Skip to content
Get App

Trzynasty miesiąc zniknął z kalendarza. Kto go zabrał? #kalendarz #zagadka

Dlaczego rok ma 12 miesięcy, skoro Księżyc daje 13? Film śledzi historię 13. miesiąca: od rzymskiego kalendarza, przez Księgę Henocha, po propozycje reformy z lat 20. XX wieku.

Key Takeaways

  • Obecny 12-miesięczny kalendarz jest efektem decyzji politycznych i historycznych, a nie wyłącznie astronomii.
  • Propozycje 13-miesięcznego kalendarza istniały, ale nie zostały wdrożone.
  • Kwestia kalendarza ma wymiar społeczny: wpływa na organizację pracy i czasu wolnego.

What the video covers

  • Po polsku słowo 'miesiąc' pochodzi od Księżyca, który kiedyś był miarą czasu.
  • Księżyc okrąża Ziemię ponad 13 razy w roku, co sugeruje 13 miesięcy po 28 dni plus jeden dzień.
  • Prehistoryczny rysunek kobiety z rogiem żubra z 13 nacięciami bywa łączony z liczeniem miesięcy księżycowych.
  • Najstarszy rzymski kalendarz miał 10 miesięcy, stąd nazwy września i grudnia (siódmy i dziesiąty).
  • Juliusz Cezar i August dołożyli miesiące nazwane od swoich imion, co ukształtowało obecny układ roku.
  • Księga Henocha opisuje rok 364-dniowy, czyli 13 miesięcy po 28 dni.
  • W latach 20. XX wieku Moses Cotsworth zaproponował kalendarz z 13 równymi miesiącami, a sprawą zajęła się Liga Narodów.
  • W kalendarzu Cotswortha piątek trzynastego wypadałby w każdym miesiącu, co autor łączy z mitologią Frigg.
  • Kalendarz gregoriański z 1582 roku, przyjęty w Rzeczpospolitej, utrwalił obecny układ.
  • Autor stawia tezę, że wybór kalendarza wpływa na to, kto kontroluje czas pracy i odpoczynku.

Answers

Questions about this video

Dlaczego rok ma 12 miesięcy, skoro Księżyc okrąża Ziemię 13 razy?

Film wskazuje, że obecny układ wywodzi się z rzymskiego kalendarza, który był kształtowany przez władców, a nie wyłącznie przez obserwację nieba. Autor przedstawia 13 miesięcy jako naturalniejszą miarę księżycową.

Czy w historii istniały propozycje 13-miesięcznego kalendarza?

Tak. Brytyjczyk Moses Cotsworth zaprojektował kalendarz z 13 równymi miesiącami, a w latach 20. XX wieku sprawą zajęła się Liga Narodów, która ostatecznie nie podjęła decyzji o wdrożeniu.

Skąd wzięły się nazwy miesięcy wrzesień i grudzień?

Nazwy pochodzą z łaciny, gdzie September oznacza siódmy, a December dziesiąty. Odpowiadają one pozycjom w najstarszym rzymskim kalendarzu, który miał tylko 10 miesięcy.

Full Transcript — Download SRT & Markdown

00:00
Speaker A
Dlaczego Twój rok ma 12 miesięcy, skoro Księżyc daje Ci 13? Po polsku słychać to w samym słowie.
00:08
Speaker A
Księżyc nazywano kiedyś miesiącem. W 1931 roku w Genewie państwa z całego świata miały zdecydować, czy przejść na 13 miesięcy.
00:19
Speaker A
A potem 13. miesiąc zniknął. Kto go zabrał i po co? Licząc według gwiazd, Księżyc okrąża Ziemię ponad 13 razy w roku. 13 miesięcy po 28 dni plus jeden dzień to cały rok.
00:33
Speaker A
Każdy miesiąc ma równo cztery tygodnie. Ponad 20 000 lat temu ktoś wyrzeźbił na skale kobietę. Jedną dłoń trzyma na brzuchu, w drugiej róg żubra z trzynastoma nacięciami.
00:45
Speaker A
Badacze łączą je z miesiącami księżycowymi. Zanim powstało pismo, miasta i królowie, ktoś już liczył do trzynastu.
00:53
Speaker A
Skąd więc 13? Z Rzymu. Najstarszy rzymski kalendarz miał tylko 10 miesięcy, dlatego wrzesień po łacinie to September, czyli siódmy, a grudzień to December, dziesiąty.
01:05
Speaker A
Potem dwa miesiące dostały imiona władców, Juliusza Cezara i Augusta. My mówimy lipiec i sierpień od lipy i sierpa, ale cały układ roku przyszedł z Rzymu. Rok zbudowany przez cesarzy, a nie przez niebo.
01:20
Speaker A
Starożytna Księga Henocha, której nie ma prawie w żadnej Biblii, jakby to przewidziała. Anioł Uriel objawia w niej rok, 364 dni, 13 razy 28.
01:32
Speaker A
A potem ostrzeżenie. W dniach grzeszników lata będą skrócone, a Księżyc zmieni swój porządek. W latach 20. 13. miesiąc prawie wrócił.
01:42
Speaker A
Brytyjczyk Moses Cotsworth zaprojektował rok z 13 równymi miesiącami, z nowym miesiącem Sol między czerwcem a lipcem.
01:50
Speaker A
Sprawą zajęła się Liga Narodów. Werdykt? Obecna chwila nie jest sprzyjająca. Niesprzyjająca. Tylko dla kogo?
01:59
Speaker A
Bo w tym kalendarzu miesiąc zaczyna się w niedzielę, więc w każdym miesiącu wypada piątek trzynastego.
02:06
Speaker A
Po polsku piątek to po prostu piąty dzień, ale angielski Friday to dzień bogini Frigg, a trzynaście to liczba Księżyca. Razem dają najbardziej pechowy dzień w kalendarzu.
02:18
Speaker A
Więc może trzynastka nigdy nie była pechowa, może była niebezpieczna. Kalendarz Księżyca należy do każdego, kto spojrzy w niebo. Kalendarz nierównych miesięcy nazwanych po cezarach należy do tego, kto go drukuje, a ten decyduje, kiedy pracujesz, kiedy odpoczywasz i kiedy dostajesz wypłatę.
02:35
Speaker A
Kalendarz na twojej ścianie podpisał w 1582 roku papież Grzegorz XIII, a Rzeczpospolita przyjęła go od pierwszego dnia. Sejm w Warszawie zaczął obrady już według nowej daty.
02:49
Speaker A
Więc kto zdecydował, że będziesz liczyć swoje życie w dwunastkach i co mieliśmy zapomnieć?
Topics:kalendarz13 miesięcyKsiężychistoria kalendarzaRzymJuliusz CezarKsięga Henochapiątek trzynastegokalendarz gregoriańskiLiga Narodów

Get More with the SozAI App

Transcribe recordings, audio files, and YouTube videos — with AI summaries and speaker detection. 30 minutes free.

Or transcribe another YouTube video here →