II wojna światowa - przyczyny, przebieg i skutki | Film edukacyjny

Film edukacyjny o II wojnie światowej: przyczyny, przebieg i skutki konfliktu, z naciskiem na okupację Polski i działania wojenne.

Key Takeaways

II wojna światowa miała ogromny wpływ na losy świata, zmieniając granice i układ sił politycznych.
Represje i masowe mordy na ludności cywilnej były nowym, tragicznie intensywnym elementem tego konfliktu.
Taktyka Blitzkriegu pozwoliła Niemcom na szybkie sukcesy militarne na początku wojny.
Sojusze i zdrady, takie jak pakt Ribbentrop-Mołotow i późniejszy atak Niemiec na ZSRR, miały kluczowe znaczenie dla przebiegu wojny.
Walka na wielu frontach i zaangażowanie licznych państw uczyniły z II wojny światowej globalny konflikt.

What the video covers

II wojna światowa była największym i najbardziej wyniszczającym konfliktem militarnym w historii, z ogromną liczbą ofiar cywilnych.
Wojna rozpoczęła się inwazją Niemiec na Polskę 1 września 1939 roku, wspieraną przez armię słowacką.
Polska została podzielona między Niemcy i Związek Radziecki na mocy tajnego protokołu paktu Ribbentrop-Mołotow.
Niemiecka okupacja Polski była brutalna i represyjna, z masowymi egzekucjami polskiej elity oraz utworzeniem Generalnego Gubernatorstwa.
Wojna objęła ponad 60 krajów i trwała 6 lat, angażując około 80% ówczesnego świata i ponad 100 milionów ludzi.
Niemcy prowadziły błyskawiczne kampanie wojenne (Blitzkrieg), zdobywając m.in. Danię, Norwegię, Francję oraz prowadząc bitwę o Anglię.
Związek Radziecki prowadził wojnę zimową z Finlandią i rozszerzał swoje terytoria na Bałkanach oraz w Rumunii.
W 1941 roku Niemcy zaatakowały ZSRR, rozpoczynając największą inwazję w historii, z celem zdławienia komunizmu i zdobycia przestrzeni życiowej.
Wojna na Pacyfiku była kluczowa dla USA, które po bitwie morskiej pod Midway przeszły do kontruderzenia.
Kluczowe momenty wojny to m.in. bitwa pod Stalingradem, powstania w getcie warszawskim i Paryżu oraz alianckie lądowania we Włoszech i Normandii.

Chapters

Jakie były główne przyczyny wybuchu II wojny światowej?

Wojna rozpoczęła się od ekspansji Niemiec w Europie Środkowej, inwazji na Polskę oraz podpisania paktu Ribbentrop-Mołotow między Niemcami a ZSRR, który przewidywał podział Polski.

Czym była taktyka Blitzkriegu i jakie miała znaczenie?

Blitzkrieg, czyli wojna błyskawiczna, to niemiecka taktyka szybkich i zmasowanych ataków, która pozwoliła na szybkie zdobycie terytoriów, m.in. podczas inwazji na Polskę i Francję.

Jakie były skutki okupacji niemieckiej Polski?

Okupacja była brutalna i represyjna, z masowymi egzekucjami polskiej elity, podziałem kraju na Rzeszę i Generalne Gubernatorstwo oraz próbą wyniszczenia narodu polskiego.

Full Transcript — Download SRT & Markdown

Speaker A

[Muzyka] II wojna światowa to największy i najbardziej wyniszczający konflikt militarny w historii i najbardziej zbrodniczy. Wprawdzie akty masowych mordów na ludności cywilnej zdarzały się już wcześniej, ale to na potrzeby tej wojny niemieccy naziści opracowali i zastosowali technologię masowej zagłady całych grup etnicznych. Warto dodać, że śmierć tych ludzi nie miała żadnego wpływu na przebieg działań militarnych.

Speaker A

W pierwszej wojnie światowej 95% ofiar stanowili żołnierze. W II wojnie światowej jedynie 33% ofiar to żołnierze, a 67% cywile.

Speaker A

To była zupełnie inna wojna. Walki trwały 6 lat i wciągniętych w nie zostało ponad 60 krajów.

Speaker A

Na terytoriach 40 z nich prowadzono działania zbrojne. Oznacza to, że w wojnie brało udział 80% ówczesnego świata. Ponad 100 milionów ludzi czynnie uczestniczyło w walkach. Działania wynikające bezpośrednio i pośrednio z walk kosztowały życie co najmniej 50 milionów osób. Niektóre źródła podają

Speaker A

liczbę 70 milionów ofiar. Rok 1939 rozpoczął się od politycznych działań Niemiec w Europie Środkowej. 15 marca tego roku Wehrmacht dokonał inwazji na Czechosłowację i zajął Pragę. Państwo czechosłowackie przestało istnieć, a w jego miejsce powstały Protektorat Czech i Moraw oraz

Speaker A

Słowacja zależna politycznie od Niemiec. Adolf Hitler zyskał bardzo dobrą pozycję wyjściową do dalszej ekspansji na wschód. Polska została otoczona z trzech stron. Na czwartą stronę, wschodnią granicę Rzeczypospolitej, Niemcy nie mieli wpływu aż do 23 sierpnia 1939 roku, kiedy to w Moskwie nazistowskie

Speaker A

Niemcy i Związek Radziecki zgodziły się nie atakować siebie nawzajem. Tajny protokół do podpisanego 23 sierpnia 1939 roku paktu Ribbentrop-Mołotow dzielił Polskę na niemiecką i sowiecką strefę okupacyjną.

Speaker A

1 września 1939 roku o świcie Niemcy, wspierani przez armię słowacką, zaatakowali Polskę. Wśród pierwszych celów znalazły się wojskowa składnica tranzytowa na Westerplatte w Gdańsku i średniowieczne miasto Wieluń.

Speaker A

Nie miało ono żadnego znaczenia militarnego, jednak zostało przez samoloty niemieckie zrównane z ziemią. W inwazji wykorzystano ponad 2000 czołgów, prawie 900 bombowców i ponad 400 samolotów myśliwskich. W sumie Niemcy użyli na froncie 60 dywizji i prawie półtora miliona ludzi.

Speaker A

Przeciwko agresorowi Polska mogła wystawić niewiele ponad 300 samolotów, z których większość lub dwie trzecie zniszczono w pierwszych dniach inwazji.

Speaker A

To wtedy zaczęto używać nowego terminu na określenie taktyki wojennej Niemiec: Blitzkrieg, czyli wojna błyskawiczna.

Speaker A

Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę Niemcom 3 września 1939 roku. Nie pociągnęło to jednak za sobą żadnych działań militarnych.

Speaker A

17 września od wschodu zaatakował Polskę Związek Radziecki, przez co znalazła się ona w stanie wojny na dwa fronty. Tego samego dnia rząd polski opuścił kraj przez granicę z Rumunią.

Speaker A

Po bardzo ciężkim ostrzale i wielu bombardowaniach Warszawa poddała się Niemcom 27 września 1939 roku. Dwa dni później, zgodnie z tajnym protokołem do paktu Hitlera i Stalina, Niemcy i Związek Radziecki dokonali czwartego rozbioru Polski. Ostatnie polskie oddziały stawiały opór do 6

Speaker A

października. Hitler przyjechał do Warszawy na defiladę zwycięstwa. Ziemie polskie, które znalazły się pod okupacją niemiecką, podzielono na dwie części. Północną i zachodnią część kraju wcielono do Rzeszy Niemieckiej. Z pozostałych ziem utworzono Generalne Gubernatorstwo, na którego czele stanął gubernator Hans Frank, rezydujący na

Speaker A

Wawelu, zamku dawnych królów polskich w Krakowie. Od samego początku niemiecka polityka okupacyjna wobec społeczeństwa polskiego miała niezwykle represyjny charakter.

Speaker A

Była zgodna z deklaracją Heinricha Himmlera, jednego z czołowych nazistów, który oświadczył, że zagłada Polaków jest podstawowym obowiązkiem narodu niemieckiego, a Polacy zostaną starci z powierzchni ziemi.

Speaker A

Na ziemiach wcielonych do II Rzeszy już w pierwszych miesiącach swych rządów Niemcy rozstrzelali ponad 40 000 przedstawicieli polskiej elity.

Speaker A

Rosja sowiecka w listopadzie 1939 roku dokonała inwazji na Finlandię, rozpoczynając tak zwaną wojnę zimową.

Speaker A

Finowie dzięki zaciekłemu oporowi ocalili swoją niepodległość, ale w marcu 1940 roku musieli poprosić o zawieszenie broni i oddać Związkowi Radzieckiemu północne brzegi jeziora Ładoga.

Speaker A

Rosja sowiecka nie zadowoliła się połowicznym zwycięstwem nad Finami. W czerwcu 1940 roku w Rumunii, izolowanej wówczas na arenie międzynarodowej, zajęła tereny Besarabii i północnej Bukowiny.

Speaker A

Niemcy zaś po szybkim podboju Polski skierowali się wiosną 1940 roku w stronę Danii, gdzie nie napotkali znaczącego oporu, i w stronę Norwegii, gdzie toczyli ciężkie boje z wojskami norweskimi oraz przybyłymi na odsiecz wojskami angielskimi, francuskimi i polskimi.

Speaker A

Norwegia miała strategiczne położenie, niezwykle ważne dla obu walczących stron. To przez niezamarzający port w Narwiku transportowano ze szwedzkiej Kiruny rudę żelaza. Surowiec kluczowy dla niemieckiej machiny wojennej.

Speaker A

Walka o Narwik była zatem istotna dla całej Skandynawii. Alianci zdołali nawet zająć port, ale w obliczu pogarszającej się sytuacji na froncie zachodnim musieli się wycofać, co pozwoliło Niemcom przejąć kontrolę nad Norwegią.

Speaker A

W wyniku ofensywy trwającej od 10 maja 1940 roku Niemcy błyskawicznie opanowali Luksemburg. Holandia poddała się 14 maja. Wojska niemieckie, które znalazły się na francuskim terytorium, ominąwszy potężnie ufortyfikowaną linię Maginota, rozpoczęły natarcie w stronę kanału La Manche.

Speaker A

Doprowadziło to do okrążenia znaczących sił alianckich. Walczący tam Brytyjczycy zostali w dramatycznych okolicznościach ewakuowani z Dunkierki. Sukces niemieckiego uderzenia ponownie zapewniła taktyka Blitzkriegu. Francuskie umocnienia obronne wzdłuż granicy z II Rzeszą, wspomniana linia Maginota, wobec błyskawicznej ofensywy niemieckiej przez

Speaker A

Luksemburg i Belgię okazały się nieprzydatne. O zwycięstwie nad Francją Hitler zdecydował, że akt kapitulacji Francuzi podpiszą 22 czerwca 1940 roku w wagonie kolejowym, w którym przed laty Francja podyktowała Niemcom warunki rozejmu kończącego pierwszą wojnę światową. W wyniku klęski Francji i

Speaker A

militarnej dominacji II Rzeszy na kontynencie Hitler ponownie wystosował propozycję zawarcia pokoju, tym razem skierowaną do Wielkiej Brytanii. Ta jednak była zdecydowana walczyć. Na początku lipca 1940 roku rozpoczęła się bitwa o Anglię. Bitwa powietrzna miała być wstępem do operacji Lew Morski,

Speaker A

czyli inwazji na wyspy brytyjskie, wymagającej właśnie uzyskania przewagi w powietrzu. Anglicy okazali się trudnym przeciwnikiem, lecz mieli duży problem w postaci braku pilotów. Dowództwo zdecydowało więc o włączeniu do walki pilotów wojsk sojuszniczych.

Speaker A

Utworzono nowe dywizjony myśliwskie: dwa polskie, czeski i kanadyjski. 7 września 1940 roku Londyn bombardowało ponad 900 samolotów Luftwaffe. W ciągu pierwszego tygodnia niemieckich ataków zginęło ponad 2000 mieszkańców brytyjskiej stolicy.

Speaker A

Mimo strat potęga przemysłowa Wielkiej Brytanii nie została złamana. Niemcy nie zdobyli dominacji w powietrzu i odwołali inwazję.

Speaker A

Wiosną 1941 roku sytuacja militarna na Bałkanach przyjęła niekorzystny dla Niemców obrót. W trakcie inwazji na Grecję nieudolność armii włoskiej, bliskiego sojusznika II Rzeszy, zmusiła Niemców do zbrojnej interwencji. Wspomagały ich nieliczne jednostki węgierskie.

Speaker A

Po antyniemieckim zwrocie w polityce Belgradu i krótkich walkach 17 kwietnia 1941 roku skapitulowała Jugosławia, a jej tereny znalazły się pod okupacją Niemiec, Włoch i Węgier. W Zagrzebiu ogłoszono powstanie niezależnego państwa chorwackiego kontrolowanego przez II Rzeszę.

Speaker A

22 czerwca 1941 roku wojska niemieckie zaatakowały Związek Radziecki, niedawnego sojusznika. Największa w dziejach inwazja rozpoczęła się niecałe 2 lata po podpisaniu paktu Hitlera i Stalina. Sowieci przestali być sprzymierzeńcami Hitlera i stali się jego kolejnym celem.

Speaker A

Uderzenie militarne na Związek Radziecki miało na celu zdławienie komunizmu, zdobycie tak zwanej przestrzeni życiowej, zyskanie dostępu do urodzajnych czarnoziemów i ropy naftowej oraz otwarc...

Speaker A

Uderzenie militarne na Związek Radziecki miało na celu zdławienie komunizmu, zdobycie tak zwanej przestrzeni życiowej, zyskanie dostępu do urodzajnych czarnoziemów i ropy naftowej oraz otwarcie drogi do Iranu, Afganistanu, Indii, a może nawet Chin.

Speaker A

Wojska radzieckie zostały początkowo przytłoczone tempem niemieckiego ataku. Miliony radzieckich żołnierzy odciętych od reszty armii i pozbawionych zaopatrzenia musiało się poddać. Zaraz za oddziałami frontowymi podążały SS i policja zorganizowane w Ańats Groupen, czyli specjalne grupy operacyjne, które rozpoczęły masowe rozstrzeliwania.

Speaker A

Ich ofiarami byli przede wszystkim Żydzi, funkcjonariusze partii komunistycznej i państwa radzieckiego oraz Romowie. W ciągu pierwszych sześciu tygodni od ataku Niemiec Związek Radziecki poniósł wielkie straty w ludziach i sprzęcie.

Speaker A

Niemcy zajęli ogromne tereny. Po kilkumiesięcznej kampanii armia niemiecka była jednak wyczerpana, a drogi dowozu zaopatrzenia nadmiernie rozciągnięte.

Speaker A

Ponadto niemieccy planiści, spodziewając się szybkiego upadku Związku Radzieckiego, nie przygotowali swoich wojsk do prowadzenia wojny zimą. W rezultacie niemieckie siły rozciągnięte na 1600 km frontu wschodniego utraciły impet i w grudniu 1941 roku dzięki kontratakom wojsk sowieckich zostały odrzucone od Moskwy.

Speaker A

7 grudnia 1941 roku Japonia zbombardowała amerykańską flotę i port Perl Harbor. Dzień później Stany Zjednoczone wypowiedziały wojnę Japonii przystępując do II wojny światowej.

Speaker A

Wojska japońskie wylądowały na Filipinach, w indochinach francuskich, kolonii obejmującej obecnie terytorium Wietnamu, Laosu i Kambodży, a także zajęły brytyjski Singapur. Wkrótce przejęły też kontrolę nad Birmą i podbiły Indie holenderskie, czyli współczesną Indonezję oraz Filipiny.

Speaker A

Nazistowskie Niemcy wraz z Włochami i Japonią, których sojusz nazwano osią, formalnie wypowiedziały wojnę Stanom Zjednoczonym.

Speaker A

Był to jeden z punktów zwrotnych globalnego konfliktu. 1 stycznia 1942 roku w Waszyngtonie przedstawiciele 26 państw podpisali deklaracje Narodów Zjednoczonych, by sformalizować sojusz przeciwko państwom osi.

Speaker A

Później dokument stał się podstawą do powołania Organizacji Narodów Zjednoczonych. Związek Radziecki, który wojnę rozpoczynał jako sojusznik Hitlera, przez podpisanie deklaracji oficjalnie przeszedł do obozu antynazistowskiego.

Speaker A

Tymczasem w Niemczech w podberlińskim Vanze 20 stycznia 1942 roku odbyła się konferencja z udziałem 15 wysokich przedstawicieli SS i policji oraz szeregu ministerstw rzeszy.

Speaker A

obradowano nad koordynacją i przyspieszeniem ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej. Tak określano plan wymordowania wszystkich Żydów przebywających na okupowanych i kontrolowanych przez Niemcy obszarach Europy.

Speaker A

Rezultatem rozmów w Vanze było między innymi zbudowanie sieci obozów zagłady na terenach okupowanej Polski, w których zamordowano miliony Żydów.

Speaker A

Na czele akcji stanął Reinhard Heidrich, ówczesny szef Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy. 4 czerwca 1942 roku rozpoczęła się bitwa o Midway.

Speaker A

Zwycięstwo nad Japonią w tej wielkiej bitwie morskiej i powietrznej to pierwszy amerykański triumf wojnie na Pacyfiku. Stany Zjednoczone przeszły wówczas do kontruderzenia.

Speaker A

Do zwycięstwa na morzu i w powietrzu Amerykanie wkrótce dołożyli zwycięstwo na lądzie. Tu punktem zwrotnym okazała się bitwa o Guadal Canal, jak określano serię zaciętych starć na wyspach Salomona zakończoną wygraną aliantów.

Speaker A

To zwycięstwo otworzyło drogę do amerykańskiej ofensywy w tamtym rejonie. Na przełomie października i listopada 1942 roku rozegrała się bitwa pod El Alamein.

Speaker A

To tam Brytyjczycy ostatecznie powstrzymali ofensywę wojsk osi oraz zmusili niemieckie i włoskie siły do odwrotu. Po raz pierwszy w tej wojnie ogólnoświatowa ofensywa państw osi została zatrzymana na wielu frontach.

Speaker A

Zaraz po zwycięstwie pod El Alamain rozpoczęła się operacja Torch, morski desant wojsk amerykańskich i brytyjskich na północne wybrzeże Afryki. Casablanke, Oran i Alber. Rezultatem było zwycięstwo aliantów. Ci postanowili iść za ciosem i już 22 listopada 1942 roku zaczęła się pierwsza konferencja w

Speaker A

Kairze. Przywódcy Chin, Wielkiej Brytanii i USA omawiali tam plan walki z Japonią aż do jej bezwarunkowej kapitulacji i odzyskania zajętych terytoriów.

Speaker A

Przełom lat 1942-1943 to jeden z najważniejszych momentów II wojny światowej. Dotychczasowe militarne sukcesy Niemców i ich sprzymierzeńców zostały zastopowane.

Speaker A

2 lutego 1943 roku zakończyła się trwająca od sierpnia 1942 roku zaciekła bitwa pod Stalingradem na froncie wschodnim. Wielkie zwycięstwo Sowietów nad Niemcami stało się początkiem radzieckiej ofensywy i punktem zwrotnym wojny w Europie. 14 stycznia 1943 roku w Casablance przywódcy koalicji

Speaker A

antyhitlerowskiej Rooswelt i Churchill ogłosili wspólne stanowisko walczyć aż do bezwarunkowej kapitulacji Niemiec bez żadnych gwarancji dla pokonanej strony.

Speaker A

Mimo pierwszych porażek na frontach II wojny światowej Niemcy nadal kontynuowali eksterminację europejskich Żydów, którą traktowali jako jeden z głównych celów wojny. W obozach zagłady i obozach koncentracyjnych codziennie ginęły tysiące ludzi. Akcja eksterminacji ludności żydowskiej pod nazwą Reinhard przyniosła krwawe żniwo

Speaker A

na ziemiach okupowanej Polski. Do końca roku 1943 Niemcy zamordowali tu ponad milion 700 000 Żydów.

Speaker A

Na terenach okupowanych Niemcy tworzyli getta, czyli odizolowane i strzeżone części miast, gdzie pod przymusem osiedlano Żydów. Getta powstały w okupowanej Polsce, Ukrainie, Białorusi, Czechach i na Węgrzech. Największe getto znajdowało się w Warszawie. Żyło tam ponad 450 000 ludzi.

Speaker A

Wiosną 1943 roku władze niemieckie przystąpiły do ostatecznej likwidacji getta w Warszawie. Na moment ten przygotowane były kilkusetosobowe oddziały żydowskiej organizacji bojowej i żydowskiego związku wojskowego.

Speaker A

19 kwietnia w getcie warszawskim wybuchło powstanie. Walki trwały niemal miesiąc do 16 maja 1943 roku, kiedy Niemcy wysadzili budynek wielkiej synagogi przy ulicy Tłomackiej.

Speaker A

W wyniku powstania zginęło i zostało zamordowanych 12000 Żydów, a większość spośród 60 000 osób znajdujących się wtedy jeszcze w getcie wywieziono do obozów zagłady.

Speaker A

5 lipca 1943 roku na froncie wschodnim bitwą pod kurskiem rozpoczęła się wielka kontrofensywa Armii Czerwonej.

Speaker A

Przewagę sprzętową nad Niemcami Rosjanie w dużej mierze zawdzięczali amerykańskiej pomocy w sprzęcie wojskowym i surowcach.

Speaker A

Do końca czerwca 1943 roku Armia Czerwona straciła według najnowszych badań ponad 14 milionów żołnierzy. Wśród nich 6 mil 768914 zabitych, wziętych do niewoli lub zaginionych.

Speaker A

oraz 7 mil 29420 rannych i chorych. Straty niemieckie wyniosły w tym czasie milion 150 000 zabitych żołnierzy.

Speaker A

Gdy 12 i 13 lipca 1943 roku pod prochorowką rozgrywało się kluczowe starcie kampanii, Hitler wezwał dwóch dowodzących w rejonie łuku kurskiego i rozkazał im zatrzymać ofensywę.

Speaker A

Pozwoliło to Rosjanom zwyciężyć w bitwie, która dotąd pozostawała nierozstrzygnięta. Był to prawdopodobnie najważniejszy punkt zwrotny w całej wojnie światowej.

Speaker A

Alianci postanowili wykorzystać zwycięstwo Rosjan na wschodzie i 10 lipca 1943 roku dokonali desantu na Sycylię. W krótkim czasie zajęli wyspę. Klęska ta doprowadziła do obalenia rządów Benita Musoliniego i wycofania się Włochów z wojny, co ogłoszono 8 września 1943

Speaker A

roku równocześnie z lądowaniem aliantów w południowych Włoszech. Taki był efekt operacji o kryptonimie Huski.

Speaker A

W tym okresie przywódcy wolnego świata postanowili spotkać się osobiście po raz pierwszy od wybuchu wojny. Konferencja rozpoczęła się 28 listopada 1943 roku w Teheranie. Była to pierwsza z konferencji tak zwanej wielkiej trójki, czyli Rooswelta, Cherchila i Stalina.

Speaker A

Poświęcona planom ostatecznego pokonania i Rzeszy w II wojnie światowej. Przywódcy zdecydowali się jak najszybciej otworzyć nowy front we Francji.

Speaker A

Na południu Europy we Włoszech front został zatrzymany w miejscowości Casino. 17 stycznia 1944 roku rozpoczęła się krwawa bitwa o klasztor na szczycie strategicznej góry Monte Casino będącej kluczową barierą na drodze do Rzymu. W ramach operacji Dickens 575 bombowców i 200 myśliwców

Speaker A

bombardujących zrzuciło na miasto kasino i okolice klasztoru około 1000 ton bomb. 17 i 18 maja po nieudanych atakach wojsk brytyjskich amerykańskich nowozelandzkich i indyjskich, Polacy pod dowództwem generała Andersa przełamali niemiecką obronę i zdobyli klasztor.

Speaker A

Droga na Rzym stała przed aliantami otworem. 6 czerwca 1944 roku alianci przystąpili do największego desantu II wojny światowej. lądowania w Normandii.

Speaker A

Była to część operacji Overlord otwierającej kolejny front w Europie. W morze wyszło półs transportowców wiozących blisko 4000 barek desantowych z żołnierzami i sprzętem. Operacje osłaniało i wspierało 1200 okrętów. Nad plażami, gdzie walczyły piechota i czołgi, unosiło się ponad 10000

Speaker A

samolotów. bombowców i myśliwców. W ciężkich walkach wojska koalicji antyhitlerowskiej zdobyły przyczółki we Francji i rozpoczęły pochód na wschód w kierunku Berlina.

Speaker A

20 lipca 1944 roku Adolf Hitler przebywał wtedy w swojej polowej kwaterze w Wilczym Szańcu w Prusach Wschodnich o 12:42.

Speaker A

Podczas narady z jego udziałem eksplodowała bomba podłożona przez pułkownika Klausa von Staufenberga, który należał do grupy spiskowców zamierzających zabić Firrera, przejąć władzę w Niemczech i zakończyć wojnę.

Speaker A

Hitler przeżył zamach i odniósł tylko powierzchowne rany. Jeszcze tego samego dnia naziści powstrzymali próbę przejęcia władzy przez konspiratorów.

Speaker A

Przywódców spisku schwytano i rozstrzelano na miejscu. Przez Niemcy przeszła fala represji, której ofiarą padły setki osób.

Speaker A

23 lipca 1944 roku żołnierze Armii Czerwonej wyzwolili koncentracjąc lager Lublin. Obóz koncentracyjny na Majdanku.

Speaker A

Uwolniono około 1000 więźniów przetrzymywanych w barakach obozowych. Świat po raz pierwszy zobaczył, czym w swojej istocie jest nazizm. Po raz pierwszy sfilmowano tam komory gazowe, w których mordowano ludzi oraz krematoria, gdzie spalano ich ciała.

Speaker A

1 sierpnia 1944 roku w okupowanej przez Niemców w Warszawie wybuchło zbrojne powstanie. Armia Krajowa, czyli polskie podziemne siły zbrojne działające w czasie okupacji zmobilizowała około 20 000 żołnierzy, a ci wyzwolili znaczną część miasta.

Speaker A

Powstańcom nie pomogły wojska radzieckie, które wkrótce stanęły na prawym brzegu Wisły. Na rozkaz Stalina Sowieci czekali, aż Polacy się wykrwawią.

Speaker A

Na wieść o powstaniu w Warszawie Rich Firer SS Heinrich Himler wydał rozkaz. Każdego mieszkańca należy zabić. Nie wolno brać żadnych jeńców. Warszawa ma być zrównana z ziemią i w ten sposób ma być stworzony zastraszający przykład dla całej Europy.

Speaker A

Powstanie trwało 63 dni i pociągnęło za sobą co najmniej 150 000 cywilnych ofiar niemieckiego ludobójstwa.

Speaker A

15 sierpnia 1944 roku rozpoczęła się operacja Dragun. aliancki desant na południową Francję, który miał za zadanie stworzenie kolejnego frontu w Europie Południowej.

Speaker A

W połowie września wojska aliantów nacierające od południa Francji spotkały się z oddziałami zwyciężców z Normandii, tworząc jednolity front zachodni.

Speaker A

19 sierpnia 1944 roku rozpoczęło się sześciodniowe powstanie zbrojne w Paryżu. Niedługo potem doszło do wyzwolenia miasta przez zachodnich aliantów. 29 sierpnia 1944 roku wybuchło powstanie na Słowacji. Był to dwumiesięczny zbrojny opór przeciwko reżimowi, który otwarcie współpracował z nazistami i bez wahania wysyłał

Speaker A

żydowskich obywateli własnego kraju do obozów zagłady. Powstanie zostało krwawo stłumione, a po jego upadku na Słowacji rozpętał się terror.

Speaker A

17 października 1944 roku rozpoczęła się bitwa pod LeJte, kluczowe starcie o Filipiny zakończone zwycięstwem aliantów. Bitwa pod LeJte była największą bitwą morską II wojny światowej, a zarazem ostatnią próbą zebrania znacznych sił przez marynarkę japońską.

Speaker A

12 stycznia 1945 roku rozpoczęła się zimowa ofensywa Armii Czerwonej. Sowieckie plany zakładały błyskawiczne uderzenie z linii Wisły siłami czterech frontów i jak najszybsze zdobycie Berlina. W trakcie ofensywy teren Polski został oczyszczony z niemieckich oddziałów. Dla Polaków nie oznaczało to jednak powrotu wolności. W

Speaker A

ślad za Armią Czerwoną nadeszły nowe rządy. W kraju wprowadzono reżim komunistyczny całkowicie podporządkowany Moskwie. 27 stycznia 1945 roku wyzwolony został obóz Auschwitz Birkena. Największy niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady w okupowanej Polsce.

Speaker A

Według najnowszych ustaleń zamordowano tam 960 000 Żydów, 705 000 Polaków, 21 000 Romów i Sinti.

Speaker A

15 000 jeńców sowieckich, 10 15 000 więźniów z innych krajów. 4 lutego 1945 roku rozpoczęła się konferencja w Jaucie, podczas której Wielka Trójka zdecydowała o podziale Niemiec na cztery strefy okupacyjne i ustaliła wschodnią granicę Polski na linii Kzona. Oznaczało

Speaker A

to utratę niemal połowy przedwojennego terytorium Polski na rzecz Sowietów. W zamian przewidziano terytorialną rekompensatę na zachodzie.

Speaker A

W następstwie postanowień konferencji ZSRR znacząco poszerzył swoją strefę wpływów w Europie środkowej. 13 lutego 1945 roku doszło do bombardowania drezna przez aliantów. Naloty niemal całkowicie zniszczyły miasto i doprowadziły do śmierci tysięcy cywilów.

Speaker A

16 kwietnia 1945 roku rozpoczęła się decydująca bitwa o Berlin. Firer rozkazał swoim wojskom walkę do ostatniego żołnierza. Kilka dni później żołnierze Armii Czerwonej wreszcie przedarli się przez niemieckie linie obrony. Łącznie liczebność sił Armii Czerwonej rzuconych na niemiecką stolicę wynosiła około półtora miliona

Speaker A

ludzi. 30 kwietnia oddziały sowieckiej 150 dywizji zajęły pozycję wokół gmachu parlamentu Rzeszy Richstagu. Tego samego dnia Adolf Hitler popełnił samobójstwo w swoim bunkrze.

Speaker A

5 maja 1945 roku wybuchło powstanie w Pradze trwające 5 dni. Na pomoc powstańcom przyszła Armia Czerwona, która pomogła Czechom ocalić i wyzwolić ich zabytkową stolicę.

Speaker A

7 maja 1945 roku nad ranem Niemcy we francuskim Rem podpisały bezwarunkową kapitulację na wszystkich frontach. Do Francji nie zdołał jednak dotrzeć żaden z głównych dowódców armii radzieckiej. Więc Józef Stalin stanowczo zażądał powtórnego podpisania aktu kapitulacji.

Speaker A

Alianci wyrazili zgodę. Niemiecka delegacja z feltmarszałkiem Wilhelmem Kaitlem na czele została przewieziona do Berlina, aby tam 8 maja ponownie podpisać akt kapitulacji. Tym razem przy udziale marszałka Georgija Żukowa. Stało się to o godzinie 22:30 czasu środkowo-europejskiego w Carls Horst na przedmieściu Berlina.

Speaker A

Działania wojenne przerwano tego samego dnia, tuż po 23. W Europie zakończyła się najtragiczniejsza wojna w dziejach, która pochłonęła dziesiątki milionów ludzkich istnień na całym świecie.

Speaker A

Równocześnie trwała konferencja w San Francisco, gdzie powołano Organizacje Narodów Zjednoczonych. Od samego początku grupa państw założycielskich stawiała sobie za najważniejszy cel utrzymanie pokoju na świecie i zwrócenie szczególnej uwagi na respektowanie praw człowieka.

Speaker A

17 lipca 1945 roku rozpoczęła się konferencja Wielkiej Trójki w Pocztanie. Zwycięzcy wojny ustalili wówczas zasady, według których alianci mieli rządzić Niemcami. Wytyczyli także nowe granice powojennych Niemiec i Polski oraz zdecydowali o przesiedleniu ludności niemieckiej z terenu Polski, Czechosłowacji, Węgier i Jugosławii. Na

Speaker A

zakończenie konferencji wystosowano ultimatum do Japonii, wzywając ją do bezwarunkowej kapitulacji. 6 sierpnia 1945 roku Stany Zjednoczone przeprowadziły pierwszy w historii atak nuklearny na Hiroszimę w Japonii. Celem nalotu było zmuszenie Japończyków do kapitulacji.

Speaker A

Atak spowodował zagładę miasta i natychmiastową śmierć około 90 000 ludzi. 9 sierpnia 1945 roku doszło do drugiego i ostatniego amerykańskiego ataku nuklearnego na japońskie Nagasaki.

Speaker A

Wybuch zniszczył dużą część miasta, a około 74000 osób zginęło na miejscu lub zmarło przed końcem roku w wyniku obrażeń bądź choroby popromiennej.

Speaker A

W tym samym czasie miał miejsce radziecki atak na Mandukuo, japońskie państwo marionetkowe w Mandżurii oraz północną Koreę. Wobec nieuniknionego upadku rząd Japonii podpisał 2 września 1945 roku akt bezwarunkowej kapitulacji, co zakończyło całą II wojnę światową.

Speaker A

[Muzyka] 20 listopada 1945 roku rozpoczął się proces głównych zbrodniarzy wojennych przed międzynarodowym Trybunałem wojskowym w Noryberce. Na ławie oskarżonych zasiadło 21 czołowych dygnitarzy nazistowskich Niemiec. Wśród nich Herman Gering i Joachim von Ribentrop. Dodatkowo jedna osoba była sądzona zaocznie. Akt

Speaker A

oskarżenia dotyczył uczestnictwa w spisku w celu popełnienia zbrodni międzynarodowej, zbrodni przeciwpokojowi, zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości na nieznaną dotąd skalę. Po ponad 10 miesiącach procesu trybunał skazał 12 osób na śmierć, jedną zaocznie, trzy na dożywocie. a cztery na

Speaker A

długoletnie więzienie. Trzech dygnitarzy uniewinniono. Orzecznictwo procesu w Noryberdze stało się istotnym wkładem w prawo międzynarodowe i ważnym punktem odniesienia dla przyszłych procesów dotyczących zbrodni ludobójstwa.

Speaker A

Choć proces norybynbelski był historycznym precedensem, nie przyniósł powszechnego rozliczenia zbrodni nazistowskich. Wielu sprawców uniknęło odpowiedzialności.

Speaker A

I w spokoju dożyło starości, a niejeden zrobił karierę w powojennych Niemczech. II wojna światowa w radykalny sposób zmieniła świat. Przyniosła miliony ofiar, zmiany granic, migracje całych narodów i polityczne konsekwencje odczuwane przez nas do dzisiaj.

Speaker A

Wskutek wojny ZSRR i USA stały się globalnymi mocarstwami, które zdominowały politykę międzynarodową w drugiej połowie XX wieku. Doprowadziło to do podziału świata na dwa bloki polityczno-wojskowe, pozostające w konflikcie przez kolejne kilkadziesiąt lat.

Speaker A

[Muzyka]

Topics:II wojna światowaBlitzkriegokupacja Polskipakt Ribbentrop-Mołotowbitwa o AnglięStalingradpowstanie warszawskieGeneralne GubernatorstwoHolokaustwojna na Pacyfiku

Get More with the SozAI App

Transcribe recordings, audio files, and YouTube videos — with AI summaries and speaker detection. 30 minutes free.

App Store Google Play

Or transcribe another YouTube video here →

Free tools: TXT to SRT · SRT Validator · Merge SRT · Subtitle to Text · All tools