Skip to content

Matura ustna 2027 – Pytanie 2: Człowiek wobec niestałości świata | Księga Koheleta

Analiza Księgi Koheleta o niestałości świata i postawie człowieka wobec przemijania z kontekstami literackimi na maturę ustną 2027.

Key Takeaways

  • Świat jest nietrwały, a człowiek nie ma pełnej kontroli nad swoim losem.
  • Postawa wobec niestałości powinna opierać się na pokorze, umiarze i wdzięczności.
  • Praca, majątek i mądrość są wartościowe, ale nie zapewniają trwałego szczęścia.
  • Literackie konteksty, takie jak 'Makbet', 'Dziady' i 'Lalka', potwierdzają i rozwijają temat niestałości i postaw wobec niej.
  • Na maturze wystarczy dobrze wyjaśniony jeden kontekst literacki do pełnej odpowiedzi.

What the video covers

  • Księga Koheleta ukazuje świat jako zmienny i nietrwały, gdzie nic nie trwa wiecznie, a człowiek nie ma pełnej kontroli nad losem.
  • Słynne zdanie 'Marność nad marnościami' oznacza nietrwałość i ulotność życia, a nie brak sensu.
  • Kohelet podkreśla, że praca, majątek, mądrość i sukces są przemijające i nie zapewniają trwałego szczęścia.
  • Człowiek powinien zaakceptować swoje ograniczenia, zachować umiar, doceniać proste dobra i kierować się wartościami moralnymi.
  • Postawa Koheleta to pokora, wdzięczność i świadome przeżywanie teraźniejszości, a nie rozpacz czy bezmyślne korzystanie z przyjemności.
  • Jako kontekst literacki omówiona jest tragedia 'Makbet' Williama Shakespeare’a, ukazująca nietrwałość władzy i zgubne skutki próby kontroli przyszłości.
  • 'Dziady' część III Adama Mickiewicza przedstawiają konflikt między buntem a pokorą wobec ograniczeń ludzkich, co jest spójne z przesłaniem Koheleta.
  • W 'Lalce' Bolesława Prusa pokazano, że materialny sukces nie gwarantuje szczęścia, co potwierdza refleksje Koheleta o nietrwałości ziemskich dóbr.
  • Film oferuje interaktywny przewodnik i kurs przygotowujący do matury ustnej i pisemnej z języka polskiego na 2027 rok.
  • Pełna odpowiedź na pytanie maturalne zawiera wyjaśnienie znaczenia marności, omówienie przemijania i wskazanie właściwej postawy człowieka wraz z kontekstem literackim.

Chapters

  1. 00:00Wprowadzenie i pytanie maturalne
  2. 01:05Teza o niestałości świata według Księgi Koheleta
  3. 01:58Znaczenie słów 'marność nad marnościami' i przemijanie
  4. 02:46Nietrwałość pracy, majątku i mądrości
  5. 03:35Zmiany w życiu i postawa człowieka wobec niestałości
  6. 04:17Pokora, umiar i wdzięczność jako odpowiedź Koheleta
  7. 05:16Kontekst literacki: 'Makbet' Williama Shakespeare’a
  8. 06:05Podsumowanie i dodatkowe konteksty literackie
  9. 07:07Zakończenie i zaproszenie do kursu maturalnego

Answers

Questions about this video

Co oznacza wyrażenie 'marność nad marnościami' w Księdze Koheleta?

Wyrażenie to oznacza nietrwałość i ulotność życia oraz rzeczy materialnych, a nie brak sensu życia. Podkreśla, że wszystko przemija i nic nie jest trwałe.

Jaką postawę wobec niestałości świata proponuje Księga Koheleta?

Kohelet zachęca do przyjęcia pokory, umiaru i wdzięczności, doceniania prostych dóbr oraz życia zgodnego z wartościami moralnymi, zamiast rozpaczy lub bezmyślnego korzystania z przyjemności.

Jakie konteksty literackie można wykorzystać do omówienia pytania o niestałość świata?

Do omówienia można wykorzystać tragedię 'Makbet' Williama Shakespeare’a, dramat 'Dziady' część III Adama Mickiewicza oraz powieść 'Lalka' Bolesława Prusa, które ukazują różne postawy wobec przemijania i ograniczeń człowieka.

Full Transcript — Download SRT & Markdown

00:00
Speaker A
Czy skoro wszystko przemija, to ludzkie wysiłki nie mają żadnego sensu? Księga Koheleta udziela odpowiedzi znacznie bardziej dojrzałej niż mogłoby sugerować słynne zdanie o marności. Za chwilę poznasz pełny schemat odpowiedzi i trzy konteksty, spośród których możesz wybrać jeden.
00:18
Speaker A
Maturzysto, zdajesz maturę z polskiego. Stworzyliśmy interaktywny przewodnik, z którym przećwiczysz wszystkie 76 pytań jawnych do matury ustnej oraz pełny kurs do matury pisemnej, od epok i nauki o języku po notatkę syntetyzującą i wypracowanie maturalne. Linki do przewodnika i kursu znajdziesz w opisie
00:44
Speaker A
filmu. Witaj na kanale Maturalne Słuchowisko. Dzisiejsze pytanie brzmi: Człowiek wobec niestałości świata. Omów zagadnienie na podstawie znanych ci fragmentów Księgi Koheleta. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst. Niestałość świata oznacza, że życie, ludzki los, szczęście, majątek i osiągnięcia nie są
01:05
Speaker A
trwałe. Wszystko podlega zmianie, a człowiek nie potrafi zatrzymać czasu, ani całkowicie zapanować nad swoją przyszłością. Możemy postawić następującą tezę. Księga Koheleta ukazuje świat jako zmienny i nietrwały.
01:20
Speaker A
Człowiek powinien zaakceptować własne ograniczenia, zachować umiar, doceniać proste dobra oraz kierować się wartościami moralnymi, ponieważ nie jest w stanie zapewnić trwałości swoim osiągnięciom. Zapamiętaj prosty plan odpowiedzi. Najpierw wyjaśnimy znaczenie słów marność nad marnościami. Następnie pokażemy, jak Kohelet przedstawia upływ
01:42
Speaker A
czasu, pracę, bogactwo, mądrość i śmierć. Później odpowiemy na najważniejszą część pytania, czyli wyjaśnimy, jaką postawę powinien przyjąć człowiek. Na końcu wykorzystamy jeden kontekst. Księga Koheleta należy do ksiąg mądrościowych Starego Testamentu.
01:58
Speaker A
Jej narrator jest mędrcem, który obserwuje świat i zastanawia się, czy człowiek może odnaleźć w nim coś całkowicie trwałego. Najbardziej znane słowa tej księgi brzmią: "Marność nad marnościami i wszystko marność". Nie należy jednak rozumieć ich jako prostego stwierdzenia, że życie nie ma żadnego
02:16
Speaker A
sensu. Marność oznacza tutaj przede wszystkim nietrwałość, ulotność i niemożność zatrzymania tego, co człowiek posiada. Kohelet zauważa, że kolejne pokolenia pojawiają się i odchodzą.
02:28
Speaker A
Słońce wschodzi i zachodzi, wiatr nieustannie zmienia kierunek, a rzeki płyną do morza. Przyroda trwa w powtarzających się cyklach, natomiast życie pojedynczego człowieka szybko przemija. Człowiek nie może zatrzymać czasu ani sprawić, żeby jego obecność i osiągnięcia pozostały na zawsze.
02:46
Speaker A
Nietrwałe okazują się również praca, majątek i sukces. Człowiek może poświęcić całe życie gromadzeniu dóbr, ale po jego śmierci przejmie je ktoś inny. Nie ma też pewności, czy następca rozsądnie wykorzysta pozostawiony majątek. Wysiłek nie daje więc pełnej kontroli nad jego rezultatami. Podobnie
03:04
Speaker A
jest z mądrością. Kohelet nie odrzuca jej całkowicie i dostrzega, że jest ona wartościowsza od głupoty. Jednocześnie nawet największa wiedza nie pozwala człowiekowi przewidzieć wszystkich wydarzeń ani uniknąć śmierci. Zarówno człowiek mądry, jak i nierozsądny są śmiertelni. Z czasem pamięć o nich może
03:22
Speaker A
zniknąć. Niestałość świata szczególnie wyraźnie ukazuje fragment mówiący, że wszystko ma swój czas. Jest czas narodzin i czas umierania, czas płaczu i czas śmiechu, czas żałoby i czas tańca.
03:35
Speaker A
Zestawienie przeciwieństw pokazuje, że ludzkie życie składa się z następujących po sobie zmian. Żadna sytuacja nie trwa wiecznie, a człowiek nie decyduje o wszystkim, co go spotyka. Czy oznacza to, że powinien popaść w rozpacz i zrezygnować z działania? Nie. Kohelet
03:51
Speaker A
zachęca, aby człowiek przyjął swoje ograniczenia i doceniał dostępne mu dobra: jedzenie, odpoczynek, bliskość drugiej osoby oraz zadowolenie z uczciwie wykonanej pracy. Nie jest to zachęta do nieograniczonej zabawy ani egoizmu. Chodzi o wdzięczność i korzystanie z życia bez złudzenia, że
04:08
Speaker A
bogactwo lub sukces zapewnią trwałe szczęście. Religijny wymiar księgi przypomina również o szacunku wobec Boga i przestrzeganiu jego przykazań.
04:17
Speaker A
Człowiek nie zna całego porządku świata, dlatego powinien żyć odpowiedzialnie, zamiast próbować zdobyć pełną kontrolę nad przyszłością. Możemy więc powiedzieć, że właściwą odpowiedzią na niestałość świata nie jest ani rozpacz, ani bezmyślne korzystanie z przyjemności. Jest nią pokora, umiar, wdzięczność i świadome przeżywanie
04:37
Speaker A
teraźniejszości. Jako kontekst możemy wykorzystać tragedię Williama Shakespeare’a "Makbet". Tytułowy bohater pragnie zdobyć władzę i uczynić swoją przyszłość przewidywalną. Kiedy czarownice przepowiadają mu, że zostanie królem, Makbet nie chce cierpliwie czekać na rozwój wydarzeń. Pod wpływem własnej ambicji oraz namów żony zabija króla
04:57
Speaker A
Dunkana i przejmuje tron. Zdobyta władza nie daje mu jednak ani szczęścia, ani poczucia bezpieczeństwa. Makbet coraz bardziej obawia się jej utraty. Zleca zamordowanie Banka, a następnie dopuszcza się kolejnych zbrodni. Próbuje zapanować nad losem, lecz osiąga skutek przeciwny. Traci spokój, przyjaciół,
05:16
Speaker A
szacunek poddanych, żonę, a ostatecznie również władzę i życie. Historia Makbeta pokazuje nietrwałość ziemskiej potęgi.
05:25
Speaker A
Bohater buduje swoją wartość na tytule i pozycji, które okazują się przemijające. Nie potrafi zaakceptować niepewności świata, dlatego próbuje wymusić określony bieg przyszłości za pomocą przemocy. Makbet może być kontekstem opartym na kontraście. Kohelet zachęca do zaakceptowania ograniczeń, zachowania umiaru i nieprzywiązywania całego
05:46
Speaker A
szczęścia do ziemskich osiągnięć. Makbet postępuje odwrotnie. Za wszelką cenę próbuje zdobyć i utrzymać władzę. Jego klęska potwierdza, że człowiek nie potrafi zapewnić trwałości swojej pozycji, ani całkowicie podporządkować sobie przyszłości. Podsumowując, Księga Koheleta ukazuje świat jako rzeczywistość podlegającą ciągłym
06:05
Speaker A
zmianom. Człowiek nie potrafi zatrzymać czasu, zapewnić trwałości majątkowi, ani całkowicie przewidzieć własnego losu. Nie powinien jednak uznawać życia za bezwartościowe. Powinien zaakceptować swoją ograniczoność, zachować umiar, doceniać proste dobra i postępować odpowiedzialnie. Makbet potwierdza te refleksje poprzez los człowieka, który
06:27
Speaker A
nie potrafi zaakceptować niepewności i próbuje siłą podporządkować sobie przyszłość. Jego klęska pokazuje, że władza i pozycja są nietrwałe. Oba dzieła przypominają więc, że człowiek nie posiada pełnej kontroli nad światem, a rozsądniejszą postawą jest umiar i uznanie własnych ograniczeń. W tym
06:47
Speaker A
miejscu pełna odpowiedź z jednym kontekstem jest zakończona. Na maturze właśnie jeden dobrze wyjaśniony kontekst w zupełności wystarczy. Teraz przedstawię jeszcze dwie możliwości, abyś mógł wybrać utwór, który najlepiej pamiętasz. Pierwszym dodatkowym kontekstem mogą być "Dziady", część trzecia Adama Mickiewicza. Dramat
07:07
Speaker A
pokazuje świat gwałtownych zmian historycznych, prześladowań i cierpienia. Młodzi ludzie tracą wolność i poczucie bezpieczeństwa z powodu decyzji władz, na które nie mają wpływu.
07:17
Speaker A
Szczególnie ważne są jednak dwie odmienne postawy wobec ograniczeń człowieka. Konrad buntuje się przeciwko Bogu i pragnie otrzymać rząd dusz, czyli władzę pozwalającą mu wpływać na innych ludzi. Jest przekonany o własnej wyjątkowości i chce samodzielnie kierować historią. Ksiądz Piotr
07:35
Speaker A
zachowuje natomiast pokorę, uznaje ograniczenia człowieka i ufa, że istnieje porządek przekraczający ludzkie rozumienie. Postawa księdza Piotra jest bliższa mądrości Koheleta. Obaj uznają, że człowiek nie potrafi pojąć ani kontrolować całego porządku świata. Ten kontekst warto zakończyć zdaniem:
07:54
Speaker A
"Dziady", część trzecia i Księga Koheleta pokazują, że człowiek może buntować się przeciwko własnym ograniczeniom albo przyjąć je z pokorą i zaufaniem. Drugim dodatkowym kontekstem może być "Lalka" Bolesława Prusa. Stanisław Wokulski zdobywa majątek i awansuje społecznie.
08:11
Speaker A
Jednak sukces nie daje mu trwałego szczęścia. Wierzy, że pieniądze i pozycja pozwolą mu zdobyć miłość Izabeli Łęckiej. Ostatecznie przekonuje się, że ją idealizował, a rozczarowanie doprowadza go do głębokiego kryzysu.
08:24
Speaker A
"Lalka" łączy się z Księgą Koheleta poprzez pokazanie nietrwałości bogact...
08:42
Speaker A
interaktywnej stronie. Pełny kurs przygotowujący do całej matury z języka polskiego również znajdziesz w opisie filmu. Subskrybuj maturalne słuchowisko i przygotuj z nami wszystkie pytania jawne na 2027 rok. M.
Topics:Księga Koheletaniestałość światamatura ustna 2027polskimarność nad marnościamiMakbetDziadyLalkapostawa człowiekaprzemijanie

Get More with the SozAI App

Transcribe recordings, audio files, and YouTube videos — with AI summaries, speaker detection, and unlimited transcriptions.

App Store Google Play
Or transcribe another YouTube video here →

Free tools: TXT to SRT · SRT Validator · Merge SRT · Subtitle to Text · All tools

More from Maturalne Słuchowisko

View All
Matura ustna: Heroizm jako postawa człowieka w zmaganiu… — Transcript8:33
Matura ustna: Heroizm jako postawa człowieka w zmaganiu… — Transcript
1,267 1 Polish
Matura ustna: Jak zachować wolność w państwie totalitar… — Transcript7:20
Matura ustna: Jak zachować wolność w państwie totalitar… — Transcript
1,173 2 Polish
Matura ustna: Czy możliwe jest zbudowanie doskonałego p… — Transcript13:35
Matura ustna: Czy możliwe jest zbudowanie doskonałego p… — Transcript
1,113 2 Polish
Matura ustna: Jakie postawy przyjmuje człowiek wobec zł… — Transcript8:28
Matura ustna: Jakie postawy przyjmuje człowiek wobec zł… — Transcript
1,361 2 Polish
Matura ustna: Czy możliwa jest przyjaźń w sytuacjach sk… — Transcript7:52
Matura ustna: Czy możliwa jest przyjaźń w sytuacjach sk… — Transcript
1,173 2 Polish
Matura ustna: Walka o życie z perspektywy wojennej i po… — Transcript22:10
Matura ustna: Walka o życie z perspektywy wojennej i po… — Transcript
1,182 2 Polish
Matura ustna: Bunt przeciwko porządkowi społecznemu – T… — Transcript8:13
Matura ustna: Bunt przeciwko porządkowi społecznemu – T… — Transcript
1,172 2 Polish
Matura ustna: Konflikt pokoleń – “Tango” Sławomira Mrożka — Transcript9:05
Matura ustna: Konflikt pokoleń – “Tango” Sławomira Mrożka — Transcript
1,159 2 Polish
Matura ustna: Stan wojenny z perspektywy obcokrajowca -… — Transcript13:32
Matura ustna: Stan wojenny z perspektywy obcokrajowca -… — Transcript
1,136 2 Polish
Matura ustna: Miejsca ważne w życiu człowieka – Miejsce… — Transcript7:15
Matura ustna: Miejsca ważne w życiu człowieka – Miejsce… — Transcript
1,266 2 Polish
Matura ustna: Wizja końca świata – Apokalipsy św. Jana — Transcript13:35
Matura ustna: Wizja końca świata – Apokalipsy św. Jana — Transcript
1,083 2 Polish
Matura ustna: Znaczenie propagandy w państwie totalitar… — Transcript8:10
Matura ustna: Znaczenie propagandy w państwie totalitar… — Transcript
1,207 2 Polish