DENBOER.21095949.VP-DT- KR03-20 — Transcript

Overzicht van diabetes in Nederland, preventie, casus mevrouw Van L., en interventies voor leefstijlverbetering.

Key Takeaways

Diabetes type 2 is sterk gerelateerd aan leefstijl en kan door preventie worden vertraagd of voorkomen.
Sociale en emotionele factoren spelen een grote rol bij het succes van leefstijlverandering.
Gezonde voeding en voldoende beweging zijn cruciaal voor het reguleren van bloedsuikers en voorkomen van complicaties.
Individuele begeleiding en motiverende gespreksvoering helpen bij het overwinnen van gedragsbarrières.
De vergrijzing en stijgende diabetesprevalentie vragen om gerichte preventieve maatregelen en zorgplanning.

Summary

In 2022 hadden bijna 1,2 miljoen Nederlanders diabetes, vooral type 2, met een stijgende trend door vergrijzing.
Diabetes komt vaker voor bij mannen, mensen met migratieachtergrond en lage sociaal-economische status.
Langdurige hoge bloedsuikers kunnen leiden tot ernstige complicaties zoals hart- en vaatziekten en retinopathie.
Preventie richt zich vooral op leefstijlverbetering, vooral bij diabetes type 2, door gezonde voeding en beweging.
Casus van 75-jarige mevrouw Van L. met diabetes type 2, hypertensie, hartfalen en overgewicht wordt besproken.
Mevrouw krijgt insuline, maar worstelt met leefstijlverandering door sociale druk en emotionele barrières.
Analyse met ICF-model en HELD-concept toont invloed van overgewicht, leefstijl, emotionele factoren en SES.
Gedragsanalyse via AZ-model en stages of change plaatst mevrouw in preparatiefase met intentie tot verandering.
Interventies omvatten wekelijkse gesprekken, motiverende gespreksvoering en concrete gedragsdoelen met 5A-model.
Evaluatie na interventies toont eerste verbeteringen, met aandacht voor emotionele steun en barrières.

Chapters

Full Transcript — Download SRT & Markdown

Speaker A

Welkom bij deze videopresentatie Preventiegids. De meest recente cijfers van het RIVM waren er in 2022 bijna 1,2 miljoen Nederlanders met diabetes. Dat komt neer op ongeveer één op de 14 Nederlanders. Diabetes komt iets vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Kijkend naar de

Speaker A

incidentie kwamen er in 2021 ruim 53.500 nieuwe patiënten met diabetes bij. De mortaliteitscijfers geven aan dat er in 2023 281 personen zijn overleden met diabetes als onderliggende doodsoorzaak. Naar schatting hebben 9% van de diabetespatiënten type 1 en 91% type 2.

Speaker A

Het RIVM geeft aan dat de zorg voor diabetes in 2019 1,3 miljard heeft gekost. Volgens het Diabetesfonds komt diabetes betrekkelijk vaker voor bij mensen met een migratieachtergrond. Ook geven zij aan dat mensen met een lage sociaal-economische status vaker

Speaker A

diabetes hebben in vergelijking met mensen met een hoge SES. Tevens hebben mensen met diabetes ook meer kans op het krijgen van andere aandoeningen zoals hart- en vaatziekte en stofwisselingsziekte. Wanneer men gedurende lange tijd te maken heeft met verhoogde bloedsuikerspiegels kan dit

Speaker A

leiden tot macrovasculaire problemen zoals hart- en vaatziekte. Ook kunnen er microvasculaire problemen ontstaan zoals retinopathie. Daarnaast kan ook andere comorbiditeit optreden, bijvoorbeeld verschillende vormen van kanker. Diabetes leidt tot een verminderde levenskwaliteit, zowel door complicaties van afwijkende bloedsuikerspiegels als door

Speaker A

samenhangende andere aandoeningen. Naar de toekomst kijkend zien we dat de vergrijzing toeneemt. Hierdoor neemt ook het aantal mensen met chronische aandoeningen als diabetes toe. Op basis van recent onderzoek van Nivel en het RIVM zal, wanneer hier niets aan gedaan

Speaker A

wordt, het aantal mensen met diabetes stijgen tot ruim 1,4 miljoen in 2040, met een onhoudbare toename van zorgkosten tot gevolg. Daarnaast zal diabetes in 2040 op plek drie staan in de rangorde van meest voorkomende aandoeningen. Het is daarom dus cruciaal om preventieve

Speaker A

maatregelen te nemen. Diabetes mellitus 2 is vaak het gevolg van een ongezonde levensstijl. In tegenstelling hiertoe lijkt type 1 momenteel niet te kunnen worden voorkomen. Type 2 kan afgewend en/of vertraagd worden door het aangaan van een gezonde leefstijl. Te hoge

Speaker A

bloedglucosespiegels kunnen worden gereduceerd door gezonde voeding en voldoende beweging. Preventieve maatregelen richten zich daarom vooral op het verbeteren van de leefstijl. De systematic review van Vucht Adal onderschrijft dit. Mensen met diabetes type 2 zijn gebaat bij het bevorderen

Speaker A

van hun zelfmanagement. Zo noemen zij zeven belangrijke gedragingen, waaronder gezond eten en beweging. Twee anamnese. De door mij gekozen zorgvrager is de 75-jarige mevrouw Van L. In de voorgeschiedenis staat diabetes mellitus 2 op de voorgrond, maar ook hypertensie en

Speaker A

hartfalen. Daarbij heeft mevrouw overgewicht. Van de thuiszorg krijgt mevrouw iedere ochtend acht eenheden langwerkende insuline toegediend, waarbij van tevoren haar nuchtere bloedsuikerwaarde gemeten wordt. Boven de 10 millimol per liter geldt een bijspuitschema opgesteld door de diabetesverpleegkundige. Mevrouw heeft

Speaker A

last van te hoge bloedsuikerwaarde, dagelijks boven de 10 mmol per liter, gemiddeld zelfs rond de 16. De diabetesverpleegkundige heeft aangegeven dat zij niet gelijk de langwerkende insuline wil verhogen, maar dat mevrouw eerst probeert haar leefstijl te verbeteren. Mevrouw geeft echter aan dat

Speaker A

dit maar niet lukt. Om de gezondheid van mevrouw in kaart te brengen heb ik het ICF-model gebruikt. Dit zijn de belangrijkste punten naast hetgeen ik al in de vorige slide benoemd heb. Mevrouw heeft moeite met het maken van gezonde

Speaker A

keuzes. Ze kan wel zelf maaltijden bereiden, echter brengt haar buurvrouw regelmatig maaltijden die te groot of ongezond zijn. Mevrouw is haar man en zoon verloren en vindt het lastig haar gevoelens onder woorden te brengen. Door haar leeftijd, comorbiditeit en

Speaker A

overgewicht heeft mevrouw een beperkte mobiliteit. Mevrouw heeft goed contact met haar familie en neemt regelmatig deel aan sociale activiteiten in het wooncomplex. Door het middel van het HELD-concept van Lalonde breng ik de determinanten in kaart die de gezondheid

Speaker A

beïnvloeden. De endogene factor overgewicht heeft een negatieve invloed op diabetes type 2, net zoals de leefstijldeterminanten weinig bewegen of ongezond eten. Gezonde voeding speelt een belangrijke rol in het voorkomen van complicaties en het reguleren van de bloedsuikerspiegel.

Speaker A

Lichaamsbeweging verhoogt de insulinegevoeligheid en helpt de bloedglucosespiegel te stabiliseren. Emotionele instabiliteit verhoogt het stresshormoon en zorgt ervoor dat het lichaam minder gevoelig is voor insuline. Mevrouw heeft een lagere economische status doordat zij alleen de lagere school heeft doorlopen. Mensen met een lage SES

Speaker A

hebben vaak minder kennis over een gezonde leefstijl of geven het vaak geen prioriteit. Het wonen in een drukke stad kan stressverschijnselen met zich meebrengen, zoals hypertensie. De combinatie diabetes en hypertensie heeft weer een negatieve invloed op hart- en

Speaker A

vaatziekte. Verschillende onderzoeken hebben aangetoond dat luchtverontreiniging ook van invloed is op het ontstaan van diabetes type 2. Het ontvangen van sociale steun heeft een sterk bevorderende invloed op de gezondheid en diabetes. Drie analyse en diagnose. Door middel van het AZ-model

Speaker A

heb ik een volledige gedragsanalyse gemaakt. Ik licht een aantal punten toe. Mevrouw is gemotiveerd om haar leefstijl aan te passen om langer gezond te blijven en van haar kleinkinderen te genieten. Echter ervaart mevrouw sociale druk bij het aannemen van aangeboden

Speaker A

maaltijden van de buurvrouw en wanneer tijdens sociale activiteiten ongezonde tussendoortjes worden aangeboden. Wel krijgt mevrouw steun van haar familie wanneer zij op visite zijn. Lukt het mevrouw ook goed om ongezonde verleidingen te weerstaan. Ondanks haar motivatie heeft mevrouw moeite om te

Speaker A

geloven in een blijvend resultaat. Haar duidelijke intentie wordt belemmerd door ervaren sociale druk en het missen van beweging wanneer boodschappen voor haar gehaald worden. Dit alles resulteert dan ook in het eten van te grote porties, ongezonde voeding en te weinig beweging,

Speaker A

met hoge bloedsuikerwaarde tot gevolg. Bepaalde gedragsdeterminanten uit het AZ-model zijn beïnvloedbaar: het lastig vinden om met sociale druk bij aangeboden lekkernijen om te gaan, tijdens moeilijke momenten verleidingen niet kunnen weerstaan, het missen van voldoende beweging wanneer boodschappen

Speaker A

voor haar gehaald worden en het moeite hebben met het maken van gezonde keuzes. Mevrouw bevindt zich op dit moment in fase D, preparatie van het stages of change-concept. Ze overweegt gedragsverandering op korte termijn en realiseert zich dat verandering cruciaal

Speaker A

is. In de stappenreeks zit mevrouw bij de stap willen. Ze heeft een oplossing voor haar gezondheidsprobleem: haar leefstijl verbeteren door gezonder te eten en meer te bewegen. Alleen zijn er allerlei barrières die haar tegenhouden om dit doel te bereiken. Door deze

Speaker A

inzichtelijk te maken kunnen we verder gaan naar de stap kunnen. Vier vaststellen doelen. Bij kennismaking met mevrouw in april 2024 werd meteen haar grote liefde voor haar kleinkinderen duidelijk. Haar chronische aandoeningen zorgen echter voor angst om haar kleinkinderen te moeten missen.

Speaker A

Mevrouw heeft met haar diabetesverpleegkundige gesproken over haar te hoge bloedsuikerspiegel. Ze willen eerst proberen haar leefstijl aan te passen voordat ze de insuline verhogen. Echter geeft mevrouw aan dat dit maar niet lukt. Om gedragsverandering te stimuleren

Speaker A

heb ik wekelijks gesprekken ingepland. Middels het toepassen van het 5A-model heb ik achterhaald wat de gedragsdeterminanten zijn die mevrouw beïnvloeden. Ook zet ik motiverende gespreksvoering in, waarbij ik verander taal probeer uit te lokken, bijvoorbeeld door de vraag te stellen: wat zou het u

Speaker A

kunnen opleveren? Zo verkennen we voor- en nadelen. Dit leidt tot het uitspreken van discrepantie, waarbij mevrouw aangeeft dat ze wel wil veranderen, maar dat het steeds maar niet lukt bij het fo...

Speaker A

opstellen van het doel vrouw gaf duidelijk aan dat ze erg graag een gezondere leefstijl wil zodat ze een betere bloedsuikerwaardes krijgt diabetesverpleegkundige Heeft een streefwaarde van 10 mmol per liter vastgesteld vervolgens de gedragsdoelen waarmee duidelijk wordt wat mevrouw zou

Speaker A

moeten veranderen om het gewenste gedrag eigen te maken deze gedragsdoelen komen voort uit de eerder genoemde beïnvloedbare gedragsdeterminanten aangezien onderzoek van onder andere Lear en Thomson Le duuk het belang van gezamenlijke besluitvorming heeft aangetoond vooral bij mensen met lagere

Speaker A

gezondheidsvaardigheden heb ik voor het three Talk model voor share Decision making gebruikt stap 1 team Talk staat in het teken van het inzichtelijk maken van voorkeuren en wensen zodat de betrokkenheid bevorderd wordt toen duidelijk werd Welke gezondheidsdeterminanten mevrouw

Speaker A

beïnvloedde hebben we samen een lijst gemaakt waar mevrouw mee aan de slag wil vervolgens hebben we bij stap 2 Option Talk gekeken naar de mogelijke prioritering Daarna heeft mevrouw bij stap drie Decision Talk een keuze gemaakt waarmee ze als eerste aan de

Speaker A

slag wil op deze manier konden we bij de bovenstaande gedragsdoelen aangeven binnen welke termijn ze haalbaar zijn ook heb ik rekening gehouden met de lagere gezondheidsvaardigheden van mevrouw waar ik bij de interventie iets meer over zal vertellen vervolgens hebben we samen

Speaker A

gekeken Welke veranderdoelen nodig zijn om de opgestelde gedragsdoelen te behalen middels het het eerder getoonde aaz model konden we goed benoemen waar veranderingen teweeg gebracht kunnnen worden op de verschillende gedragsdeterminanten mevrouw heeft ervoor gekozen om eerst te focussen op Hoe om te gaan met de

Speaker A

aangeboden maaltijden van de buurvrouw maar ook op haar gevoelens en emoties om de woorden brengen en delen en een plan maken om meer te bewegen zo heeft mevrouw in de eerste gesprekken nagedacht hoee zij in gesprek wil gaan

Speaker A

met de buurvrouw Ik heb haar gestimuleerd om na te denken wie haar daarbij zou kunnen ondersteunen mevrouw kwam zelf met het idee om na te denken over een plan wat ze het beste kan doen tijdens sombere momenten wanneer de verleiding naar ongezonde

Speaker A

snacks opkomt en mevrouw zou graag wat vaker willen wandelen door het park vlakbij huis maar wanneer het minder lekker weer is laat ze haar wandeling vaak over wat dus een barrière kan zijn VI vaststellen interventies dan de volgende stap het vaststellen van de

Speaker A

interventies om de gedragsdeterminanten daadwerkelijk te gaan veranderen uitgaande van de reeds geformuleerde gedrags en veranderdoelen hierbij combineer ik verschillende methoden zoals onderzoek van Mii edol adviseert allereerst Resistance to social pressure and mobilizing others for social support deze methode focust zicht op de

Speaker A

beïnvloedbare gedragsdeterminanten invloed met deze aanpak zetten we in op de sociale steun en volgens Achterberg ll bewezen effectieve methode als tweede zet ik de methode coping planning in die zich richt op de beïnvloedbare gedragsdeterminanten leert mevrouw omgaan met hoog

Speaker A

risicosituaties die haar belemmeren van gedragsverandering de studie van snal Ad All laat zien dat deze aanpak effectief is bij het helpen van mensen die net als mevrouw geneigd zijn om in emotioneel moeilijke situaties ongezonde keuzes te maken Ten derde zet ik de methode Action

Speaker A

planning in de methode richt zich op de gedragsdeterminanten intentie volgens onderzoek van MC ganon is dit een goede manier om meer te bewegen en af te vallen dit resulteert in de volgende interventies uit de Nick weerbaarheids bevordering waarbij ik mevrouw

Speaker A

ondersteun bij het kunnen weerstaan van sociale druk en mevrouw motiveer om sociale steun van haar familie in te zetten ook de review van strom manage tonen aan dat de inzet van sociale Steun een helpende factor is voor gedragsverandering in leefstijl bij

Speaker A

diabetes Rouw verwerk omdat mevrouw moeite heeft met verleidingen tijdens momenten van Rouw zet ik ook een interventie in op rouwverwerking waarbij ik mevrouw motiveer om over haar gevoelens van verlies te praten en help alternatieve strategieën te ontwikkelen onderzoek van

Speaker A

bedal toont aan dat wanneer de rouwende persoon zijn of haar eigen netwerk in E instantie niet wil belasten het nuttig is om een professionele interventie hierop in te zetten gewichtsafname gericht op meer bewegen Zo moedig ik mevrouw aan om minimaal drie keer per

Speaker A

week een lichamelijke inspannende activiteiten ondernemen hierbij stellen we een concreet plan op gebaseerd op de ndf module bewegen voor mensen met diabetes type 2 met behulp van de faros checklist herkennen van beperkte gezondheidsvaardigheden heb ik vastgesteld dat dit op mevrouw van

Speaker A

toepassing is daarnaast geeft mevrouw ook zelf aan dat ze vaak aangeboden informatie niet zo goed begrijpt genoeg signalen dus om hier rekening mee te houden daarom heb ik mijn communicatie aangepast op basis van de tips die faros geeft zoals onder andere de punten op

Speaker A

deze Slide zoals hiervoor vermeld is het erg belangrijk om rekening te houden met beperkte gezondheidsvaardigheden ik stimuleer de betrokkenheid van de familie maar houd goed in de gaten of zij M vrouws nieuwe leefstijl begrijpen zo nodig geef ik extra informatie het

Speaker A

geven van informatie kan wel een basis zijn voor Een interventie maar niet Een interventie op zich Daarnaast is het belangrijk altijd je ogen geopend te houden voor eventuele sociale economische afwegingen waar mevrouw nog niet over gesproken heeft is gezonde

Speaker A

voeding bijvoorbeeld wel betaalbaar voor mevrouw ook heb ik verschillende vormen van nutting ingezet zoals het aanraden kleinere bordjes te gebruiken uit onderzoek blijkt namelijk dat wanneer mensen kleinere borden krijgen zij ook minder eten tot zich nemen maar ook

Speaker A

gezonde producten binnen handbereik leggen en ongezonde snacks op een moeilijk bereikbare plek in een hoog keukenkastje bijvoorbeeld uit studie van Rosen Nadal blijkt namelijk dat wanneer voedsel minder makkelijk te pakken is wer er automatisch ook minder van eten

Speaker A

zes uitvoeren monitoren en rapporteren dit plan beschrijft stap voor stap wat we de aankomende maand gaan doen in de volgende Dia staan de plannen voor maand 2 en 3 mevrouw heeft middel share Decision making aangegeven aan welke drie Doelen zij als eerste wil werken

Speaker A

voor maand 1 tot en met 3 daarna kijken we of deze Doelen behaald zijn en of we verder kunnen met de andere twee Doelen gezien de de fase waar mevrouw zich in bevindt en rekening houdend met de beperkte gezondheidsvaardigheden voeren

Speaker A

we alles in kleine haalbare Delen uit aan het begin hebben we startwaarde vastgesteld zodat we de progressie kunnen meten gedurende het proces na iedere vier weken voer ik tussen evaluaties uit waarbij we naar de bloedsuikerwaarde kijken maar ook naar

Speaker A

de vordering van de interventies op deze manier kunnen we tijdig bijsturen waar nodig Ook breid ik de interventies steeds een beetje verder uit bijvoorbeeld bij de bewegen in week 3 nemen we begrijpelijke informatie door week 4 stellen we een concreet plan op

Speaker A

en in week 6 gaan we kijken Hoe om te gaan met barrières na drie maanden maken we de eindbalans op voor de drie interventies zijn de Doelen behaald en kunnen we verder met de nieuwe interventies gericht op de andere twee

Speaker A

gedragsdoelen qua bloedsuikerwaarde is het nog steeds een tussenevaluatie gezien we dit natuurlijk ook bij het uitvoeren van de volgende interventies blijven meten progressie evaluatie en bij stelling Maar hoe is de uitvoering hiervan nou daadwerkelijk verlopen Mevrouw was in eerste instantie

Speaker A

terughoudend ze stelde een gesprek uit en had twijfels over het beweegplan haar somberheid vooral over het gesprek met familie vroeg om extra aandacht een week later heeft mevrouw toch het gesprek met haar familie gevoerd Ze kreeg veel begrip en haar schoondochter bood aan om

Speaker A

gelijk met haar naar de buurvrouw te gaan bij de tussenevaluatie na één maand was nog geen progressie te zien mogelijk door de vertraagde start mevrouw Kreeg veel begrip van de buurvrouw Ze bleek ook met gezondheidsproblemen te Kampen en gezond te willen eten maar vind het

Speaker A

ook lastig in de week erop spraken ze zelfs af om samen naar de supermarkt te lopen Ik merkte tijdens onze gesprekken dat haar geloof in haar eigen kunen toenam in week 8 maakte mijn vrouw een kleine terugval door met meer ongezond

Speaker A

eten het was dan ook een emotionele week voor haar gezien de sterfdatum van haar zoon tijdens de evaluatie een week later zagen we echter een eerste verbetering zichtbaar te zien op de Slide dit gaf mevrouw dan ook motivatie om door te

Speaker A

gaan zo zijn we in week 10 samen naar de supermarkt gegaan om naar gezonde alternatieven te kijken een week later vroeg mevrouw of wij dit niet vaker konden doen mee naar de supermarkt en meer leren over gezonde voeding hierop heb ik begeleidingsuren

Speaker A

aangevraagd en mijn collega's betrokken bij de ondersteuning tijdens de evaluaties een week later maakten we de balans op Er is een duidelijke verbetering zichtbaar mevrouw zit gemiddeld al vier dagen per week onder de 10 millimol per liter de interventies

Speaker A

rondom weerbaarheid hebben effect gehad mevrouw is gesprekken aangegaan wa zij van tevoren erg tegenop zag maar die een positieve uitwerking hadden daarentegen ervaart mevrouw Nog steeds moeite met verleidingen tijdens moeilijke momenten Hoewel ze haar gevoelens vaker deelt moeten we deze interventie voortzetten

Speaker A

de bewegings interventie is geslaagd mevrouw wandelt dagelijks 30 minuten vaak samen met haar buurvrouw vrouw geeft aan klaar te zijn om ook met de andere twee gedragsdoelen aan de slag te gaan tijdens dat proces liep ik tegen het volgende morele dilemma aan

Speaker A

Enerzijds wil ik als zorgverlener de gezondheid van mijn vrouw bevorderen anderzijds wil ik niet al haar geluks of troost momenten met lekker eten afnemen wanneer ik hierop reflecteer gebruik ik het uim model van Korthagen de omgeving waarin ik werk is de thuisomgeving van

Speaker A

mijn vrouw ik ben actief aan de slag gegaan met gedragsverandering middels motiverende gespreksvoering en share Decision Mak ik werk dus erg vanuit mijn verstand maar ondertussen merk ik dat mijn gevoel aan me knaagt doe ik wel het juiste ik

Speaker A

pas verschillende vaardigheden toe als motiverende gespreksvoering wanneer ik kijk waar dit knagende gevoel vandaan komt zie ik dat voor mij belangrijke waarde te grondslag liggen zoals autonomie respect gezondheid en behulpzaamheid als zorgverlener wil ik het beste voor de cliënten Maar

Speaker A

tegelijkertijd wil ik ook een autonomie respecteren dit komt voort uit betrokkenheid bij het wel zijn van cliënten en ze graag willen helpen ik ben hiermee omgegaan door middel van een positieve benadering ten opzichte van gezonde voeding samen met mevrouw zijn

Speaker A

we op zoek gegaan naar lekkere alternatieven tevens heb ik met mevrouw naar een voor haar acceptabele balans gezocht waarin ze nog één keer per week wel kiest voor iets ons gezonds zoals een koekje dan nog de verklaring naar

Speaker A

waarheid hierna volgt nog de literatuurlijst Alvast bedankt voor jullie aandacht ja

Topics:diabetespreventieleefstijltype 2 diabeteszelfmanagementbloedsuikergezonde voedingbewegingzorginterventiesNederland

Frequently Asked Questions

Wat is de prevalentie van diabetes in Nederland volgens deze video?

In 2022 hadden bijna 1,2 miljoen Nederlanders diabetes, wat neerkomt op ongeveer één op de 14 personen.

Welke factoren beïnvloeden het risico op diabetes type 2?

Risicofactoren zijn onder andere overgewicht, ongezonde voeding, weinig beweging, lage sociaal-economische status, migratieachtergrond en emotionele stress.

Welke aanpak wordt aanbevolen om diabetes type 2 te voorkomen of te beheersen?

Preventieve maatregelen richten zich op het verbeteren van de leefstijl door gezonde voeding, voldoende lichaamsbeweging en het bevorderen van zelfmanagement met behulp van motiverende gespreksvoering en gedragsinterventies.

Get More with the Söz AI App

Transcribe recordings, audio files, and YouTube videos — with AI summaries, speaker detection, and unlimited transcriptions.

App Store Google Play

Or transcribe another YouTube video here →