Speaker A
[muzyka] [muzyka] Dzień dobry. Kłaniam się państwu. Łukasz Warzecha. Rozmowa niekontrolowana. Dzisiaj moim gościem jest pan doktor inżynier Mirosław Gajer, Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie. Kłaniam się. Panie doktorze.
Dr inż. Mirosław Gajer omawia wyzwania i nierealność powszechnej elektryfikacji i OZE w Polsce.
Key Takeaways
- Powszechna elektryfikacja i OZE w obecnym kształcie są nierealistyczne i utopijne.
- Fotowoltaika i wiatraki są niestabilnymi i sezonowymi źródłami energii, co komplikuje bilansowanie systemu.
- Brak skutecznych technologii magazynowania energii elektrycznej na dużą skalę ogranicza rozwój OZE.
- Elektrownie szczytowo-pompowe są ważnym elementem regulacji i stabilizacji systemu elektroenergetycznego.
- Awaria dużej elektrowni pokazuje potrzebę mocy interwencyjnej i elastyczności w systemie energetycznym.
Summary
- Rozmowa o polityce klimatycznej i energetycznej UE oraz jej wpływie na Polskę.
- Krytyczna ocena planów powszechnej elektryfikacji i przejścia na OZE jako utopii.
- Omówienie niestabilności fotowoltaiki i wiatraków jako źródeł energii.
- Wyjaśnienie sześciennej zależności energii kinetycznej od prędkości wiatru i jej wpływu na moc wiatraków.
- Sezonowość i losowość generacji energii z OZE oraz ich niedopasowanie do zapotrzebowania.
- Brak efektywnych metod długoterminowego magazynowania energii elektrycznej.
- Opis elektrowni szczytowo-pompowej w Żarnowcu jako przykładu magazynowania energii potencjalnej.
- Znaczenie elektrowni szczytowo-pompowej dla stabilizacji systemu elektroenergetycznego i mocy interwencyjnej.
- Przykład awarii w elektrowni Bełchatów i rola mocy interwencyjnej w systemie.
- Podkreślenie trudności i wyzwań w realizacji ambitnych celów energetycznych UE.
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker A
Dzień dobry, panie redaktorze. Dzień dobry państwu. Porozmawiamy dzisiaj o tym, co jest jedną z części, zasadniczych części polityki, no można powiedzieć klimatycznej, ale też energetycznej Unii Europejskiej, co się już odbija na naszym życiu.
Speaker A
Ja bym to nazwał powszechną czy dążeniem, czy naciskiem do powszechnej elektryfikacji. I zanim przejdziemy do spraw, które się dokładnie z tym wiążą, to chciałem pana zapytać o taką ogólną pańską opinię. Czy ta powszechna elektryfikacja plus przejście na odnawialne źródła energii, no bo to się
Speaker A
ze sobą łączy w tej polityce, czy to jest pana zdaniem plan realny, może jak to się mówi dzisiaj ładnie, bardzo ambitny, ale do osiągnięcia? A może to jest utopia? Jak pan uważa?
Speaker A
Nie, ja bym to określił zdecydowanie jako utopię. Jest to wszystko nierealne. Jeżeli popatrzymy na ten krajowy plan dla energii i klimatu, no to tam zakłada się, że w zasadzie po tym roku 2035 no węgla już ma nie być w
Speaker A
krajowej elektroenergetyce. Ma tam przybyć niewiele więcej gazu, a poza tym wszystko mamy czerpać jedynie z fotowoltaiki i z wiatraków lądowych, jak i morskich.
Speaker A
No fotowoltaika i wiatraki są to niestabilne źródła energii. One nie są w stanie pracować w sposób ciągły. One pracują po pierwsze w sposób sezonowy.
Speaker A
No to zwłaszcza fotowoltaika. W uproszczeniu można powiedzieć, że ona z większą wydajnością to pracuje gdzieś od równonocy wiosennej po równonoc jesienną, czyli gdzieś od marca do września. No i wtedy w okolicy godzin około południowych tej energii możemy mieć bardzo dużo, no w
Speaker A
zasadzie dowolne ilości. No ale jak słońce zajdzie, no to już wtedy jest zero. No podobnie wiatraki pracują z kolei przede wszystkim w sposób losowy i tu jest taka zasadnicza kwestia, którą jest sześcienna zależność energii kinetycznej gnanych wiatrem mas powietrza.
Speaker A
Sześcienna zależność tej energii kinetycznej od prędkości wiatru. Więc to powoduje bardzo duże wahania mocy. No bo co to znaczy ta sześcienna zależność?
Speaker A
Tak, dwukrotne zmniejszenie prędkości wiatru, no to jest spadek mocy takiego wiatraka aż ośmiokrotny.
Speaker A
No to wszystko powoduje problemy związane z bilansowaniem mocy w systemie elektroenergetycznym. Przepraszam, jedno pytanie. Czy to tak samo wygląda w przypadku wiatraków stojących na lądzie? Czy tu jest inna sytuacja?
Speaker A
Dokładnie tak samo. No skąd się ta sześcienna zależność bierze, to nie jest dla wszystkich takie oczywiste. No nawet kiedyś z pewnym profesorem fizyki rozmawiałem, no to z początku był zaskoczony, że taka zależność istnieje.
Speaker A
No później przyznał mi rację. No pewnie wszyscy gdzieś tam ze szkoły, z lekcji fizyki pamiętamy wzór na energię kinetyczną, że jest to mv² podzielone przez 2. Tylko, że w przypadku wiatru ta masa, prawda, ten przepływ powietrza, no to też zależy od prędkości. Czyli V x V
Speaker A
Kw daje nam V6. No więc niezależnie od tego, gdzie ten wiatrak stoi, no wszędzie ta sześcienna zależność będzie po prostu występować. No i to powoduje bardzo duże wahania mocy. No rok ma 365 dni. To mniej więcej jest
Speaker A
tak, że przez jakieś 300 dni w roku te wiatraki, to można powiedzieć, że ledwie się kręcą. Mamy zainstalowane już tam prawie 11 GW. Jak tak sobie popatrzymy, każdy może wejść na stronę polskiej sieci elektroenergetycznej słówka akcyjna. Adres jest pse.pl.
Speaker A
No i zobaczyć w danej chwili skąd my ten prąd czerpiemy, tak? Skąd mamy tę energię elektryczną. No to tam można zobaczyć, że te wiatraki generują może około 1000 MW, tak? A jest zainstalowany 11000. No czyli gdzieś tak pracują na
Speaker A
10% mocy w nich zainstalowany. Yyy jedynie przez kilkadziesiąt dni w roku, powiedzmy, nie wiem, 40, 50, 60 dni w roku, no to też w różnych latach to różnie wygląda. Jak na terytorium naszego kraju przechodzą jakieś silniejsze fronty atmosferyczne, no to
Speaker A
tej mocy z kolei pojawia się tam bardzo dużo. To można i 6000, 7000 MW zobaczyć.
Speaker A
No w ogóle, żeby taki wiatrak mógł ruszyć, to wiatr też musi osiągnąć pewną minimalną prędkość. No to jest około tam 4 m na sekundę, tak, żeby on się w ogóle zaczął kręcić. No i ledwie coś tam generuje tej mocy. No dopiero ta
Speaker A
prędkość musi wynosić kilkanaście metrów na sekundę. No to wtedy pracuje on z mocą bliską mocy zainstalowanej. Więc są to bardzo niestabilne źródła. Aczkolwiek w przypadku wiatraków też trzeba przyznać, bo tam też występuje sezonowość, no że ta sezonowość koreluje się z
Speaker A
sezonowością zużycia, bo największe zużycie energii elektrycznej w systemie elektroenergetycznym jest w okresie jesienno-zimowym. No i w zimie statystycznie wieją silniejsze wiatry niż w lecie. No i tu jest okej.
Speaker A
Natomiast jeżeli chodzi o fotowoltaikę, to się dokładnie rozjeżdża, tak? Bo na szczyt generacji mamy w okresie tym wiosennoim, natomiast szczyt zużycia w okresie jesienno-jesienno-zimowym. A nie mamy sposobu na magazynowanie takich ilości energii przez tak długi czas. Chociaż
Speaker A
podobno nad magazynami energii się pracuje i no ja ciągle czytam, że one się stają coraz bardziej pojemne i coraz bardziej wydajne.
Speaker A
No one mogą pełnić jedynie taką rolę doraźną, y poprawiać zdolności regulacyjne systemu elektroenergetycznego. Natomiast generalnie rzecz ujmując, no to jeszcze nikt nie wymyślił jakichś sposobów bezpośredniego magazynowania energii elektrycznej. No bo cóż to jest ta energia elektryczna? No jest to ruch
Speaker A
ładunków elektrycznych w przewodniku, tak? Wywołany różnicą potencjałów pola elektrycznego. No tego bezpośrednio się zmagazynować nie da. Dopiero tę energię elektryczną trzeba zamienić na jakąś inną postać energii, która może być przechowywana przez dłuższy czas, nie powodując przy tym no jakichś istotnych strat. No i
Speaker A
właściwie tutaj wymyślono dwie rzeczy. No albo tę energię elektryczną można zamienić na energię potencjalną. Buduje się elektrownie szczytowo-pompowe, pompuje się wodę ze zbiornika dolnego do zbiornika górnego. No i w tym zbiorniku górnym przez wiele godzin, no ta woda no
Speaker A
też jakieś straty są, przeciekanie do gruntu, parowanie, ale powiedzmy, że są one pomijalne. Mamy na przykład coś takiego w Żarnowcu, czyli tam gdzie miała być polska elektrownia jądrowa. Pierwotnie sam tam kilkakrotnie byłem i przyglądałem się tej instalacji elektrowni
Speaker A
szczytowo-pompowej, jak to wygląda. No to jest największa z polskich elektrowni szczytowo-pompowych. Ona ma moc generatorową 716 MW. No i właśnie ona była budowana z myślą o tej elektrowni atomowej. No bo w przypadku elektrowni atomowych reaktor powinien pracować przez cały czas ze swoją mocą
Speaker A
nominalną. Takie huśtanie mocą reaktora atomowego, no nie jest wskazane. Tak, to zwiększa awaryjność. Jest to niebezpieczne i przede wszystkim taka praca jest nieekonomiczna. No więc w okresie tak zwanej nocnej doliny obciążenia, gdy zapotrzebowanie na moc w krajowym systemie elektroenergetycznym
Speaker A
jest relatywnie najmniejsze, te nadwyżki mocy z elektrowni jądrowej trzeba po prostu ściągnąć. No i po to wybudowano tam właśnie tę elektrownię szczytowo-pompową, która miała stanowić obciążenie w nocy dla tej elektrowni atomowej. Na elektrowni atomowej nie udało się wybudować. Natomiast no ta
Speaker A
elektrownia szczytowo-pompowa się przydaje. Ona powiększa zdolności regulacyjne krajowego systemu elektroenergetycznego. No i też pełni funkcję tak zwanej mocy interwencyjnej. Jak potrzebna jest taka moc interwencyjna? No to mieliśmy się okazję przekonać w dniu 17 maja 2021 roku, kiedy doszło do awarii w
Speaker A
elektrowni Bełchatów. No tam na stacji elektroenergetycznej wyprowadzającej moc z elektrowni Bełchatów doszło do potężnego zwarcia. To była wina operatora. Yyy, no coś tam połączył nie to co trzeba i w rezultacie 10 bloków o mocy 360 MW zostało przez automatykę
Speaker A
zabezpieczeń wyłączonych. Powstał gigantyczny deficyt mocy w naszym systemie elektroenergetycznym. Na naszych połączeniach transgranicznych powstały gigantyczne przepływy wyrównawcze. No i gdyby nie nasz
Speaker A
28 kwietnia bieżącego roku w Hiszpanii. Tak nastąpił. To jeszcze właśnie o to chcę jeszcze za chwilę za chwilę zapytać, bo to jest bardzo ciekawy przypadek, ale powiedział pan o jednym sposobie magazynowania i jeszcze powiedział pan, że jest drugi,
Speaker A
że są dwa. no drugim takim powszechnie wykorzystywanym, znaczy powiedzmy jest ich jeszcze więcej, ale dwa takie, które się liczą, no bo też są takie propozycje, żeby zamiast elektrowni szczytowo-pompowych budować jakieś magazyny grawitacyjne, żeby na stalowych linach, na jakiś wieżach wyciągać w górę
Speaker A
jakieś betonowe bloki. No tylko ja bym tych ludzi cofnął do do szkoły podstawowej, bo ja tam takie obliczenia wykonywałem. Wzór na energię potencjalną to jest m x g raz x h. No i proszę sobie wyobrazić tutaj najwyższy budynek w
Speaker A
Krakowie ma 102 met wysokości przy tym przy tym przy rązie mogilskim. No i gdybyśmy na jego szczyt wyciągnęli radziecki czołg T34, który waży 30 ton, no to w ten sposób zmagazynowalibyśmy około zaledwie 7 kWhin energii elektrycznej. To jest
Speaker A
mówi, mówi pan, przepraszam, o tym o tym budynku Deloid, tak? Ja tam niedawno byłem obok niego. Tak. No to był tak zwany szkieleto raczej to miała być zaczął Gierek zaczął to budować. To miała być siedziba naczelnej organizacji technicznej to jeszcze do przedszkola
Speaker A
wtedy chodziłem jak przerwano tę budowę. No i jego co z okna widziałem. No więc on on tak straszył przez ponad 30 lat.
Speaker A
No aż wreszcie tam po jakiś przepychankach sfinalizowano sfinalizowano ten tę budowę. No więc no no na jego szczyt wyciągamy radziecki radziecki czołg T34 i to jest zaledwie 7 kWh. No to jest mniej więcej dobowe zużycie energii w domku jednorodzinnym. Więc proszę sobie
Speaker A
pomyśleć w skali całego kraju no ile tego typu wiesz trzeba by było wybudować. miliony. Tak jest. To jest to nierealne.
Speaker A
No ale z innych sposobów, które są obecnie stosowane, no to magazyny bateryjne, tak? Akumulatory litowe są przede wszystkim tutaj stosowane. No i największy tego typu magazyn budowany jest obecnie w Żarnowcu. On ma być gotowy podobno, jak wszystko dobrze
Speaker A
pójdzie, w drugiej połowie 2027 roku. Ale największy w Polsce największy w Polsce powstaje. Tak. No to jest taki gigant, powiedzmy. On ma mieć moc 250 MW i pojemność około 1 GWh, czyli jest to tak zwany magazyn czterogodzinny, czyli
Speaker A
z tą swoją pełną mocą 250 MW maksymalnie przez 4 godziny będzie mógł pracować. Oczywiście jak jak jest nowy, bo z każdym rokiem taki akumulator no traci swoją pojemność. No każdy ma.
Speaker A
Znamy to, znamy to z telefonów komórkowych, znamy to ze smartwatchy. Wiemy, znamy to z jaki gdzieś przyjmuje się, że około 3% rocznie on on traci pojemności. No i w zasadzie po jakiś 12, górach 15 latach, no jedyną opcją dla
Speaker A
takich akumulatorów jest ich utylizacja. No więc no i rozumiem, że to oczywiście też trzeba wliczyć w koszt funkcjonowania, no bo to jest koszt, który regularnie co ileś lat trzeba ponieść. wymiana trzeba by było ponieść, tak? No nawet jak jak wybudujemy, to trzeba to
Speaker A
odnawiać. Yyy tylko żebyśmy dobrze wiedzieli o jakich rzędach wielkości w ogóle tutaj mówimy. Otóż w okresie zimowym zapotrzebowanie dobę elektryczną w Polsce wynosi około 600 GW.
Speaker A
Yyy, druga, co do wielkości elektrownia szczytowo-pompowa porąbka Żar może zmagazynować 2 g 2 GW godziny, więc to jest tyle ile magazynuje 300 elektrowni szczytowo-pompowych tej wielkości jak porąbka żar. No oczywiście wybudowanie tego absolutnie nie wchodzi nie wchodzi w grę. No to to waży, że Edward Gierek w
Speaker A
czasie swojej całej dekady budował tę porąbkę żar. Zaczął budować żarnowiec. Nie ukończył tego żarnowca. On dopiero został ukończony w latach 80. No i rozgrzebał trzecią budowę. To miała być największa taka elektrownia szczytowo-pompowa w Polsce w miejscowości Młoty w Kotlinie Kłodzkiej.
Speaker A
No i została ona przerwana pod koniec lat 80. No teraz różne pomysły były, że trzeba wrócić do tej elektrowni szczytowo-pompowej. No ale wygląda na to, że po prostu nic z tego nie będzie.
Speaker A
No tym bardziej, że tam w tych fragmentarycznych sztolniach, które tam zdołano wybudować, zagnieździły się jakieś nietoperze, a też słyszałem ostatnio, że jakieś pająki. No więc nikt nie odważy się tego y tego tego ruszyć. No i teraz wracając do
Speaker A
tych magazynów bateryjnych, tak? Czyli porobka żar ma 2 GW pojemności, a ten żar nowc bateryjny ma mieć 1 GWhz. No to gdybyśmy na takich magaz na takich akumulatorach tak mieli jechać przez całą dobę w zimie to potrzeba byłoby ich
Speaker A
wybudować 600. No to jest wielkość w ogóle niewyobrażalna. Tak jakbyśmy nawet budowali nie wiem 10 rocznie takich prawda no to to jest 60 lat. Tak, tylko trzeba zauważyć, że po 15 latach te, które żeśmy wybudowali, to już trzeba by
Speaker A
było wymieniać, tak? No więc nie wybudowalibyśmy ich nigdy. A poza tym, no to też trzeba wiedzieć, że do budowy takiego magazynu bateryjnego, no potrzebne są różne cenne materiały. No między innymi potrzebny jest lit. Na każdą kilowodhzinę pojemności przypada
Speaker A
około 150 g litu. No tam potrzebny jest jeszcze kobalt, który w zasadzie wydobywa się tylko w Republice Konga.
Speaker A
Potrzebny jest nikiel, który głównie w Rosji się wydobywa. No jeżeli chodzi o Lit, no to tutaj jest trzech takich światowych graczy. To jest Australia, Chiny i Chile. No cała reszta w zasadzie się nie liczy. No i oni wydobywają
Speaker A
obecnie no nieco ponad 100 000 ton tego litu. To ja tutaj jeszcze dorzucę jeszcze, że bodajże 2 lata temu czytałem już o tym, że ci, no trudno powiedzieć producenci, bo to jest wydobycie, te kraje, które w których wydobywa się
Speaker A
najwięcej zwłaszcza litu, ale w ogóle tych metali ziemadkich, one już zawiązują no coś w rodzaju takiego opeku dla metali ziemadkich po to, żeby kontrolować to wydobycie, no i żeby kontrolować ceny w ten sposób.
Speaker A
Oczywiście. No i teraz załóżmy, że chcemy mieć takie magazyny, żeby nam wystarczyły na na całą dobę. Tak? No wiadomo, że w grudniu to tego słońca nie ma, fotowoltaika się nie liczy. No więc bazujemy na tych wiatrakach. Całą Polskę
Speaker A
sobie zastawimy wiatrakami, pół Bałtyku zostawimy wiatrakami. No i przychodzi tak zwana flauta, tak? Wiatru nie ma. No więc chcemy jedną dobę wytrzymać na tych akumulatorach. Także w nadziei, że ta ta flauta minie i i w kolejnej dobie znowu
Speaker A
będziemy mieć moc tych wiatraków, sobie napełnimy te akumulatory. No więc żeby wybudować te akumulatory o pojemności 600 GWhz to potrzeba byłoby 90 000 ton lit. 90 000 ton litu, a jego wydobycie to jest nieco ponad 100 000 ton, czyli
Speaker A
musielibyśmy pozyskać no w zasadzie roczne światowe wydobycie litu, żeby to wybudować tylko dla Polski. tylko dla Polski.
Speaker A
Tylko, tylko dla Polski. Tak. No a przecież nie tylko my chętni na ten lid jesteśmy, tylko cały świat, więc ja nie nie wiem, czy jesteśmy w stanie 1% tego światowego wydobycia litu pozyskiwać. No czyli musi prż, a przecież to jest nie tylko, bo my
Speaker A
teraz rozmawiamy o magazynach energii, no ale przecież lit jest y przynajmniej w tej chwili we wszystkich akumulatorach, łącznie już z samochodowymi. Jest również w akumulatorach naszych komórek, naszych laptopów, tabletów i tak dalej, i tak dalej. No więc to nie tylko są magazyny
Speaker A
energii, nie tylko magazyny energii. No zresztą gdzieś 30% wydobycia tego litu to w ogóle idzie dla przemysłu chemicznego, przemysłu ceramicznego. No chętnych na ten rzadki pierwiastek jest bardzo wielu. No a jak mówię wydobycie, no to głównie Australia, Chiny, Chiny i Chile.
Speaker A
No cała reszta tam się praktycznie praktycznie już nie liczy. To są jakieś tam A panie doktorze, tu zatrzymajmy się na chwilę przy tej kwestii, bo mnie od dawna bardzo interesuje sprawa właśnie technologii akumulatorowych. No i tutaj co chwilę czytam w kontekście
Speaker A
elektromobilności, przede wszystkim się o tym pisze, że powstają jakieś kolejne nowe, bardzo obiecujące technologie akumulatorów. Ja już nawet się pogubiłem w tym, ile tych technologii powstało i jakich. Natomiast zawsze jest tak samo, to znaczy ja to gdzieś czytam, jest tam mowa o tym, że
Speaker A
bardzo szybkie ładowanie, że pojemność zwiększona, czasem nawet o kilkaset procent. Super. No tylko potem jak czekam na informacje o tym, że nastąpiło wdrożenie tej technologii, to nigdzie tego nie widz.
Speaker A
Tego nie ma. To tego nie ma. No wydaje mi się, że to bardzo ostrożnie do takiej jakiś różnych rewelacji trzeba podchodzić. No zwłaszcza to zwiększenie pojemności o kilkaset procent. No to zupełnie mi się to wydaje niewiarygodne.
Speaker A
To raczej no przeczyłoby chyba no prawom prawą fizyki. No, no to jest tak jak są co chwilę doniesienia, że ktoś skonstruował perpetuum mobile.
Speaker A
No zresztą sam mogę jako ciekawostkę powiedzieć, że po moich wystąpieniach, prawda, na nagraniach na na YouTubie, no dostaję od widzów, słuchaczy, no no różne maile. No to też parę osób się do mnie zgłosiło, że albo takie urządzenie, że kobo zbudowały, albo widziały, że
Speaker A
ktoś zbudował. O no, no cóż ja mam powiedzieć? To jeszcze wróćmy do do kwestii odnawialnych źródeł energii. Był taki bardzo ciekawy film dokumentalny Mateusza Dzieduszyckiego, z którym ja zresztą zrobiłem na temat tego filmu rozmowę na swoim kanale i tu postaram się państwu
Speaker A
ją zalinkować na górze nagrania. Film się nazywa Odnawialne źródła pieniędzy. Bardzo zresztą trafny tytuł moim zdaniem. No i tam jednym oglądałem ten film, także no właśnie to bardzo dobrze, bo chciałem zapytać o kwestię backupu. No to jest właściwie powszechnie znana sprawa, że
Speaker A
odnawialne źródła energii muszą mieć ten tradycyjny backup. Z pańskiej wypowiedzi wynika, dlaczego tak jest. No tak, ta chwiejność tutaj y energii jest nieciągłość nieciągłość produkcji, jej, sezonowość, cykliczność i i losowość, czynnik losowy. No on również występuje.
Speaker A
Ale właśnie No i właśnie tu jest pytanie, bo jak my słyszymy o tym, że mamy przejść na wyłącznie na ozę i atom, no to jakoś gdzieś pozostawiają, zwłaszcza rządzący, jak o tym mówią, gdzieś na boku pozostawiają kwestie tego
Speaker A
backupu. Ale ja rozumiem, że on przecież jakiś musi być, a my elektrownię jądrową to możemy mieć za ile? No jak dobrze pójdzie, to może za 15 lat.
Speaker A
No to by musiało bardzo dobrze pójść. Ja jestem w stanie założyć się o każde pieniądze, że przed rokiem 2040 z tej polskiej pierwszej elektrowni atomowej żaden porąd jeszcze jeszcze nie popłynie. Posłużmy się przykładami pochodzącymi z Francji, bo tak naprawdę
Speaker A
w Europie elektrownie atomowe są w stanie budować jedynie Francuzi i Rosjanie. No Rosjanie robią to szybciej i taniej, no ale oczywiście ta opcja nie wchodzi nie wchodzi u nas w grę. No ale na przykład budują elektrownię atomową w
Speaker A
Turcji, mają budować na Węgrzech. Natomiast jeśli chodzi o Francuzów, to w 2005 roku rozpoczęli budowę bloku jądrowego EPR 1600 właśnie o mocy 1600 MW w Finlandii w miejscowości Olki Luotto.
Speaker A
No ta budowa się przeciągała i została zakończona dopiero w roku 2023, czyli prąd z tej elektrowni popłynął dopiero po 18 latach. A co Francuzi robią u siebie? No otóż ostatnią elektrownię jądrową oddali do użytku w roku 1999.
Speaker A
No później w zasadzie nie robili nic. W roku 2007 przystąpili właśnie do budowy tego bloku EPR 1600 w miejscowości Flamville w Normandii.
Speaker A
No i też się ta budowa przeciągała i dopiero w zeszłym roku w grudniu doszło do pierwszego uruchomienia tak tego tego reaktora. No po czym wyłączyły się o nim w trybie w trybie awaryjnym.
Speaker A
No czyli też elektrownia ta rozpoczęła pracę no po 18 latach. No więc no o czym o czym my tutaj mówimy? No i jeszcze jeśli chodzi o koszty budowy takiej elektrowni, no u nas podaje się, że że to ma być około 150 miliardów złotych,
Speaker A
ale tak naprawdę to Bóg raczy wiedzieć ile to będzie kosztowało. Jeśli chodzi o tę francuską elektrownię właśnie w miejscowości Flamville, jej koszt przekroczył pięciokrotnie to, co pierwotnie pięciokrotnie, tak? prawie prawie prawie prawie sześć razy to co pierwotnie zakładam.
Speaker A
A przecież tutaj nie można zrezygnować w trakcie budowy. Nie można powiedzieć o kosztorys przekroczony, to dziękujemy bardzo. Zwłaszcza, że nie jest to budowa drogi, z której może zejść jeden wykonawca, a drugiego wykonawcę się po prostu zaprasza, żeby dokończył.
Speaker A
Rozumiem, że tutaj to tak nie działa. No budowę elektrowni w Żarnowcu przerwano, tak w połowie i utopiono miliardy złotych. No więc to też jest jak najbardziej według mnie realna opcja. Tak, wtopimy kilkadziesiąt czy kilkaset miliardów złotych, no i później
Speaker A
za kilkanaście lat no okaże się, ktoś dojdzie do wniosku, no że nie tędy droga, trzeba sobie z tym dać spokój.
Speaker A
Zresztą też musimy być świadomi, że Niemcy zrezygnowali całkowicie z atomu. No więc oni na pewno nie spoglądają na to przychylnym okiem.
Speaker A
Także geografii z granicą coś takiego powstaje. Tak. A uruchomić jakieś ruchy pseudoekologiczne, no to co to za sztuka, prawda? No które tośmy takie przykłady. Tak, panie doktorze, no to skąd wziąć backup dla odnawialnych źródeł energii? No skoro tak wiemy, że
Speaker A
gaz jest niepoprawny politycznie, węgiel to w ogóle już nawet nie mówię, a tomu możemy nie mieć, no to to skąd ten be?
Speaker A
No w zasadzie ludzkość niczego nie wymyśliła. No tak zwana kontrolowana synteza jądrowa, czyli rozpalenie na ziemi sztucznego słońca, synteza atomów wodorów Hel. No to istnieje jedynie w powieściach Stanisława Lema. No nie wiem, ja nie jestem jakimś wizjonerem, futurystą. No nie wiem, może za 100 lat
Speaker A
takie technologie będą będą dostępne. No bo to teraz to, co pan mówi, to mi trochę mi przypomina to, co ja też słyszę od urzędników z Komisji Europejskiej. Tak się składa, że czasem tam jeżdżę do Brukseli na takie dziennikarskie wyjazdy i właściwie
Speaker A
zawsze w trakcie tych spotkań jednym z wątków jest polityka klimatyczna czy polityka energetyczna. No i oni dociskani czy głębiej wypytywani właściwie zawsze kończą na tym samym czy mówią to samo. To znaczy mamy nadzieję, że za kilka lat będziemy mieli
Speaker A
technologie, które nam umożliwią właśnie wejście na serio w tę politykę. No ale polityka już jest robiona, a tych technologii nie ma.
Speaker A
Nie ma. No obawiam się, że tutaj sprawdza się to przysłowie, w myśl którego no nadzieja jest matką wiemy kogo. Tak.
Speaker A
No to w takim razie chciałem teraz zapytać o te blackouty, o których pan wcześniej wspomniał. Przypominając sytuację z pierwszej połowy tego roku, wydaje mi się, że ta sprawa chociaż wzbudziła duże zainteresowanie w momencie, kiedy to się odbywało, to
Speaker A
potem tak przeszła właściwie bezecha, ale były dyskusje w internecie o co tutaj chodziło, dlaczego tak się stało, skąd ten, skąd ten hiszpański blackout.
Speaker A
No więc proszę powiedzieć, skąd on się wziął. No więc najpierw byśmy sobie troszkę wyjaśnili, co to jest w ogóle ten system elektroenergetyczny, jakie tam zjawiska fizyczne zachodzą, na jakiej zasadzie on pracuje, bo tu wydaje mi się, że jest bardzo duże, bardzo
Speaker A
wiele nieporozumień i przeciętny człowiek no nie ma na ten temat zielonego pojęcia. No zresztą z własnego doświadczenia wiem, że można pytać o te rzeczy, no przykładowo o profesora fizyki, profesora matematyki czy czy informatyki i on nie będzie wiedział znacznie więcej niż pierwszy
Speaker A
lepszy człowiek spotkany na ulicy. Otóż system elektroenergetyczny to są przede wszystkim źródła energii elektrycznej, miliony odbiorów tej energii elektrycznej i wszystko to jest spięte sieciami elektroenergetycznymi pracującymi na różnych poziomach napięć.
Speaker A
I ten system elektroenergetyczny cały czas musi znajdować się w stanie równowagi. Jest to taki stan równowagi chwiejnej. To można sobie wyobrazić postaci takiej podpartej na środku na środku belki, no która cały czas się kiwa, tak? Na jeden koniec tej belki
Speaker A
działa siła proporcjonalna do mocy zapotrzebowanej, a na drugi koniec siła proporcjonalna do mocy generowanej. I właśnie rola operatora systemu elektroenergetycznego, no u nas tym operatorem są polskie sieci elektroenergetyczne, spółka akcyjna, sprowadza się do utrzymania tego systemu elektroenergetycznego w
Speaker A
stanie zbilansowania mocy. No bo jeżeli dopuścimy do dużego niezbilansowania, no to właśnie może się zakończyć blackoutem, czyli totalnym rozpadem tego systemu elektroenergetycznego, ponieważ wszystkie te źródła pracują w sposób synchroniczny, to znaczy one muszą generować ten prąd zmienny na
Speaker A
takiej samej częstotliwości, tak? Jest to 50 Hz u nas. No jeszcze te przebiegi muszą być zgodne fazie, tak? Te poszczególne sinusoidy muszą się ze sobą pokrywać, tak? Górki z górkami, dołki z dołkami. No jak się to wszystko rozjedzie, tak, na jednej będzie górka,
Speaker A
na drugiej dołek, no to powstanie potężne zwarcie i automatyka zabezpieczeń wyłączy wyłączy wszystko. No więc to zbilansowanie tego systemu elektroenergetycznego jest tutaj kluczową sprawą. To nie jest tak, a niestety większość ludzi tak myśli, że im więcej tej mocy będziemy generować,
Speaker A
tym lepiej. No system elektroenergetyczny to nie jest śmietnik, że tam sobie możemy wszystkiego nawrzucać, tylko jeżeli zapotrzebowanie mocy wynosi przykładowo, tak jak na przykład dzisiaj 24 GW, no to musimy generować dokładnie 24 GW, tak? Ani ich więcej, ani mniej. No i
Speaker A
żeby nadążać za tym zmieniającym się w takim charakterystycznym cyklu dobowym zapotrzebowaniem mocy, musimy mieć źródła energii, które są dyspozycyjne.
Speaker A
Tak potrzebny jest taki wół roboczy, który pracuje 24 godziny na dobę, no i generuje dokładnie tyle, ile mu operator poleci. Przykładowo jest taki blok w Kozienicach, nowoczesny blok nadkrytyczny i na przykład operator tam wysyła polecenie zwiększyć generację z
Speaker A
800 do 900 MW, tak? I w ciągu kilku minut oni muszą moc tego bloku podnieść, tak? Na każde polecenie operatora. No a jeżeli chodzi o te źródła niestabilne, no to tak kolokwialnie rzecz ujmując, one pracują wtedy, kiedy one chcą. Tak,
Speaker A
wiatr wieje wtedy, kiedy ma na to ochotę. No i słońce, no kiedy słońce świeci, jak intensywnie, no to można m więcej wyliczyć, ale też dochodzi tutaj czynnik losowy, zachmurzenie, opady atmosferyczne, to potrafi nawet i trzy, czterokrotnie zmniejszyć generację mocy
Speaker A
w takich panelach fotowoltaicznych. Tak, jeżeli przychodzi burza, czy ciemne chmury, no to ta ta moc tam gwałtownie spada. No więc trzeba mieć jakieś stabilne źródło energii, no które te braki będą wyrównywać. Na chwilę obecną to są albo elektrownie węglowe, albo
Speaker A
elektrownie gazowe. No może jeszcze elektrownie na olej opałowy, chociaż jest to drogie i bardzo rzadko stosowane na świecie rozwiązanie. No albo elektrownie atomowe. Nic więcej ludzkość nie wymyśliła. No chyba, że jesteśmy Norwegią, no i mamy bardzo wysokie góry,
Speaker A
bogatą sieć rzeczną, no to oni 90% swojej energii elektrycznej właśnie czerpią z tej hydroenergii. Tak. Ale ich jest ich jest też mało, więc mają mniejsze zapotrzebowanie znacznie.
Speaker A
No tak. No no też obszarowo bardzo duży kraj. No mało mało ludności, prawda? No chyba, że ma się jakieś wielkie rzeki, tak jak na przykład rzeka Jangcy w Chinach i tam wybudowali tamę trzech przełomów. No i ona wytwarza no tyle
Speaker A
tyle energii, że mogłaby pokryć gdzieś 60% zapotrzebowania rocznego na energię elektryczną Polski. No druga taka wielka tama to jest na rzece Harana na granicy Brazylii i Urugwaju, więc też no ma to znaczny udział w miksie energetycznym tych tych państw, zwłaszcza w przypadku
Speaker A
Urugwaju to tam też chyba nie wiem 70% chyba energii mają z tej wody, ale oni zostali przez twórcę no obdarowani taką bogatą sieciorzeczną. No u nas tej wody jest relatywnie mało. No a co gorsze Polska to jest w większości kraj niż
Speaker A
inny. No dla mnie to trochę dziwnie brzmi, prawda, bo ja mam zawsze góry przed oczami, jak się mieszka na południu Polski. No ale jak się już wsiądzie pociąg, w stronę Warszawy się jedzie, no to to to widać, że ta Polska
Speaker A
jest płaska. No a jak jest płaska, no to nie ma jak uzyskać większego spadu wódki. No a energia potencjalna, jak mówiłem, to jest m x g x a, gdzie m, no to jest ta masa wody. G przyspieszenie grawitacyjne ziemskie. No i H. No to
Speaker A
jest właśnie różnica tych tych tych spadów. No jak to h jest h jest małe, no to z tej wody zbyt wiele tej energii nie jesteśmy w stanie uzyskać, tak? No a z kolei na południu Polski mamy góry, no
Speaker A
ale ta się rzeczna jest uboga, prawda? No Wisła na przykład w Ustroniu, no to przypomina malutki strumyczek, prawda?
Speaker A
Spadł można uzyskać, tylko wody nie ma. A z kolei w Warszawie, no powiedzmy ta Wisła jest już większa. No ale nie ma nie ma spadu.
Speaker A
Ale wróćmy do do tego blackoutu hiszpańskiego, czyli rozumiem, że jego przyczyną było była właśnie pierwotną przyczyną była właśnie niestabilność tej generacji, która wpłynęła na stabilność, na niestabilność sieci, niestabilność powiedzmy całego systemu elektroenergetycznego. Raczej to wyglądało w ten sposób, że oni za
Speaker A
wszelką cenę chcieli zwiększać udział tej zielonej energii. właśnie w miksie miksie energetycznym. Oczywiście tych elektrowni cieplnych tam były elektrownie gazowe i również elektrownie jądrowe nie można całkowicie wyłączyć, bo tu jest też inna bardzo ważna rzecz, że one wytwarzają tak zwaną inercję
Speaker A
mechaniczną. No i o tym to już w zasadzie nikt nikt nie wie. No co więcej większość ludzi no tego po prostu nie rozumie. Ale ta inercja mechaniczna no jest po prostu niezbędna do funkcjonowania każdego systemu elektroenergetycznego. Bez tej inercji
Speaker A
mechanicznej, no każdy system elektroenergetyczny by się w ułamku sekundy rozpadł. No przy pierwszym lepszym zakłóceniu. Inercja mechaniczna, no to jest jak gdyby pierwsza linia obrony tego systemu elektroenergetycznego na dowolne zakłócenie. No powiedzmy występuje jakieś zwarcie, tak? Mamy jakąś linię
Speaker A
przesyłową pracującą pod napięciem 110 kV. No każdy coś takiego widział, tak? To te stalowe takie słupy, słupy kratowe. No i powiedzmy urwie się izolator, przewód spadnie na ziemię, dotknie słupa albo spadnie na inny przewód fazowy. Tak, powstaje potężne
Speaker A
zwarcie. Moc takiego zwarcia to jest gdzieś między 3000 a 5000 MW, tak? No i nagle w tym systemie elektroenergetycznym powstaje ubytek mocy czynnej do rzędu kilku kilku gigawów. No i gdyby nie ta inercja mechaniczna, no to nastąpiłby gwałtowny
Speaker A
zapad napięcia. No i wtedy to wszystko by się rozsynchronizowało, no rozleciało w diabł. No więc takie zwarcie trwa bardzo krótko. To jest skala czasu, no rzędu kilka kilkadziesiątek sekundy maksymalnie, tak? Automatyka zabezpieczeń musi to wyłączyć, ale przez te kilkadziesiątych sekundy właśnie ta
Speaker A
inercja mechaniczna tych wszystkich wirujących turbozespołów jest w stanie wytworzyć te dodatkowe kilka gigwatów mocy, żeby nie dopuścić do tego zapadu napięcia w całym systemie. Tak? No automatyka wyłączy. No i im większa te inercja mechaniczna, no to tym lepiej tym system jest w stanie
Speaker A
się obronić. No ta inercja mechaniczna nie może zostać zastąpiona na przykład bateryjnymi magazynami magazynami energii, no bo one działają zawsze zawsze wolniej, tak? A ta inercja mechaniczna ona działa natychmiast, tak? Taka takie zakłócenie, fala napięcia, no to rozchodzi się z
Speaker A
prędkością światła w sieci elektroenergetycznej. No a w przypadku akumulatorowych magazynów energii, no to musiały być jakieś detektory zwarć. No działają jakieś algorytmy, tak? to zawsze upływa czas, wykonane są jakieś obliczenia, no i dopiero po jakimś czasie się one włączają. No to już to
Speaker A
było byłoby by za późno. W przypadku na przykład Polskiego Krajowego Systemu Elektrogetycznego to minimum tej inercji mechanicznej przyjmowane jest na poziomie 78 GW. No czyli tyle musi pracować w tych wirujących turbozespołach, tak? Turbinach parowych i i generatorach. No a te wirujące
Speaker A
turbozespoły, no to występują albo w elektrowniach węglowych, albo w elektrowniach gazowych, albo w elektrowniach atomowych. Więc to nie jest tak, że nawet jak w tych godzinach około południowych mamy tego słońca praktycznie nieograniczone ilości tej energii słonecznej, że wtedy przez te
Speaker A
kilka godzin ten system elektroenergetyczny może pracować tylko i wyłącznie na fotowoltaice. Tak że mogą pracować tylko falowniki. No falowniki są to układy półprzewodnikowe, no które wytwarzają drgania, tak? zamieniają napięcie stałe w napięcie przemienne, w sinusoidę, prawda, o częstotliwości 50
Speaker A
Hz. I one inercji mechanicznej nie posiadają żadnej, tak? W przypadku zwarcia wyłączają się w ułamku sekundy.
Speaker A
No więc, ale rozumiem, że są niezbędne właśnie przy odnawialnych źródłach energii, żeby jak gdyby w sztuczny sposób tę sinusoidę wygenerować.
Speaker A
Falowniki. Tak, tak. No bo te panele fotowoltaiczne, one generują prąd stały, prawda? A w sieci mamy prąd, prąd przemienny. No to już od czasów Tesli, bo to najpierw Edison myślał, że będzie wszystko elektryfikował na prądzie stałym, no ale jednak pomysł Tesli był
Speaker A
był lepszy. No i teraz mamy wszędzie wszędzie prąd zmienny. Tak, tutaj w Europie o częstotliwości 50 Hz. za oceanem gdzieś w Japonii, gdzieś w Ameryce Łacińskiej częstotliwość 60 Hz się przyjęła. Znaczy w Japonii to jest bardzo ciekawie, bo
Speaker A
tam część wyspuje na 50 Hz, a inne wyspy na 60 Hz. No też mnie też mnie to kiedyś zdziwiło, prawda, że w ramach jednego kraju dwa dwa różne systemy, no ale widocznie to jakieś zaszłości historyczne może są, nie, nie wiem, nie,
Speaker A
nie, nie drążyłem tego tematu bardziej, ale no jest to powiedzmy intrygujące. Czyli, czyli wracając do, do tego blackoutu, rozumiem, że ten efekt mógłby powstać w zasadzie w każdym kraju, gdzie postawionoby zbyt mocno na odnawialne źródła energii, zwłaszcza na
Speaker A
fotowoltaikę. Tak, tak. No bo właśnie tam w tej Hiszpanii oni zjechali z tą inercją mechaniczną do bardzo niewielkiej wartości. tam 3 GW pracowały w elektrowniach gazowych, 3 GW w elektrowniach atomowych, czyli w sumie 6 6 GW. No i to się wydaje, że taka
Speaker A
inercja mechaniczna jest zbyt mała, żeby ten system mógł się skutecznie obronić, no przy jakimś większym zakłóceniu. No a co się co się tam stało? No mieli w godzinach około południowych nadmiar mocy generowanej przez farmy fotowoltaiczne. No więc operator wydał polecenie wyłączenia
Speaker A
wybranych farm fotowoltaicznych. Dlatego zdaje się, że wyłączyli trochę za dużo niż trzeba było, czy też zmieniły się jakieś warunki atmosferyczne, gdzieś powstało zachmurzenie i za chwilę pojawił się deficyt, deficyt mocy. No i doszło do kołysania napięć i w wyniku
Speaker A
tego no zadziałała automatyka zabezpieczeń, wyłączyła jedną elektrownię gazową, więc pojawił się znaczny ubytek mocy, no i po prostu ten system poleciał. A Francuzi natychmiast się od nich odcięli. No bo ta Hiszpania też w zasadzie jest taką wyspą. Tak, oni
Speaker A
większe połączenie mają. No jedynie z systemem francuskim, no tam jakimś kablem podmorskim na na prądzie stałym są połączeni jeszcze z Marokiem, ale to nie ma większego większego znaczenia.
Speaker A
Więc jak Francuzi się od nich odcięli, no to po prostu no ten doszło do do rozpadu całego tego systemu iyjskiego pokrywającego Hiszpanię i Portugalię.
Speaker A
Tak, poszczególne źródła, wypady z synchronizmu, porobiły się zwarcia, no i wszystko się po prostu wyłączyło w ułamku w ułamku sekundy. Zresztą do takich breakoutów, no to też zawsze może dojść. W każdym systemie elektroenergetycznym, no pewne rzeczy trudno jest przewidzieć. Na przykład w
Speaker A
2003 roku blackout miał miejsce we Włoszech. No tam było spowodowane to tym, że oni też mają duży deficyt mocy i sporo tej mocy biorą z francuskiej elektrowni atomowych. Te linie najwyższych napięć pracujące pod napięciem 400 kV przebiegają przez Alpy.
Speaker A
No i tam nad Alpami rozpętała się jakaś potężna potężna burza. No jakieś wyładowanie atmosferyczne spowodowało wyłączenie wyłączenie takiej linii. W systemie włoskim powstał duży deficyt mocy. No i nie byli tego w stanie na czas opanować i przez chyba dobę czy czy
Speaker A
dłużej no praktycznie całe Włochy były pozbawione pozbawione prądu. No tylko, że to jest relatywnie ciepły kraj. Stało się to chyba pod koniec pod koniec lata, o ile pamiętam, czy to tam sierpień, czy wrzesień był. No to jeszcze nie było
Speaker A
jakieś tragedii. No ale proszę sobie wyobrazić u nas, że mamy 20 stopni mrozu, dochodzi do taki oblegutu, no i wyłącza się dosłownie wszystko, tak na okres nawet i kilkudziesięciu godzin, bo powtórne uruchomienie takiego systemu elektrycznego po blackucie, no zajmuje
Speaker A
sporo czasu. Tak, robi się to w ten sposób, że najpierw uruchamia się jakąś elektrownię wodną, moc tej elektrowni wodnej podaje się na jakąś elektrownię węglową. No tam, żeby napędzać taśmociągi, podajniki węgla, młyny węglowe, wentylatory podmuchu, tak?
Speaker A
Rozpada się kotły. No i dopiero jak ta pierwsza elektrownia węglowa zacznie pracować z pełną mocą, no to od niej odpada się kolejne i synchronizuje się właśnie do tej do tej elektrowni. No to wszystko zajmuje i nawet ich kilkadziesiąt
Speaker A
godzin. No więc proszę sobie wyobrazić jakieś takie bloki z wielkiej płyty. Jeżeli tam przynajmniej przeprzezdowe kaloryfery nie będą grzać, a jest minus 20 na na zewnątrz, no to przecież tam powinna te kaloryfery zamarznąć, tak?
Speaker A
Popękają popękają rury. No i mamy i mamy katastrofę. No zresztą funkcjonowanie w takich warunkach jest bardzo ciężkie. To przecież to nie tylko, że prądu nie ma, ale i nie ma ogrzewania, prawda? Bo nie pracują te wszystkie wymiennikownie ciepła, pompy
Speaker A
cyrkulacyjne, nie ma również wody, tak? Nie pracują, nie pracują hydrofory. No w takiej sytuacji no to mieszkańcy chyba byliby zmuszeni załatwiać się no gdzieś w krzakach pod blokiem, tak? Przez dwie kolejne doby. No, no to jest rzeczywiście wizja. Yyy teraz
Speaker A
chciałem trochę zmienić temat i zapytać, ale to jest nadal oczywiście powiązane i zapytać o elektromobilność.
Speaker A
O tym też pan pisał również w kontekście dostępności materiałów do produkcji akumulatorów, ale mnie również interesuje ten aspekt infrastrukturalny, bo o nim się dosyć rzadko mówi, a wiem, że czy i to zresztą logiczne jest całkowicie, że no włączenie do systemu
Speaker A
elektroenergetycznego kolejnych stacji ładowania, zwłaszcza jeżeli na przykład byśmy szli w stronę na co naciska Komisja Europejska w stronę transportu towarowego również zelektryfikowanego.
Speaker A
Tu nawiasem mówiąc widziałem pierwszą elektryczną ciężarówkę w dosłownie kilka dni temu pod marką DHL-u, ale podejrzewam, że ona jeździła tylko w obrębie Warszawy. To taka ciekawostka.
Speaker A
Ciekawe ile ile ton akumulatory ważyły. No właśnie też się też się nad tym zastanawiałem, bo tam było widać pod spodem podczepione takie gondole, gdzie prawdopodobnie właśnie były akumulatory.
Speaker A
No i kwestia zasięgu. Ale wracam do pytania. Rozumiem, że podłączenie, no nie wiem, dziesiątków tysięcy punktów ładowania, zwłaszcza wysokiej mocy, chyba no nie wiem, czy jest możliwe, nie jest możliwe, co by spowodowało?
Speaker A
No spowodowałoby drastyczny wzrost zapotrzebowania mocy. Tak. No jest pytanie, czy bylibyśmy w stanie to zapotrzebowanie mocy pokryć. Tak, tym bardziej, że w najbliższym czasie no będą likwidowane te bloki węglowe budowane jeszcze w czasach Gierka. To są takie bloki o mocy 200 MW. No i właśnie
Speaker A
do końca bieżącego roku mają pracować jeszcze dwa takie bloki w elektrowni Dolna Odra o mocy 200 MW do końca sierpnia kolejne dwa w tej elektrowni Dolna Odra mają zostać wyłączone w przyszłym roku też ma zostać wyłączony.
Speaker A
No jeszcze nie taki stary blok w elektrowni punktów o mocy 470 MW. No pytanie jest, co z elektrownią Turów, bo jej cofnięto decyzję środowiskową, więc możliwe, że do końca 26 roku będzie ona musiała zakończyć swoje funkcjonowanie.
Speaker A
Tak, tam jest sześć jeszcze takich właśnie bloków 200 MW pamiętających jeszcze. No zamieszką epokę towarzysza Wiesława, no bo on on to jeszcze stawiał, ale też w 21 roku uruchomiono tam nowoczesny blok nadkrytyczny owocy 500 MW. No i takie bloki 200 mewowe to
Speaker A
elektrownia Rybnik też do likwidacji Jaworzno Połaniec Kozienice Ostrołęka. No w elektrowni Pątnów też osiem takich bloków już niedawno temu zlikwidowano. No więc tych stabilnych źródeł po prostu ubywa. A to co robi ministerstwo to wydaje mi się, że to oni
Speaker A
stosują jakieś takie naiwne rozumowanie, że przeliczają moc zainstalowaną na jakieś średnioroczne wartości energii, które tam hipotetycznie z tej mocy zainstalowanej mogłyby być wytworzone. Tak, ale to są wszystko wartości średnie liczone dla całego roku, a ta energia elektryczna jest potrzebna tu i teraz. Więc co z
Speaker A
tego, że mamy jakąś wartość średnią, wysoką, gdy w danym dniu na przykład jest flauta i wiatraki w ogóle się nie kręcą. No. No i co co na ten dzień mamy całą Polskę wyłączyć? Tak, no spowodować spowodować blackout. Dla mnie jest to
Speaker A
zupełnie niezrozumiałe. A poza tym oni stosują takie naiwne rozumowanie, że to się wszystko tak liniowo skaluje. Powiedzmy, że teraz mamy w fotowoltaice zainstalowane 25 GW mocy i udział tej fotowoltaiki w miksie za zeszły rok to jest jedynie 9%. No
Speaker A
więc oni rozumują tak, że jeżeli zainstalujemy tej mocy dwa razy więcej, będziemy mieć 50 GW, no to to nie będzie 9%, tylko 18%. No niestety to się tak prosto nie skaluje. Raczej tak może być na początku, jak ty źródeł jest
Speaker A
niewiele, ale później dochodzimy do takiej betonowej ściany z napisem prawa fizyki i tego nie jesteśmy już w stanie przeskoczyć. No tutaj bardzo dobry przykład z Niemiec mogę podać. Tam fotowoltaice już przewymiarowano ją w absurdalny sposób. Zainstalowali tam ponad 100 GW mocy.
Speaker A
No i ktoś mógłby pomyśleć, że jej udział w miksie powinien no być bardzo duży.
Speaker A
Tak, kilkadziesiąt procent. Nic z tego. To jest zaledwie 14%, tak? My z 25 GW mamy 9%, tam jest cztery razy więcej mocy i to jest tylko 14%. A dlaczego? No bo większość tych farm fotowoltaicznych w tym okresie od marca do do września,
Speaker A
gdy dzień jest dłuższy od nocy i słońce góruje wysoko, tak na nad horyzontem, w tych godzinach około południowych większość tych farf fotowoltaicznych i tak trzeba odłączyć, tak? Ten nadmiar mocy, no spowodowałby, że ten system elektroenergetyczny by eksplodował, tak?
Speaker A
zakończyłoby się to po prostu blackoutem, tak? Napięcia w sieciach no podskoczyłyby o kilkadziesiąt procent.
Speaker A
No i gdyby to nie zostało włączone, no to popalilibyśmy wtedy to wszystkie wszystkie urządzenia. No tak. System elektretyczny nie może pracować. No podobnie w przypadku wiatraków też takie proste skalowanie nie wchodzi w rachupę.
Speaker A
No bo jak nawet mamy taką farmę fotowoltaiki wiatrową, prawda, i ustawiamy sobie kolejne rzędy tych wiatraków, to przecież te wiatraki, które są w pierwszym rzędzie, odbierają już część tej energii kinetycznej od tych gnanych wiatrem mas powietrza, czyli te, które
Speaker A
stoją w kolejnych rzędach, no będą doświadczały coraz to mniejszej prędkości wiatru. A tutaj przypominam jest sześcina zależność mocy takiego wiatraka od prędkości wiatru. No więc to wybudowanie, podwojenie liczby wiatraków nie spowoduje podwojenia i udziału w miksie energetycznym. Poza tym trzeba pamiętać,
Speaker A
że Polska ma nieszczególne te powiedzmy zdolności do produkcji tej energii wiatrowej. Najlepsze warunki występują na wybrzeżu i na części Suwalszczyzny.
Speaker A
Yyy, powiedzmy drugi sort to jest taki pas Poznań, Warszawa, a pozostałe tereny to już jest trzecia, czwarta czy tam nawet piąta, piąta kategoria. No więc taki wiatrak gdzieś posadowiony na Dolnym Śląsku, na Opolszczyźnie czy czy na Lubelszczyźnie, to nie jest w stanie
Speaker A
wyprodukować takich ilości energii jak te wiatraki, które stoją na wybrzeżu. A większość z tych dostępnych korzystnej lokalizacji no została już zapewne wykorzystana. No więc chcą odstawiać kolejne wiatraki w naszym kraju, będziemy musieli sięgać no po lokalizacje, które mają no znacznie
Speaker A
gorsze tak warunki do do generacji tej mocy, więc tam opłacalność będzie mniejsza. No więc w tej chwili wiatraki w naszym miksie mają prawie 15% udziału.
Speaker A
No a jest tam zainstalowane około 11 GW. No więc to nie jest tak, że jak podwoimy tę moc, będziemy mieć 22 GW, no to będziemy mieć 30%. To nie będzie 30%, to może będzie 22%, 20, 25%, tak? Czyli będziemy doświadczać takiego
Speaker A
zjawiska, że moc zainstalowana wiatraka fotowoltaice będzie wzrastać, a wcale nie będzie miało to przełożenia na duży wzrost w miksie w miksie energetycznym.
Speaker A
To jeszcze wracam do do kwestii na ile są realne te oczekiwania, że bardzo wzrośnie liczba pojazdów na prąd czy pojazdów samochodów na baterie po prostu czyli BV czy 100 bateryjnych pojazdów.
Speaker A
No było kiedyś takie marzenie byłego premiera, że milion samochodów elektrycznych, milion samochodów na prąd. Y, oczywiście jest ich do dzisiaj dużo, dużo mniej. Natomiast yyy tu pan mówi o wytwarzaniu energii. No jest też zdaje się problem z yyy jakością samej
Speaker A
naszej sieci energetycznej. No i zastanawiam się czy w ogóle ktoś się zastanawiał yyy nad tym punktem powiedzmy krytycznym. To znaczy ile się da jeszcze tych ładowarek dołączyć i ile tych samochodów może w Polsce być, żeby system to wytrzymał?
Speaker A
No wydaje mi się, że nikt się poważnie nad tym nie zastanawia. Zresztą no ta elektryfikacja transportu, no o tym głośno się nie mówi, ale nie jest możliwa taka wymiana 1 do jednego. Także każdy tam powiedzmy ten przeciętny Kowalski, który ma jakieś swoje cztery
Speaker A
kółka, tak, spalinowe, to za 10 lat będzie miał pojazd elektryczny, nie? Jeżeli wejdzie zakaz, prawda, tej produkcji, sprzedaży tych samochodów spalinowych, a po prostu cofnie motoryzacyjnie, no do jakiejś epoki Gomółki, albo może do epoki Gierka. W roku 1975
Speaker A
liczba samochodów osobowych w Polsce osiągnęła 1 milion. No i wydaje mi się, jakby to wszystko miało być elektryczne, no to no to gdzieś tam w środku tej dekady gierka no po prostu będziemy no czyli samochód osobowy stanie się no
Speaker A
towarem luksusowym, prawda? No sam pamiętam, nie wiem, byłem uczniem szkoły podstawówki, gdzieś tam polones podjechał pod szkołę, to wychodziło oglądać prawda?
Speaker A
Ostatnia kwestia po całej naszej rozmowie, no bo tu pan mówi o bardzo konkretnych liczbach, o prawach fizyki.
Speaker A
Wydaje się, że to powinno przekonywać decydentów, że ten duży plan, od którego zaczęliśmy naszą rozmowę, no jakoś się nie spina. Nie spina się nie dlatego, że ktoś ma jakieś złośliwe ideologiczne zastrzeżenia, tylko nie spina się na gruncie, no po prostu fizyki właśnie.
Speaker A
Jakie są reakcje, kiedy pan o tym, o czym tutaj pan u mnie opowiada, gdzieś mówi, rozmawia pan z ludźmi, którzy się opowiadają? za tego typu polityką energetyczną. No bo ja zawsze się w takich sytuacjach zastanawiam, jak to jest możliwe, że rzeczowe konkretne
Speaker A
argumenty pozostają gdzieś kompletnie z boku. Tak. No tylko żeby zrozumieć te rzeczowe argumenty, no to trzeba mieć jakieś pojęcie właśnie o o fizyce, o prawach fizyki potrafić coś coś przeliczyć. Ja wydaje mi się, że dla większości osób no
Speaker A
są to są to rzeczy po prostu niedostępne. No zresztą poziom nauczania tej fizyki no w polskich szkołach no to jest jedna wielka katastrofa.
Speaker A
Sam mam dzieci w podstawówce. No teraz syn jest w ósmej klasie. Jak ja sobie przypominam jaką ja fizykę miałem w podstawówce, jakie zadania rozwiązywałem, a jak to wygląda teraz.
Speaker A
No to to jest po prostu przepaść. A zresztą to to postępuje dalej, bo za moich czasów ta fizyka była już od szóstej klasy. No to był bardzo ważny przedmiot, tak w nauczaniu szkolnym.
Speaker A
Teraz jest odś siódmej klasy są dwie godziny. Podobno, że od przyszłego roku to ma być tylko jedna godzina. Natomiast nie wiem co co za to jedną godzinę no można tam w ogóle będzie będzie zrobić ale za to łatwiej łatwiej może będzie
Speaker A
przekonywać absolwentów tak ustawionej szkoły, że to się wszystko po prostu da radę spiąć. To może zakończę naszą rozmowę taką anegdotą jeszcze z jednego właśnie z takich spotkań w Brukseli, o których wspominałem. M było to może około roku temu czy rok z kawałkiem i
Speaker A
właśnie rozmowa była z panią z dyrekcji odpowiadającej za zmiany za transport i była rozmowa właśnie o elektryfikacji transportu towarowego, drogowego transportu towarowego w Unii Europejskiej. No i tam y padło pytanie, no dobrze, ale przecież ciężarówki elektryczne, no bo tak samo
Speaker A
jak samochody osobowe, są cięższe, znacznie cięższe niż spalinowe ciągniki siodłowe, no bo muszą mieć te akumulatory, czyli ma to wpływ na zużycie dróg, czyli no jeżeli nawet zużycie energii, no wożenie też nie jest za darmo. Tak, oczywiście, oczywiście, że tak. No więc
Speaker A
co z tym kosztem dodatkowym, który wynika z tego, że to mają być ciężarówki elektryczne? No i odpowiedź była taka, że no tak, my wiemy, że drogi się będą bardziej zużywać, dlatego myślimy nad specjalnym funduszem, który by wynagrodził właśnie to zużycie, większe
Speaker A
zużycie dróg krajom, które się zdecydują wchodzić w tę elektromobilność ciężarową. No powiem szczerze, że jak to usłyszałem, to ręce mi opadły.
Speaker A
Podatnik za wszystko zapłaci. podatnik zapłaci za wszystko. Bardzo dziękuję za spotkanie w rozmowie niekontrolowanej.
Speaker A
Moim gościem był pan doktor inżynier Mirosław Gajer, Akademia Górniczo-HCnicza w Krakowie. Bardzo dziękuję panie doktorze.
Speaker A
Dziękuję bardzo. Do widzenia państwu. Rozmowa niekontrolowana. Łukasz Warzecha. Kłaniam się. Do zobaczenia.
Topics:elektryfikacjaenergia odnawialnafotowoltaikawiatrakimagazynowanie energiielektrownia szczytowo-pompowapolityka klimatycznasystem elektroenergetycznyawaria elektrowniMirosław Gajer
