Czy w Polsce zabraknie prądu? Ekspert ujawnia kulisy en… — Transcript

Mamy elektrownie węglowe, które głównie wybudował nam Edward Gierek w czasie swojej całej dekady lat 70. Zdołał zainstalować ponad 10 GW w blokach węglowych. Tak, budowano wtedy takie bloki o mocy 200 MW. To był wtedy powszechny standard. Tych bloków, tak zwanych dwusetek, wybudowano w Polsce ponad 50. Po dzień dzisiejszy pracuje ich jeszcze około 40 i one wszystkie w najbliższym czasie mają zostać zlikwidowane, bo tego żąda od nas Unia Europejska. Nie spełniają one już tam jakichś norm środowiskowych.

Otrzymały tak zwaną derogację do końca 2028 roku. Kazano nam odejść od węgla, a nie powiedziano, czym mamy ten węgiel zastąpić. Chyba niektórym się wydaje, że to tak jest, że albo słońce świeci, albo wiatr wieje. Widzimy, że to już nie jest prawdą. Gdybyśmy nie mieli tych elektrowni węglowych, to w naszym systemie brakowałoby co najmniej 17 GW mocy elektrycznej.

Tego nie jesteśmy w stanie pokryć importem z państw ościennych, bo to niektórym też się tak wydaje. Blackout zawsze, zawsze jest możliwy i uważam, że nie jesteśmy w stanie wszystkiego przewidzieć.

Partnerem kanału jest firma Helicon, firma Pitbull, platforma edukacyjna edudrwal.pl. Podcast dostępny jest na YouTube, Spotify i Apple Podcast. Ten podcast istnieje dzięki waszej uwadze i waszemu wsparciu. Dziękujemy wszystkim wspierającym z YouTube, serwisu Patronite oraz Byffe 2. Zapraszam na rozmowę.

Zasmakuj dobrej rozmowy z cateringiem Maczwi. Zamów zestaw gotowych posiłków z dostawą do domu. Teraz 30% taniej z kodem drwal30. Witamy w podcaście Na Pieńku z Drwalem. Moim dzisiejszym gościem jest doktor inżynier Mirosław Gajer z Krakowskiej Akademii Górniczo-Hutniczej.

Dzień dobry państwu. Dzień dobry. Zanim przejdziemy do rozmowy, to tutaj krótka wzmianka, że naszym partnerem dzisiejszego odcinka jest firma Majestic, z której to sobie pijemy ciepłą herbatkę. Także dziękujemy bardzo za wsparcie.

Wracając do naszego gościa, tytułem takiego wstępu krótka historia. Jak pan się znalazł na uczelni? Skąd takie zainteresowania? Skąd tak odnośnie elektryczności?

Elektryczności? No, można powiedzieć, że od małego, od dziecka, ponieważ mój ojciec był inżynierem elektrykiem, który właśnie działał w dziedzinie elektroenergetyki, pracował w krakowskim biurze projektów górniczych przy ulicy Lubicz 25. No i ta tematyka elektryczna była w domu od najmłodszych lat.

Też mnie to interesowało. Ojciec poświęcał mi dużo czasu, opowiadał o tym, czym się w pracy zajmował. Już wiedziałem, że chcę iść do liceum ogólnokształcącego, do klasy o profilu matematyczno-fizycznym. Zresztą w szkole podstawowej już brałem udział w olimpiadzie z fizyki i na tam 10 miejsce na całe województwo krakowskie udało mi się wtedy zająć. To było już pewnym sukcesem.

Później po liceum ogólnokształcącym kończyłem ósme liceum i miałem Stanisława Świtańskiego w Krakowie. Wybrałem studia na Akademii Górniczo-Hutniczej na kierunku Elektronika. Tak. Przez pewien czas też jako drugi kierunek elektrotechnikę studiowałem.

Później przeniosłem się już po uzyskaniu magisterium z elektroniki na studia doktoranckie, po których uzyskałem zatrudnienie na stanowisku adiunkta właśnie w katedrze Automatyki Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Obecnie tam po pewnych podziałach ta katedra automatyki podzieliła się na w sumie trzy różne inne katedry i obecnie jestem w katedrze informatyki stosowanej, tak na wydziale elektrycznym Akademii Górniczo-Hutniczej imienia Stanisława Staszica w Krakowie.

To zanim przejdziemy dalej, to jak pan ocenia poziom polskiej edukacji w stosunku do tego, na przykład, co było 20 lat temu?

20 lat temu? Mam dobre takie porównanie, bo sam mam dzieci, które właśnie uczęszczają do szkoły podstawowej. Jak porównuję to, czego mój syn, który jest teraz w ósmej klasie, uczy się z matematyki, z fizyki, a czego ja z tej fizyki się uczyłem, to właściwie właśnie przygotowując się do tej olimpiady fizycznej. Teraz w ogóle takich olimpiad fizycznych nie ma w szkole podstawowej, bo ten zakres jest tak prymitywny, że nie byłoby to w zasadzie z czego robić jakieś tam konkursy. Zamiast tego są, no to jest po prostu przepaść.

Podstawa programowa jest coraz bardziej obcinana. Najgorsze jest to, że pomiędzy tymi przedmiotami nie ma żadnej synchronizacji. Na przykład na fizyce uczą się, że prędkość jest wektorem, tylko jest problem, co to jest wektor, bo na matematyce jeszcze w ogóle o wektorach niczego nie było, a tu może trzeba te wektory dodawać do siebie czy wykonywać na nich jakieś operacje.

Podobnie jest, że na przykład chemia też nie nadąża za fizyką, a za chemią z kolei nie nadąża biologia. Pamiętam, że w piątej klasie w podręczniku na jednej z pierwszych lekcji biologii uczą się, z jakich pierwiastków chemicznych są zbudowane organizmy żywe. Tylko że chemia dopiero w siódmej klasie będzie. Skąd to dziecko ma wiedzieć, co to w ogóle jest ten pierwiastek chemiczny?

No więc studenci, ja nie narzekam specjalnie. U nas na wydziale elektrycznym poziom jest utrzymywany. Trafiają do nas najlepsi. Są bardzo wysokie progi przyjęć, czyli 1000 punktów można maksymalnie z matury uzyskać. Żeby się dostać u nas na takie kierunki jak informatyka i systemy inteligentne czy też automatyka i robotyka, progi to nie wiem, 960-980 punktów, czyli praktycznie maturę trzeba mieć zdana na maksa.

A jak jest z ilością studentów? Bo to też jest ciekawe, skoro jest tak słabo w tej szkole podstawowej z matematyką, fizyką i jeszcze to nie jest kompatybilne, zsynchronizowane z sobą, to skąd ci nowi studenci się po prostu biorą na AGH?

Nie wiem. Te braki z podstawówki widocznie w szkole średniej muszą nadrobić. Podejrzewam, że są jacyś pasjonaci, którzy po prostu sami dążą do zdobywania tej wiedzy we własnym zakresie.

Liczba studentów zmniejszyła się? Raczej chyba to jest mniej więcej stabilne u nas na wydziale. Mi się wydaje, że koło setki osób przyjmuje się na poszczególny kierunek.

To dlaczego nie mamy jakichś ciekawych projektów, rozwiązań, innowacji, fabryk później? Widocznie skoro jest materiał...

Tak, tak. Ja tutaj bym nie narzekał, bo mamy rzeczywiście zdolną młodzież i widzę, że jest sporo ambitnych młodych ludzi. Tylko trzeba wykorzystać ich potencjał.

Nie jest prosto otwierać działalność. Czasami emigrują za granicę. Myślę, że nie czasami. Chyba że już jak są na czwartym roku. Nieraz słyszałem, że w Warszawie studenci na czwartym roku są podkupywani przez korporacje.

Oni już wiedzą, gdzie skończą po tej uczelni wojskowej, łącznie z tym, że będą mieli środki na to, żeby się wykupić, bo warszawski VAT, przynajmniej to jest informacja sprzed dwóch-trzech lat, żeby się wykupić po uczelni, bo to jest tak zorganizowane, że trzeba to odsłużyć.

Można to przeskoczyć wykupując się i to jest jakieś tam około 200 000 zł niecałe.

W zasadzie taka korporacja, jak dopadnie takiego perspektywicznego młodego człowieka, to go po prostu wykupi.

To nie jest problem dla niej. Albo on sam się wykupi, bo dzisiaj wszyscy wiemy, że jak ktoś jest ogarnięty, to nie będzie miał problemów z dobrą pracą.

Nie wiem, od czego zacząć z tą elektrycznością, bo jest tyle ważnych rzeczy. Może ja zrobię takie krótkie sprowadzenie do tego, co to jest ten system elektroenergetyczny.

Bo od tego trzeba zacząć, bo bez zrozumienia kluczowych spraw, czym jest system elektroenergetyczny, jak to działa, jakie zjawiska fizyczne tam zachodzą...

Tak,, tak., Znaczy, ja, tutaj, bym, nie narzekał, bo mamy rzeczywiście zdolną młodzież i widzę, że ci młodzi ludzie jest jest sporo ambitnych, tak? No tylko wykorzystać ten ten ich potencjał prawda? No.

No, właśnie, nie, jest, prosto, otwierać działalność. No, albo, czasami, emigrują, za, granicę. Myślę, że nie czasami. Chyba, że już jak już są na czwartym roku, nieraz słyszałem, że y nacie w Warszawie studenci, już, na, czwartym, roku, są podkupywani przez korporacje.

No i oni już wiedzą gdzie skończą po tej uczelni wojskowej, łącznie z tym, że będą mieli środki na to, żeby się wykupić, bo warszawski VAT, przynajmniej to jest informacja sprzed tam dwóch trzech lat żeby, się, wykupić, po, uczelni,, bo, to, jakoś

jest to tak zorganizowane, że trzeba to odsłużyć. No ale można to można to przeskoczyć wykupując się i to jest jakieś tam około 200 000 niecałe.

Więc, w, zasadzie, taka, korporacja, jak dopadnie takiego perspektywicznego młodego człowieka to to, go, wykupi, po, prostu.

To, nie, jest, problem, dla, niej., Albo, on sam się wykupi, bo dzisiaj wszyscy wiemy, że jak ktoś jest ogarnięty, to to nie będzie miał problemów z dobrą pracą.

Nie wiem od czego zacząć z tą elektrycznością, bo jest tyle ważnych rzeczy. Może, ja, takie, krótkie, jakieś sprowadzenie bym w ogóle do tego zrobił co to jest ten system elektroenergetyczny. No bo od tego trzeba zacząć, bo bez zrozumienia

kluczowych spraw, czym jest system elektroenergetyczny, jak to działa jakie zjawiska fizyczne tam zachodzą i w związku z tym jakim podlega on ograniczeniom, to dalsza dyskusja po prostu nie ma sensu. Nie ma sensu mówić o jakichś źródłach energii, fotowoltaice

czy elektrowniach wiatrowych w ogóle w oderwaniu od krajowego systemu elektroenergetycznego. A to z tego powodu, że to właśnie ten krajowy system elektroenergetyczny decyduje o tym, czy tę energię z tej fotowoltaiki, czy od tych wiatraków w ogóle będziemy w stanie

odebrać. No i o tym się często zapomina. Tak, się jakimiś wartościami mocy zainstalowanej, jakimiś średnimi wartościami wytworzonej energii. Natomiast taki system elektromagnetyczny musi być zbilansowany, tak w każdej chwili czasu.

To może ja bym jakiś slajd poprosił tutaj tam pierwszy, tam gdzie mamy taką mapkę. Yyy, no właśnie, może zacznijmy od tego, że no krajowy system elektryczny jest to jeden z najbardziej złożonych i najbardziej terytorialnie rozległych systemów technicznych. Tak

on obejmuje terytorium całego kraju. Poprosiłbym kolejny slajd. Yyy, taki system elektryczny to składa się z trzech takich zasadniczych komponentów.

To są różnego typu źródła wytwarzające energię elektryczną, następnie sieci przesyłowe pracujące pod różnymi napięciami, które tę energię przesyłają.

No i wreszcie urządzenia odbiorcze. Tak tych odbiorców energii to są miliony. No poza tym ten system elektroenergetyczny posiada też połączenia z analogicznymi systemami w sąsiednich państwach. Proszę kolejny slajd. No i to co jest najważniejsze, taki system elektroenergetyczny zawsze musi

znajdować się w stanie równowagi mocy. To znaczy moc generowana przez źródła musi być równa mocy zapotrzebowanej. No to wynika po prostu z bardzo prostej zasady zachowania energii, tak? Energia nie powstaje nam z niczego, no i też energia nie może zniknąć bez śladu. No

więc jeżeli zapotrzebowanie jest powiedzmy 20 GW mocy, no to te 20 GW trzeba generować, tak? Ani mniej, ani więcej. No tyle, że w praktyce ta równowaga, prawda, ten system elektryczny możemy sobie wyobrazić w postaci takiej podpartej na środku

belki. Właśnie tam dwie siły działają na jej końce. Z jednej strony moc generowana, z drugiej moc zapotrzebowana. To trzeba utrzymać w równowadze. Więc w praktyce jest to taki stan równowagi chwiejnej, no bo to zapotrzebowanie zmienia się nieustannie.

Tak, jeżeli włączamy jakiekolwiek urządzenie elektryczne, prawda, no to powiększamy to zapotrzebowanie mocy i za tymi zmianami musi nadążać generacja.

Prosiłbym kolejny kolejny slajd. Yyy, no właśnie tak wygląda praca systemu elektromagnetycznego. Akurat nie polskiego, tylko sąsiedniego, czeskiego.

No bo oni prezentują na swojej stronie internetowej tego typu dane. No i widać że ten system cały czas balansuje wokół tego stanu równowagi, czyli tej mocy generowanej jest albo troszkę za dużo albo troszkę za mało. Tak, ale zadaniem

operatora tego systemu jest utrzymać tę odchyłkę systemową w takich sztywnych ryzach. Tak, tutaj co do wartości bezwzględnej, nie przekracza ona 280 MW.

Co zapewnia bezpieczną pracę tego systemu czeskiego. Tak, prosiłbym kolejny slajd. Tutaj mamy pokazane na tym wykresie, jak zmienia się zapotrzebowanie mocy w krajowym systemie elektroenergetycznym. Ono zmienia się w takim charakterystycznym cyklu dobowym.

Tak, najpierw mamy tam tak zwaną nocną dolinę obciążenia, wtedy zapotrzebowanie mocy no jest relatywnie najmniejsze. No później w godzinach porannych ono bardzo szybko zzrasta. pojawia się tam tak zwany gradient mocy, czyli tempo wzrostu tego zapotrzebowania na moc. No później

się to jakoś stabilizuje. No i znowu przychodzi tak zwany szczyt wieczorny. No to wtedy są bite rekordy zapotrzebowania na moc. No i po tym szczycie wieczornym znowu to zapotrzebowanie spada. Tam gdzieś około godziny 20 23:00 24:00.

No i znowu mamy kolejny dzień. No na ten cykl dobowy nakłada się większy cykl tygodniowy, prawda? Bo soboty, niedzielę to zapotrzebowanie jest troszkę mniejsze. No i taki największy cykl to jest roczny, tak? No tutaj jest sezonowość zużycia, czyli w okresie

jesienno-zimowym to zużycie jest relatywnie największe. Yyy we wiosennoim jest y zdecydowanie mniejsze. Poprosiłbym kolejny slajd. No i teraz wyobraźmy sobie że nastąpiło odchylenie od tego stanu równowagi, to znaczy suma mocy generowanych jest mniejsza od mocy zapotrzebowanej. No więc operator

systemu coś z tym musi zrobić, bo co on widzi, że częstotliwość zaczyna spadać te generatory zaczynają się kręcić coraz to wolniej. No więc mamy częstotliwość mniejszą niż 50 Hz. y spadają też napięcia w sieciach przesuwowych oraz pojawiają się większe przepływy na

połączeniach transgranicznych. Ten system próbuje zasysać tę energię elektryczną systemów sąsiednich. No więc operator coś z tym musi zrobić. No i może zrobić dwie rzeczy. Tak, zwiększyć generację mocy. No może szybko uruchomić jakieś elektrownie wodne, elektrownie szczytowo-pompowe, nakazać podniesienie mocy bloków

cieplnych. No ale jeżeli tego już nie może zrobić, nie ma już żadnych wolnych rezerw, no to jedyną rzeczą, którą może zrobić to ograniczyć pobór mocy przez odbiorców. No i w pierwszym rzędzie uruchamia tak zwany mechanizm DSR, tak zwany demand Site Response. No jest to

taki program, do którego duże zakłady produkcyjne, duzi odbiorcy energii elektrycznej przystępują na zasadach dobrowolnych. No oczywiście nie za darmo trzeba im za to płacić. No i wtedy na żądanie operatora oni dobrowolnie redukują zapotrzebowanie mocy. No jeżeli to nie pomaga, ogłaszane są tak zwane

stopnie zasilania. Tych stopni jest 20. Z raczej pierwsze 10 to są takie stopnie wewnętrzne. One są widziane tylko dla przez energetyków. Natomiast od stopnia 11, no są one już publicznie ogłaszane i duzi odbiorcy energii elektrycznej, tacy o mocy przyłączeniowej powyżej 300 kW

muszą się do tych stopni zasilania dostosowywać, czyli proporcjonalnie do danego stopnia zasilania muszą zmniejszać swój pobór mocy. No oczywiście wiąże się to zawsze z jakimś ograniczeniem produkcji, zatrzymaniem procesów produkcyjnych. No i wreszcie dochodzimy do 20 stopnia zasilania i

wtedy operator ma prawo wyłączyć już dosłownie każdego bez żadnego ostrzeżenia. No ja to doskonale pamiętam ze swojego dzieciństwa. Chodziłem wtedy może do trzeciej, czwartej klasy podstawówki. To był przełom lat 70 i 80.

No i wtedy w epoceka tak silnie rozwijał się przemysł. Zbudowano również liczne elektrownie, ale te elektrownie nie nadążały za wzrostem zapotrzebowania mocy. No i właśnie pod koniec lat 70 pojawił się wyraźny niedobór mocy i w okresie właśnie jesiennozimowym

pamiętam, że były te powszechne wyłączenia. Patrzyliśmy tylko czy nas wyłączą, czy to sąsiednie osiedle zasilane, no powiedzmy tam z innego punktu.

No pamiętam jak jako dziecko odrabiałem wtedy zadania domowe przy świeczkach. Później ojciec gdzieś tam u dziadków na strychu wyszukał jakąś jeszcze przedwojenną lampę naftową. Mam ją po dziś dzień zabytkowo. No to już był pewien pewien luksus.

Poprosiłbym o kolejny slajd. No i teraz inna bardzo ważna sprawa. No też się też się o tym nie mówi. No mało kto to rozumie. No zresztą no skąd to ludzie mają rozumieć.

No większość ludzi, prawda, nie kończyła jakiś studiów technicznych, a w szczególności wydziału elektrycznego Politechniki. No zresztą można być nawet profesorem fizyki i nie mieć o tym w zasadzie zielonego pojęcia. No znam takie powiedzmy przypadki.

Żaden system elektroenergetyczny nie może pracować bez tak zwanej inercji mechanicznej inercji czyli bezładności. I tej inercji mechanicznej tutaj mogą nam dostarczać jedynie turbogeneratory. Tutaj widzimy taki potężny turbogenerator, turbinę wraz z generatorem. I proszę sobie wyobrazić że w normalnych warunkach to wiruje z

częstotliwością sieci elektrycznej, tak? Czyli 50 razy na sekundę. No bo mamy u nas 50 Hz. No to właśnie dlatego jest to 50 Hz, że ta ten generator obraca się 50 razy na sekundę. No to proszę sobie wyobrazić taki wagon wyładowany węglem

tak waży on 60 ton, obraca się 50 razy na sekundę wokół własnej osi. Proszę sobie wyobrazić jak to jest potężna energia kinetyczna tego ruchu obrotowego. Tak, no tego nie idzie w momencie w momencie zatrzymać, tak? No więc ta bezwładność, ta inercja właśnie

stabilizuje cały ten system elektroenergetyczny, tak? stabilizuje częstotliwość jego pracy. Jeżeli dojdzie do jakiegoś zwarcia, tak na przykład na takiej linii przesyłowej pracującej pod napięciem 110 kV, no moc takiego zwarcia, no to może być nawet sięgać 5000 MWV amper

no to ten system jest w stanie się przed tym obronić, ponieważ wtedy te turbogeneratory wydają zaakumulowaną w nich energię elektryczną, energię mechaniczną, która zamieniana jest na energię elektryczną, prawda? I podtrzymuje podtrzymuje to to zwarcie tak? Wydaje ten tę wielką moc. Gdyby

tej inercji mechanicznej nie było, no to taki system elektryczny przy pierwszym zakłóceniu rozleciałby się dosłownie jak do domek z kart. Tak, poszczególne źródła wypadłyby z pracy z pracy synchronicznej. wszystko by się nam to rozleciało. No i w przypadku naszego

systemu elektrogetycznego no ta minimum to jest jakieś 89 GW musi pracować w tych właśnie turbogeneratorach, w tych turbinach parowych, a to są tylko elektrownie węglowe, elektrownie gazowe i ewentualnie elektrownie atomowe. One dostarczają tej inercji elektrycznej.

Więc w systemie elektretycznej nie może pracować na przykład sama tylko fotowoltaika, no bo ona inercji nie ma żadnej. Tak, te instalacje są podłączone przez tak zwane falowniki. Są to półprzewodnikowe układy tyrysterowe, no które w razie jakiegoś zwarcia wyłączą

się po prostu w ułamku sekundy, tak? No i cały system, cały system by wtedy no po prostu się rozsypał. No coś takiego miało miejsce 28 kwietnia bieżącego roku w Hiszpanii. No tam właśnie niebezpiecznie obniżyli inercję mechaniczną tego systemu hiszpańskiego.

Zbyt dużo mocy było właśnie w źródłach fotowoltaicznych 17 GW, a w tych turbinach parowych tam elektrownie atomowe elektrownie gazowe, prasowe, jedynie 6 GW. No i gdy doszło do zakłócenia, no ten system nie był w stanie sam się obronić. No te zakłócenia przenosiły się

na kolejny system francuski. No więc oni mają prawo wtedy się natychmiastowo odciąć, no co też zrobili. No i po prostu ten system hiszpański się rozsypał jak domek z kart. Czyli mieliśmy pierwszy blackout namacalny odczuwalny, powiedzmy,, no, takie, blackouty, w, historii

się już zdarzały. No czasem jest to jakiś taki nieszczęśliwy zbieg okoliczności. No ten system elektryczny no to jest system wielki, system złożony. Tu nie jesteśmy w stanie wszystkiego przewidzieć. No czasem może pójść coś nie tak, nie tak jak trzeba.

Tak, przeciążeniu ulegnie jakaś linia zostanie wyłączona. Przeciążone zostaną kolejne. No i to po prostu poleci. To tak jakbyśmy sobie wyobrazili, że mamy takie klocki domina ustawione w rządku.

Pchniemy pierwszy, polecą wszystkie następne. No takie blackouty to w 2003 roku bodajże całe Włochy były pozbawione dostaw energii elektrycznej. Dlaczego?

No oni mają deficyt energii i kupują dużo tej energii z sąsiedniej Francji. Tak, linie najwyższych napięć 400 kV prowadzą przez przez Alpy. Tam rozpętała się jakaś potężna burza, doszło do wyłączenia kilku linii, no i po prostu ten system włoski się rozsypał, tak już

przy takim deficycie energii. A, jakie,, jaka, jest, pana, wiedza, na, temat takich zdarzeń w Polsce na przykład?

Czy, jest, to, możliwe? Oczywiście., Blackout, zawsze,, zawsze, jest możliwy i uważam, nie jesteśmy w stanie wszystkiego, wszystkiego przewidzieć. No sąsiednie Czechy na przykład niedawno też były bliskie blackoutu, bo doszło do awarii właśnie jakiejś linii przesyłowej pracującej pod napięcie 400

KV, która wyprowadzała, którą była wyprowadzana moc z elektrowni na węgiel brunatny. Tak więc ta linia została została wyłączona. No powstało potężne zakłócenie. No ale ten system się obronił. No u nas takiego blackoutu nie było. Z tego co wiem to w latach 80

byliśmy blisko takiego blackoutu. Wtedy energii została północno-wschodnia Polska pozbawiona. Następny to taki słynny to był tak zwany blackout szczeciński chyba 2008 8 rok.

Potężna wichura. Znaczy najpierw doszło do oblodzenia linii pracującej pod napięciem 220 kV. y połamały się po prostu słupy. No i właściwie to zachodniopomorskie no było pozbawione dostaw energii elektrycznej. Yyy, no natomiast yyy bardzo blisko blackoutu byliśmy bodajże 17 maja, jeśli się nie

mylę, 2021 roku yyy gdy na stacji energetycznej Rogowiec, która wyprowadza moc elektrowni Bełchatów, yyy w wyniku błędu popełnionego przez operatora doszło do potężnego zwarcia, co spowodowało wyłączenie 10 bloków o mocy 360 MW każdy w elektrowni Bełchatów. No powstał gigantyczny deficyt, deficyt

mocy. Wtedy y uruchomiono wszystkie elektrownie wodne, elektrownie szczytowo-pompowe, no plus import energii elektrycznej od sąsiadów. No zdołali zdołaliśmy się obronić, ale ale było już blisko takiego takiego nieszczęścia. No generalnie im więcej tej inercji mechanicznej jest, no to tym bardziej jesteśmy bezpieczni, tym

system jest stabilny, tak? tym większy jest zapas tej energii kinetycznej właśnie wirujących tych turbogeneratorach i to daje operatorowi yyy kilka minut powiedzmy tego cennego czasu, gdzie może coś zrobić, tak? Może uruchomić te elektrownie wodne szczytowo szczytowo-pompowe, prawda, czy dokonać

zakupu energii od jakichś sąsiednich państw, żeby ten system stabilizować tak? żeby ta podparta belka się po prostu No, a, jak, wygląda, sprawa, infrastruktury, sieci, przesyłu i tak dalej? Czy to nie jest tak, że to wszystko jest trochę za

szybko i nie jest adekwatne do możliwości? No jeżeli chodzi no, z, tego, co, rozmawialiśmy, nawet, przez telefon, bo ja kiedyś czytałem, że Niemcy jeszcze nie mają jak gdyby tego wszystkiego poukładanego, tak, jak, trzeba, i, też, się, z tym borykają, a u nas w ogóle jesteśmy

dużo, za, nimi. No, jeżeli, chodzi, generalnie, o, te, sieci elektroenergetyczne, no to się próbuje na nie wszystko zrzucać. to na przykład nie można tych nadmiaru mocy z fotowoltaiki odebrać, no to w takiej powszechnej opinii, bo sieci, że tak

powiem w cudzysłowie nie wyrabiają. Można się się spotkać. Sieci to jest sprawa drugorzędna. Tutaj przede wszystkim te ograniczenia bilansowe, tak że tej mocy nie można wprowadzić więcej niż wynosi zapotrzebowanie. Powiedzmy odbiorczeją 20 GW, no to nie możemy wprowadzić 40

GW, no bo by ten system dosłownie eksplodował od środka. Tak. No wszystkie napięcia w sieciach by podskoczyły, no popalilibyśmy po prostu wszystko. Znaczy wcześniej no to automatyka zabezpieczeń by po prostu zadziałała i by to nam wszystko powyłączała. Ale może przejdźmy

do tego, co co tutaj widać na tej na tej mapce. To jest sytuacja, która miała miejsce w dniu 12 listopada 2024 roku. No dokładnie godzina 1613.

To, są, dane, w ogóle, zaczerpnięte, z oficjalnej strony Polskiej sieci elektroenergetycznych SA, czyli operatora naszego systemu elektroenergetycznego. No i oni w czasie rzeczywistym tak na bieżąco prezentują informacje dotyczące aktualnego stanu pracy krajowego systemu elektroenergetycznego. No i tutaj możemy

wyczytać, że zapotrzebowanie wynosiło ponad 23 GW. I co, czym to zapotrzebowanie było pokrywane? No proszę zobaczyć. Ponad 21 GW było pokrywane przez elektrownie cieplne. Tak to jest prawie 90% zapotrzebowania było pokrywane przez głównie elektrownie węglowe. No mamy troszkę elektrowni gazowych, niewiele

niecałe 5 5 GW. No więc sądzę, że tutaj no co najmniej jakieś 17 GW to były elektrownie węglowe. No te brakujące 10% importowaliśmy. Widzimy tutaj import prawie 1600 MW. No głównie import z Niemiec, ze Szwecji.

I co tutaj jeszcze widzimy? Źródła odnawialne. Tak, mamy fotowoltaika 0 Wów. No dlaczego tu jest 0 watów? No powinno być oczywiste nawet dla dziecka ze szkoły podstawowej przy obecnym poziomie nauczania. No w listopadzie po godzinie 16:00 jest już niestety

niestety ciemno. Tutaj co więcej te instalacje fotowoltaiczne, jak jest ciemno, to one same pobierają pewną energię z sieci. Tak. No one cały czas te falowniki są zsynchronizowane z siecią. Znajduje się to wszystko w stanie czuwania, no więc pobiera pewną

energię na potrzeby własne. No więc tak naprawdę tutaj jakaś wartość ujemna się powinna pojawić. No ale to nic. No bo według naszego ministerstwa klimatu to jest zawsze tak, że albo świeci słońce albo wieje wiatr. No to obalmy to to

twierdzenie, bo proszę zobaczyć tutaj mamy źródła wiatrowe i widzimy tam jedynie 27 MW. 27 MW, a moc zainstalowana w tych wiatrakach wynosi ponad 10000 MW. Czyli proszę zobaczyć te wiatraki generowały niecałe trzy promile mocy w nich zainstalowanej. No

dlaczego? No często jesienią, zimą rozbudowują się takie układy wyżowe. Nasuwa się wyż rosyjski i następuje tak zwana flauta. To nawet w języku niemieckim jest taki specjalny rzeczownik dunkel flaute, ciemna ciemna flauta. No wiatr wtedy potrafi nie wiać nawet przez parę dni. A żeby taki

wiatrak w ogóle ruszył, to prędkość wiatru musi przekroczyć pewną wartość minimalną. To jest około 4 m/ sekundę tak żeby dopiero zaczął się kręcić. No i teraz co najważniejsze, no o tym też się też się nie mówi, że moc takiej siłowni

wiatrowej zależy aż od sześcianu, od trzeciej potęgi prędkości wiatru. To jest bardzo silna zależność, dlatego że energia kinetyczna tych gnanych wiatrem tych mas powietrza właśnie zależy od sześcianu prędkości wiatru. Co to oznacza w praktyce? No jeżeli to jest

zależność sześcienna, to dwukrotne zmniejszenie prędkości wiatru spowoduje aż ośmiokrotny spadek mocy wiatraka. Czyli załóżmy, że wiatr wieje 10 m/sundę, no to jest niecałe 40 km/h. No taki przeciętny wiatr. No i załóżmy, że ten wiatrak generuje 800 kW mocy. Tak

więc jeżeli ta prędkość spadnie o połowę do 5 m/sundę no to ten wiatrak będzie generował 8 razy mniej, czyli już nie 800 kW tylko 100 kW. No więc jest to bardzo niestabilne źródło energii. No i to nie wystarczy

że że wiatr wieje, tylko on musi jeszcze wiać z dostatecznie dużą prędkością, no żeby ten wiatrak mógł rozwinąć swoją moc. I skutek tego jest taki, że przez większość roku, powiedzmy przez 300 dni w roku, te wiatraki to ledwie się kręcą.

No więc tam widzimy zwykle poniżej 1000 1000 MW, że one generują. Tak, pracują gdzieś na poziomie około 10%. mocy w nich zainstalowanych. Tak, 10% swojego potencjału wykorzystują i jedynie przez kilkadziesiąt dni w roku, powiedzmy 40 50, 60 dni w roku, jak przechodzą jakieś

silniejsze fronty atmosferyczne, tak zrywają się silniejsze wiatry, no to wtedy tej energii mamy sporo, tak? Tam możemy zobaczyć 6 7 czy nawet 8000 MW tak? rozwijają one no już swoją prawie pełnomoc, ale to jest jedynie kilkadziesiąt dni w roku. Przez resztę z

tych wiatraków, no to tej energii jest niewiele. No i w sumie wykorzystanie tej mocy w nich zainstalowanych to jest na poziomie jakiś 20 25%, tak? Ale tu wszystko mówimy o wartościach średniorocznych. Natomiast energia elektryczna jest potrzebna tu i teraz

prawda? No i tu mamy taką sytuację, że większość tych wiatraków się w ogóle nie kręciła, tak? Nieliczne się tam ledwie kręciły, no to dawało 27 MW. No czyli w zasadzie można powiedzieć, że tu jest zero. Tak, z tych źródeł odnawialnych, z

fotowoltaiki, z wiatraków mamy mamy zero. 90% pokrywają elektrownie ciepne. 10% importujemy od sąsiadów. No i na razie jesteśmy jeszcze w miarę w miarę bezpieczni, no bo mamy elektrownie węglowe, no które głównie wybudował nam Edward Gierek w czasie swojej całej

dekady lat 70 zdołał zainstalować ponad 10 GW y w blokach węglowych. Tak budowano wtedy takie bloki o mocy 200 MW. No to był wtedy powszechny standard.

No to jeszcze zaczął Władysław Gomułka budować. Pierwszy taki blok 200 MW powstał w 62 roku bodajże w elektrowni w elektrowni Turów. No w sumie tych bloków tak zwanych dwusetek wybudowano w Polsce ponad 50. Po dzień dzisiejszy pracuje ich jeszcze około 40

i one wszystkie w najbliższym czasie mają zostać zlikwidowane, no bo tego żąda od nas Unia Europejska. nie spełniają one już tam jakiś norm środowiskowych. Otrzymały tak zwaną derogację do końca 2028 roku. No gdzie takie bloki się znajdują?

To jest elektrownia Dolna Odra, to jest elektrownia Rybnik, elektrownia Jaworzno Połaniec Kozienice Pątpnów Ostrołęka.

A, to, są, już, decyzje,, to, już, jest postanowione? Tak., To, to nie,, a, nie, było, żadnej, jakiejś, takiej próby modernizacji do aktualnych jak gdyby zapotrze potrzeb.

Znaczy, te, on, one, były, modernizowane, tam w niektórych przypadkach podniesiono ich most do 225 czy nawet 240 MW. No ale są już takie bloki, które pracują ponad pół pół wieku. Bo one już naprawdę powinny zostać dawno dawno wyłączone. To

jest zresztą istny cud techniki, że one jeszcze pracują pracują znacznie dłużej niż pierwotnie niż pierwotnie.

To, co,, dlaczego, nie, budujemy, kolejnych? Otóż, gdzieś, po, 2010, roku, sprawy, zaczęły iść we właściwym kierunku, bo w 2011 roku oddano do użytku pierwszy tak zwany blok nadkrytyczny w elektrowni Bełchatów. Co to znaczy blok nadkrytyczny? Czy na parametry

nadkrytyczne pary? Y, to są takie parametry jak ciśnienie pary, które sięga 300 atmosfer i temperatura pary która sięga 600 stopni Celjusza.

Więc obecnie są dostępne technologie materiałowe, które pozwalają budować kotły, rurociągi, turbiny właśnie na te parametry nadkrytyczne. No dawniej to ciśnienie pary, temperatura była znacznie mniejsza. Nie było takich materiałów, które by taką temperaturę ciśnienie były w stanie wytrzymać.

Zwiększenie ciśnienia i temperatury pary powoduje zwiększenie sprawności przetwarzania energii chemicznej paliwa czyli tego węgla w energię elektryczną.

No i tak jak te bloki, które były budowane w epoce Edwarda Gierka powiedzmy, one miały sprawność netto czyli już po odliczeniu tak zwanych potrzeb własnych elektrowni na poziomie 30 tam może 32% no to obecnie w przypadku tych bloków

nadkrytycznych ta sprawność przekracza nawet sprawność netto przekracza 46%. To oznacza, że z tej samej ilości węgla w takim bloku nadkrytycznym jesteśmy w stanie otrzymać półtora razy więcej energii elektrycznej. niż miało to miejsce w przypadku właśnie tych starych bloków budowanych w okresie Gierka czy

jeszcze Gomółki. No i po roku 2010 te bloki nadkrytyczne zaczęły powstawać. Powstały dwa takie bloki. Każde o mocy 900 MW elektrowni Opole.

Powstał taki blok w elektrowni Kozienice o mocy 1075 MW. No jeszcze blok 910 MW w Jaworznie.

No i identyczny blog jak w Kozienicach miał być budowany w elektrowni Ostrołęka. No niestety w 21 roku no zapadła decyzja polityczna, że przerywamy budowę y Ostrołęki.

No utopiono dosłownie w błocie półtora miliarda złotych, bo zdołano już wybudować no dwa pylony wysokie na 138 m pod kocioł. Zdołano wybudować fundamenty chłodni kominowej. y no po czym to wszystko wyburzono, tak? Czyli trzeba było zapłacić jeszcze za wyburzenie. No

i teraz na tym miejscu ma być stawiany blok gazowy. No zapadła decyzja, że węgla z polskiej elektroenergetyki mamy się pozbyć. W roku 2035 już tego węgla w zasadzie w zasadzie ma nie być. Czyli do 28 roku mają zniknąć te wszystkie stare

bloki 200 megwowe, ale później rusza od 2030 roku jeszcze likwidacja elektrowni w Bełchatowie, największej polskiej elektrowni. Prosiłbym o kolejny o kolejny slajd.

A, czy, są, czy, w, planach, są, jakieś,, nie wiem, budują się kolejne jakieś zamienniki?

No, właśnie, kazano, nam, odejść, od, węgla,, a nie powiedziano, czym mamy ten węgiel zastąpić. No chyba niektórym się wydaje że to tak jest, że albo słońce świeci albo albo wiatr wiatr wieje. No widzimy że to już nie jest prawdą. No i gdybyśmy

nie mieli tych elektrowni węglowych, no to w naszym systemie brakowałoby no co najmniej 17 GW mocy elektrycznej.

No tego nie jesteśmy w stanie pokryć importem z państw ościennych, bo to niektórym też się tak wydaje. No tutaj nie tylko chodzi o przepustowość tych połączeń transgranicznych.

ale również możliwości rozpływu tej mocy w sieciach krajowych. No więc maksymalnie jesteśmy jakieś 5, może niecałe 6000 MW importować od naszych sąsiadów, z którymi mamy te połączenia połączenia transgraniczne. Więcej się już po prostu nie da, więc sam import

sprawy nie załatwi. Tak? No więc taki deficyt przekraczający 10 GW, no to jest niewyobrażalny. Tu trzeba by było wyłączyć pół Polski, żeby ten system elektrogryczny zbilansować. Zresztą ja sobie nie wyobrażam stabilnej pracy systemu elektromagnetycznego przy tak wielkich brakach mocy dyspozycyjnej. On

nie zachowałby żadnych zdolności regulacyjnych. No i to by zakończyło się takim legoutem jak w Hiszpanii. No tutaj widzimy tak zwany miks energetyczny za 2024 rok, czyli skąd pochodziła wytwarzana w naszym kraju energia elektryczna. No i widzimy, że około 60%

tej energii pochodziło ze spalania węgla. Zresztą bardzo podobnie wygląda to w Chinach. Tak, oni też 60% mają yyy mają z węgla. No tutaj yyy jeszcze mamy 11% yyy ponad z gazu ziemnego. No udział tego gazu ziemnego no tam systematycznie

wzrasta, ale jest to wzrost yyy powolny. 4,7 z biomasy, no i tam 1,7 jakieś inne no to spalanie jakichś odpadów przemysłowych, jakiś śmieci, czyli łącznie ze spalania różnego rodzaju paliw produkujemy 75% energii elektrycznej, a tylko 25% to są te tak zwane źródła

odnawialne czy źródła bezemisyjne. No i tu największy udział ma energetyka wiatrowa prawie 15%. Ale to nie w wiatrakach zainstalowano największe moce. Największe moce zainstalowano w fotowoltaice. I proszę zobaczyć fotowoltaika to jest jedynie 9% miksu energetycznego. I proszę sobie

wyobrazić, że w tej fotowoltaice już mamy zainstalowane prawie 25 GW mocy. Ile to jest 25 GW? Moc największej polskiej elektrowni węglowej w Bełchatowie to jest 5 GW. Czyli y instalując 25 GW fotowoltaice, no to jest tak, jakbyśmy wybudowali pięć

elektrowni, pięć elektrowni tej wielkości, co w Bełchatowie. No tylko jakbyśmy mieli pięć takich Bełchatowów no to mielibyśmy rozwiązane nasze problemy energetyczne na co najmniej kolejne 30 lat, a tak mamy tylko 9% udziału udziału w miksie, tak? I to jest

to 9% to jest wartość średnioroczna tak? Czyli w lecie jest trochę więcej, a w zimie no to jest dosłownie jak kot napłakał. Prosiłbym o kolejny kolejny slajd. No to właśnie widzimy tę elektrownię w Bełchatowie, o której wspominałem. Więc tam z lewej strony to

jest starsza część tej elektrowni. Ona została uruchomiona na początku lat 80. No wtedy ona rozwiązała nasze problemy energetyczne. Uruchamianie kolejnych bloków, no w sumie ich było 12 już o mocy 360 MW każdy, no rozwiązał te nasze problemy energetyczne. Skończyły się te

wyłączenia, tak w tym szczycie wieczornym w okresie jesiennozimowym. Natomiast to, co widzimy tam na tym poprzednim poprzednim rysunku z prawej strony ta większa chłodnia kominowa to jest właśnie ten blok nadkrytyczny, tak? o mocy 85 MW oddany do użytku w 2011 roku. No jego sprawność

jest półtora razy większa od sprawności tych tych starych bloków i co ciekawe on nie ma taki blok komina.

Dlaczego? Bo te spaliny, ich czystość jest już tak wysoka, one są odsiarczane przepuszczane przez wodę amoniakalną żeby usunąć tlenki azotu. Czystość tych spalin jest tak wysoka, że wypuszczane są po prostu razem z parą wodną przez chłodnię kominową. Nie ma już potrzeby

budowania takich wysokich kominów jak w tej starej części części elektrowni. Także prosiłbym o kolejny slajd. No a tutaj widzimy nasze bogactwo. Mamy jedne z największych na świecie złóż węgla brunatnego, które większości nie są jeszcze eksploatowane.

No tutaj koło Poznania, tak zwane rowy poznańskie są olie złoża, następnie koło Legnicy. No i proszę zobaczyć tam wzdłuż Nysy Łużyckiej, wzdłuż Odry na na północ od od Turowa wielkie złoża węgla brunatnego się ciągną. No widocznie komuś z drugiej strony Odry zależy na

tym, żeby nikt tego nie ruszał, tak żeby to nie było eksploatowane. A warto jest wspomnieć, że takiej elektrowni jak u nas w Turowie tam po drugiej stronie Odry to pracuje siedem. No i tam dochodzi do tego, że wycinają lasy

po, czeskiej, czy, niemieckiej, stronie?, po po niemieckiej. W Czechach bodajże chyba pięć, natomiast u Niemców siedem. No i dochodzi do tego, że wycinają lasy nawet rozebrali jakąś farmę wiatrową po to, żeby dostać się do złóż węgla brunatnego. No bo jak u nich zapadła

decyzja o likwidacji elektrowni atomowych, no też mają duży deficyt tej mocy dyspozycyjnej. No i z konieczności muszą sięgać po ten węgiel brunatny, którego spalają trzykrotnie więcej niż my. Tak. No ale to my mamy odejść na zawsze już od węgla. No i proszę

sobie wyobrazić do 2035 roku, no to już przecież właściwie za 9 lat tego węgla ma nie być. Proszę kolejne kolejny slajd. No oprócz tego węgla brunatnego mamy jeszcze węgiel kamienny. No oprócz tego zagłębia górnośląskiego, no które tam już w

pewnym stopniu jest wyeksploatowane, no mamy jeszcze większe zagłębie Lubelskie. No tam się ocenia, że jest 10 miliardów ton pod ziemią. No i tylko jedna kopalnia Bogdanka, która też prawdopodobnie za trzy lata ma zostać zlikwidowana. A takich kopalni, no to

można by tam było wybudować co najmniej pięć. No do tej Bogdanki mam pewien sentyment, no ponieważ mój ojciec był głównym projektantem zasilania tej tej kopalni, więc pamiętam jako dziecko jak ciągle tam do tego Lublina na delegację na tą Bogrankę Bogrankę jeździł.

A, na, ile, tego, złoża, jest, w, ogóle? No w, całej, Polsce, w, całej, Polsce., No, węgla, brunatego, 25 miliardów ton kamiennego, no w samym tym lubelskim z 10 miliardów ton. No jakbyśmy wydobywali, no nie wiem 100 milionów ton

nawet, prawda? Jak jak Zagierka, no to no starczyłoby tego co najmniej na 100 czy nawet nawet niektórzy mówią, że na 200 lat, tak? No ale co my się tam martwimy, że za 200 lat węgla zabraknie jak za 200 lat nas jako narodu już

praktycznie może nie być. No przy przy obecnej dzietności, jeżeli w każdym kolejnym pokoleniu będzie nas o połowę o połowę mniej, to proszę sobie obrazić 1/2 1/4 1/8 1/6 więc za, 100, lat, się, możemy, gdzieś, tam rozpłynąć. To już nie my będziemy się

martwić, że za 200 lat Węgier się skończy. Ja chciałem jeszcze wrócić na chwilę do do tych do tego slajdu, gdzie były te te emisja ten y, z, Bełchatowa., Tak, tak,, tak, właśnie., Czy, czy, to, jest, w ogóle szkodliwe, czy to jest już O

właśnie nie, bo tu mamy takie zakopcone środowisko. Jest, ta, kop, nie, kopalnia,, tylko elektrownia.

Jest,, jest,, jest, zakopcone, tylko, żebyśmy jak, to, wpływa, na, środowisko? No nie ma powiedzmy technologii energetycznej, która by była całkowicie neutralna dla środowiska. Tak. No nawet żeby postawić wiatrak, no to też trzeba wytopić około 1000 ton stali, trzeba

wypalić około 1000 ton cementu, tak, na fundamenty do tego wiatraka. Więc w rzeczywistości tak zwane źródła nieemisyjne czy zeroemisyjne nie istnieją. Tak więc yyy podobnie no jak budujemy elektrownię wodną, no to też potrzebny jest cement prawda, stal na na zbrojenia, żeby żeby

wybudować zaporę. Podobnie przy fotowoltaice. No przecież produkcja krzemu też jest szkodliwa dla środowiska. Tam jest bardzo duże zużycie wody, też bardzo duże zużycie energii bo ten te kryształy krzemu to one powstają w bardzo wysokich temperaturach przekraczających 2000 stopni Cusza.

Czyli ten krzem jest stopiony podgrzewany do temperatury, bliskiej temperatury wrzenia i do tego zanurza się zarodek kryształu, tak? I wyciąga się do do góry, żeby narastały powoli kolejne warstwy tego krzemu. No to odbywa się w takich wysokich temperaturach, więc zużycie energii jest

bardzo duże. No tak nawiasem wspominając, ta metoda produkcji tych kryształów krzemu ponad 100 lat temu została opracowana przez wybitnego polskiego uczonego metalurga Jana Czokralskiego. Tak. No ten człowiek powinien dostać nagrodę Nobla. No natomiast po II wojnie światowej no był

tutaj represjonowany w Polsce, no i umarł w zasadzie w zapomnieniu. Tak. A rok po jego śmierci w Stanach Zjednoczonych rozpoczęto produkcję tranzystorów bipolarnych, no gdzie krzem był produkowany właśnie jego jego metodą. No czyli takie takie mamy osiągnięcia powiedzmy naukowe. No natomiast nie

przekuwamy tego no w konkretne zastosowania. Przede wszystkim nie ma promocji takich osiągnięć. Tak, nie, ma, promocji., Y,, no, ale, tutaj, z, tym, z tym zanieczyszczeniem, bo jak już jesteśmy przed tym, to chciałem za to,, o, czym, rozmawialiśmy, przed

nagraniem, nie? No, prawo do y sprzedaży, prawo do węgla,, tak? Nie,, nie,, prawo, do, emisji, spalin,, do handel tymi wszystkimi.

Znaczy, to, jest, tak, zwany, podatek, ETS, i tu nie chodzi o spaliny, tu chodzi o dwutlenek węgla. No tylko problem polega na tym, że dutenek węgla nie jest żadnym zanieczyszczeniem. To jest gaz życia bez którego istnienie życia na Ziemi

byłoby niemożliwe. Gdyby stężenie dwutlenku węgla w powietrzu spadło poniżej 150 ppmów, następuje śmierć roślin. One po prostu przestają rosnąć.

Zresztą no te wszystkie rośliny są na głodzie tego dwutlenku węgla. Y, obecnie mamy stężenie około 400 400 ppmów. No tam podają, że w epoce przedprzemysłowej było to około 300 ppmów. Są to wartości najniższe w całej historii kuli ziemskiej. No obecnie żyjemy w tak

zwanym czwartorzędzie, który zaczął się tam milion 800 000 lat temu. I właśnie te czwartorzędowe lasy działały jak odkurzacz i oczyściły atmosferę ziemską z dwutlenku węgla.

Tak. spadło to stężenie no już do bardzo niskiego poziomu poniżej 300 ppmów, tak? A 150 ppmów to jest śmierć śmierć roślin. No czyli te rośliny no są na głodzie. To tak jak te gołębie krakowskie, tak możemy rzucać im tamtego

ziarna, chleba, one wszystko, wszystko zjedzą. No więc większość tego dutęku węgla jest no asymilowana od razu przez te rośliny. Zresztą to już dawno temu odkryto, że w uprawach szklarniowych sztucznie zwiększa się stężenie dutlenku węgla nawet do 1000 1500 ppmów, no żeby

te rośliny szybciej rosły, szybciej szybciej dojrzewały. No także w poprzedniej epoce w trzeciorzędzie to stężenie właśnie nawet i przekraczało 1000 ppmów. No i proszę sobie wyobrazić to było zaledwie kilka milionów lat temu. Tak to jest nic. W czasie licząc

oczywiście w czasie geologicznym, no wtedy po ziemi biegały różne tam małpoludy, jakieś australopiteki. No i to 1000 ppmów tego dwutlenęku węgla im jakoś nie przeszkadzało. No jakoś przeżyły, prawda? No na pewno przeżyły bo sami jesteśmy tego namacalnym żywym

żywym dowodem. No, bo, bo, ja, chciałem, zapytać, o, te, prawo do emisji, nie? Spalin właśnie skąd to się wzięło, nie? że że tym można handlować i tak dalej już.

No, to, już, jeszcze, przed, wynalezieniem kryptowalut, no właśnie wynaleziono taką, można powiedzieć kryptowalutę którą nazwano podatkiem podatkiem ETS.

No to jest taki wysoce spekulacyjny instrument finansowy. Te te ceny bardzo się zmieniają w szerokim zakresie. No jest to isty rajd dla swekulantów.

Proszę pomyśleć, że A, kto, generalnie, na, tym, zarabia, dzisiaj? Kto na tym kto, jest, właścicielem, tego,, że, są, te prawa i że no właśnie taki Bełchatów teraz, nie, za ten zadmiony obrazek tutaj no pewnie coś płaci.

No, płaci,, więc musi od skarbu państwa kupić sobie prawda, te uprawnienia. No a jeśli tego jest za mało, no to musi dokupić to po prostu na na na giełdach światowych prawda?

No a tam ceny skaczą. Proszę sobie tylko wyobrazić, że jeszcze kilka lat temu yyy prawo do emisji y tak zwanej tony metrycznej, tak, tego dwutlenku węgla kosztowało powiedzmy tam około może trzech, c euro, tak? I wahało się w

niewielkich granicach. No i nagle gdzieś zapadły jakieś decyzje y, że to ma być znacznie droższe. No i cena zaczęła jechać do góry. No i z tych powiedzmy 3 c euro tam dobiła prawie do do 100 €.

Tak, obecnie jest to chyba około 80, no bo tam jakieś korekty występują, więc proszę zobaczyć ile można na tym było zarobić. No a jakby kto ktoś się chciał to, w to bawić, to powiedzmy kontrakty takie te terminowe no są dostępne u

wielu brokerów, tak nawet tam chyba z 10okrotnym lewarowaniem. No ale nawet bez lewarowania, no proszę pomyśleć, z 4 euro robi się 100 €. Tak, czyli zyskujemy 25okrotnie.

Jak, rozumiem, to, wszystko, dotyczy, tylko krajów europejskich. Tak., No, bo, to, jest, bo, nie, słyszałem,, żeby, w, Indiach, na przykład było coś takiego. W Chinach Brazylii.

Oni w ogóle takimi fanaberiami się po prostu nie przejmują. Kładą na na silny rozum. To poproszę kolejny slajd. To to właśnie tam o to nie jest prawda, że świat odchodzi od węgla. Tutaj kolorem bordowym i fioletowym zaznaczono nowo

budowane i planowane kopalnie węgla. Proszę zobaczyć trzy takie rejony świata. To jest ta Azja Południowo-wschodnia i Chiny. No to nie tylko Chiny, to już Wietnam, Indonezja Filipiny. Drugi taki region to to są Indie. I trzeci to jest Bliski Wschód

tu głównie Turcja, Egipt, tak? Tam powstają nowe kopalnie. No również proszę zobaczyć ile tych nowych kopalni budowanych, planowanych jest w Afryce również y w Australii. Tak. No tylko, tylko tutaj prawda no w Europie w Europie się ich y

już już nie buduje. Tak jeszcze jeszcze., No jeszcze. No, ale, przecież, jeżeli może, o, to, chodzi,, żeby, taka, właśnie Polska, inne kraje wystygły,, wyprzedały, się, i, tak, dalej,, za 20, 30 lat jednak powstało.

Tak., No, i, kolejna, kolejna, oczywista rzecz. No przecież udział Unii Europejskiej w emisji tego dwutenku węgla, w światowej emisji to jest tylko 7%. Więc nawet jakbyśmy tutaj nie wiem oddychać przestali, no to i tak tego nikt nie zauważy. No a w praktyce ten

energochłonny przemysł no po prostu przeniesie się do Chin, do Indonezji, do Indii. No czyli ta emisja dwutku węgla nadal będzie, no tylko tylko gdzie indziej. No więc moje pytanie, co w związku z tym, czy na granicy Unii Europejskiej mamy wznosić jakieś

wielokilometrowe zapory, także zrobimy, zrobimy, żeby żeby nam tego dwutlenku węgla tam ze wschodu nie nawiewało.

Nie, wiem,, czy, pan, słyszał,, jest, jeszcze ta teoria tych krów puszczających brzydkie bąki. No, tak., No, to, to, są, już, absurdy., No, wys jest, to, zmierzone, w, ogóle, brane, pod uwagę przez naukowców czy jeżeli, jeżeli, chodzi, o, o, metan,, no, to, to

jest totalna bzdura, bo on się po prostu w powietrzu atmosferycznym utlenia, tak? Jego tam czas połowicznego zaniku to jest 10 lat, tak? No jak taka cząsteczka metanu zderzy zderzy się z cząsteczką tlenu, tak? z odpowiednią prędkością, no to dochodzi do reakcji chemiczne i robi

się z tego dutenek węgla i i para wodna. No, więc, ten ten, ten, metan, no systematycznie zanika. No y no a przecież krowy też były w czasach prehistorycznych gdzieś na tych preriach jakieś te bizony w Ameryce czy tam jakieś stada słoni w

Afryce. No i wtedy też emisja była z pewnością. No więc to to już po prostu są jakieś niedorzeczności. No to trudno dyskutować na na na takim poziomie. Czy przez te wszystkie lata pana działalności na uczelni nie zgłosił się

jakiś polityk albo jakaś partia polityczna, która chciałaby poznać jak gdyby zdanie naukowców? No nie z politykami powiedzmy jakieś ale, no, w, sensie, nawet, takim, zamówić jakiś raport taki, co na to wszystko mówi nasza jedna z najlepszych uczelni w

Polsce i naukowcy, którzy zajmują się tą dziedziną. Były takie podejścia w ogóle? Nie,, nie., Nikt, taki, do, mnie, się, jeszcze nie zgłosił. Czy się zgłosi?

Nie wiem. straszne. No, natomiast, yyy coraz więcej wywiadów udzielam tak na różnych kanałach YouTube i nie tylko. No i, dobrze, trzeba, o, tym, mówić., Yyy, tutaj mamy jeszcze jakieś slajdy kolejne.

Tak,, tak., Może, byśmy, jeszcze, no, bo chciałem jeszcze o tej fotowoltaice powiedzieć. Otóż tak. Może lepiej nie. Niech ludzie dalej żyją w tej niewiedzy, że dobrze zrobili dla świata, dla środowiska, dla nie, wiem,, że, to, będzie, taniej,, że, to, się

zwróci. No, to, raczej, raczej, taniej, taniej, nie będzie na naszych szerokościach geograficznych. Czyli no zacznijmy od tego, że optymalne warunki no wykorzystania tej energii słonecznej, tak czy fotowoltaiki to są na równiku ziemskim, tak? No tam słońce pada praktycznie przez cały czas pod

kątem zbliżonym do kąta prostego do do powierzchni ziemi, więc ilość tej energii promieniowania słonecznego które dociera na jednostkę powierzchni jest największa. Jak oddalamy się od równika w stronę bieguna ziemskiego, no to jest po prostu coraz gorzej. No i

teraz tak, Kraków to jest 50 równoleżnik, Warszawa 52, Gdańsk 54 Władysławowo prawie 55, tak? 66 to jest już koło koło polarne. No więc my leżymy daleko na północy, tak? Znacznie bliżej nam do bieguna niż do tego równika. No

więc te warunki dla pracy tej fotowoltaiki no są już bardzo dalekie od od optymalnych, tak? No i tutaj takie zestawienie zrobiłem. Trzy dni wziąłem 24 czerwca, 24 września, 24 grudnia tak? Czyli mniej więcej dzień najdłuższy, mniej więcej równonoc, mniej

więcej dzień najkrótszy w roku. No i proszę zobaczyć, tu jest podana generacja, tak z źródeł fotowoltaicznych. Zaczy to to są wszystko dane zaczerpnięte z oficjalnej strony polskich sieci elektroenergetycznych.

To można sprawdzić, tak jakby ktoś był ciekawy, wejść na stronę psze.pl. Tam te wszystkie dane historyczne są przez nich publikowane. No więc proszę zobaczyć jaka jest przepaść pomiędzy czerwcem i grudniem. To chodzi nie tylko o to, że w czerwcu słońce świeci przez

16 godzin, a w grudniu tam przez y powiedzmy sześć, sześć czy siedem, y tylko wartość tej generacji. No w grudniu o jednej tylko godzinie, tak w południe słoneczne uzyskaliśmy 1000 MW z tych instalacji. A tutaj proszę zobaczyć w czerwcu przez wiele godzin mamy po

piw, czyli ta ilość energii wyprodukowana w grudniu jest kilkadziesiąt razy mniejsza od tej wyprodukowanej w czerwcu. No czyli ta fotowoltaika u nas to działa tak gdzieś od marca do do września mniej więcej od równonocy wiosennej do równonocy jesiennej, jak dzień jest

dłuższy od nocy. Tak, jak już jest noc dłuższa od dnia, czyli tych godzin jest mniej. No i to słońce przede wszystkim jest zawieszone niżej nad horyzontem tak? Czyli te promienie padają pod coraz to bardziej ostrym kątem w stosunku do

yyy powierzchni powierzchni ziemi tej energii dociera no co coraz to mniej. Więc w grudniu jak mamy taki panel y fotowoltaiczny o mocy znamionowej 1000 W 1 kW, no to on średnio generuje około 20 W. No więc w grudniu o

tej fotowoltaice możemy zapomnieć, tak? A tutaj się często mówi, tak? Kup pompę ciepła i fot fotowoltaikę do tego. No.

No więc w grudniu znaczy, inaczej, są., Na, przykład, ja, znam, mam kolegów, którzy mają jakieś duże zakłady, tak?

I, na, przykład, im, się, na, razie, to, opłaca, nie? Są też domy, gdzie się też to gdzie ludzie sobie chwalą i że jest faktycznie tak, że rachunki są mniejsze.

Opłaca,, opłaca, się, z, dwóch, powodów. Pierwszy powód jest taki, że ta fotowoltaika jest dotowana. Tak, te wszystkie programy, mój prąd, no nie wiem, tam do 50% nawet kosztów zakupu państwo państwo zwraca, czyli z jednej strony kupujemy taniej, a z drugiej

strony cena energii elektrycznej u nas jest sztucznie zawyżona. Tak jest do tego właśnie nałożony ten podatek ETS od emisji budynku węgla. Otóż proszę sobie wyobrazić, że koszt techniczny wytworzenia 1 kWhz jednostki energii z węgla wynosi no gdzieś pomiędzy 30 40 i 40 groszy

tak przy tych naszych starych blokach węglowych, tak jakby to wszystko były te nowoczesne bloki nadkrytyczne, to ten koszt techniczny wytworzenia tych kilowodzin nie przekraczałby 30 gros.

Tak? No więc gdyby tyle kosztowała energia elektryczna, no to nikt by sobie głowy jakąś fotowoltaiką w ogóle nie zaprzątał. Poproszę jeszcze jeszcze kolejny slajd. No tutaj też bardzo taki ciekawy współczynnik jest. co się nazywa po angielsku natural capacity factor

tak zwany naturalny wskaźnik mocy, który nam mówi przez ile godzin w roku takie źródło energii musiałoby pracować ze swą mocą maksymalną, żeby wytworzyło tyle energii, ile wytwarza. Tak? Czyli mamy taki panel fotowoltaiczny. On pracuje przez cały rok. Rok to jest 8760

godzin, prawda? 9000 godzin powiedzmy yyy w zaokrągleniu. No i widzimy, że no to w poszczególnych latach się różni prawda, bo różne są stopnie zachmurzenia w poszczególnych latach opadów i tak dalej. No ale widać, że to jest jakieś 800, zaledwie 800, 900 godzin, tak?

Ekwiwalent pracy z pełną mocą. No to daje wykorzystanie tej mocy zainstalowanej na poziomie zaledwie gdzieś 99 9%, tak? Czyli mamy taki panel fotowoltaiczny, który ma moc znamionową.

1000 W, a on zachowuje się tak, jakbyśmy mieli źródło o mocy zaledwie 90 W, ale pracujące no w ciągły sposób przez przez cały rok. Dla porównania ten współczynnik wykorzystania mocy zainstalowanej yyy w elektrowniach tam powiedzmy węglowych czy atomowych to

jest na poziomie co najmniej 70% czyli siedem razy większy niż przy tej fotowoltaice. No a trzeba wiedzieć, że koszt zainstalowania jednostki mocy w fotowoltaice i w takim bloku węglowym to jest porównywalny. To jest gdzieś 8 miliardów złot za za 1 GW, czyli za te

pieniądze, które wydaliśmy w Polsce na fotowoltaikę, to można byłoby wybudować pięć takiej elektrowni jak w Bełchatowie, tak? Które by pokryły nam 100% zapotrzebowania, a tak ta fotowoltaika pokrywa średnio 9% zapotrzebowania na energety elektryczną w roku. No więc ktoś oczywiście może

twierdzić, że mu się to opłaca, tak? No bo ale z jednej strony nie nie uwzględni, że dostał jakieś dotacje, tak pochodzi tam z jakiegoś programu mój prąd czy tam od od gminy. No a z drugiej strony, że y ta cena energii

elektrycznej po prostu jest sztucznie zawyżona przez no nie tylko podatek ETS to jeszcze podatek VAT. No i na fakturze to mamy całą litanię różnych opłat.

jakaś opłata OZ, opłata jakościowa kogeneracyjna, opłata mocowa i jakieś tam inne rzeczy, no których po prostu normalnie by nie było.

Pytanie,, czy, w, Indiach, są, takie, opłaty? Albo w Rosji, albo w Chinach, albo w Brazylii.

Nie,, nie,, nie,, nie, są,, nie, są. To, może, warto, tutaj, jeszcze, wyjaśnić,, co to jest właśnie eroj.

No, właśnie., Kolejny,, kolejny, slajd., To jest kluczowa sprawa z tym erojem. Rzecz w zasadzie u nas w ogóle nieznana. Nie kojarzę żadnego akademickiego podręcznika tam czy skryptu, czy jakieś monografii z obszaru elektrotechniki elektroenergetyki energetyki gdzie choćby zdanie na temat tego napisano.

Więc ten ero skrót od angielskiego Energy return on investment, jest to tak zwana stopa zwrotu energetycznego czy zwrot energetyczny z inwestycji. Więc jeżeli mamy jakieś źródło energii, no to oczywiście musimy to źródło energii najpierw wybudować. No żeby to wybudować, no to też musimy

oczywiście zużyć jakąś energię. To jest ta energia wejściowa tam oznaczona e in. No poza tym jak to źródło ma pracować musimy je utrzymać w ruchu. Ono ma zawsze jakieś potrzeby własne, no to na to też zużywamy energię.

No trzeba takie źródło oczywiście serwisować naprawiać przeprowadzać jakieś okresowe remonty, wymieniać zużyte części i komponenty. No więc to EIN to jest po prostu energia zainwestowana w budowę tego źródła i jego utrzymanie w całym jego cyklu życia. Zresztą każdy system techniczny

kiedyś zostanie z użytku wycofany, tak? No więc to trzeba wyburzyć, rozebrać zutylizować. To też są wydatki energetyczne. Więc cała ta zainwestowana energia w tym całym cyklu życia to jest ta energia Eil. No to źródło musi być zasilane jakąś energią, czy to świetlną

wiatrową, wodną, chemiczną paliwa energią jądrową, no wszystko jedno jaką. I na wyjściu otrzymujemy energię elektryczną. To jest ta energia e out.

No jeżeli sobie podzielimy tę energię elektryczną, którą to źródło wytworzyło w całym tym cyklu swego życia, przez tą energię zainwestowano ein, to daje nam ten eroj.

No i teraz gdyby eroj wynosił jeden, co by to oznaczało? No to by oznaczało tyle, że ta energia elektryczna, którą żeśmy otrzymali w całym tym cyklu życia tego źródła jest równa tej energii zainwestowanej. Tak? No takie źródło nie

miałoby sensu. Tak, po wielu latach oddałoby nam tylko t energię, którą żeśmy sobie zainwestowali. No tutaj taka dobra analogia przemawiająca do wyobraźni z rolnictwem. Tak, powiedzmy na wiosnę wsadzamy do ziemi ziemniaka tak? Wyrasta roślinka, kwitnie tam pszczółki przylatują na jesieni

wykopki, tak? No i z tego jednego ziemniaka zrobiło nam się 10 ziemniaków tak? No to wtedy ten erroj wynosi 10 tak? Dosta 10okrotność zainwestowanych ziemniaków, no to tak samo tutaj dostajemy 10okrotność zainwestowanej energii, tak? No a gdyby y zamiast tych

10 ziemniaków znaleźliśmy tam tylko jednego ziemniaka, no to nic by nam to nie dało. Tak, musimy go zostawić na zasiew na następny rok, a dla nas nie zostaje nic. No więc takie źródło o eroju równym 1 nie ma sensu. To jest

jasne. No jakby eroj wynosił dwa, no to tak jakbyśmy z jednego ziemniaka dwa ziemniaki dostawali, no to powiedzmy jednego sobie zjemy, drugiego musimy zasiać. No może jakiś tam zysk jest tak? No ale za bardzo sobie tym jednym ziemniakiem zapewne nie pojemy. No więc

też widać, że takie źródło no to za bardzo za bardzo sensu nie ma. No więc jest pytanie, ile ten erj powinien wynosić, żeby ta cała zabawa zaczęła się opłacać. Otóż literatura fachowa podaje tutaj wartość progową równą 7. No i że

jak źródło energii w całym tym cyklu swego życia jest w stanie zwrócić siedmiokrotność energii zainwestowanej no to można się nad tym już ewentualnie pochylić. Tak, tu zaczyna się jakiś próg opłacalności ekonomicznej. No ale w praktyce to lepiej, żeby to było więcej.

No na przykład w przypadku elektrowni węglowych, gazowych ten eroj wynosi około 30. Tak, taka elektrownia powiedzmy węglowa żyje te 40 lat. No i w ciągu tych 40 lat wróci 30estokrotność nam energii zainwestowanej. No to tak jak powiedzmy wsadzamy sobie ziarenko

pszenicy, tak do ziemi, wyrasta roślinka, no i w tym kłosie powiedzmy mamy 30 ziaren, tak? No to zabawa zaczyna się opłacać. No jeszcze lepiej jest w przypadku elektrowni atomowych.

No tamten eroj przekracza nawet 70. No ale to dlatego, że 1 kg uranu, no to jest tam ileś tysięcy wagonów wyładowanych węglem. Taki taki ekwiwalent.

Proszę kolejny slajd. No a teraz jak ten eroj wygląda dla fotowoltaiki? No to są wyniki badań naukowych opublikowanych przez niemiecki zespół badawczy kierowany przez profesora Weajbacha.

No i oni policzyli ten eroj dla różnego typu źródeł energii elektrycznej. No i między innymi dla fotowoltaiki.

No i co my tutaj mamy? No trochę te wyniki się różnią, bo to w zależności jakie te panele są, czy to jest krzem amorficzny, czy polikrystaliczny, no widać, że ten polikrystaliczny jest o wiele bardziej wydajny. No też są pewne

różnice, czy te panele zamontujemy sobie na dachu, czy też na poziomie terenu. Jeżeli na poziomie terenu, no to trzeba wybudować jeszcze jakąś konstrukcję sporczą, prawda? jakieś tam stalowe ceowniki, teowniki, no stal trzeba wytopić, no to też są jakieś wydatki

energetyczne. No więc w najlepszym wypadku, najlepszej jakości mamy ogniwa z krzemu polikrystalicznego. Montujemy to na dachu. Ten eroj wynosi cztery.

Wynosi cztery. I dotyczy to południowych Niemiec. To dotyczy Bawarii. Tak. Przez Bawarię przebiega 48 równoleżnik. A jak już wspomniałem, Kraków to 50, Warszawa 52, Gdańsk 54. No więc u nas to już na pewno nie będzie cztery, tylko to będzie

mniej, bo jesteśmy dalej na północ niż y Bawaria. Tyle, że to cztery to otrzymamy, jeżeli całą tę energię wyprodukowaną będziemy zużywać na bieżąco. Natomiast gdybyśmy chcieli to magazynować, to mamy tamten ero buffer, czyli buforowane, tak jeszcze do tej instalacji. No to tak

teraz mówią, że koniecznie te akumulatorki trzeba sobie jakieś litowe kupić, żeby żeby to magazynować.

Powerbanki. Tak., to, proszę, zobaczyć, jak, takie magazynowanie energii drastycznie ten eroj obniża. No bo przecież te akumulatory też trzeba z czegoś zrobić.

No a wydobycie litu, no to jak wygląda w Chinach, to można na YouTubie zobaczyć jakie olbrzymie te pola yyy flotacyjne prawda, gdzie się ten lit wypłkuje. No to są duże nakłady energetyczne. No i proszę zobaczyć w skrajnym wypadku taka

instalacja fotowoltaiczna z funkcją magazynowania energii elektrycznej. No w przypadku krzem amorficznego no zwraca nam niewiele więcej energii niż zostało zużyte do jej wyprodukowania. No to tak jakbyśmy z zasadzonego ziemniaka otrzymali tutaj niecałe dwa ziemniaki.

No to raczej sobie czymś takim nie pojemy. No oczywiście ktoś powie, te panele są produkowane w Chinach, a cóż mnie to obchodzi, ile tam Chińczycy tej energii zużyli, tak że zniszczą sobie środowisko wydobywając jakieś te pierwiastki ziem rzadkich. No mnie

interesuje ile te panele u nas kosztują prawda? No i jak porównuję to z ceną energii elektrycznej, prawda?

No więc mnie się to opłaca. No. No, ja, nie, wiem, czy, mi, się, ja, powiem, ze swojego doświadczenia, że mam pan mam paneli 10 kW.

Y, kosztowały, około, 50, 000, zł. No i na razie tylko, że to mówię, to jest tak, to nie jest tak, że ja tam cały czas mieszkam i tak dalej. Nie, na razie y nie,, ja, się, ja, się, zgodzę,, że, w

pieniądzach się to może opłacać, ale ja chciał ja chciałem do tego, co pan kiedyś mówił, jak jeszcze się przygotowałem do tej rozmowy, że dopiero po sześciu latach No,, no, tak,, bo, zakładając,, że, czas, życia takie instalacje fotowoltik różnie

powied 20 lat, 25 lat, no przyjmijmy te 20 25 lat. No to jak ten eroj wynosi 4,25/4?

No to wynika z tego, że przez 6 lat ta instalacja pracuje tylko po to, żeby oddać tę energię, którą zużyto w celu jej wyprodukowania. No tutaj ta produkcja krzemu jest bardzo energochłonna, jak już wspominałem. No to się odbywa w bardzo wysokich

temperaturach. Trzeba krzem stopić i podgrzać do ponad 2000 stopni. To, jest, to, jest, jedna, rzecz., Druga rzecz, ile faktycznie ja bym miał ile bym opłacił tego prądu przez te, nie wiem, kolejne lata w czasie życia tego panelu za te 50 000, jeżeli powiedzmy te

oczywiście, jeżeli te ceny prądu nie przybyły. Kiś prowadziłem takie obliczenia, to nawet jakiś artykuł na najwyższym czasie y tam opublikowałem no to wyszło mi właśnie, że taka instalacja 10 10 kW, no i wszystko jest zuużywane na na na na własne potrzeby.

No i zakładając, że ktoś dotacji nie miał, kupił to to za swoje pieniądze, no to mi wyszło, że gdzieś 80 groszy za to za za tą kilowatogodzinę.

No to na na rachunka od Taurona może jest więcej niż 80 groszy. No tylko jest ten podatek ETS. Tak jakby tam było 30 groszy powiedzmy, no to nikt by sobie tym głowy nie zaprzątał. No a a w Chinach mniej więcej tyle energia

elektryczna kosztuje. Jes, jeszcze, jest, kwestia, tego,, co, się, z tymi panelami stanie, kiedy przestają przestaną być wydajne. To jest pierwsza rzecz. A druga rzecz, czy to prawda, że po 10 latach jak gdyby spada wydajność tych paneli 80%?

No ona spada systematycznie z roku na rok, prawda? No zachodzą jakieś tam procesy fizyczne, jakieś mikropęknięcia się się pojawiają. No więc gdzieś ten ubytych tam szacowany jest chyba na 2% 2% rocznie z czymś takim się spotkałem. No one też

czyli, ile, może, spaść, wydajność, po, 10 latach? 15. No, po, po, 10., No, nie, wiem,, może, 20,, 30, no gdzieś 50% to tak gdzieś bym widział no może po tych 20 latach. A jaka jest żywotność takiego panelu?

No, znaczy, właśnie, te, 2025, lat, tak,, tak, tak podają, prawda? No a jak to będzie no to przekonamy się sami, prawda? No czy się to wszędzie już szybciej nie nie popali wcześniej, prawda? No eksperyment, trwa,, czyli eksperyment, trwa., No, to, to, nie, jest, sam

panel, prawda? On pracuje z inwerterem z takim z takim falownikiem, prawda? No więc czy wcześniej się falownik nie nie ulegnie uszkodzeniu, prawda? Trzeba będzie falownik wymienić, no to kolejne tam ileś ileś tysięcy złotych zainwestować w to trzeba będzie. No no

też jak ta instalacja jest y wykonana prawda, te przewody to też muszą mieć specjalną izolację odporną na promieniowanie ultrafioletowe, prawda?

No bo to jest wystawione na na słońce tak? A były jakieś przypadki, że tam ktoś poszedł na skróty i i dał jakieś zwykłe kable. No i później po po paru latach już ta instalacja izolacja się po prostu rozsypuje. No co co stanowi

zagrożenie. No zresztą jak takie panele są zamotowane na dachu, to właściwie nie ma jak przeprowadzić takiej inspekcji termowizyjnej, tak? Oglądnąć tego tego od czy tam się nie potworzyły tak zwane hotspoty, tak? Czy jakieś ogniwo ulega przebiciu, to dochodzi do inwersji

odwrócenia napięcia. No i wtedy ono się punktowo bardzo mocno nagrzewa. Tak? No jak pod spodem jakaś papa na przykład jest, no to się to może zacząć lić. No i mamy pożar, pożar gotowy. No czyli, z, naukowego, punktu, widzenia, można

powiedzieć, że to jest trochę bez sensu. No, budowanie źródeł energii, które nie zwracają co najmniej siedmiokrotności energii zainwestowanej.

No, no, no, no jest bez sensu. Jest to poniżej progu opłacalności ekonomicznej. Co gorsze, takie źródła o takim niskim tej wartości ROI zaniżają. eroj liczony dla całego systemu elektroenergetycznego. To już zostało tam empilicznie wykazane, że jak eroj dla całego systemu elektroenergetycznego

spada poniżej 15, to już nieuchronnie pojawia się zjawisko głodu energetycznego. Tak, pojawiają się momenty, że tej energii jest za mało zaczyna jej brakować. No a co to oznacza? No konieczność redukcji poboru mocy wyłączenia odbiorców. Więc u podstawy każdego

systemu elektrocznego muszą pracować te stabilne źródła energii. No a na chwilę obecną to jest węgiel, gaz, bądziatom.

Tak, niczego żeśmy jeszcze jako ludzkość nie wymyślili. Tak, mówi się o tej kontrolowanej syntezie termojądrowej. No ale ja pamiętam w latach 90 na studiach no też sporo o tym słyszałem. No i tutaj za bardzo jakoś postępu nie widać. Nie

wiem, może za 100 lat będą komercyjnie dostępne dostępne takie technologie. No na razie ta kontrolowana synteza termojądrowa no to istnieje jedynie w powieściach science fiction Stanisława Lema. Tak na przykład taka powieść jest astronauci jego pierwsza powieść science fiction gdzie właśnie zbudowano

no w Związku Radzieckim taki statek kosmiczny polecieli na Wenus właśnie mieli ten napęd ale, jedno, ja, nie, wiem, która, która, to, już była książka ale w, jednej, się, spotkałem, z, tym, że, on opisywał y czytnik ebook i, czytałem, to, na, ebooku, właśnie, nie, to

tam pewne jakieś No, nie, no, on, On, on, on, był, wizjonerem, powiedzmy, z wykształcenia był był lekarzem, ale no bardzo dobrze orientował się w tych sprawach, no, związanych, z, to, była, książka no 40 lat.

Nie, wszystkie, rzeczy, mu, się, udało przewidzieć. Tak jak pamięta w tych astronautach jest tam taka scena, że nagle na tym statku kosmicznym robi się ciemno, bo co się stało? Przepalił się topikowy bezpiecznik. No więc no w latach 50 innych nie było. No no nie

przewidział prawda? Czy jest jeszcze coś, czego nasi widzowie nie wiedzą, a powinni wiedzieć albo na co powinni zwrócić szczególną uwagę, jeżeli chodzi w ogóle o ten temat?

No, jeszcze, kwestia, tego, magazynowania energii. Byśmy może coś powiedzieli, bym poprosił kolejny kolejny kolejny slajd.

No a czyli tutaj jest jeszcze może jak wygląda w ogóle współpraca tej fotowoltaiki system elektroenergetycznym. No tak jak już mówiłem, nie ma sensu rozpatrywać żadnych źródeł w oderwaniu od systemu elektroenergetycznego. Tak to system elektroenergetyczny decyduje o tym, czy

tę energię w ogóle możemy przyjąć. No więc to wygląda w ten sposób. No tu załóżmy, że że jesteśmy w pobliżu równonocy, prawda? Czyli o godzinie 6:00 no wstaje słońce, no ta fotowoltaika coś zaczyna generować, prawda? To nie jest

tak, że od razu ona z pełną mocą zaczyna pracować. No tylko ta krzywa mocy przymieruje kształt takiej odwróconej paraboli. Tak, czyli o godzinie 12:00 mamy południe słoneczne, no to najwięcej tej energii dociera do jednostki powierzchni ziemi. No wtedy fotowoltaika

osiąga swoją maksimum mocy, powiedzmy te 5 GW. No i później zaczyna zanikać. O godzinie 18:00 jest to już zero. Proszę kolejny slajd. Teraz załóżmy, że tych paneli mamy dwa razy więcej. Tak. No czyli o tej godzinie 12:00 te ten szczyt

będzie dwa razy większy, 10 GW. No tyle że dochodzimy tutaj do takiej betonowej ściany, bo jak już mówiłem, nie może pracować tylko fotowoltaika. System musi mieć inercję, czyli muszą kręcić się te potężne turbogeneratory, te turbiny parowe, no które dostarczają tej

bezwładności, tej inercji mechanicznej. No i tu załóżmy, że zapotrzebowanie wynosi 20 GW. No że jest stałe w ciągu doby, no to jest takie uproszczenie. No i te 10 GW górne, no to mamy, że tak powiem, już zamurowane. Tam pracują te

turbiny parowe, no to mogą być elektrownie węglowe, gazowe, bądź bądź bądź atomowe. No jeszcze może jakieś tam wiatraki się kręcą, jakieś wodne przepływowe, to nie ma większego znaczenia. No więc doszliśmy do tych 10 GW. No i więcej już się z tej

fotowoltaiki odebrać nie da. Proszę kolejny slajd. No i teraz gdyby było trzy razy więcej tych tych tych paneli no to ten szczyt to maksimum powinniśmy mieć 15 GW. No a tu widać, że już mamy górę tej paraboli obciętą, tak? Więcej

nie możemy tej energii wprowadzić. No i to jest właśnie coś, z czym mamy do czynienia praktycznie na co dzień. od marca do września, bo już w tym roku ponad 150 razy, polskie sieci elektroenergetyczne, czyli operator naszego systemu, no musiał ogłosić tak

zwane nierynkowe redysponowanie mocy. To jest nakaz odłączenia dużych wybranych farm fotowoltaicznych od systemu, no żeby, po, prostu, nie, doprowadzić, do, do do blackoutu, tak żeby ta podparta na środku belka była utrzymywana w stanie równowagi, tak żeby nie wystrzeliła jak

jak z katapulty, czyli proszę zobaczyć ile tej energii, no którą hipotetycznie tak moglibyśmy odebrać się po prostu marnuje, no bo te farmy fotowoltaiczne nie pracują. No i proszę zobaczyć takiej sytuacji dokładanie kolejnych tych paneli fotowoltaicznych już w zasadzie

niczego niczego nie zmienia tej energii. Nie jesteśmy po prostu od nich w takiej sytuacji odebrać. No inną taką sprawą jest później bardzo szybkie zanikanie.

Tak widzimy, że gdzieś od godziny 16:00 do 18:00 zjeżdżamy z tą generacją gdzieś z 10 GW do zera. Tak. A 10 GW to są dwie elektrownie takie jak w Bełchatowie. Y czyli proszę zobaczyć, no jak moc tej fotowoltaiki zanika, no to coś musimy

wstawić w jej miejsce, czymś to trzeba rezerwować, zastąpić. Nasze elektrownie węglowe nie są w stanie podnosić mocy w takim tempie, tak? Nie jesteśmy w ciągu tam dwóch godzin uruchomić dwóch elektrowni wielkości Bełchatów.

No więc robi się to tak, że utrzymuje się tak zwaną gorącą rezerwę. Tak, palony jest węgiel tylko po to, żeby utrzymywać gorące kotły, żeby te elektrownie mogły wejść ze swą pełną mocą, jak tej mocy z fotowoltyiki zaczyna zaczyna ubywać. Ale

to też nie wystarcza. Więc bazujemy na imporcie, eksporcie energii elektrycznej. To na kolejnym slajdzie chyba będzie. O, właśnie tutaj mamy 15 czerwca bieżącego roku, godzina 13:00 tak? czyli południe słoneczne, no bo mamy mamy czas letni i proszę zobaczyć

ta fotowoltaika generuje ponad 10 GW tak? Już więcej nie jesteśmy w stanie w stanie odebrać. Y więc na eksport do innych krajów wysyłamy ponad 3 GW, tak?

Do wszystkich naszych sąsiadów, z którymi mamy połączeni Niemcy, Czechy Słowacja, Ukraina, Litwa, no i Szwecja tam takim kablem podmorskim prądu, prądu stałego.

No ktoś może powiedzieć: "Świetnie, tak mamy tyle tej energii, sprzedajemy ją wszystkim". No niestety taki eksport zwany jest eksportem awaryjnym odbywa się po cenach ujemnych. Tak trzeba kogoś przekonać, żeby ten niechcianą energię od nas odebrał. No więc ona gdzieś tam

płynie do Austrii, do Szwajcarii, do Norwegii, gdzie mają dużo elektrowni wodnych, elektrowni szczytowo-pompowych. Oni po prostu pompują wodę z dolnych do górnych zbiorników. A teraz proszę zobaczyć jak wygląda to w szczycie wieczornym. Następny slajd poproszę. No tu jest 29 sierpnia, godzina tam 20:43

czyli tak zwany wieczorny szczyt zapotrzebowania. No jest już ciemno wszyscy to to światło włączają.

Fotowoltaika generuje 0 W i proszę zobaczyć 4600, prawie 5 GW ciągniemy od wszystkich naszych sąsiadów, tak? Nawet i 130 MW z Ukrainy, gdzieś tam z Litwy tak? Ciągniemy tej mocy od kogo się po prostu tylko da. No i tu jesteśmy już

praktycznie pod ścianą stoimy. No maksimum tego importu to gdzieś jest 5,5 GW. No może jeszcze gigaw by więcej można było pociągnąć. No jakby oczywiście nam nam dali, tak? No bo tu zdajemy się na jakąś czyjąś łaskę bądź bądź niełaskę, tak? Czy ktoś będzie

chętny nam takiego wsparcia tak dużego udzielić? No i czy czy w ogóle to będzie dla niego technicznie możliwe? Tak.

Jeżeli to będzie w zimie szczyt wieczorny, prawda, Niemcy też nie znajdują się teraz w komfortowej sytuacji po zamknięciu elektrowni yyy atomowych.

Y prosił prosiłbym jeszcze kolejny slajd. O, tu jest właśnie pokazany jak zmienia się cena energii elektrycznej na giełdzie. Y, proszę zobaczyć tam około tego południa słonecznego wiele razy ta cena spada poniżej poniżej zera. Te ceny ujemne po raz pierwszy to pojawiły się w

lecie w 2023 roku. Tak. No był to w ogóle ewenement, tak? Cena, cena ujemna.

Co to jest? No to znaczy, że że trzeba za tą wprowadzoną energię do sieci, no nie dostanie się pieniążków, tylko trzeba jeszcze do tego dopłacić. Tak tak jakby płaci się karę za wprowadzenie tej mocy. No wtedy to było tam coś minus

około 50 zł za megawzinę, a tutaj proszę zobaczyć dobiliśmy do minus 1000. A to nie jest jeszcze rekord. To było nawet i 4000 zł za megawhz w skrajnych skrajnych przypadkach.

No i proszę zobaczyć ta te ten ten rynek można powiedzieć, że oszalał. Ta cena zmienia się jak w kalejdoskopie. No jak w takich warunkach no planować jakąś w ogóle działalność gospodarczą, liczyć koszty. No to przypomina grę grę w

ruletkę. No może dla spekulantów jest to jest to raj, prawda? no kupić y po ocenie ujemnej minus 1000 i i za chwilę sprzedać po po plus 400. Znaczy na tych cenach ujemnych, które mają miejsce w systemie niemieckim, no to podobno

bazują Norwegowie, że oni właśnie po tych cenach ujemnych biorą od Niemców energię, pompują, bo mają bardzo dużo tam elektrowni szczytowo-pompowych pompują sobie sobie wodę, no czyli napompują wody za darmo, no jeszcze jeszcze dostaną za to pieniądze, tak? No

i później w szczycie wieczornym no z tej napompowanej za darmo wody no wytwarzają własną własną energię elyczną. No i ktoś z tego korzysta.

Podobnie, podobnie, Austria,, Austria, Szwajcaria. No tam, czyli chodzi o Norwegię, no to tam jest rekord. Jeżeli chodzi o pokrycie zapotrzebowania z hydroenergii, tam jest około 90% 90% udział na każdym. No jeżeli chodzi o Austrię, Szwajcarię no to mniej tam

gdzieś 50 60% tej tej tej hydroenergii. No ale ich stwórca obda ob obdarzył tymi zasobami. Tak. No my jesteśmy krajem głównie nizinnym. Nizinnym. No tak. No dał nam dał nam węgiel.

Mamy, węgiel,, no, którego, nam, nie, wolno nie, wolno, teraz, nie, wolno, z, niego korzystać. No ostatnia kopalnia ma zostać zamknięta w roku 2049.

Tak. Nawet są naciski, żeby to było jeszcze szybciej. Natomiast z z elektroenergetyki, no ten węgiel ma zniknąć po roku 2035. Czyli oni tam optymistycznie zakładają, że po tym 35 roku to już ta pierwsza polska elektrownia w tym lubiatowie kopalinie

będzie będzie pracować tak z pełną mocą. No jest to niemożliwe. To to przed rokiem 2040 żaden prą z tej elektrowni nie popłynie.

No tutaj posłużę się przykładem Finlandii. Tam Francuzi mają no świetną technologię. Ich firma Areva technologia EPR 1000 1600. Takie bloki jądrowe o mocy 1600 MW. I w takiej fińskiej miejscowości Orki Luoto zaczęli stawiać taki blok w roku bodajże 2005.

No ta budowa się bardzo przeciągała, tam wszystkie te terminy nie były dotrzymywane. No i ostatecznie zaczęła ona pracować dopiero w roku 2023, czyli budowa trwała 18 lat. To ja nie uwierzę żeby w naszym kraju dało się to zrobić

szybciej. Nie, wierzy, pan, w, nasz, naszych, mądrych polityków? To, jest, chyba, w, polityce, to, jest, chyba ostatnia rzecz, którą którą byłbym skłonny uwierzyć.

Mamy, jeszcze, jakieś, slajdy? Tak., Jeszcze,, bo, chciałem, ważny, ważny temat. No to już na na koniec magazynowanie energii. No bo gdzieś można spotkać takie opinie, że to koniecznie trzeba teraz te magazyny energii. No boże nie możemy tej mocy

odbierać z fotowoltaiki, jakbyśmy mieli te magazyny energii, byśmy sobie naskładali tej energii, no i by było na potem. No tylko jeżeli ktoś mówi o takich rzeczach, no to ja podejrzewam że nie ma on większego wyobrażenia o rzędach wielkości fizycznych

występujących w elektroenergetyce. Proszę sobie wyobrazić, że dobowe zużycie energii elektrycznej w naszym kraju, w Polsce w okresie zimowym sięga 600 GWzin.

600 GWzin. No ile to jest? Żeby sobie to tak wyobrazić to zrobiłem takie przeliczenie. No każdy zapewne wie jak wygląda piramida Heopsa.

Wysokie jest to na 140 m. No i podobno waży około 6 milionów ton, 6 milionów ton kamieni. To ta energia, którą zużywamy w Polsce w ciągu doby pozwoliłaby podnieść tą piramidę Haopsa do góry na wysokość około 40 km, tak?

Gdzieś tam ją wyrzucić do stratosfery. No proszę sobie wyobrazić, jak ogromnych ilości energii elektrycznej potrzebujemy w ciągu w ciągu doby. No i teraz jak tą energię gromadzić? No nie ma żadnej możliwości bezpośredniego gromadzenia energii elektrycznej. Dlaczego? No bo

energia elektryczna to jest po prostu ruch elektrodniku. No tego się nie da y nie da po prostu magazynować. T energię elektryczną trzeba dopiero zamienić na jakąś inną energię, inną postać energii no którą tą energię można tam przechowywać, tak bez większych strat

przez jakiś dłuższy czas. Tyle, że każda przemiana energetyczna zamiana jednej postaci energii na inną no to wiąże się zawsze ze wzrostem entropii całego układu i z wydzieleniem bezużytecznego niskotemperaturowego ciepła, czyli jakąś część tej energii tracimy. No i pierwszy pomysł stosowany

od wielu lat to jest, żeby tę energię elektryczną zamienić na energię grawitacyjną, energię potencjalną mas wodnych. No tutaj widzimy górny zbiornik elektrowni szczytowo-pompowej Porąbka Żar. No bardzo ciekawy obiekt. Jak ktoś miał możliwość, można zwiedzać tę ten tę elektrownię. No uważam, że że warto. No

to było olbrzymie prace górnicze były prowadzone. No to też taki kolega mojego ojca y tam byłbym inżynierem, który pracował. No dużo mi o tym opowiadał.

Tam wydrążono komorę w skalę, do której zmieściłyby się dwa kościoły Mariackie. No i tam są te te wszystkie hale hale nasze.

Jak, głęboki, jest, to, zbiornik? Około 20 m. To jest na na szczycie góry. Po prostu taki betonowy basen. To jest długie na 650 m, szerokie na 250 m. To mieści prawie 2,5 miliona met s wody.

Tak. Różnica poziomu wynosi ponad 400 m czyli z tego tam jeziora międzybrodzkiego y podziemnymi takimi sztolniami ta woda jest pompowana do tego zbiornika. No jak sobie taki zbiornik napełnimy do do pełna, to magazynujemy 2 GWziny energii elektrycznej, a jak wspominałem w zimie

zużywamy 600 GWzin. Czyli gdybyśmy całą dobę mieli bazować na magazynach energii takich jak ta porąbka żar, no to takich porąbek żar potrzebowalibyśmy 300. No jest to wielkość niewyobrażalna, tak?

Wybudowanie tylko tej jednej to zajęło Gierkowi całą całą dekadę, tak? Czyli te czyste elektrowni jakbyśmy budowali jedna po drugiej, no to trwałoby to 3000 lat. Tak? Czyli gdyby Mojżesz na górze Synaj nakazał nakazał budować elektrownię szczytowo-pompowe, no to

może byśmy dzisiaj skończyli. No a ile takich budów jesteśmy w stanie prowadzić równolegle? No Gierek spróbował budować trzy, wybudował tylko tę jedną. Proszę kolejny slajd.

Następna nieco nieco większa w Żarnowcu no została ukończona dopiero w latach 80. No i kolejny slajd. No i rozgrzewał jeszcze trzecią budowę. To miała być największa polska Kolejny slajd poproszę.

Kolejna największa polska elektrownia szczytowo-pompowa w miejscowości Młoty w w Kotlinie Kłodzkiej. No zdołano wydrożyć częściowo no te trzy trzy sztolnie. Niektóre mają obudowę żelbetową. No i pracę przerwano pod koniec lat 80 z powodu kryzysu ekonomicznego. No teraz jakieś tam 3

lata temu to końcówka powiedzmy kadencji PiS. No było o tym głośno, no że trzeba koniecznie wznowić tak tę budowę tej elektrowni w młotach czy po półwieku, no żeby to wreszcie wreszcie dokończyć.

Tak, no przecież to też gigantyczne pieniądze poszły na to wszystko. No i co się okazało? W tych sztolniach tam zadomowiły się jakieś nietoperze. A ostatnio słyszałem, że o zgroznaleziono tam jakiegoś pająka.

No więc nietypowego,, jak, rozumiem. No, zwnością. No więc nie ma już chyba żadnych żadnych szans, żeby ktoś odważył się to się to ruszyć. No więc były po pomysły, no że trzeba może na nowo te sztolnie sztolnie drążyć, no i

pewnie pilnować, żeby w międzyczasie coś tam nie wlazło do tych sztolni. No więc no, i, tak, się, uciął, temat, naszych, y powerbanków.

Tak., No, jeżeli, chodzi, no, jeszcze, są, inne możli prosiłbym kolejny slajd, no bo bo teraz już niektórzy widzą, że budowa tych let szczytowo-pompowych, no jest to drogie tr czasochłonne jest to nierealne tak?

No to akumulatorowe magazyny energii, no bo to łatwiej kupimy w Chinach jakieś akumulatory litowe. No i tutaj są planowane takie magazyny przez Polską Grupę Energetyczną. Tylko proszę zobaczyć na te parametry. To jest wszystko straszna drobnica. To są urządzenia o mocy kilku, kilkunastu czy

tam kilkudziesięciu megawów. to nie ma żadnego znaczenia z punktu bilansowania systemu elektroenergetycznego. Tu jeszcze takie jedno dobre porównanie, że ta energia zgromadzona w tym zbiorniku tej elektrowni porąbka żar taka ilość energii to jest zużywana w ciągu 5 minut w systemie

elektroenergetycznym. No więc takie magazyny o mocy kilku megawów, no to taka energia zużywana jest w ciągu kilku sekund. No największy z takich magazynów to ma postać Żarnowcu. On tam ma mieć 205 MW i gromadzić ponad 800 MW energii. No

oczywiście jak będzie nowy, bo później ta pojemność też spada gdzieś 3% rocznie. No i gdzieś po jakiś 12 latach no to już połowy pojemności miał nie będzie. Po 15 latach to nadawał się będzie tylko i wyłącznie do do

utylizacji. Tak na elektrownia szczytowo-pompowa porąbka żarsto już prawie 50 lat. zrobiono remont i pewnie kolejne 50 lat jeszcze sobie postoi.

Natomiast to po jakiś nie wiem 10, 12 15 latach, no to będzie wszystko po prostu do do wyrzucenia. No będzie kolejny problem z utylizacją pewnie tego, no bo nie ma dobrych technologii właśnie utylizacji tych akumulatorów litowych. No natomiast no często

to jest tak przedstawiane, że że te magazyny energii nas mają uratować. No ten największy żar żarnowców, który tam ma mieć 200 MW i 800 MW megwogod, no to taka ilość energii w zimie to zużywana jest niecałe dwie minuty. No to proszę

zobaczyć ile setek takich potężnych trzeba by było wybudować, ale i tak byśmy ich niebudowali, bo nie byłoby z czego. Proszę kolejny slajd.

Żeby zmagazynować 1 kWhzę energii elektrycznej potrzeba około 150 g litru. Jeżeli byśmy mieli magazynować 600 GWzin, tak, to dobowe zużycie energii elektrycznej w Polsce, no to potrzeba by było 90 000 ton litu. Problem polega na tym, że na świecie wydobywa się niewiele

ponad 100 000 ton litów. Czyli musielibyśmy na wybudowanie tych magazynów pozyskać roczne światowe wydobycie litu. No a przecież nie tylko my chętni na świecie jesteśmy na ten lit. No więc nie wiem czy byśmy procent tego światowego wydobycia, a tutaj

właściwie jest trzech liczący się graczy, to jest Australia, Chile, Chile i Chiny, gdzie jest lit wydobywany. No jakbyśmy ten 1% światowego wydobycia byli w stanie pozyskać, no to byśmy ten lit gromadzili sobie przez 100 lat na wybudowanie tych tych magazynów. to

jakbyśmy zaczęli na bieżąco budować, no to już powiedzmy po 10, 15 latach nie mielibyśmy w stanie budować kolejnych bo trzeba by było wymieniać te te starsze uprzednio uprzednio zużyte. No i proszę proszę jeszcze kolejny slajd.

No inny pomysł, o którym się bardzo bardzo dużo mówi, to jest żeby z tej nadmiarowej energii produkować no tak zwany zielony wodór, tak w elektrolizerach. No elektrolizy to są takie urządzenia, które energię elektryczną zamieniają w wodór, tak? Dochodzi do elektrolizy

wody, cząsteczka wody H2O rozpada się na na tlen i wodór. No te ten wodór możemy wyłapać, no i gdzieś tam możemy go magazynować. No i taką pilotażową instalację zbudowano w elektrociepłowni Elblong kosztem kilku milionów złotych. No tyle że moc tego elektrolizera to jest

zaledwie 10 kW. No więc żeby to miało jakiekolwiek znaczenie, no to by około miliona takich instalacji musiało musiało powstać. Tak milion złotych razy powiedzmy 5 milionów to kosztowało, no to mamy 5 milionów złotych, tak?

Dwukrotność dzisiejszego zadłużenia zadłużenia Polski. No więc widać jakie to jest realne, a inna rzecz to jest bardzo niska sprawność, prawda? Jeżeli przetwarzamy energię elektryczną na jakąś inną postać energii i z tego z powrotem robimy energię elektryczną, to mamy cały cykl przemian energetycznych.

Tak, w przypadku elektrowni szczytowo-pompowej sprawność takiego cyklu wynosi około 70%, tak? Czyli 30% tej energii no tracimy w bezużyteczne ciepło. No to oczywiście za te straty ktoś musi zapłacić. No płaci odbiorca końcowy. A w przypadku zamiany energii elektrycznej na wodór i z wodoru jak

znowu w ogniwach paliwowych robimy energię elektryczną, to sprawność takiego cyklu to jest zaledwie 20%, tak?

Czyli 80% energii po prostu tracimy tak? No więc jakżeż to może się opłacać. No i prosiłbym jeszcze jeszcze tu chyba będzie tak pr przedostatni slajd. No to też są dane zaczerpnięte z raportu Polskiej sieci elektroenergetycznych spółka akcyjna. Jaki deficyt mocy

dyspozycyjnej przewidywany jest na kolejne lata. Tak widać, że on już tak w bieżącym roku występuje, no ale tam powiedzmy tam 1500 MW, no to jeszcze możemy zakupić od sąsiadów. jakoś jesteśmy to w stanie zbilansować. Natomiast w nadchodzących latach jak będą zamykane te bloki o mocy

200 MW, które budował Gierek, a niektóre jeszcze jeszcze Gomułka, no to ten deficyt będzie narastał tam 3500 MW. No może jeszcze uda się to u sąsiasiadów zakupić. Natomiast od roku 2030 rusza wyburzanie elektrowni Bełchatów. No i proszę zobaczyć jak ten deficyt

drastycznie narasta. 2030 jest to 6000 MW, w 31 już 8000 MW, no i w 3300 MW. No to jest niewyobrażalna po prostu ilość tej mocy elektrycznej. No to jest połowa zapotrzebowania Polski. No więc co będzie w tym roku 2030? Wyłączymy

połowę Polski, no to to też nic nie da bo przy takim deficycie to nie ma żadnych szans, żeby ten system elektroenergetyczny mógł stabilnie pracować. No więc to się musi zakończyć w pewnym momencie blackoutem. No i proszę sobie taki blackout jak był w

Hiszpanii wyobrazić, że ma to miejsce w grudniu bądź styczniu przy 20stopniowych mrozach. No przecież brak energii elektrycznej, no bo później odbudowa tego systemu, uruchomienie tego po blackucie, to to nikt nie wie ile to będzie dokładnie trwało. To może trwać

nawet kilkadziesiąt godzin. Tak, możemy my być nawet dwa dni bez prądu. No to takie bloki z wielkiej płyty przy 20 stopniowych mrozach 48 godzin bez zasilania w energię elektryczną. To przecież nie działa wtedy wtedy nic. Nie działa centralne ogrzewanie. Tak, bo nie

działają pompy cyrkulacyjne, to wszystko przestaje krążyć. No brakuje również wody. Tak, przestają działać hydrofory.

No więc w pomieszczeniach temperatura może spać poniżej zera. Tak. popękają kaloryfery, postrzelają rury. No i i jest jest środek jest środek zimy.

Planeta, będzie, zdrowsza., Będzie, czy c czyszejsze powietrze. Czyściejsze, powietrze, tylko, tylko, czy czy będzie miał nim kto oddychać?

No, nie, wiem., Dla, mnie, to, jest, jakiś straszny straszny scenariusz. No jeszcze te kilka najbliższych lat, no jeszcze jesteśmy w miarę bezpieczni, póki te stare elektrownie pracują. No ale one nie będą pracować nieskończoność. Czymś je trzeba zastąpić. I teraz czym

zastąpić? Powiedziano nam, że mamy odejść od węgla, tylko nie powiedziano do czego zmierzamy. No teoretycznie węgiel można zastąpić gazem ziemnym, ale to jest konieczność wybudowania może 10 15 GW zainstalowania w tych blokach gazowych. No jak już wspominałem, Edward

Gierek przez całą swoją dekadę to zdołał zainstalować nieco ponad 10 GW w elektrowniach węglowych. Czy my w ciągu 10 lat jesteśmy w stanie zainstalować te 10 GW czy czy nawet więcej potrzeba może 15 w blokach gazowych. No a poza tym złóż

gazu tutaj w Polsce większych nie mamy. Tak więc konieczność rozbudowy gazoportów. Tak. No bo to przecież wzrost A, co, z, gazem, łupkowym?

Ja, nie, jestem, geologiem,, ja, się, po prostu na na tym nie znam, ale widać, że no coś coś coś coś coś sprawa przycichła, więc no wydaje mi się, że to jakieś chyba fałszywe prognozy były co co co do wielkości tych tych złóż, ale

no tutaj się wypowiadał nim nie będę. No trudno jest znać się znać się na na wszystkim prawda?

Mamy, jeszcze, jakieś, slajdy?, No, i, ostatni swój swój slajd, bo jeśli to kogoś zainteresowało, to chciałem powiedzieć że jestem autorem książki pod tytułem Wojna o prąd. Jak zatrzymać katastrofę w polskiej energetyce. No i gdzie, taką, książkę, można, nabierć?

To, w, Bibliotece, Wolności,, tak, prawda? Czyli to wydawnictwo najwyższego czasu Enchas Info, ale jest ona dostępna no we wszelkich księgarniach internetowych. na przykład księgarnia bonito, prawda?

Odbiór osobisty, no w licznych punktach które mają na terenie Krakowa, to jest chyba najtańsza najtańsza opcja. Dobra to tak jest., Ona, również, dostępna, w, formie ebooka, także nie tylko yyy, zanim, jeszcze, y zapowiemy jak się z panem skontaktować i

tak dalej, to chciałem zapytać w ogóle co my mamy robić, jak my się mamy na to przygotować?

Czy, jest, w, ogóle, jakaś, opcja, na, to, żeby, nie wiem, mi się marzy zrobić taki niezależny dom, żeby się w ogóle wypiąć z sieci. Jest tak, jest to możliwe?

No własny agregat prądotwórczy. Tak, tak. Jakieś, diesla, no, jest, to, jest, to, drogie rozwiązanie.

Ale, jakby, na, przykład, nie, wiem, zrobić, próbować zrobić taką hybrydę, trochę tego wiatru, trochę tej fotowoltaiki jakaś przydomowa, nie wiem hydroelektrownia, jakieś inne rozwiązanie.

No, ale, żeby, mieć, hydroelektrownię,, no, to no to trzeba mieć na czym, tak? No tutaj jakiś ten potok płynie niedaleko nas, ale wieżowca przepompowywać wodę.

Tak., No, to, może, jakoś, zapory, wybudować. Czyli, generalnie, na, dzień, dzisiejszy węgiel. No, to, jest, no, to, jest, to, jest, to, jest nasz nasze bogactwo, prawda? Ten węgiel mamy, te technologie są daw do dawna znane. Jest to jest to wszystko

dostępne, tak? Jesteśmy w stanie budować te nowoczesne blok bloki na nadkrytyczne. No jeżeli chodzi o atom bardzo odległa perspektywa. Tak jak mówiłem, no Francuzi 18 lat te ten blog EPR 1600 budowali w tej miejscowości Elkiluoto w Finlandii. Tak. No. No i obecnie

elektrownie atomowe te technologie bardzo podrożały. Tak. No tutaj ta straszna katastrofa w 2011 roku w Fukushimie, tak? nastąpił na świecie taki odwrót od atomu. Teraz powiedzmy świat do tego atomu wraca, ale to głównie no wracają tam kraje azjatyckie

no czy Rosja. Tak. No w Turcji też Rosjanie budują elektrownię atomową mają budować na na Węgrzech. No tylko tam coś te sankcje wstrzymały budowę tej czy czy rozbudowę, bo tam w miejscowości Pakz już elektrownia atomowa na Węgrzech istnieje. No to jeszcze w latach

80 została wybudowana za komuny. Mają 2000 MW. No i tam Rosjanie kolejne dwa bloki każde o mocy 1200 MW mają im budować. Tak.

No, podobnie, Czesi, Czesi, chcą rozbudowywać i Temelin i Dukowany mają te te dwie elektrownie. No i oni podobno próbują no z Koreańczykami wchodzić w jakieś układy. No myśmy postawili na na Amerykanów, no tylko żeby sprawa była jasna, ten Westing House, oni nie budują

tych elektrowni pod klucz. Tutaj zakupiliśmy jedynie technologię, prawda? Trzeba teraz szukać wykonawców, którzy nam to wszystko wybudują. Trzeba pospinać te łańcuchy dostaw. No a budowa elektrowni atomowej to nie jest budowa powiatowego domu kultury czy czy nawet powiatowego szpitala. No właśnie

chciałem pytać, czy my w Polsce nie mamy swoich naukowców i swoich y ludzi,, żeby, taką, elektrownię, sobie wybudować?

No, wszystkie, te, zespoły, naukowe,, no, to były rozwijane w latach 70, głównie 80 tak? Pod kątem tej elektrowni w Żarnowcu. No. No jak zapadła decyzja prawda, że przerywamy ten ten tę tę budowę, no to wydaje mi się, że że ten

ten obszar no poszedł jakby tak trochę w dostawkę, odstawkę, tak? No a ci ludzie teraz no to są już ludzie po po 60 czy czy po 70. Tak, oni odchodzą z rynku pracy czy nawet no przenoszą się już do

wieczności i obawiam się, że jakiś takich silnych silnych zespołów tutaj w tej energetyce jądrowej, no żeby jeszcze jakieś doświadczenie tak praktyczne ci ludzie mieli, to to raczej nie nie posiadamy, tak? No to trzeba wszystko by było kształcić, odbudowywać. No to to

przecież też jest proces rozpisany na lata. Tak. wykształcenie specjalistów rozbudowa tych kadr naukowych. Także no na razie wydaje mi się, że że te te technologie atomowe no to są poza naszym zasięgiem, a tak jak mówiłem, nie ma żadnych szans, żeby przed rokiem 2040

no ten prąd z tej elektrowni w tym lubiatowie kopalinie popłyną. No tym bardziej, że jak na razie to tam przecież nic się nie dzieje. Coś tam las zaczęli wycinać i i podobno ptasie gniazda się nagle znalazły. No wybory, idą,, to, nowe, obietnice, wyborcze

będą to. A, tak,, no, to, to, to, to to, oczywiście będziemy mieć wszystko. W kampanii będą elektrownie, a później zapomn później się nie ma kto kto kto za to brać, no bo prawdopodobnie ich to wszystko to, wszystko, przerasta., No,, no,, no, jest

to bardzo złożona dziedzina elektroenergetyka, no wymagająca wiedzy no z wielu dyscyplin, dyscyplin naukowych. Trzeba mieć jakąś wizję tego wszystkiego, a tutaj no tej tej tej tej wizji brakuje. No to są działania chaotyczne, tak? No tutaj gigantyczne pieniądze poszły na fotowoltaikę, no to

było najprościej, tak? Dać jakieś dopłaty, żeby ludzie zaczęli te panele instalować. Tyle że to pokrywa nam na razie 9% zapotrzebowania średnio rocznie, tak? A w zimie no to jest powiedzmy niecałe 2% w grudniu.

Ja, się, zastanawiam, skąd, takie, ciśnienie polityczne na właśnie pchanie takich tematów, które w ogóle z naukowego punktu widzenia i badań się nie spinają. Czy to jest lobby, czy to jest korupcja polityczna no nie wiem.

No, nie, wiem., Nie,, nie, dysponuję, wiedzą, żeby to powiedzmy jakoś jakoś ocenić. To sam tego wszystkiego nie rozumiem, bo to co tutaj państwu mówiłem, to przecież nie jest żadna wiedza tajemna. No dawniej czegoś takiego no to uczyli w

jakimś technikum elektrycznym czy czy energetycznym, prawda? No tutaj nawet żadnego chyba wzoru matematycznego państwu nie nie pokazałem, żeby kogoś nie wystraszyć. No to to wystarczy no wiedza z fizyki na poziomie liceum ogólnokrzącego, no żeby zrozumieć zrozumieć czym rzecz. No że muszą

pracować stabilne źródła energii. Jest potrzebny taki wół roboczy, który ciągnie 24 godziny na dobę. Niezależnie od tego, czy słońce świeci, czy nie świeci, czy wiatr wieje, czy czy nie wieje. Tak. No a tym wołem roboczym, no to na razie mogą być tylko elektrownie

węglowe, elektrownie gazowe, no może elektrownie olejowe, chociaż to jest bardzo drogie rozwiązanie. No i elektrownie atomowe, tak? No niczego innego nie ma, tak? No czekamy na tę kontrolowaną syntezę termojądrową. No ale ja się na pewno nie doczekam. No nie

wiem, może za 100 lat. Wiesz, nie jestem futurologiem, jakimś wizjonerem. Jakby, któryś, z, naszych, widzów, chciał, się z panem skontaktować, to jest jakiś oficjalny kontakt do pana?

No, najlepiej, mailowo., To, na, stronie, AGH w spisie pracowników można znaleźć mój adres mailowy.

Można,, można, napisać., No, staram, się, staram się na każdego maila w miarę szybko odpowiedzieć.

Dodamy, w, opisie, pod, tym, naszym, filmem., I co z mojej strony? Chyba wszystko. Już bardzo dziękuję za solidną dawkę wiedzy otwierającej oczy na tematy związane z elektrycznością i jeszcze być może się kiedyś tutaj spotkamy, bo może się coś zmieni.

Całkiem, możliwe., No, sądzę,, że nadchodzące lata będą ciekawe. Tak cokolwiek to ma ciekawe oznaczać.

Także, już, zapraszamy, na, kolejny, podcast. Jeszcze raz bardzo dziękuję za wizytę w naszym studiu. Tym bardziej, że no wreszcie udało nam się kogoś ściągnąć tutaj na miejscu z Krakowa, z Agiechu i mam nadzieję, że jeszcze może jakiś naukowców też tu

uda się zaprosić. Dziękuję, jeszcze, raz, państwu, bardzo, za uwagę. Dziękuję, i, do, zobaczenia. Do, zobaczenia.

Jeżeli, uważasz,, że, ten, materiał, był godny twojej uwagi, to dla taktycznego zasięgu polub udostępnij, zasubskrybuj.

Możesz również zostawić działający komentarz taktyczny na minimum siedem słów. Inwestując w wiedzę inwestujesz w siebie. Edudrwal.pl pl to platforma edukacyjna oferująca szkolenia i kursy online.