Lekcja geografii o środowisku przyrodniczym Azji: ukształtowanie terenu, budowa geologiczna, klimat, roślinność, sieć rzeczna i azjatyckie rekordy natury.
Key Takeaways
- Azja charakteryzuje się dużymi kontrastami wysokościowymi, klimatycznymi i przyrodniczymi.
- Rzeźba terenu i położenie geograficzne decydują o klimacie oraz rozmieszczeniu opadów i roślinności.
- Azja zawiera liczne rekordy przyrodnicze, takie jak najwyższy szczyt, najniższy punkt i najgłębsze jezioro.
What the video covers
- Azja to kontynent wielkich geograficznych kontrastów, w którym wyżyny i góry zajmują około 3/4 obszaru.
- Najwyższym szczytem świata jest Mount Everest (8848 m n.p.m.), a najniżej położonym punktem wybrzeże Morza Martwego (ok. 430 m p.p.m.).
- Najstarsze góry Azji (np. Sajany, zachodnia część Tian Shan) powstały ok. 450 mln lat temu, a młode pasma alpejskie, jak Himalaje i Kaukaz, w aktywnej strefie sejsmicznej.
- Średnia wysokość Azji wynosi 990 m n.p.m., a obszary powyżej 1000 m n.p.m. zajmują około 30% jej powierzchni.
- Klimat kształtują położenie geograficzne, wielkość kontynentu, rzeźba terenu, cyrkulacja monsunowa oraz prądy morskie.
- Azja ma najbardziej zróżnicowany klimat na świecie: od równikowego wilgotnego (Archipelag Malajski) po okołobiegunowy (północ).
- Rekordowe opady sięgają ok. 11000 mm rocznie, a w Kotlinie Turfańskiej tylko około 20 mm.
- Sieć rzeczna ma układ promienisty, a większość dużych rzek ma źródła w górach.
- Morze Kaspijskie jest w rzeczywistości jeziorem, a Bajkał jest najgłębszym jeziorem świata i największym zbiornikiem wody słodkiej.
- Archipelag Malajski to największy archipelag świata, a Wyżyna Tybetańska nazywana jest dachem świata.
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker A
w tym filmie powiemy sobie o tym Dlaczego Azja to kontynent wielkich geograficznych kontrastów skupimy się na ukształtowaniu powierzchni budowie geologicznej klimacie roślinności i sieci rzecznej na koniec p mówimy też o azjatyckich rekordach zapraszam Azja to kontynent wyżyn górzysty A to dlatego że wyży i góry zajmują oko jej obszaru najwyższe Ai wmi mogę chociaż Himalaje korum cukus między łańcuchami górskimi występują Kotliny śród górskie jak chociażby Kotlina Dżungarska czy Kotlina kaszgarska zwana też kotliną tarym północno-wschodnia i wschodnia część kontynentu także ma charakter górzysty oczywiście w Azji mamy też równiny zysk Ińsk wze wielkich rzek jak Nizina metopa Nizina Indusu Nizina Gangesu czy Nizina
Speaker A
Chińska Azja to kontynent dużych kontrastów wysokościowych to tu znajduje się zów najwyższy szczyt na naszej planecie czyli Mount Everest 8848 Met nad poziomem morza tu także znajduje się najgłębsza depresja wybrzeże Morza Martwego położone 430 poniżej poziomu morza różnica międ nim Toż
Speaker A
otaczają głębokie Kotliny Kotlina Dżungarska Kotlina turfańska czy Kotlina kaszgarska a najwyższe góry Czy Himalaje sąsiadują z nizinami jak niina Ganges Cina Indusu ciekawostka na nas K2 też jako chogori znajduje się na wysokości 8611 Met nad poziomem morza i był to najdłużej niezdobyty oys na ziemi na szczyt jako pierwsi dotarli nepalscy him w styczniu 2021 roku
Speaker A
skład pół miliard lkie wyń nizinę Zachodni syberyjską i Wyżynę środkow syberyjską z kolei najstarsze góry powstał 450 milionów lat temu to chociażby Sajany czy zachodnia część tian młode góry powstały podczas alpejskich ruchów górotwórczych tworzą ky takie łańcuchy górskie jak Kaukaz Taurus zagros Elbrus hindukusz i Himalaje drugi pas przebiega południkowo na wschodzie kontynentu i obejmuje góry wierchojańskie góry Czerskiego góry kołymskie i pasma górskie na Kamczatce w Japonii i na Filipinach warto podkreślić że oba te pasy młodych gór są w aktywnej strefie sejsmicznej więc Na ich obszarze nal trzęsi zi ckan cek poszczycić się Największą średnią wysokością jeśli weźmiemy pod uwagę wszystkie stale zamieszkane kontynenty
Speaker A
świata wynosi ona 990 Met nad poziomem morza co ciekawe obszary leżące powyżej 1000 Met nad poziomem morza to aż 30 powierzchni Azji i przechodzimy do klimatu najważniejsze czynniki jakie mają na niego wpływ to położenie geograficzne i wielkość kontynentu wyżyn Górska rzeźba terenu cyrkulacja monsunowa a także ciepł i
Speaker A
stref klimatycznych przez co jest to kontynent o największych kontrastach klimatycznych w głębi mamy klimat o wyraźnie kontynentalnych cechach czyli roczne sumy opadów są niewielkie A z kolei wartości rocznej amplitudy temperatury powietrza duże poza z oceanu indyjski cie monu A czy Mon to wiat okresowo zmienny wiejący w Azji Południowej aji południowo-wschodniej spór latem nad chłodnymi oceanami n oceanem Indyjskim czy Oceanem Spokojnym tworzy się wż baryczny kontynent jest wtedy rozgrzany nad nim tworzy się niż baryczny
Speaker A
ochładzają się zacznie wolniej tworzy się baryczny z Wi ale tym razem zad lądu kierunku oceanów nazywam zimowym nie opadów Wiosną i jesienią gdy zmienia się cyrkulacja monsunowa w Azji wschodniej Azji południow [Muzyka] aż wpły mają prądy morskie te ciepłe jak Kuro zimą łagodzą klimat blisko położonych obszarów a latem ochładzają i proszą duże opady prąd zimny jak oja siwo obniżają temperaturę powietrza dodatkowo znacznie ograniczają opady klimat bezpośred
Speaker A
równikowy wilgotny mamy chociażby na wyspach Archipelagu Malajskiego średnia roczna temperatura powietrza przekracza 20 stopni celsus wilgotność jest bardzo duża te tereny porasta wiecznie zielony las równikowy klimat zwrotnikowy w odmianie monsunowej to przede wszystkim południowa i południowo-wschodnia część kontynentu rosną tam lasy monsunowe z drzewami tekowy klimat zwrotnikowy suchy występuje w południowo-zachodniej części kontynentu na przył na Półwyspie
Speaker A
Arabskim rozciągają się tam pustynie lata są bardzo upalne deszczu jest niewiele roczna suma opadów wynosi poniżej 100 mm klimat umiarkowany ciepły kontynentalny suchy występuje w Azji Środkowej przykładowo na pustyni Gobi w lipcu średnia temperatura powietrza przekracza 20 stopni celsus a w zimę są tam Mrozy klimat umiarkowany chłodny kontynentalny to większa część Syberii charakterystyczne s długie mroźne zimy opady atmosferyczne te tereny porasta głównie TGA i klimat okołobiegunowy to
Speaker A
Azja Północna tu średnia temperatura powietrza nawet w najcieplejszych miesiącach nie przekracza 10 stopni Celsjusza opady atmosferyczne są niewielkie A jak już pada to głównie śnieg te tereny porasta tundra jak zapewne zauważyłeś w Azji mamy duże różnice wartości temperatury powietrza na północy kontynentu zimą potrafi ona spaść poniżej 40 stopni celus a chociażby na Półwyspie Arabskim latem może wynieść Powyżej 40 stopni celsus opady atmosferyczne też są bardzo zróżnicowane mamy tu obszary o
Speaker A
najwyższych na świecie rocznych sumach opadów wynoszących średnio 11000 mm w ciągu roku i mamy tereny na których opady są bardzo małe na przykład Kotlina turfańska gdzie wynoszą one jedynie 20 mm rocznie znacznie zróżnicowana jest szata roślinna północ ale też Środkowa iłach
Speaker A
lasów g rodność gatunkowa jest ogromna została nam jeszcze do umówienia sieć rzeczna mają na nią wpływ zarówno warunki klimatyczne jak i rzeźba terenu sie Rzeczna ma układ promienisty Co to oznacza Otóż większość dużych rzek ma swój początek w górach
Speaker A
[Muzyka] len a także obz obszary o dużych opadach deszczu jak południowo-wschodnia część kontynentu mają bardzo dobrze rozwiniętą sie rzeczną chociażby płynie jy najdłuższa rzeka Azji trze pod względem długości rzeka świata mająca ać to rz okres coza że wyn wodą tylko w porze deszczowej i już zupełnie na koniec wspomnę azjatyckich rekordach które to dotyczą środowiska przyrodniczego A zaczniemy od morza kaspijskiego które w rzeczywistości moem nie jest tak naprawdę jest ogromne jezioro mające aż 38 km kw pod
Speaker A
śe półwysep leż w południowo-zachodniej Azji a jego powierzchnia to aż 278 milionów k k m Everest znany też pod nazwą chomolungma to najwyższy szczyt na kuli ziemskiej znajduje się na granicy Nepalu i Chin a jego wysokość to 8848 Met nad poziomem morza wybrzeże Morza Martwego to jak już dziś wspomniałam Najniżej położony punkt na kuli ziemskie morze Mart leż granicy Jordani Izraela i tak naprawdę morzem wcale nie jest podobnie jak Morze Kaspijskie to także jest duże jezioro
Speaker A
Archipelag Malajski to największy archipelag na ziemi w jego skład wchodzi około wysp których Łączna powierzchnia to w przybliżeniu 2 miliony k kwadratowych Wyżyna Tybetańska to najwyżej położona wyżyna na kuli ziemskiej przez co nazywa się czasem dachem świata leży w centralnej aji WOS
Speaker A
poom morza Bajkał czyli jezioro leżące na południu azjatyckiej części Rosji ma na swoim kcie podwójny rekord jest to najgłębsze jezioro świata ma 1620 Met głębokości ale jest to też największy zbiornik wody słodkiej jego objętość to 23 km s Zapamiętaj najważniejsze Azja jest największy kem
Speaker A
Azja najwyższy szyt zemi Mount Everest oraz Punkt położony najniżej wybrzeże Morza Martwego
Topics:Azjageografiaśrodowisko przyrodniczeklimat AzjiHimalajeMount Everestsieć rzecznamonsunrekordy geograficznelekcja geografii
![Geografia 8 [Lekcja 3 – Rolnictwo Azji] — Transcript](https://i.ytimg.com/vi/0uwk-aDr88E/maxresdefault.jpg)
![Geografia 8 [Lekcja 2 – Wulkanizm i trzęsienia ziemi w Azji] — Transcript](https://i.ytimg.com/vi/30mLPm1q6Xg/maxresdefault.jpg)
![Historia 6 [Lekcja 8 – W folwarku szlacheckim] — Transcript](https://i.ytimg.com/vi/0uF3WfN1PD8/maxresdefault.jpg)








