, ale też faktycznie, ponieważ będzie mógł podejmować dosyć ważne decyzje i dokonywać ważnych rzeczy. W grudniu 1939 roku została przez Raczkiewicza powołana Rada Narodowa Rzeczypospolitej Polskiej, czyli namiastka polskiego parlamentu. I tu mieliśmy nazwiska dosyć znane. Paderewski, był liberałem. Ten pan tutaj pośrodku. Czy mieliśmy chociażby późniejszego premiera na uchodźstwie, czyli Stanisława Mikołajczyka? Do niego będziemy jeszcze wielokrotnie sobie wracali. Nawet po tym rozdziale stworzono również w ramach tego działania Sikorskiego Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie, czyli PSZ. Tak, to możemy tutaj powiedzieć. W listopadzie rezygnację ze stanowiska naczelnego wodza już w sposób praktyczny złożył nasz bohater z kampanii polskiej, czyli Edward Rydz-Śmigły, i zastąpił go Sikorski, który był premierem. Jako że Rydz-Śmigły był internowany w Rumunii, nie mógł sprawować kontroli nad wojskiem, więc ciągłość była dosyć istotna. Zresztą to była dobra zmiana, taka właściwa dobra zmiana, tytularnych czasów, nam współczesnych.
Speaker A
też i faktycznie ponieważ będzie mógł dokonywać i podejmować dosyć ważne decyzje dokonywać ważnych rzeczy w grudniu 39 roku została przez raczkiewicza powołana Rada Narodowa Rzeczypospolitej Polskiej czyli namiastka polskiego parlamentu i tu mieliśmy nazwiska dosyć danego Paderewski był liberman ten pan tutaj
Speaker A
Do wiosny 1940 roku polskie Siły Zbrojne liczyły już prawie 85 000 żołnierzy. Należy podkreślić, że tylko 50 tysięcy z tego było gotowych do walki, chodzi o uzbrojenie, o doświadczenie i tak dalej. Po upadku Francji wszystko, jak już wspomniałem wcześniej, zarówno w kwestii, powiedzmy, władzy, powiedzmy, państwowej, ale też i wojskowej, przeniosło się właściwie do Londynu. Wielka Brytania stała się naszą ostoją. Zostawili tam wszyscy nasi ważniejsi piloci, którzy przyczynili się później do otwarcia Niemców w bitwie o Anglię. Stworzono tam też, stacjonujący w Szkocji, to dość widzimy takie fajne zdjęcie, Pierwszy Korpus Polski, który będzie później przetworzony i nazywany Pierwszym Korpusem Pancerno-Motorowym. Wszystko ładnie, pięknie, tylko że kiedy Niemcy atakują Sowietów, nie mamy 22 czerwca 1941 roku. Wielka Brytania zaczyna wyciągać rękę do Stalina. Churchill do Stalina chce być sojusznikiem, walczyć razem przeciwko Hitlerowi. Tylko gdzie w tym wszystkim ta Polska? Polacy pomogli Brytyjczykom, więc Brytyjczycy nie chcieli, żeby Sikorski drążył dziurę w brzuchu jednemu i drugiemu, i żeby ten sojusz miał po prostu sens. Dlatego też, za namową między innymi Churchilla, czy też pana Antoniego Edena, doszło do podpisania Układu Sikorski–Majski. To było 30 lipca 1941 roku. Sikorskiego już znamy, a Majski to jest Iwan Majski, dokładnie ambasador Związku Sowieckiego w Londynie. Na mocy tego układu ustalono, i stwierdzono, że pakt Ribbentrop–Mołotow stracił moc, do tego wrócimy. Utworzono, odżywiamy, utworzyć polską armię w Związku Sowieckim z polskich jeńców, którzy byli w państwie sowieckim. Anulowano po imieniu paktu Ribbentrop–Mołotow. Tak, tak, to jest to, co mówiłem przed chwileczką. A następnie ustalono, że Polacy, którzy będą w tych więzieniach i mają wejść do polskiej armii tworzonej w Związku Sowieckim, będą objęci amnestią. No tak, ale mamy pewnego rodzaju problemy, problemy natury technicznej, ale też i tej praktycznej. Dlaczego? Dlatego że po pierwsze nie otrzymaliśmy właściwie żadnych przeprosin. Dlatego 17 września, że sobie właśnie do Polski. Nie udało nam się potwierdzić tego, że te ziemie, które obsługują w wyniku anulowania paktu Ribbentrop–Mołotow, powinny być polskie. My ich nie odzyskaliśmy. Mało tego, nawet nie mieliśmy potwierdzenia nienaruszalności wschodniej granicy. Więc generalnie był to duży problem, i też nie udało się ułożyć informacji o tym, jak zagranicy ewentualnie będą wyglądać w przyszłości. Sam układ, podpisanie tego układu Sikorskiego, znajdźki budziło bardzo duże kontrowersje już w czasie II wojny światowej. I to musimy pamiętać, że mimo wszystko układowi polscy więźniowie na wschodzie w Związku Sowieckim odzyskali wolność i uratowali własne życie, ale nie ci, na którym najbardziej zależało, czyli żołnierze z 1939 roku. Niestety spośród tych ludzi nie było, ale cóż, idziemy dalej. Można powiedzieć, że w rezultacie tego układu i tak utworzono polskie oddziały, właściwie namiastkę polskiej armii, której dowództwo objął generał Władysław Anders. Ochotnicy zgłaszali się właściwie nie tylko spośród byłych wojskowych, ale głównie z ludności cywilnej, którzy opuścili uwagę, czyli te obozy sowieckie. Ale tak dzwoniłem przed chwileczką. Nie było tamtych z 1939 roku i Polska zaczęła się. Strona polska zaczęła się domyślać, że ci oficerowie mogą nie żyją, wręcz na pewno nie żyją. Mimo to Anders uzbierał prawie 80 tysięcy ludzi. Jednak wojska cenie uzyskały pełnego wyposażenia. Dlaczego? Dlatego że Anders nie zgodził się, aby jego oddziały bez żadnego wsparcia dla wojsk sowieckich. Dlatego też z tym wszystkim bardzo mocno zwlekał. Dopiero w 1942 roku Polska została ewakuowana do Iranu i stamtąd zaczął się szlak Armii Andersa, która w połączeniu z innymi oddziałami została nazwana drugim Korpusem Polskim. Są też, jak widzimy tutaj, opisywać go nie będę. Zatrzymaj sobie i popatrz. Idziemy dalej.
Speaker A
rezygnację ze stanowiska naczelnego wodza już w sposób praktyczny złożył nasz bohater z kampanii Polski czyli Edward rydz-śmigły i zastąpił go Sikorski który był premierem jako że Rydzyk był internowany w Rumunii nie mógł sprawować kontrolę nad wojskiem więc ciągłość była dosyć istotne zresztą
Speaker A
Idziemy sobie do tego, co wreszcie spowodowało zerwanie tego układu Sikorski–Majski, wręcz całych stosunków polsko-sowieckich. Kiedy Niemcy ujawnili sprawę Katynia, był rok 1943. Wtedy inny już był na froncie wschodnim, po prostu nie szło. Istnieje prawdopodobieństwo, że oni wiedzieli o tym, co działo się na tej stronie. Oczywiście, sobie wtedy byli szefem sojuszu 1939–1940. Dlatego też teraz postanowili to ogłosić. I teraz, czyli 13 kwietnia 1943 roku, Józef Goebbels w radiu ogłosił informację o odnalezieniu w Katyniu grobów, które były napakowane polskimi oficerami. Po ekshumacji stwierdzono, że ciała pochodzą z wiosny 1940 roku. Ale oczywiście Sowieci do tego się nie przyznali, powiedzieli, że to są Niemcy, a Niemcy uznali, że tej zbrodni dokonali Sowieci. Przepychanki były dosyć duże. Jednakże po odkryciu grobów Sikorski zdawał sobie sprawę, na pewno, z tego, że jest w kiepskiej sytuacji. Nie mógł liczyć na pomoc właściwie nikogo. Dlaczego? Dlatego że Brytyjczycy cały czas byli już ustalimy w takim, prowadził wojnę na swoim koncie. Brytyjczycy z innymi elementami zachodnimi na zachodzie Europy. Dlatego też, jakby Sikorski zdawał sobie z tego sprawę. Mało
Speaker A
Po upadku Francji wszystko Jak już wspomniałem wcześniej zarówno w kwestii Powiedzmy że władzy Powiedzmy że państwowej ale też i Wojskowej wszystko przeniosła się właściwie to do Londynu Wielka Brytania stała się naszą zostawić tam wszyscy nasi ważniejsi piloci którzy przyczynili się później do
Speaker A
otwarcia Niemców w bitwie o Anglię stworzono tam też w stacjonujący w Szkocji to dostał widzimy takie fajne zdjęcie pierwszy korpus polski który będzie później przetworzony i nazywany pierwszym konkursu korpusem pancerno motorowym wszystko ładnie pięknie tylko że kiedy Niemcy atakują sowietów nie mamy 22/41
Speaker A
roku Wielka Brytania zaczyna wyciągnąć rękę do Stalina Churchill do Stalina chcą być sojusznikami walczyć razem przeciwko Hitlerowi tylko gdzie w tym wszystkim ta Polska Polacy pomogli brytyjczykom więc Brytyjczycy nie chcieli żeby Sikorski drążyć dziurę w brzuchu jednemu i drugiemu i żeby ten
Speaker A
sojusz miała po prostu sens dlatego też za namową między innymi Churchilla czy też pana Antoniego edena Antoniego edena doszło do podpisania Układu sikorski-majski To było 30 lipca 41 roku Sikorski to już go znamy a skolej majtki to jest Iwan Majski dokładnie Ambasador
Speaker A
Związku Sowieckiego w Londynie i Na mocy tego układu Ustalono że tak i stwierdzono że pakt ribbentrop-mołotow stracił moc do tego wrócimy utworzono odżywiamy utworzyć polską armię w związku sowieckim z polskich jeńców którzy byli w państwie sowieckim anulowano po imienia paktu
Speaker A
ribbentrop-mołotow tak tak To jest to co mówiłem przed chwileczką a następnie Ustalono że Polacy którzy będą w tej więzieniach i mają wejść do polskiej armii tworzenie związku sowieckim będą objęci amnestia on No tak ale mamy pewnego rodzaju problemy
Speaker A
problemy natury technicznej ale też i tej praktycznej Dlaczego Dlatego że po pierwsze nie otrzymaliśmy właściwie żadnych przeprosin dlatego 17 września że sobie właśnie do Polski Nie udało nam się potwierdzić tego że te ziemie które obsługują w wyniku anulowania paktu
Speaker A
ribbentrop-mołotow powinny być polskie to my ich nie odzyskaliśmy Mało tego nawet nie mieliśmy potwierdzenia nienaruszalności wschodniej granicy więc generalnie był to duży problem i też nie udało się ułożyć informacji o tym jak zagranicy Ewentualnie będą wyglądać w przyszłości sam układ podpisanie tego
Speaker A
układu Sikorskiego znajdźki budziło bardzo duże kontrowersje już czasie II Wojny Światowej i to musimy pamiętać o tym że mimo wszystko Witam układowi polscy więźniowie wschód związku sowieckim odzyskali wolność i uratowali własne życie ale tych na którym najbardziej zależało
Speaker A
czyli żołnierzy 39 roku Niestety spośród tych ludzi nie było ale cóż idziemy dalej można powiedzieć że w rezultacie tego układu i tak utworzono polskie oddziały właściwie to namiastkę polskiej armii której dowództwo objął generał Władysław Anders Ochotnicy zgłaszali się właściwie nie
Speaker A
tylko spośród byłych wojskowych ale głównie to z ludności cywilnej którzy opuścili uwagę czyli te obozy sowieckie ale Tak dzwoniłem przed chwileczką Nie było tamtych 39 roku i Polska zaczęła się Polska strona zaczęła się domyślać że ci oficerowie mogą nie życia wręcz na
Speaker A
pewno nie żyją mimo to Anders uzbierało prawie 80 tysięcy chodników jednak wojska cenie uzyskały pełnego wyposażenia Dlaczego Dlatego że Anders nie zgodził się aby jego oddziały bez żadnego wsparcia dla wojsk sowieckich dlatego też tekstami z tym wszystkim bardzo mocno zwlekał dopiero 42 roku
Speaker A
Polska została ewakuowana do Iranu i stamtąd zaczął się szlak Armii Andersa która w połączeniu z innymi oddziałami została nazwę drugiego korpusu polskiego są też Jak widzimy tutaj opisywać go nie będę Zatrzymaj sobie i popatrz idziemy dalej idziemy sobie do tego co wreszcie
Speaker A
spowodowało zerwanie tego układu sikorski-majski wręcz całych stosunków polską sowieckich Kiedy Niemcy ujawnili sprawy Katynia był rok 403 wtedy inny już na froncie wschodnim po prostu nie szło istnieje prawdopodobieństwo że oni wiedzieli o tym co działo się na prawą stronę oczywiście sobie wtedy
Speaker A
byli szef sojuszu 39 40 roku Dlatego też teraz postanowili to ogłosić i teraz czyli 13 kwietnia 43 roku Józef Goebbels w radiu ogłosił informacji odnalezieniu w Katyniu grobów które były napakowane polskimi oficerami po ekshumacji stwierdzono że ciała po gwiazdy 40 roku
Speaker A
ale oczywiście sowieci do tego się nie przyznali powiedzieć że to są Niemcy a Niemcy uznali że tej zbrodni dokonali sowieci przepychanki były dosyć duże Jednakże po odkryciu grobów Sikorski zdawał sobie sprawę na pewno z tego że jest w kiepskiej
Speaker A
sytuacji nie mógł liczyć na pomoc właściwie nikogo Dlaczego Dlatego że Brytyjczycy cały czas Byliśmy już ustalimy w takim prowadził wojnę na swoim koncie Brytyjczycy z innymi elementami Zachodnimi na zachodzie Europy dlatego też jakby Sikorski zdawał sobie z tego sprawę Mało tego Polacy
Speaker A
domagali się wyjaśnienia okoliczności śmierci tych polskich oficerów w związku z tym Sikorski nie miał innego wyjścia i zwrócił się do międzynarodowego Czerwonego Krzyża z prośbą o zbadanie sprawy i zamiast Hej Polacy wiedząc Nie ma stuprocentowej pewności można było tej dowodzić że
Speaker A
sowieci dokonanie tej zbrodni Sikorski zamiast zerwać ten sojusz układ sowietami zwlekał i to Stalin jako pierwszy potraktował zwrócenie się przeciwko ruskiego do Czerwonego Krzyża jako pretekst i powód do zerwania stosunków dyplomatycznych nastąpiło to 25 kwietnia 43 roku także my mieliśmy
Speaker A
duży problem bo kto nam pomoże kto będzie naszym sojusznikiem takim realnym Mało tego wszyscy wiedzieli i Sikorskim i Churchill i Stalin o tym że na pewno te zerwanie stosunków tak się nie skończy Sikorski Stanowił dla wymienionej dwójki duży problem był
Speaker A
wspomniałem na początku Solą w oku dlatego też sikorskiemu doprowadzić do zerwania stosunków pomiędzy churchillem a stalinem więc trzeba było coś z nim zrobić i brak o możliwości stwierdzenia faktu i potwierdzenia go że to sowieci dokonanie tej zbrodni wpłynął
Speaker A
na złom atmosferę nie tylko wśród cywilów ale też i wojskowych w armii Andersa Sikorski postanowił w więc odwiedzić w tą armię i kiedy był w drodze powrotnej doszło do tragedii 4 lipca pamiętamy dodatek wtedy trzeci rok Sikorski zginął w katastrofie
Speaker A
gibraltarskiej oficjalnie Samolot spadł do morza ale my do dzisiaj nie mam pewności czy to była katastrofa czy być może zamach przeprowadzono wiele badań ekshumacji i wszystkie potwierdzały jedno że była to katastrofa z Krupnicza ponieważ obrażenia na to wskazywały Ale dlaczego w takim razie
Speaker A
Brytyjczycy udaremnili archiwa do 2050 roku No to chyba mogłoby być na rzeczy żeby po prostu nie na rękę i trzeba było się gościa pozbyć i wydaje się że zrobili swoje ponieważ po śmierci Sikorskiego nasz międzynarodowy autorytet polityczny po prostu upadł
Speaker A
nowym premierem został działacz PSL Mikołajczyk mówiłem o nim że będziemy wracać i będziemy jeszcze później wracać a naczelnym wodzem Sił Zbrojnych został generał Kazimierz Sosnkowski ten dość pamiętamy Też o nim Dlaczego Stalin nie chciał mieć kontaktu z Sikorskim Dlaczego pozycja polskiego
Speaker A
rządu w Londynie przez Stalina była tak naprawdę bardzo mocno podkopywanie na dlatego że już po ataku Niemiec na Związek sowiecki Stalin polecił polskim komunistom w tworzeniu struktur politycznych które w przyszłości przejmą władzę w Polsce i tymi strukturami zarządzali Marceli Nowotko oraz Paweł
Speaker A
finder czy mógł dosyć ważnych wtedy polityków komunistycznych żyjących na codzień właściwie bardzo dobrze z komunistami sowieckimi powołali oni 5 stycznia 1942 roku polską partię robotniczą ale wiedzieli że komunizm to zło dla większości Polaków dlatego starajcie się unikać wszelkich
Speaker A
skojarzeń z komunistami akceptowali walkę o niepodległość i ta niepodległość miałyby się odbywać w sojuszu Polski ten związkiem sowieckim ale od komunizmu trzymali się oficjalnie z daleka jednak No jak to bywa w trakcie wojny a nawet też współcześnie kiedy partia nie jest
Speaker A
trzymana silną ręką dochodzi wewnątrz partii do zgrzytu wręcz do walki o władzę efektem było zamordowanie Nowotki a następnie z rąk niemieckich zginął też i finder i dopiero w listopadzie 43 roku władzę w eterze przejmuje Władysław Gomułka i to z jego inicjatywy 31
Speaker A
grudnia 43 roku powołano w Warszawie Krajową Radę sobą czyli krn jednak na czele będzie stał Bolesław Bierut i my do jednego i drugiego będziemy wracali w kolejnych rozdziałach narazie to jest wszystko zarówno węże jak w tym temacie Dziękuję i do widzenia
Topics:władze na uchodźstwieSikorskiRaczkiewiczukład Sikorski–Majskiarmia AndersaKatyńII wojna światowaLondynhistoria Polskimatura historia











