Speaker A
W dzisiejszej historycznej rozmowie, czy my w ogóle wiemy, jak brzmiał testament Krzywoustego, bo czy my dysponujemy tym dokumentem?
Analiza panowania Bolesława Kędzierzawego i rozbicia dzielnicowego Polski po 1138 roku z dr Rafałem Rutkowskim.
Key Takeaways
- Podział Polski po 1138 roku nie oznaczał natychmiastowego rozbicia i osłabienia państwa.
- Zasada senioratu i urząd wojewody były mechanizmami utrzymującymi jedność państwa.
- Bolesław Kędzierzawy miał znaczący wpływ na kształtowanie się państwa polskiego w okresie rozbicia dzielnicowego.
- Współczesne badania historyczne zmieniają tradycyjne, negatywne oceny rozbicia dzielnicowego.
- Relacje z cesarstwem i upokorzenie Bolesława IV są bardziej złożone niż powszechnie sądzono.
Summary
- Brak oryginalnego testamentu Bolesława Krzywoustego, ale podział kraju między synów jest historycznie potwierdzony.
- Podział państwa na dzielnice i zasada senioratu miały na celu utrzymanie jedności państwa mimo rozbicia.
- Bolesław Kędzierzawy rządził ponad 25 lat, a jego panowanie często oceniane jest przez pryzmat upokorzenia przed cesarzem Barbarossą w 1157 roku.
- Nowoczesne badania historyczne kwestionują negatywną ocenę rozbicia dzielnicowego, wskazując na kontynuację form państwowości i namiestnictwo młodszych braci.
- Dzielnice juniorów nie były początkowo dziedziczne, a urząd wojewody gwarantował jedność państwa.
- Rozbicie dzielnicowe było zjawiskiem znanym także w innych krajach słowiańskich, jak Czechy, Ruś czy Węgry.
- Władza seniora była związana z Krakowem, jednak Bolesław Kędzierzawy był najmniej związany z Krakowem spośród książąt dzielnicowych.
- W 1146 roku Władysław II został wygnany, a Bolesław Kędzierzawy objął władzę senioralną.
- Dyskusja o tym, czy upokorzenie Bolesława IV przed cesarzem było faktycznie druzgocące, jest przedmiotem współczesnych badań.
- Książka dr Rafała Rutkowskiego w serii Poczet władców Polski stanowi ważne źródło wiedzy o tej epoce.
Chapters
- 00:00Wprowadzenie i pytania o testament Krzywoustego
- 08:27Charakterystyka państwa i zasada senioratu
- 16:25Podział dzielnic i rola młodszych braci
- 24:23Panowanie Bolesława Kędzierzawego i jego ocena
- 40:37Relacje z cesarstwem i upokorzenie przed Barbarossą
- 48:05Analiza wydarzeń politycznych i militarnych
- 60:02Podsumowanie i znaczenie książki dr Rafała Rutkowskiego
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker A
Absolutnie nie dysponujemy. To, że Bolesław podzielił kraj między synów, to jest akurat fakt historyczny poświadczony wieloma źródłami równieżnymi. Tak, tak, tak. Roczniki niemieckie i tak dalej o tym mówią.
Speaker A
Czyli cała dynastia ma prawo do rządów, ale jeżeli jest się najstarszym. Tak, zgadza się. Czyli to jest układ, ustrój, można nawet powiedzieć pewnie senioralny.
Speaker A
Tak. No wiemy, powiedzmy, z zasad ustrojowych, że bez Krakowa nie ma władzy senioralnej. Natomiast Bolesław Kędzierzawy chyba jest najmniej krakowskim władcą ze wszystkich władców dzielnicowych.
Speaker A
No ponieważ nie ma chyba prawie żadnych śladów tego, żeby on w Krakowie rezydował. Bolesław Kędzierzawy odegrał typowy dla wczesnego średniowiecza spektakl upokorzenia Dedic, po łacinie.
Speaker A
Mianowicie wystąpił przed cesarzem Bos z obnażonym mieczem przywiązanym do szyi i tam złożył mu przysięgę, że wygnanie starszego brata nie odbyło się ku zniewadze cesarstwa. Zobowiązał się
Speaker A
zapłacić pieniądze. Dużo, no sporo, sporo i prawdopodobnie doszło do tej wypłaty. Natomiast inne warunki nie zostały spełnione.
Speaker A
Podział dzielnicowy Polski nastąpił w 1138 roku. W powszechnej świadomości wydarzenie to kojarzone jest z pewnym rozbiciem, rozbiciem dzielnicowym, z pewnym osłabieniem wewnętrznym naszego państwa, a co za tym idzie także z utratą znaczenia na arenie międzynarodowej. Czy jednak na początku
Speaker A
faktycznie tak było? Jak wyglądały pierwsze lata, pierwsze dekady senioratu w Polsce Piastów i czy seniorat to dobre słowo? W 1138 roku umiera Bolesław Krzywousty. Wtedy rządy w kraju przejmuje Władysław II, który nie rządzi zbyt długo, ponieważ w 1146 roku zostaje
Speaker A
wygnany. Rządy przejmuje Bolesław IV zwany Kędzierzawym i rządzi przez ponad 25 lat. Panowanie tego władcy często oceniane jest negatywnie przez pryzmat jednego wydarzenia. W 1157 roku władca Polski miał zostać upokorzony przed cesarzem Fryderykiem Barbarossą. Czy jednak aby na pewno? Jak wyglądała
Speaker A
Polska za panowania Bolesława IV? Co mu zawdzięczamy? Jaki jest faktyczny bilans jego rządów? To tylko niektóre z tematów, które poruszyłem z autorem książki Bolesław Kędzierzawy, doktorem Rafałem Rutkowskim z Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk. Jest to trzecia
Speaker A
monografia wydana przez Państwowy Instytut Wydawniczy w ramach monumentalnej serii Poczet władców Polski. 42 książki, 42 specjalistów, 42 władców. Polecam serdecznie zakup książki Bolesław Kędzierzawy przez pierwszy link w opisie tego materiału lub osobiście w księgarni w Warszawie przy ulicy Foxal 17, gdzie na dzień
Speaker A
dzisiejszy czeka na was spory 30% rabat od ceny katalogowej. Tymczasem przenieśmy się do 1138 roku wraz z doktorem Rafałem Rutkowskim.
Speaker A
Dzień dobry. Witam wszystkich bardzo serdecznie w kolejnej historycznej rozmowie, tym razem w ramach mojej współpracy z Państwowym Instytutem Wydawniczym. A moim dzisiejszym gościem jest doktor Rafał Rutkowski. Dzień dobry, panie doktorze.
Speaker A
Dzień dobry. Miło nam się spotykamy, ponieważ doktor Rutkowski napisał książkę Bolesław Kędzierzawy. Jest to jedna z książek z Pocztu władców Polski, Państwowego Instytutu Wydawniczego. Panie doktorze, serdecznie gratuluję tej publikacji.
Speaker A
Dziękuję bardzo. Panie doktorze, będziemy rozmawiać o Bolesławie Kędzierzawym. To są czasy tak zwanego rozbicia dzielnicowego, czyli czasy tak określanego okresu. Zaraz dopytam, czy jest w ogóle dobre określenie, ale na wstępie chciałbym pana zapytać, co wydarzyło się tak naprawdę w 1138 roku, w roku śmierci
Speaker A
Bolesława Krzywoustego? No, zmarł Bolesław Krzywousty, tak chciałem już odpowiedzieć, bardziej na poważnie. Yyy, Krzywousty yyy doczekał się pięciu synów, właściwie czterech yyy dorosłych i Kazimierza Sprawiedliwego jako piątego, który prawdopodobnie był pogrobowcem, a jeśli urodził się za życia ojca, to yyy był
Speaker A
jeszcze niemowlęciem. No trzeba było jakoś coś zrobić z nadmiarowym potomstwem, w związku z czym podzielił, o ile to jest dobre określenie, kraj między czterech synów, wyznaczając najstarszemu Władysławowi władzę z wierzchnią ze stolicą w Krakowie. Natomiast trzem młodszym, czyli Bolesławowi, Mieszkowi i Henrykowi
Speaker A
dzielnice osobne i często ten okres jest nazywany okresem dzielnicowym. Krzywoustemu przypisuje się najróżniejsze takie, no jest to władca, który bądź co bądź jest spostrzegany jako władca wielkiego formatu i przypisuje mu się takie dość prosto poniekąd rozbicie tego państwa. No samo
Speaker A
samo słowo rozbicie dzielnicowe, to określenie, ono sugeruje, że to jest wszystko rozbite, a przecież tak nie było na początku.
Speaker A
To jest tradycja wywodząca się od Jana Długosza, który patrzył na te historie z perspektywy tego, do czego doszło w X wieku, czyli faktycznego rozbicia, do którego doszło w wyniku rozrodzenia dynastii piastowskiej i osłabienia władzy centralnej.
Speaker A
Długosz oceniał testament Krzywoustego dość ambiwalentnie, bo z jednej strony był świadom tego, że no inaczej nie dało się uratować królestwa. Trzeba było coś zrobić z tymi młodszymi synami, przydzielić im dzielnicę, ale no tak prezentystycznie komentował dodatkowo, że
Speaker A
no decyzja Krzywoustego jednak doprowadziła do rozbicia dzielnicowego. Nowocześni historycy, zwłaszcza Tadeusz Wojciechowski i wielu innych, szli w ślad za Długoszem, oceniając decyzję Krzywoustego jako coś złego, coś, co zaszkodziło jedności i spójności państwa, ewentualnie wygnanie najstarszego syna, czyli Władysława II,
Speaker A
w podobny sposób oceniali. To jest jedno. No ale badania z ostatnich lat, z ostatnich kilkudziesięciu lat, przede wszystkim Janusza Bieniaka, zmarłego w zeszłym roku wybitnego mediewisty, pokazują, że nie należy tak na to patrzeć.
Speaker A
Należy tutaj zwrócić uwagę na kilka rzeczy. Po pierwsze to, że do takich podziałów dochodziło już w Polsce piastowskiej, no kilkakrotnie. No pierwszy udokumentowany taki podział to jest między kraj międzysynów. No to to jest po śmierci Mieszka i z tym, że
Speaker A
Bolesław Robry bardzo szybko swoich przyrodnich braci wygnał. Tutaj no nie chcę mnożyć tych przykładów z przeszłości, ale można by było je wymienić. No nigdy takie podziały nie były trwałe w Polsce. A druga rzecz, nie, takie podziały nie były niczym
Speaker A
nietypowym na Słowiańszczyźnie, ponieważ doszło do nich również w Czechach, na Rusi i na Węgrzech.
Speaker A
Natomiast, no wracając do Bieniaka, Bieniak pokazał, że ta druga połowa X wieku była de facto kontynuacją, jeśli chodzi o formę państwowości drugiej monarchii piastowskiej, czyli tej, która się zaczyna od Kazimierza Odnowiciela. Co znaczy, że mieliśmy do
Speaker A
czynienia z unitarnym państwem, z centralną władzą w Krakowie. Natomiast młodsi bracia seniora byli tak jakby namiestnikami. Bieniak uważał, że dzielnice juniorów nie były z początku dziedziczne. A kolejna sprawa, która gwarantowała jedność państwa, to był
Speaker A
urząd ogólnopolskiego wojewody. Natomiast, no tak jak wspominałem, rozbicie dzielnicowe de facto to jest dopiero X wiek. Tutaj się różnie wyznacza. Czasem po śmierci Mieszka Starego, czasem po śmierci Leszka Białego.
Speaker A
Czy my w ogóle wiemy, jak brzmiał testament Krzywoustego, bo czy my dysponujemy tym dokumentem? Absolutnie nie dysponujemy. Yyy, to, że Bolesław podzielił kraj między synów, to jest akurat fakt historyczny poświadczony wieloma źródłami równieżnymi. Tak, tak, tak. Roczniki
Speaker A
niemieckie i tak dalej o tym mówią. Natomiast o testamencie jako takim informują dwa źródła, które są prawie sobie współczesne, czyli pochodzą z początku XIII wieku, około 1210. Tak można by było orientacyjnie wyznaczyć, czyli 70 lat po
Speaker A
śmierci Krzywoustego. Pierwsze źródło to jest kronika Kadłubka, a druga to jest bulla Innocentego III wystawiona dla anonimowego księcia śląskiego, prawdopodobnie dla Henryka Brodatego.
Speaker A
Obydwa źródła w zasadzie bardzo podobnie wyznaczają zasady, którymi miała się rządzić Polska po śmierci Bolesława II.
Speaker A
To znaczy władza zwierzchnia dla najstarsz...
Speaker A
Tak, zgadza się. Czyli to jest układ, ustrój, można nawet powiedzieć pewnie senioralny, tak? I tytuł, bo różne były w literaturze też nazewnictwa tego, który rządził. Książę zwierzchni, princeps, wielkich książę też pojawiało się określenie. Wiemy to, jaki był tam tytuł władcy.
Speaker A
Znaczy, no źródła źródła to określają jako princeps i książę. Tylko no problem jest taki, że tutaj nie ma różnicy między czasami przed śmiercią Bolesława Krzywoustego, a czasami późniejszymi. No w literaturze przedmiotu, która często no nie ma dużo wspólnego z językiem
Speaker A
źródeł, to się przedstawia, używa się różnych określeń. Senior Princeps Janusz Bienak zaproponował wielkiego księcia, który akurat chyba chyba z tego co pamiętam to Mieszko Stary jednorazowo takiego tytułu użył.
Speaker A
W ogóle ten statut często mówi się, że to jest 1138 rok, ale tak naprawdę wprowadzono go tego aktu, tej decyzji.
Speaker A
Te decyzje podjęto znacznie wcześniej, prawda? Znaczy no tego tego nie wiemy. Według Dłupka to był testament spisany na łożu śmierci. No ale to jest y no raz, że jest jakaś stylizacja literacka, a dwa, że kadłubek był wykształconym prawnikiem, więc uważał, że taka decyzja
Speaker A
musi by przybrać postać dokumentu. No natomiast historycy bardzo różnie się domyślają, kiedy kiedy Bolesław mógł zdecydować o podziale kraju. No pewnie wtedy, kiedy miał już co najmniej dwóch synów. Yyy, natomiast no jeśli chodzi o precyzj, no to się próbuje to różnie
Speaker A
wyznaczać. Y, w latach nast 12 wieku, czyli po buncie wojewody Skarbimira, no i tak dalej. No tutaj to jest pełna dowolność. akurat no nie mam nie mam zdania i wolałbym jakby nie wyznaczać precyzyjnie tego tego momentu.
Speaker A
Czyli już doprecyzowując zostajemy przy pojęciu rozbicie dzielnicowe, czy dopiero stosujemy je od X wieku, a ten okres nazywamy po prostu władzą zwierzchnią.
Speaker A
No znaczy no to tak jak mówiłem, no to Janusz Bienak nie jest to żadne moje odkrycie.
Speaker A
Bieniak uważał, że to jest kontynuacja drugiej monarchii piastowskiej. Na pewno jest już to jakieś jakaś inna epoka niż do pierwszej połowy X wieku. No ale można z pewnym z pewnym zastrzeżeniem używać terminu rozbicie dzielnicowe.
Speaker A
Pisał pan w swojej książce, że sam przydział granic, de facto granice, gdzie one przebiegały w momencie śmierci Krzywoustego, to również nie jest łatwa sprawa i tak naprawdę tego nie wiemy.
Speaker A
Też trwają spory w tym w tym kontekście. Kto dostał co to bardziej wiemy, ale gdzie ta linia biegła? Gdzie biegła granica, dzielnica senioralna, prawda?
Speaker A
To znaczy tak, są dwie dwie koncepcje w dawniejszej literaturze przedmiotu. Twórcą pierwszej był Tadeusz Wojciechowski, no już bardzo dawno dawny historyk, mediewista, który się opierał na bardzo późnym źródle, czyli epitafium Władysława Wygnańca, w którym został on określony jako Książę Krakowa, Śląska, Kalisza,
Speaker A
Sieradza i Gniezna. Czyli z czego by wynikało, że ta dzielnica senioralna biegła na ukos od Pomorza do ziemi krakowskiej. Przy czym no trzeba zaznaczyć, że raże to jest bardzo późne źródło. A dwa, że Tadeusz Wojciechowski nie ukrywał zupełnie swojego
Speaker A
ideologicznego nastawienia. Zależało mu, żeby no w przyszłości istniało takie silne centralistyczne państwo, co jest no zupełnym anachronizmem.
Speaker A
Natomiast Gerard Labuda pod koniec lat 50 postawił jednak tezę, że dzielnica senioralna sprowadzała się do Krakowa, czy do ziemi krakowskiej. No i ma to moim zdaniem lepsze pokrycie w źródłach, bo źródła z epoki jednak podkreślają, że domeną seniora był
Speaker A
Kraków. Yyy, natomiast no jest jeszcze jedna rzecz yyy, którą trzeba zwrócić uwagę. No jeśli przejmiemy ten nowszy model spojrzenia na to wczesne rozbicie dzielnicowe, to trzeba zwrócić uwagę, że dzielnice nie miały sztywnych granic, nie były wyznaczone raz na zawsze, tylko były przydzielane
Speaker A
każdarozowo przez aktualnego seniora. Znaczy akurat jeśli chcemy wyznaczyć konkretne konkretne domeny młodszych książą, to też jest to utrudnione przez przez naturę źródeł, które często są bardzo lakoniczne i sprzeczne i nieprecyzyjne.
Speaker A
Także także rzeczywiście to jest problem do wielkiej dyskusji. Ja tutaj też nie chcę za bardzo stawiać kropki, tylko zostawić często sprawę otwartą, bo to też nie jest kategoryczne, to cały czas będzie poddawane dyskusji. 1138 rok umiera krzywousty. Kto dostaje jaką
Speaker A
dzielnicę? No to pytanie trochę sprzeczne z tym, o czym mówiliśmy przed chwilą. No Władysław na pewno panował w Krakowie, można się domyślać też, że na Śląsku.
Speaker A
Mieszka w Wielkopolsce i to jest pytanie czy czy w Poznaniu, czy także w Gnieźnie. Bolesław na Mazowszu i prawdopodobnie na Kujawach, które były wprawdzie osobną ziemią, ale politycznie były wtedy związane z Mazowszem.
Speaker A
Natomiast Henryk prawdopodobnie miał wyznaczoną dzielnicę sandomierską. Nie wiadomo czy od razu po śmierci ojca, czy jeszcze jeszcze musiał trochę poczekać z wyznaczeniem mu władzy. Na pewno Kazimierz sprawiedliwy jako niemowle nie sprawował jeszcze żadnej władzy.
Speaker A
No jeszcze trzeba wspomnieć o w księżnej wdowie, która wedle tradycyjnego spojrzenia miała oprawę. Tutaj no kolega kolega profesor Grzegorz Szpac uważał, że to nie była oprawia wdowia tylko tylko wiano.
Speaker A
No i też jest pytanie czy to była jakaś większa ziemia czy po prostu no jakieś takie wyspowe posiadłości przede wszystkim Łęczyca, ale też parę tam terenów w w na Sandomierszczyźnie i na Kujawach. A samo pojęcie, tak jak pan
Speaker A
powiedział, nie było to kategoryczne i nie wiemy, chociaż historycy no nie uciekają od tego, żeby powiedzieć ten tu, ten tu, ten tu, chociaż dyskusja trwa. Tylko czy w ogóle pojęcie tego jak my to rozumiemy, czyli bo mamy tytuły
Speaker A
książąt, że na przykład Bolesław, nasz dzisiejszy bohater Kędzierzawy, był księciem Mazowsza oraz Kujaw. Zaraz dopytam, czy czy tylko Mazowsza, czy Kujaw. Więc my mamy te ślady gdzie oni nie nie znamy tych granic dokładnych, prawda? Ale czy sam podział na te dzielnice, czy on
Speaker A
odpowiada temu podziałowi, który znamy dzisiaj, czy w ogóle nie? To się zmieniało prawda? Oczywiście, że się zmieniało.
Speaker A
Tutaj no to taki przykład, że aż do drugiej połowy X wieku Bytom ten górnośląski należał do ziemi krakowskiej. To to jest taki przykład. Yyy, tutaj trudno mówić o kategoryczności podziałów terytorialnych, dlatego że yyy wtedy nie było czegoś takiego jak terytorializacja
Speaker A
władzy. No to to jest y dopiero zjawisko 123 yyy wieczne. Władca panuje nad ludźmi, a niekoniecznie yyy nad terytorium. z tym yyy z Mazowsze i Kujawy. To jest taki problem, że Bolesław w różnych źródłach z tych pierwszych lat panowania raz
Speaker A
występuje jako książę Mazowiecki, a raz jako książę Mazowiecki i Kujawski. Niektórzy historycy jak ja uważają, że to świadczy o tym, że Mazowsze było i Kujawy były powiązane ze sobą w sensie politycznym, a inni, że Kuja zdobył Kujawę w wyniku
Speaker A
walk. ze starszym bratem. Księciem senioralnym zostaje Władysław II. Ale czy decyzja o nadaniu tej ziemi, temu księciu, temu bratu, to jest decyzja Bolesława Krzywoustego, który nadał to wszystko wcześniej swoim synom, czy Władysława II, który nadawał to swoim braciom?
Speaker A
To znaczy to to, że Władysław II został księciem krakowskim, to na pewno była decyzja Bolesława Krzywoustego.
Speaker A
Był też najstarszy. Tak, tak, tak. Dlatego dlatego może to była w ogóle fundament fundament tego ustroju, że z książę najstarszy książę panuje w Krakowie. Natomiast to czy to czy Bolesław miał zostać ksiązowieckim, a mieszko w wielkopolskim, no to to jest
Speaker A
to no nie da się na to pytanie odpowiedzieć, bo po prostu no nie ma nie ma źródeł. Yyy, z późniejszych kronik to wynika, że Bolesław Krzywousty tak to od razu przewidział. Natomiast no jest to jest to takie spojrzenie
Speaker A
prezentystyczne, kiedy było już wiadomo, że potomkowie tych potomkowie tych poszczególnych braci panowali w konkretnych dzielnicach. Znaczy oczy, więc może być taka możliwość, że to, że to Bolesław Krzywousty pozostawił w gestii gestii Władysława. Tam może być tak, że że coś tam, że już jeszcze za
Speaker A
życia wyznaczył synom y synom konkretne dzielnice i nawet ich tam osadził. Wspominał pan na początku naszej rozmowy, że był istniał już wtedy taki urząd wojewody. On już był wcześniej wcześniej poświadczony istnienia tego urzędu, ale jaką rolę w państwie Piastów
Speaker A
w tym czasie, w pierwszej połowie X wieku, ale też w drugiej pełnił wojewoda? Czy to był gwarant?
Speaker A
Bo wiemy, że ten wojewoda był ten sam za czasów Krzywoustego i później. Czy on był takim gwarantem realizacji tego powiedzmy testamentu krzywoego, jeżeli przyjmiemy za za kronikarzem, że że faktycznie tak tak to określamy testamentem? Czy to był po prostu jakiś
Speaker A
reprezentant możnych? To znaczy tak, wojewoda to jest w ogóle funkcja ogólnosłowiańska. Zresztą no funkcja która pod tym te pod tym o tej nazwie istnieje do tej pory, chociaż chociaż oznacza zupełnie co innego. Wojewoda jak sama nazwa wskazuje, to jest ten, kto wodzi
Speaker A
wojskiem, y czyli no dowódca wojskowy, ale też też y też ten, kto wymierza sprawiedliwość, kto kieruje dworem władcy.
Speaker A
W Polsce to pierwszym wojewodą poświadczonym to jest Siech, czyli no słynny wojewoda z czasów Władysława Hermana, koniec 11 wieku. No potężna potężna postać, która wręcz zagroziła zagroziła władzy Hermana. On został później wygnany.
Speaker A
Wcześniej pewnie też byli wojewodowie, tylko że my jest taki problem, że my aż do końca X wieku praktycznie nie znamy poza paroma wyjątkami nazwisk żadnej elity poniżej dynastii piastowskiej. O tak.
Speaker A
Natomiast no jeśli chodzi o czasy czasy Bolesława Krzywoustego i jego synów, no tutaj tutaj jest problem, bo są no oczywiście sprzeczne dane. Można tutaj by wymienić razż Piotra Włostowica, dwa Przebora. No jest taka późna, późna tradycja, pewnie do tego jeszcze później wrócimy. Yyy,
Speaker A
która yyy tradycja, która mówi, że Piotr Włostowic miał być y opiekunem yyy yyy młodszych braci i m właśnie wyznaczonym przez Krzywoustego jako gwarant yyy gwarant jego testamentu. Przechodząc powoli do Bolesława Kędzierzowego jako władcy, bo na początku był władcą yyy
Speaker A
Mazowsza czy Mazowsza i Kujaw, jeżeli przyjmiemy te od pewnego momentu ten tę drugą wersję. Ale chciałbym jeszcze zapytać otrzymuje Mazowsze jak ta dzielnica prezentuje się w X wieku, jakie tam są grody? Czy to są ziemie, które mają taki potencjał
Speaker A
w zasobność, w surowce, w jakiś szelak handlowy? Czy Mazowsze w tym czasie to nie jest dzielnica, która jest, że tak powiem, prosperity?
Speaker A
To znaczy tutaj trzeba w ogóle zwrócić uwagę na taką bardzo ważną wzmiankę z kroniki galonima, który pisał no krótko przed czasami, które nas interesują. On wspomina o tym, że w czasie kryzysu monarchii piastowskiej w pierwszej połowie X wieku
Speaker A
ludzie z Wielkopolski uciekli za Wisłę do na Mazowsze. Czyli by z tego wynikało, że Mazowsze to był wtedy Płock, a nie nie ta późniejsza ziemia warszawska, Czersk i tak dalej, tu gdzie się teraz znajdujemy. Natomiast no wydaje się, że już w czasach Bolesława
Speaker A
Kędzierzowego Mazowsza objęło te tereny lewobrzeżne. No tutaj no Płock, tutaj można by dużo, dużo innych grodów wymieniać. Czerwińsk, Płońsk, no nie ma, nie ma co państwa zanudzać.
Speaker A
Yyy, no to była na ówczesne standardy polskie no jednak ludna ludna dzielnica, przez które przechodziły laki handlowe. Pani profesor Halina Maikowska no wskazuje, że wtedy wtedy była nawet nawet od Śląska lepiej bardziej zaawansowana.
Speaker A
Czy my w ogóle wiemy, kiedy urodził się Bolesław Kędzierzawy? Bo to jest też trochę pytanie o źródła do tej epoki, ponieważ historycy narzekają stricte ci, którzy zajmują się pierwszymi władcami Polski na w kontekście braku źródeł pisanych, że ich nie ma. Ale czy to się
Speaker A
zmienia w X wieku? Mamy kronikę galeanonima na zlecenie krzywoustego. Czy tak naprawdę codzielnica to kronikarz, to rocznik, to prowadzenie dat, czy absolutnie tak nie jest? Nie, absolutnie nie jest oczywiście, no to są początki dzisiej pisarstwa, no chociażby późniejsza kronika kadłupka prowadzono
Speaker A
już wtedy jakieś roczniki. Natomiast dziejopisarstwo dzielnicowe to zaczyna się dopiero pod koniec X wieku i to na Śląsku. Kolejne kroniki to w XIV, także no absolutnie nie. Z tą datą urodzenia Bolesława Kędzierzowego to jest tak, że rocznik kapituły krakowskiej, który my
Speaker A
znamy z rękopisu z drugiej połowy X wieku, ale jest oparty na starszej na starszym rękopisie, podaje pod 1127 rokiem taką zapiskę o zmianie na tronie cesarskim i o narodzinach jakiegoś Bolesława IV. Tylko problem jest taki, że ta zapiska jest, jeśli się potraktuje
Speaker A
to, te wszystkie informacje jako całość, to jest o 2 lata za późno, ponieważ do zmiany na tronie cesarskim doszło w 1125 roku, a nie 27. Ale i ta, jeśli ta data 25 rok też jest za późna, ponieważ wiemy, że Bolesław i jego
Speaker A
młodszy brat Mieszko stary, mieli około 1140 roku żony już. Czyli by z tego wynikało, że oni się, że Bolesław jednak się urodził około 1123 roku, jeśli już po to, że dlatego, żeby Mieszko Stary też zdążył dojść do wieku
Speaker A
sprawnego. Natomiast no rozwiązanie zagadki, które zaproponowali już dawniejsi badecze Kazimierz Jasiński i Gerald Albuda jest takie, że ta zapiska w roczniku kapituły krakowskiej może się odnosić nie do Bolesława Kędzierzowego, tylko do Bolesława Wysokiego, czyli najstarszego syna Władysława wygnańca i co wydaje się
Speaker A
prawdopodobne, ale to trudno rozstrzygnąć. Nie znamy daty urodzenia, ale znamy postać matki Władysława II i Bolesława Kędzierzowego. Wiązała więź po ojcu. Byli po jednym mieczu, ale różniła ich postać matki. Kim była Salomea zbergu?
Speaker A
No tak, Władysław był synem księżniczki ruskiej sławy, która zmarła w 1000 około 1115 roku chyba o ile dobrze pamiętam dokładna data jej śmierci nie jest znana. Mogę się mylić. Przepraszam, jeśli tak. Natomiast drugą żoną Bolesława Krzywustego, która dała mu
Speaker A
znacznie więcej potomstwa była hrabianka Salomea z Bergu. No to była taka lokalna arystokracja niemiecka ze Szwabi. Jej dwie siostry były, jedna była księżniczką, przepraszam, księżną morawską, a druga księżną czeską. Wydaje się, że małżeństwo z księdziem polskim było dla
Speaker A
niej większym awansem niż dla Bolesława małżeństwo z arystokratką niemiecką. Ona była istotna z tego względu, że była związana z takim szwarbskim klasztorem w Cwifaltem, do którego posłała jedną ze swoich córek Gertrudę. A ci mniejsi zresztą przybyli do Polski yyy krótko po
Speaker A
śmierci Bolesława Krzywoego, dzięki czemu znamy, mamy taki kadr z sytuacji politycznej na początku yyy lat 40.
Speaker A
Yyy ona zmarła w 1144 roku. No tak, tak jak wspominałem, miała miała swoje włości w Łęczycy i w na Kujawach i na Sandomerszczyźnie.
Speaker A
Wiemy to z różnych nadań klasztornych. No w literaturze przedmiotu jest traktowana jako no taka wręcz liderka tego tego obozu juniorów w walce z Władysławem Wygnańcem.
Speaker A
Pierwszych informacji o Bolesławie Kiędzierzawym zdaje się, że dostarczają tak naprawdę sprawy matrymonialne. Za kogo on został wydany?
Speaker A
za księżniczkę Nowogrodzką, Wierzchosławę, Anastazję, córkę księcia Nowogrodzkiego wszywołodem Mścisławowicza. Czy to jest wciąż dynastia Rurykowiczów?
Speaker A
Tak, no oczywiście, oczywiście. No tam jedna z wielu gałęzi licznych odchodzących od Jarosława Mądrego, bo tam na Rusi w tym czasie się dzieje.
Speaker A
Przejdziemy przez przez Róś również przez te przez te kontakty, ale tam trwa prawdziwe rozbicie dzielnicowe, prawda?
Speaker A
prawdziwe rozbicie dzielnicowe. Ja też od razu wyjaśnię, że nie jestem jakiś szczególnie kompetentny. Tutaj musiałem się mocno zainteresować, ale też jakiś tam granicach, ale no to zostawmy, zostawmy na boku. No tam rzeczywiście trwa walka między liniami o Kijów, który no pełni podobną
Speaker A
funkcję jak u nas Kraków. Ojciec wierzchosławy nie był nie był nigdy kniaziem kijowskim, bo był jednak lokalny lokalny władca. No nie w zasadzie niewiele niewiele wiemy. Są zapiski w latopisie kijowskim. To jest źródło źródło spisywane na wierzące, ale znane z z
Speaker A
kodeksu Xwiiecznego o narzeczeństwie i małżeństwie wierzchosławy z Bolesławem. Są też jakieś zapiski nekrologiczne o w Polsce o zmarłej księżnie księżnej Wierzchosławie.
Speaker A
Co ciekawe, Jan Długos już nazywa ją imieniem Anastazja i dopiero no w ostatnich latach pojawiły się argumenty, że to, że się nie pomylił, że to mogło być jej drugie imię, chociażby drugie imię chrzestne.
Speaker A
Wiad są dwie wskazówki co najmniej, że rzeczywiście Długosz się nie pomylił. Pierwsza to jest brak teata, czyli moneta jednostronna bita przez syna Bolesława Kędzierzowego, czyli Leszka, księcia Mazowieckiego z wizerunkami mężczyzny i kobiety podpisywanymi Bol Ana.
Speaker A
wybitny numizmatykor Borys Paszkiewicz 20 parę lat temu postawił hipotezę bardzo przekonującą że to są wizerunki rodziców Leszka czyli Bol to Boleslaus a Ana to Anastazja poza tym z z Czerwińska z Opaw w Czerwińsku pochodzi Ewangeliarz Anastazji. Można go obejrzeć aktualnie w
Speaker A
pałacu Rzeczpospolitej, bo znajduje się w zbiorach Biblioteki Narodowej. On ma srebrną oprawę. Nas interesuje jedna jedna strona, mianowicie scena ukrzyżowania Chrystusa, przy której obok no świętych postaci klęczy niewiasta podpisana imieniem Anastazja.
Speaker A
No i od jakiś st kilkudziesięciu lat identyfikuje się właśnie z wierzchosławą Anastazją. Także ona była właścicielką tego kodeksu.
Speaker A
Mhm. Przechodząc powoli do spraw politycznych, jak wyglądały pierwsze lata senioratu, kiedy księciem zwierzchnim był Władysław II? Wydaje się, że ten władca miał tak naprawdę wszystko, żeby odnieść sukces.
Speaker A
Małżeństwo z królem Konradem II. Nie małżeństwo, tylko był szwagrem, szwagrem króla Konrada II. Naprawdę start wydaje się dość dobry. Potencjał jest.
Speaker A
Znaczy no tak wydaje się, że bo, bo Władysław miał ambicje jednak, żeby żeby wygonić swoich braci, objąć jedynowładczy rządy i przekazać władzę swojemu synowi.
Speaker A
Juniorzy też nie byli niewiniantkami i im też zależało na tym, żeby pełnić y główną pozycję yyy w kraju. No tutaj pierwsze znamiona konfliktu zaczynają się o tym, o czym już wspominaliśmy, około 1140 roku, kiedy do Łęczycy przybyłbywają mnisi z Cifalten i tam ci
Speaker A
mnisi później zrelacjonowali dyskusję, która dotyczyła młodszej młodszej siostry polskich książąt Agnieszki. Powstało pytanie, czy oddać ją do klasztoru, czy wydać ją za jakiegoś księcia ruskiego. Wiemy zresztą, że kilka lat później doszło do takiego małżeństwa ze Mścisławem i z Jasławiczem
Speaker A
i z Jasławowiczem. pytanie, czy już brano go akurat jego wtedy pod uwagę, czy jakiegoś innego księcia ruskiego. No i kly małżeństwo miało mieć znaczenie polityczne, ponieważ juniorzy chcieli wyprzedzić wyprzedzić swojego starszego brata w nawiązaniu takiego ruskiego sojuszu. I znowu faktycznie wiemy, że
Speaker A
wkrótce potem Władysław II wydał swojego syna, najstarszego Bolesława Wysokiego za córkę księża Kijowskiego, czyli z Winisławę, córkę wswołoda Olegowicza.
Speaker A
Czyli to był de facto troszkę wyścig o małżeństwa również przez to przez to o sojusze prawda?
Speaker A
Tak. No i wkrótce potem ma miejsce pierwsza wyprawa, wyprawa ruska przeciwko juniorom. Faktycznie, czyli Władysław II od początku dążył do tego, żeby pozbawić juniorów ich dzielnic. Znaczy tutaj to jest o tyle mocne stwierdzenie, że jest zgodne z kroniką kadłupka,
Speaker A
który no pisze już tam z perspektywy kilkudziesięciu lat i no z taką wyraźną niechęcią do Władysława, stając po stronie juniorów. Mhm. Także no jednak tutaj no trzeba taką gwiazdkę postawić, że oni też mieli swoje ambicje i prowadzili swoją politykę. No nie, no
Speaker A
nie były te niewiniątka yyy żadne. Natomi, natomiast no faktem, że widzimy, widzimy, że Władysław faktycznie jakieś kroki podejmował również militarne. Być może, być może z początku jedynie po to, żeby zastraszyć młodszych braci, a niekoniecznie ich rzucić na kolana. No sytuacja tam była
Speaker A
była podwówczas dynamiczna i my też ją znamy, no z zupełnie wyrywkowych danych. Zimą 1142 na 1143 dochodzi do ataku książąt ruskich na dzielnicę Bolesława. Czy to jest właśnie to pokłosie zjazdu w Łęczycy?
Speaker A
Znaczy to jest tak latopis kijowski donosi o takiej wyprawie, która dotarła do grodu o nazwie Czernieck.
Speaker A
No jest spór między historykami, czy to jest Czerwińsk czy Czersk. Y no ja tutaj nie mam nie mam zdania. No jest to jest to loteria.
Speaker A
Latopis bardzo lakonicznie informuje o tym, że no doszło do złupienia tego grodu i do wzięcia jeńców spośród ludności cywilnej. No co sprawia wrażenie takiej no wyprawy na zastraszenie, a nie na rzucenie na kolana. Natomiast no faktycznie to tak to jest dzielnica Bolasława
Speaker A
Kędzierzowego, niezależnie od tego czy się zdecydujemy na Czerwińsk yyy obecnie Czerwińsk nad Wisłą czy Czersk w 1144 roku, wspominał pan już o tym umiera księżna Salomea. Co się dzieje z dziećmi, które jeszcze nie mają dzielnic? Henrykowi było coś
Speaker A
przewidziane, a Kazimierz? No cóż, znowu znowu odpowiedź jest taka, że nie wiadomo. No na pewno na pewno Bolesław na pewno Bolesław i Mieszk mają wtedy wyznaczone dzielnice. Oni wtedy dokonują nadań nadań z tego tych ziem, które pozostały im pamatce dla klasztoru kanoników
Speaker A
regularnych Trzemesznie. To jest to są okolice Gniezna. No co sprawia takie wrażenie, jakby jakby chcieli zabezpieczyć zabezpieczyć te tereny przed starszym bratem.
Speaker A
No mi się wydaje jednak, że Henryk wtedy jeszcze nie miał wyznaczonej dzielnicy. Kazimierz Kazimierz na pewno nie w pierwszym wypadku to jest dopiero dopiero po wygnaniu Władysława, a w drugim to dopiero lata 60. W 1145 roku akcja troszkę nabiera tempa i znowu
Speaker A
pojawiają się w Polsce kniaziowie z Rusi. Czy tym razem również doszło do splądrowania? Czy no bo słyszymy, że zyskali w imieniu Władysława II kilka grodów, czyli kniaziowie z Rusi zyskują w imieniu seniora kilka grodów na Bolesławie Kędzierzawym.
Speaker A
Znaczy, no znowu tutaj jest bardzo lakoniczna zapiska w latopisie kijowskim, która jest dość zagadkowa.
Speaker A
Ona mówi tak, że kniaziowie już tam przepraszam, nie pamiętam, którzy konkretnie ruszyli na środek ziemi lackiej. Trudno powiedzieć, co to co to może oznaczać. Na pewno nie należy zbyt precyzyjnie tego tego określenia traktować. No i spotkali Bolesława i
Speaker A
mieszka na jakimś bagnie. Tamci przeszli na drugą stronę i pocałowali krzyż. To jest taki taki ruski ryt jakby no zobowiązujący obydwie strony do zachowania pokoju. No tutaj oczywiście Chrystus ukrzyżowany był, miał być gwarantem tego, czyli tak by wynikało z milczenia źródła, że tam w
Speaker A
ogóle nie doszło nie doszło do żadnego do żadnego starcia zbrojnego. Natomiast Bolesław i Mieszko musieli oddać Władysławowi jakie jakieś grody.
Speaker A
natomiast jednemu z tych kniaziów ruskich wiznę na znaną oczywiście z z kampanii wrześniowej późniejszej z tymi grodami to jest tak że no historycy się domyślają czy oni musieli oddać swoje grody czy takie które odebrali Władysławowi w toku wojny
Speaker A
domowej no tutaj no znowu no to to jest pole pole do domysłów ja bym raczej wolał zostawić sprawę otwartą na na pewno to nie był Poznań w którym później został zostali młodsi bracia oblężeni mogłyby to zupełnie zupełnie dowolne
Speaker A
grody. Tu tutaj no nie ma nie ma podstaw do źródłowych do stwierdzenia. Z tą wizną jest taki problem, że wiemy, że na pewno w latach 60, pod koniec lat 60, a być może już w drugiej połowie lat 40,
Speaker A
ona należała cały czas do Polski. I to, no to to jest znowu pole do hipotez, czy do tej cesji terytorialnej nie doszło. A może, a może ona została Bolesławowi zwrócona?
Speaker A
Nie wiadomo tego do końca. Większość badaczy, jeżeli czyta się o tych czasach, twierdzi, zapisuje, że w 1145 roku doszło do bitwy pod Pilicą, czy też nad rzeką Pilicą bardziej byśmy powiedzieli. Pan w swojej książce troszkę poddaje to wątpliwość.
Speaker A
To jest bitwa, o której pisze Wincenty Kadłubek. Wincenty Kadłubek to jednak był wybitny literatem.
Speaker A
No a tutaj no nie ma się co śmiać. To jest z zupełną powagą to mówię. Yyy, wspomina o tym, że juniorzy byli tak oblężeni przez tego Władysława. No ale opowiedział się za nimi wojewoda Szebor.
Speaker A
No i pod jego wodą odnieśli wspaniałe zwycięstwo nad rzeką Pilicą. Tak aż takie, że krew krew krew krew pokonanych zabarwiła tę rzekę.
Speaker A
No i to jest trochę tak, że jak histerycy mają mało danych zmianek źródłowych, to lubią zestawiać ze sobą wydarzenia no z różnych źródeł. No i wiążą wiążą te bitwę nad Pilicą z tych wypraw wypraw ruskich albo tam 42 albo w 44
Speaker A
roku. Tutaj mi się wydaje, że tutaj jednak nie ma nie ma nie ma jakiejś przewagi za jedną za jedną z tych opcji.
Speaker A
Jeśli chodzi o kwestie terytorialne, no to środek ziemi Lackiej to by no może jakoś by do tej Pilicy pasował. z z tym Czernieckiem. No to jest problem, bo Czerwińsk na pewno nie leży nad Pilicą, a Czersk Czersk jednak
Speaker A
strzelam teraz kilkanaście chyba kilometrów od od ujścia Pilicy nad Wisłą, ale nie o to chodzi. Tutaj jest problem z tendencją tego tego opisu militarnego i to już nie nie jest tak, że ja to pierwsze zwróciłem uwagę. O tym
Speaker A
pisał chociażby profesor Banaszkiewicz i któryś z biografów tych książąt. Już przepraszam, ale już nie pamiętam który.
Speaker A
Bodajże Norbert Mika albo Mariusz Dworzaczek. Kadłubek przedstawia wspaniałe zwycięstwo juniorów. Latopis kijowski. No jednak jednak starcia, które były dla juniorów niepomyślne, więc no tutaj by trzeba być ostrożnym z takim uzgadnianiem zmianek z różnych źródeł.hm Mhm. Mhm. Ponieważ tak jak pan
Speaker A
powiedział, Wincenty Kadubek był literatem, on pięknie opisał te czasy, tylko opisał je też z pewnej perspektywy prawda i czasowej i jakby no tak, no powiedziałbym, że tutaj jest pewna tendencja, ponieważ on był panegirstą Kazimierza Sprawiedliwego, czyli młodszego, najmłodszego syna,
Speaker A
który był Bolesława Krzywów, takiego, który nie został przewidziany prawdopodobnie w testamencie. No i kadłubek używał bardzo różnych środków literackich, żeby uzasadnić uzasadnić jego jedynowładcze rządy pod koniec X wieku. Używał bardzo różnych środków. Nawet cztery wyschnięte strumienie.
Speaker A
No to to tak to chyba przejdziemy jeszcze do tego. Natomiast no to rzadko na to zwracano uwagę, że według kadłupka to wręcz testament krzywoustego wraz z zasadą senioratu został uchylony na przez Fryderyka Barbarosę i papieża Aleksandra na rzecz
Speaker A
Kazimierza sprawiedliwego, na rzecz dziedziczenia ojca na najstarszego syna. Mhm. Wracając do 1145 roku, wydaje się, że pozycja Władysława II jest całkiem silna i nagle dochodzi do wydarzenia, które trochę przypomina mi rozprawę Bolesława Śmiałego z biskupem Stanisławem. Dochodzi do jakiegoś
Speaker A
takiego wydarzenia, które jest i brutalne. Brutalne, jeżeli patrzymy z dzisiejszej perspektywy. No bo oślepienie w średniowieczu było oczywiście brutalnym czynem, ale ono było też czynem politycznym. Ni mniej widzę podobne motywy między między tym co zrobił śmiały a tym co zrobił
Speaker A
Władysław II. Czy to jest jakiś zryw zbytnej pewności siebie. Doszło do oślepienia wojewody Piotra Włostowica i czy znamy w ogóle okoliczności tego wydarzenia?
Speaker A
To znaczy tak, pierwsza rzecz, oślepienie to była normalna zupełnie praktyka polityczna w średniieczu. Jakby by brutalnie dla nas to nie brzmiało, no to to jest ze strony władcy, który decyduje się oślepić no jakiegoś swojego konkurenta czy jakiegoś swojego człowieka.
Speaker A
Nie tylko akt okrucieństwa, ale akt łaski, bo y nie skazuje go na śmierć właśnie.
Speaker A
I to zazwyczaj stestowano jako karę za zdradę. No pan zadał pytanie, ale pan chyba nie wspomniał kogo oślepiono. No Piotra Wowica, tak? Czyli wojewodę czy księcia?
Speaker A
Księciem to on jest tytułowany w takiej bardzo fajnej zapisce z roczników magdeburskich o tym, jak się do Magdeburga po relikwie świętego Wincentego wybrał. Krótka dygresja. No to to jest jednak źródło niemieckie, które m którego autor mógł być nie do
Speaker A
końca zorientowany. w polskich realiach z Piotrem Włostawicem to znowu jest problem taki, że my o tym, że on został oślepiony to wiemy z bardzo późnych i specyficznych źródeł. No jest zapiska w latopisie kijowskim. Tutaj no niektórzy badacze, przede wszystkim profesor Marek
Speaker A
Cytwiński no uważają, że ta wzmianka jest niewiarygodna. Natomiast w polskiej tradycji historiograficznej to ta wzmianka o Piotrze i jego oślepieniu pojawia się dopiero w krągnice polskiej, tak zwanej polsko-śląskiej, która jest z końca X wieku, Bagatela.
Speaker A
I są właściwie no dwa nurty tej tradycji, które były no różnie łączone. Jedna sprawa to jest to, że Piotr został oślepiony za to, że naśmiewał się z z niewierności księżnej Agnieszki, żony Władysława II. A druga, którą historycy polscy traktują bardzo poważnie, jest
Speaker A
taka, że ujął się za juniorami. Prosił księcia Władysława, żeby przestał ich prześladować i nastąd historycy, mediewwiści zbudowali tezę o Piotrze jako gwarancie testamentu Bolesława Krzywoustego. I no tutaj są dwie rzeczy.
Speaker A
y Władysław jako władca miał prawo traktować to jako zdradę i zagrożenie na swojej pozycji i miał prawo go oślepić.
Speaker A
Natomiast no źródła jednak stają po stronie Piotra i informują nas, że że to był no jakiś taki no kropla, która przelała czare goryczy. No i spowodowała to, że i Episkopat i Możni przeszli na stronę juniorów. Przy czym, no tutaj też
Speaker A
trzeba mieć w pamięci, że to jest jednak dość późna tradycja i nie ma nie ma śladów ze źródeł współczesnych, że Piotr był stronnikiem juniorów. Tutaj raczej się wskazuje, można wskazać wojewodę w Szabora czy biskupa Aleksandra zmalan.
Speaker A
Władysław II zostaje wygnany. Władzę w kraju przejmuje Bolesław IV. Bolesław IV Kędzierzowy. Zgadza się.
Speaker A
Mamy po tym wydarzeniu wiemy, że Władysław ucieka na zachód do Niemiec do swojego szwagra Konrada II. Czy jesteśmy w stanie odtworzyć sekwencje wydarzeń 1146 roku? Ponieważ czytając o tym mam wrażenie, że te czasy, ten rok konkretnie to jest naprawdę niezła
Speaker A
akrobatyka dla historyków. Tam jest dużo y wzmianek, które raz pasują dla siebie, raz nie pasują. Czy pan ma jakąś propozycję wydarzeń 1146 roku, kiedy Bolesław IV zostaje księciem seniorem w Polsce Piastowskiej, a Władysław II zmierza po pomoc i na wygnanie, ale też
Speaker A
po pomoc do Konrada II? Ja znowu tutaj muszę powiedzieć, że zawieszam sąd, ponieważ no źródła tworzą pewną mozaikę i trzeba to jakoś uszanować. To co jest w nich punktem wspólnym to, że kulminacyjnym wydarzeniem, punktem zwrotnym w wojnie domowej było oblężenie przez Władysława
Speaker A
II Poznania, w którym pozostali Mieszko Stary, to jeszcze przed wygnaniem. Tak, tak. Mieszka Stary i Bolesław Kędzierzawy. No i no jakimś cudem udało im się wtedy pokonać Władysława II. On zbiegł na zachód do Niemiec. A m księżna Agnieszka została jeszcze w Krakowie. Y
Speaker A
no Kraków był istotny z tego powodu, że to było no mówiąc mówiąc dość anachronicznie, to była stolica państwa i miejsce władzodajne.
Speaker A
Oni musieli zająć Kraków, żeby Bolesław mógł zostać seniorem. Natomiast no w sensie militarnym to ten Poznań był istotniejszy. Yyy i tak no jeśli chodzi o źródła, yyy ten Poznań to wymienia kadłubek, roczniki niemieckie, do których zaraz przejdę, yyy, taki czeski
Speaker A
czeski rocznikarz Wincenty z Pragi. Jeśli chodzi o sekswencję wydarzeń, to cały problem polega właśnie na rocznikach magdeburskich, które mają taką zapętl, ta zapiska ma taką zapętloną konstrukcję, bo ona przedstawia wydarzenia tak. Władysław II pojechał do króla Konrada na zjazd w
Speaker A
Kainie, to jest obecnie przy mieście Caj w Saksonii i tam mu podporządkował się i no można by, można się domniewywać, że złożył mu hołd. wrócił do kraju, został pokonany pod Poznaniem, potem jeszcze jakieś bitwy toczył z braćmi i
Speaker A
przyjechał z przyjechał z powrotem do króla Konrada. Czyli tak by wynikało, jakby dwa razy pojechał do Niemiec. No niektórzy historycy uważają, że tutaj jest jakaś zaszła jakaś pomyłka przy przepisywaniu tych roczników i no doszło do zapętlenia tutaj konstrukcji czasowej. No to trudno
Speaker A
trudno powiedzieć, bo to ale rzeczywiście by wynikało, że te wszystkie wydarzenia miały miejsce w przeciągu paru miesięcy, ponieważ zjazd Kania miał miejsce na Wielkanoc, o ile dobrze pamiętam, to pod koniec marca. Natomiast, natomiast y interwencja Konrada II, o której nie
Speaker A
wspomniałem yy już po wygnaniu Władysława w sierpniu, no to to na działania militarne w tamtej epoce mało czasu, także no trudno trudno powiedzieć jaka faktyczna sekwencja wydarzeń była.
Speaker A
Czyli nie znamy konkretnej sekwencji, ale znamy jej wynik. Władysław II zostaje wygnany. Władzę przejmuje Bolesław IV.
Speaker A
Zgadza się. Zgadza się. Wspominał pan, że w 1146 roku król rusza na Polskę Piastów. Konrad II, który nie został cesarzem, ymm. Ale towarzyszy mu Władysław i ta kampania nie wypaliła.
Speaker A
Często ona się odbijała od Odry, prawda, te kampanie władców niemieckich. No tutaj te tutaj no to tak wynika wynika z zapiski w rocznikach magdeburskich, że on Konrad nie przeszedł przez Odrę. Natomiast no doszło do porozumienia y między Konradem y a juniorami, no w
Speaker A
wyniku którego oni no musieli mu jaki złożyć jakieś zobowiązania, natomiast on pozostawił pozostawił ich na tronie, no nie odkładając w inaczej odkładając sprawę Władysława na później, to tym jeszcze powiemy co i jak. No tak wygląda jakby obydwie obydwie strony no chciały
Speaker A
jakoś wyjść z twarzą. Więc Konrad zostawił Bolesława i mieszka przy władzy w Polsce, a oni no złożyli wobec niego jakieś zobowiązania, być może lenne, ale i jest taki nawet komentarz w jednym ze źródeł, że no cóż, szkodzi obiecać, że bardzo to
Speaker A
współcześnie brzmi. Naprawdę tak. Okej. Okej. Yyy, czy obalenie Władysława II możemy uznać za porażkę systemu krzywoustego, czy po prostu wygnano złego władcę?
Speaker A
Tak. No to dawniejsi historycy uważali, że to była porażka systemu yyy systemu Bolesława Krzywoustego. Natomiast yyy natomiast no nie nie konflikt między Władysławem a a jego młodszymi braćmi to była normal to był normalny konflikt linii dynastycznych. to w żaden sposób
Speaker A
nie zmieniało ustroju. Mogło dojść do jakiś przesunięć terytorialnych, jakiś no przesunięć w oczywista rzecz do przesunięć w kolegium władców. Natomiast no ten system jeśli chodzi o y zakres władzy księcia, zasady dziedziczenia, no przede wszystkim centralną pozycję najstarszego z synów z który rezydował w
Speaker A
Krakowie, no to wszystko pozostało tak samo i tutaj no no nie ma o czym mówić.
Speaker A
Mhm. Bolesław obejmuje władzę. Jak wygląda kraj w momencie, kiedy on przejmuje władzę? ponieważ on miał wcześniej Mazowsze, to na pewno, ale dochodzi mu dzielnica senioralna i dochodzi mu de facto Śląsk, bo Władysław II też panował na Śląsku, jeszcze wtedy
Speaker A
nie nie było to wydzielone jego jego jego dzieciom. Więc jak wygląda ta Polska Bolesława Kędzierzawego w momencie, kiedy on dochodzi do władzy?
Speaker A
No z tym Krakowem jest problem, bo no wiemy powiedzmy no z zasad ustrojowych, że bez Krakowa nie ma władzy senioralnej. Natomiast Bolesław Kędzierzowy chyba jest najmniej krakowskim y władcą z ze wszystkich no władców dzielnicowych.
Speaker A
No ponieważ nie ma chyba prawie żadnych śladów tego, żeby on w Krakowie rezydował. No to można z jakiś pośrednich przesłanek wnosić. Nie ma nie ma chociażby zjazdów ogólnopolskich w Krakowie. są w innych grodach, w Koszwicy Łęczycy Wrocławiu, Jędrzejowie i tak dalej w
Speaker A
Gnieźnie. Także jest nawet taka taka zapiska o cudzie odzyskania wzroku przez dziewczynkę Wojuchę z Biblii Płockiej. No to się działo w Płocku i i tak w 1148 roku i wynika z tej zapiski, że Bolesław był cały czas obecny jednak w tej swojej płockiej
Speaker A
płockiej rezydencji mazowieckiej. Jeśli chodzi o Kraków, to on w późniejszych rocznikach jest od tytułowany jako książę krakowski. To jedno. A dwa, że wiemy, że kiedy zbuntowali się przeciwko niemu młodsi bracia Mieszko Stary i Kazimierz Sprawiedliwy, to są to jest 1168 rok, to
Speaker A
zajęli oni Kraków i Sandomierz, z czego by wynikało, że no chcieli uderzyć rzeczywiście w centrum jego państwa.
Speaker A
W Zatrzymajmy się na chwilę na mapie, ponieważ mamy Polskę, ale de facto jak ona wygląda? Czy mamy Pomorze wciąż we Władztwie Piastów czy nie?
Speaker A
A tak, bo ja zapomniałem jeszcze o Śląsku powiedzieć. Śląsk też można z jakichś różnych przesłanek wnosić, że był przed 46 własnością Władysława Wygnańca. Możliwe, że tam władzę sprawował bezpośrednio jego syn, najstarszy Bolesław Wysoki. No i Śląsk między 1146 a 63. No to znowu, no to to
Speaker A
jest biała karta, no bo tak by wynikało, że że Bolesław Kędzierzawy nad nim sprawował władzę, ale no nie wiadomo, czy bezpośrednio, czy przez jakiś namiestników. No ja nawet znalazłem taką przesłankę, że Mieszko Stary miał tam jakieś pojedyncze posiadłości, to tam z
Speaker A
nadania dla biskupa wrocławskiego można wnosić. Pytał pan o Pomorze. Pomorze Gdańskie, no to była była własność państwa.
Speaker A
państwa Piastów. No trudno powiedzieć na jakiej na jakiej zasadzie wówczas. A Pomorze Zachodnie pozostawało teoretycznie w w lennej zależności od Polski, natomiast ci książęta zachodniopomorscy to jednak ciążyli ciążyli ku cesarstwu w tam już w tamtym czasie. Ale mamy
Speaker A
również takie małe księstewko w kierunku Pomorza przy Odrze. Księstwo Jaksy. No to to jest troszkę bardziej skomplikowane.
Speaker A
Jaksa to jest bardzo ciekawa postać i tutaj już już zajmuje stanowisko w dyskusji jeden jaksa czy dwóch czy jeszcze więcej ich było? Bo mamy no z tego akurat czasu z drugiej połowy X wieku całą masę wzmianek źródłowych o
Speaker A
jakimś jaksie, który był fundatorem świątyni bożego grobu w Bazeliki, przepraszam, bożego grobu w Miechowie.
Speaker A
Możnym, bardzo ważnym. Niektórzy histerycy uważają, że pełnił urząd wojewody, był krzyżowcem, zbuntował się przeciwko Bolesławowi Kędzierzowemu, ale także był, tak niektórzy zakładają również ja, księciem dwóch posiadłości na Połabiu w różnych czasach, mianowicie w latach 50 i w latach 60. Pierwsza rzecz to jest
Speaker A
Brandenburg po słowiańsku Branibur o który jaksa toczył walki z Albrechtem Niedźwiedziem w latach 50 z z pomyślnym wynikiem jednak dla Albrechta niedźwiedzia natomiast w latach 60 był księciem Kopanicy słowiańskiej czyli obecnej dzielnicy Berlina Kepenik Wiemy o tym wyłącznie z bitych przez
Speaker A
niego monet to jest dość bogaty zbiór. No z ze z źródła, które mówi o tych walkach o Brandenburg przez traktatu Henryka z Antwerpi wynika, że to był jeden no z książąt polskich. No można to z tego wnosić, że że rzeczywiście był
Speaker A
lennikiem Bolesława Kędzierzowego. No tutaj to to też warto wspomnieć o tym, że jego związek z Bolesławem Kędzierzowym był, można powiedzieć bliski, ale nie, chociaż stosunki nie zawsze układały się dobrze. A też w 1168 roku prawdopodobnie wtedy zimą ma miejsce bunt mieszka
Speaker A
starego i Kazimierza Sprawiedliwego, ale także możnych jak i Świętosława. To był Świętosław to był syn Piotra Włosica.
Speaker A
Przejdziemy, przejdziemy, przejdziemy. Ale to może już o tym od razu o tym powiem, skoro zacząłem.
Speaker A
Ajaxa był prawdopodobnie z kolei zięciem Piotra Włostowica. yy bunt, który okazał się jedynie groźbą y wyniku z niezadowolenia z podziału dzielnicy sandomierskiej po zmarłym Henryku, księciu Henryku, który zginął w walce z Prusami w 116 roku. Wiadomo, że ta dzielnica została
Speaker A
podzielona na trzy części. Wywołało to jakiś jakiś opór i niezadowolenie i wśród młodszych książąt i wśród możnowładztwa, ale ostatecznie Bolesław Kędzierzawy pewnie za cenę jakiś wyrzeczeń pozostał u władzy jeszcze na kilka lat na pięć zmarł w 1173.
Speaker A
Natomiast no można powiedzieć, że doszło do pogodzenia między Bolesławem a jaką, o czym świadczy romański Tympanonson opactwa na wrocławskim Ołbinie przedstawiający yyy Bolesława z synem Leszkiem ofiarowującego Chrystusowi kościół świętej Małgorzaty w Bytomiu oraz Jaksy z niewiastą o imieniu Agata,
Speaker A
który ofiarowywał Chrystusowi Kościół. yyy prawdopodobnie Świętego Michała na wrocławskim Ołbinie. No współobecność tych dwóch donatorów świadczy o przywróceniu dobrych relacji, czym tutaj jest no spór o o to, kiedy ten pan został wyrzeźbiony. Czy dawniejsi historycy uważali, że przed
Speaker A
1163, czyli wtedy kiedy Bolesław Wysoki wrócił do Wrocławia, ale mi i tam już paru dawniejszym badaczom się wydaje, że to jednak jest są ostatnie tygodnie życia Bolesława Kędzierzowego tam ze względu na pewne pewne przysłanki. Także tak by wynikało, że Jaks pogodził się z
Speaker A
Bolesławem. Mhm. W 1147 roku rusza druga wyprawa krzyżowa. Większość osób kojarzy, że jest to wyprawa na południe, ale ona jest nie tylko wycelowana w kierunku Ziemi Świętej, ale również na północ, przynajmniej w Europie. I w którą stronę również szła druga wyprawa
Speaker A
krucjatowa, bo wiemy, że były to kierunek połapski, ale w kierunku Skandynawii, ale również Prusy i również polscy książęta wzięli udział w tej wyprawie. Mieszko oraz Bolesław IV. Z jednej strony Bolesław IV był tym księciem zwierzchnim, ale Mieszko II
Speaker A
również reprezentował kraj w wyprawie krzyżowej, która uderzyła w Słowian Połapskich. Bolesław IV rusza na Prusy.
Speaker A
Czy my znamy przebieg tych kampanii? Znaczy tu w ogóle trzeba wspomnieć, że w wyprawie do Ziemi Świętej brał udział jakiś polski książę. To o tym wiemy z takiej bizantyjskiej kroniki Jana Kinamosa. Jest tam wzmianka o tym, że Konradowi II towarzyszył
Speaker A
książę Lehoń. No tutaj jest wielka dyskusja, kto to mógł być. Mi się wydaje, że to był Władysław Wygnaniec i to się interpretuje jako akt skruchy, ponieważ Władysław był został w ekskomunikowany przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Jakuba. No i jego starania o odzyskanie tronu w
Speaker A
Polsce no musiały być poprzedzone jakimś aktem no pokuty. To zapewniała zapewniał udział w wyprawie krzyżowej.
Speaker A
Natomiast faktycznie drugiej krucjacie towarzyszyła krucjata Połapska i wyprawa Bolesława Kędzierzowego do Prus. My o tej o udziale Mieszka starego, no tutaj może taki krótki komentarz, Mieszko jako drugi w kolejności brat był można by powiedzieć drugą osobą w państwie
Speaker A
polskim, mówiąc tak trochę kolokwialnie. Yyy, on jest w źródle określony jako brat księcia polskiego i to można wynosić stąd, że to by na zasadzie eliminacji logicznej, że to był właśnie Mieszko Stary. My problem jest taki, że my o udziale mieszka wiemy z jednego
Speaker A
źródła z roczników magdeburskich, a o przebiegu tej wyprawy z innych źródeł. I to co jest najbardziej kontrowersyjne, to akurat pisze Vincenty z Pragi, że wówczas został przez krzyżowców oblężony Szczecin, który był grodem chrześcijańskim. I zresztą autor źródła no zauważył niestosowność
Speaker A
niestosowność tego tego faktu. Dla historyków dawniejszych, no to było bardzo kontrowersyjne, jak jak Mieszko Stary mógł się zaangażować no w jakąś lokalną wojenkę tych niemieckich niemieckich książąt.
Speaker A
No tutaj no próbowano go usprawiedliwiać w taki sposób, że no chciał jakoś przypomnieć o swojej o zwierzchności polskiej nad Pomorzem, ale to no niekoniecznie przyniosło to jakiś skutek. Natomiast Bolesław Kędzierzowy wyruszył na Prusy razem, co ciekawe razem z Rusinami, co no jest dość
Speaker A
zagadkowe, bo Ruś była jednak prawosławna, a to mogły być jakieś po prostu no zgrane ze sobą w czasie dwa różne dwie różne akcje militarne.
Speaker A
Wynik jest nieznany. Moż mogło dojść do podporządkowania jakiejś y części Prusów. Natomiast no trzeba pamiętać, no wyprawa krzyżowa to było to była akcja religijna.
Speaker A
Bolesław mieszkał w Grenalii swojego starszego brata. Dopiero co on miał miał na plecy w osobie króla niemieckiego, swojego szwagra. No i oni musieli się pokazać jako chrześcijańscy władca, którzy walczą z poganami. I no tak by trzeba było na to patrzeć, a nie przez
Speaker A
pryzmat. pryzmat jakiś partykularnych interesów politycznych, które oczywiście też miały w tym swój udział. A co do Prusów, no to to poza tym to nie było takie nie był problem jakby no jednorazowy. No to było jednak bardzo istotne żywotne
Speaker A
zagrożenie dla dla wasza dla dzielnicy mazowieckiej. Mhm. Wspomniał pan, że książęta musieli się pokazać, ale to nie uchroniło ich de facto przed tym, co się wydarzyło w 1148 roku, kiedy zostali objęci ekomuniką przez papieża.
Speaker A
Znaczy z tego co pamiętam to w 49 albo 50, ale tutaj już no też jest spór, nie? Nie, nie, nie. To, to akurat wiadomo, ja akurat w tej chwili, przepraszam, nie pamiętam tego.
Speaker A
Pod koniec lat 40 przybył do polski kardynał Gwidon, legat papieski w interesie Władysława Wygnańca, który miał zbadać sprawę tego konfliktu między braćmi. Oni się okazali nieugięci, no i zostali obciążeni, obłożeni klątwą. No i numer jest taki, że polski episkopat nie
Speaker A
wprowadził jej w życie i za co został upomniany upomniany przez papieża. Dalszy wynik nie jest znany.
Speaker A
no Episkopat stanął juniorów właśnie na przełomie 1147 i 1148 roku, y, a raczej i w tym i w tym roku y nasi książęta, książęta polscy, mówię tutaj o tym duecie nieprzypadkowo, bo oni faktycznie żyli w symbiozie, co zresztą
Speaker A
widać po tych denarach, które były, były bite, do denarów przejdziemy. Ale oni zawierają dwa sojusze poprzez małżeństwa. Czy wiemy co za sojusze?
Speaker A
Znaczy właściwie to są trzy, bo tak, bo poza tym, bo poza tym Agnieszka Bolesławówna wyszła za księcia ruskiego Mcisława Izasławowicza. Wydaje się, że to małżeństwo było już planowane od kilka lat wcześniej. No tylko numer jest taki, że korzyści z tego małżeństwa
Speaker A
raczej odnosiła strona ruska niż polska, o czym wiemy z z wyprawy Bolesława i Henryka Sandomierskiego na Ruś, ale o tym może jeszcze później powiemy.
Speaker A
Natomiast faktycznie w latach 40 siostry Bolesława i Mieszka wychodzą za margrabiów saskich. Jodyta, kolejna siostra polskich książąt, y wychodzi za odtona syna margrabiego yyy Albrechta Niedźwiedzia. To się dzieje w Kruszwicy.
Speaker A
Natomiast natomiast Dobroniega Lutgarda nieco wcześniej za Detryka, syna Konrada Wettina. Takie małżeństwa oczywiście w średniowieczu miały charakter polityczny.
Speaker A
No i tutaj tutaj tutaj można wskazać jaki to był cel. Wiemy, że margrabiowie sascy pośredniczyli w 1146 roku w w porozumieniu między czy w zawiązaniu rozejmu między królem Konradem a młodszymi książętami Bolesławem Mieszkiem. Nie można oczekiwać oczywiście, żeby oni stanęli po po
Speaker A
stronie polskiej przeciwko cesarzowi. Tutaj raczej no oni pełnili funkcję rozjemców. No tutaj poza tym domyślano się zwłaszcza w dawniejszej historiografii, że polcy książęta no jakoś zrezygnowali, dokonali jakieś cesji czy zrezygnowali z z jakieś wręcz części suwerenności polskiej nad Pomorzem. No trudno, trudno
Speaker A
powiedzieć, czy tak bywa. Rzeczywiście wspomnieliśmy wcześniej o tych denarach. Denary w ogóle numizmatyka to jest piękne źródło dla badań dziejów każdego władcy, który wybijał monety. Jak to było w przypadku tej pierwszej emisji Bolesława Kędzierzowego?
Speaker A
On po pierwsze bił denar z wizerunkiem Świętego Wojciecha, który państwo mogą zobaczyć na okładce mojej książki.
Speaker A
Natomiast bił także monety z ucztującymi braćmi. Pierwszy to jest denar z dwoma braćmi, którzy no wspólnie trzymają jakiś przedmiot. Tutaj się domyślano, albo jabłka koronacyjnego, albo kielicha.
Speaker A
Natomiast no zupeł już później Denar z trzema braćmi również siedzącymi za stołem przy uczcie. No i profesor Jacek Banaszkiewicz już 30 kilka lat temu napisał artykuł na ten temat, no który w którym wskazał, że obecność dwóch braci panujących, oni te
Speaker A
denary nie mają legendy, no ale się domyślamy, że to jest Bolesław z którymś z którymiś z młodszych braci, że to wskazuje na panującą zgodę w kolegium książęcym, która jest charakterystyczna dla okoliczności. przedstawionych, czyli dla uczty, czyli symbioza, wspólnota
Speaker A
też może pojednanie nie, bo pojednanie musiałoby być po jakimś spięciu, ale pewnego rodzaju zgoda w państwie w kontrascie do tego, co było wcześniej, bo Władysław II wydawał, wybił denary z Zającem, z Orłem polującym na zająca i to numizmatek Witold Garbaczewski no
Speaker A
interpretuje to jako no symbol przemocy uzasadnionej, sprawiedliwej, silniejszego nad słabszym i się to wiąże właśnie z zdążeniami Władysława do wygnania młodszych braci. Natomiast tutaj no rzeczywiście mamy mamy wspólnotę uczty, co rzeczywiście odbijałoby to, że Bolesława widzimy przynajmniej w pierwszych latach
Speaker A
panowania zawsze u boku młodszego brata mieszka. Mhm. W 1150 rok prawie zawsze w 1150 roku Bolesław Kędzierzawy z bratem Henrykiem. Henryk pojawia się tutaj na scenie wydarzeń udaje się na Ruś w obronie wspomnianego przez pana Mścisława Izjasławowicza. W tym roku
Speaker A
miał także mieć miejsce najazd na Prusy. Co tam się wydarzyło na północno na północnym wschodzie? Bo rozumiem, że Prusy to była niezależna kampania od wydarzeń na Rusi, ale co to za dwa wydarzenia? Z znaczy tam toczyły się walki między
Speaker A
dwoma liniami dysnastycznymi między Mcisła Na Rusi, między tak między Jerzem Długorukim a Mcisławem Izasłachłowiczem.
Speaker A
No ja tutaj nie czuję się jakoś bardzo mocny. Odłem do genealogi Mcisławowiczów profesora Dariusza Dąbrowskiego.
Speaker A
Książęta polscy zostali wezwani przez Mcisława Izasławowicza na pomoc. Przybyli dwaj Bolesław i Henryk. Tam Bolesław pasował na rycerzy iluś synów bojarskich, co świadczyłoby o tym, jakim mirem się tam cieszył. No ale nie nie zdołał zaangażować się w trwający tam
Speaker A
konflikt, ponieważ został wezwany przez mieszka starego, który pilnował kraju przed Prusami. I akurat akurat Bolesław i Henryk otrzymali wiadomość, że Prusowie atakują i no trzeba trzeba się nimi zająć. Dalszy przebieg wydarzeń nie jest znany. No a wydaje się, że to
Speaker A
była dość standardowa sytuacja w ówczesnej Polsce o tych konkretnych atakach. No tak, no źródła nas informują tak migawkowo, więc no trudno powiedzieć co się wydarzyło konkretnie. W 1152 roku umiera król Konrad II, a władzę w kraju przejmuje Fryderyk Barbarossa,
Speaker A
który zostaje cesarzem później K zrobił to, czego nie zrobił Konrad II. Jaki był związek między wygnanym Władysławem II a Fryderykiem Barbarossą? Ten Władysław II nam się przewija cały czas, ale on cały czas jest zagrożeniem i to się jeszcze
Speaker A
tutaj pojawi na na scenie nie raz. Ale jaki tam był związek między Fryderykiem a Włodsławem II? Znaczy jedna rzecz z Władysławem to jest taka kwestia na którą jego biograf czyli Mariusz Dworzaczak zwrócił uwagę, że on w pierwszych latach po wygnaniu
Speaker A
dążył do zdjęcia z siebie klątwy rzuconej przez arcybiskupa Jakuba. Natomiast potem wszystko się dzieje w jego interesie, ale bez jego udziału. To znaczy król król i cesarz, a potem cesarz Fryderyk angażują się w jego interesie, legat papieski, papież, różni
Speaker A
tam możni niemieccy. Natomiast on tak wygląda jakby był schowany gdzieś głęboko u siebie na Saskim Zemku yyy Altenburgu. Związek między Fryderykiem Barbarosą a y Władysławem II był nieco dalszy niż między Władysławem a Konradem.
Speaker A
Konrad był szwagrem Władysława, natomiast Fryderyk z Władysławem mieli wspólną babkę, więc byli jedynie kuzynami.
Speaker A
Jeśli już, to bliższy związek łączył go z synem Władysława, czyli z Bolesławem Wysokim, który uczestniczył w przed 63 rokiem w wyprawach Fryderyka do Italii. wspominał pan, że to pokrewieństwo, ono już było trochę trochę inne niż niż to wcześniejsze, że
Speaker A
Władysław był wujem dla Fryderyka. Czy takie pokrewieństwo w ogóle coś znaczyło w tym czasie, czy było wykorzystywane stricte instrumentalnie? Znaczy, no i tak i tak nie, no bo przecież zawiązywano związki matrymonialne w żeby zawiązać jakieś bliższe relacje polityczne. Natomiast no te relacje
Speaker A
polityczne no zachodziły nawet jeśli nie było relacji zachodziłyby jeśli nie byłoby relacji genealogicznych, tak to ujmijmy.
Speaker A
Znaczy no tego związku między najstarszą linią dynastii Piastowskiej a sztaufami niemieckimi, no też nie należy jakoś przeceniać. One nie były bez znaczenia.
Speaker A
No ale trzeba pamiętać, że król niemiecki no miał swój interes, żeby w tym, żeby odbierać trybut z ziem z ziem polskich okazjonalnie, bo no uważał, że mu się należy.
Speaker A
Natomiast na polscy książęta tego unikali jednak. Także no i tutaj no sprawa jest taka no delikatna i na ostrzu noża.
Speaker A
Mhm. W 1157 roku dochodzi do najazdu, czy też tak zwanej interwencji Fryderyka Barbarossy w imieniu Władysława II w Polsce.
Speaker A
Czy my znamy przebieg tej kampanii, bo ona już jest skuteczniejsza niż ta wcześniejsza kampania Konrada IIŻ po wygnaniu Władysława. Czy znamy jej przebieg tej z 1157?
Speaker A
Tak. No wtedy to w 46 roku Konradowi II nie udało się przekroczyć przekroczyć Odry. No póź później no podejmowano kroki dyplomatyczne, papiestwo i cesarstwo.
Speaker A
Natomiast no Konrad, Konrad raczej był niechętny do podjęcia działań militarnych. No dopiero Fryderyk Barbaross i to 5 lat po objęciu władzy nad Niemcami zdecydował się na wielką wyprawę przeciwko Polsce. Ale to też jest zresztą taka no cecha tego panowania, że
Speaker A
on lubił interweniować w różnych na rubieżach wschodnich cesarstwa. No akurat w latem 57 roku udało mu się przekroczyć Odrę. Zresztą polscy książęty o tym wiedzieli. A i tutaj też trzeba przypomnieć o czym mówiłem wcześniej, że prawdopodobnie ta wyprawa była zgrana
Speaker A
z atakiem na Brandenburg Albrechta Niedźwiedzia, który wiadomo, że też uczestniczył w interwencji w przeciwko Polsce.
Speaker A
No i otóż Fryderyk latem 57 roku przekroczył przekroczył Odrę. Bolesław i Mieszko tak się go wystraszyli, że pozostawili pozostawili dwa grody na Śląsku, Bytam Odrzański i Głogów spalone, czyli zastosowali taktykę spalonej ziemi. Fryderyk bez problemu dotarł pod Poznań do wsi
Speaker A
Krzyszkowo. Niektórzy błędnie używają nazwy Krzyszków i tam no doszło do doszło do układu. No nie było, nie było żadnej żadnej żadnego starcia zbrojnego.
Speaker A
No najwyraźniej obydwie strony uznajęły, że że należy się porozumieć. Bolesław Kędzierzawy odegrał typowy dla wczesnego średniowiecza, spektakl upokorzenia Dedicje po łacinie.
Speaker A
mianowicie wystąpił przed cesarzem Boso z obnażonym mieczem przywiązanym do szyi i tam złożył mu przysięgę, że wygnanie starszego brata nie odbyło się ku zniewadze cesarstwa.
Speaker A
yyy zobowiązał się zapłacić pieniądze dużo yyy no sporo, sporo i prawdopodobnie prawdopodobnie doszło do tej wypłaty.
Speaker A
Natomiast yyy natomiast inne inne warunki nie zostały yyy spełnione, o których powiem za chwilę. poza poza jednym jeszcze wydaniem zakładników, między innymi syna księcia Jaksy i prawd i nieprawdopodobnie na pewno poza Kazimierzem Sprawiedliwym. Natomiast no inne inne zobowiązania to po pierwsze
Speaker A
Bolesław przyrzekł, że będzie do Magdeburga i odpowie tam na zarzuty stawiane mu przez starszego brata wygnanego Władysława i że wyruszy, przyśle posiłki na wyprawę do Italii. Wiemy, że te dwa warunki nie zostały spełnione, a Bolesław utrzymał się jednak na tronie.
Speaker A
To jest wydarzenie, które można bardzo źle zinterpretować. Spotyka się głosy o upodleniu księcia Bolesława IV Kędzierzawego, ale tak naprawdę sam fakt, że doszło do tego spektaklu, pan to określił w sposób w sposób chyba właściwy spektaklu, tak? Tak.
Speaker A
Ostatecznie było pewnego rodzaju okazem siły. No bo Bolesław IV nie spełnił tych warunków, które przyrzekł spełnić. i w dodatku utrzymał się u władzy. Czy mógł coś tam więcej ugrać w ogóle w takiej sytuacji, gdy nadciąga armia, której przewaga jest
Speaker A
zapewne wystarczająca, żeby dogadać się, żeby nawet nie próbować walczyć. Jaka jest pana ocena tego wydarzenia? Znaczy no pierwsza rzecz, no dawniejsi historycy no to uważali no w związku z tym Bolesława za słabego władcę, który no dał się upokorzyć na własnym na
Speaker A
własnej ziemi. Tutaj też trzeba pamiętać, że podobny podobny hołd złożył Lotarowi Stlinburga ojciec Bolesława Bolesław Krzywozołusty w 35 roku. To tylko, że tutaj no biografieszka starego podkreślał Krzywousty w Merseburgu, a Bolesław na własnej ziemi. No ale to no
Speaker A
to jednak to jednak jest no typowy sposób rozwiązywania konfliktów w średniowieczu. No ta słowo spektakl jest tutaj odpowiednim określeniem.
Speaker A
No nie jest tak, że ja chcę chwalić Bolesławacz, ale tutaj no jakby opisowo stwierdzić że tu mamy do czynienia z kompromisem.
Speaker A
Po pierwsze z pozostawieniem Bolesława na tronie, odłożeniem w sprawy Władysława Wygnańca Atkalenda Grekas. Tutaj no właściwie nawet trzeba by powiedzieć, że z rezygnacją z popierania go yyy bo no Bolesław nie przyjechał do Magdeburga yyy nie pojawił się tam nie wyjaśnił yyy sprawy.
Speaker A
Natomiast no to pan tak powiedział, że przewaga armii Fryderyka była przygniatająca, ale to też no trzeba tak niektórzy historycy podejrzewali, że jednak tam sytuacja logistyczna tej armii nie mogła być nie najlepsza. No potem szerzyły się wtedy zarazy i głód, ale no
Speaker A
to to już tak hipotetycznie trzeba ująć, no. No to to co jest najbardziej interesujące to to jak ten interes swój postrzegał Fryderyk Barbarossa.
Speaker A
Otóż wydaje się, że dla niego nie było istotne to, kto rządzi w Polsce, ale niezależnie kto rządzi, to musi uznać zwierzność cesarza.
Speaker A
Także no tutaj mamy do czynienia z pewnym kompromisem, który był korzystny dla obu stron. No poza poza trzecioplanowym bohaterem de facto, którym był Władysław Wygnaniec, dopiero, dopiero jego synowie 6 lat później wrócili nie do Krakowa, a do Wrocławia.
Speaker A
Czyli de facto można odejść od tej narracji upodlenia kędzierzawego w w Krzyszkowie i powiedzieć, mówić bardziej o pewnym kompromisie między księciem a cesarzem prawda?
Speaker A
Znaczy, no to to może nie upodlenie, a upokorzenie. Ono, no to jest język polityczny tej epoki. Było to było to coś typowego.
Speaker A
Takie rytuały średniowieczne no mają bardzo wieloznaczne zakres, powiedzmy. I to upokorzenie przed cesarzem oznaczało również wywyższenie. No bo Bolesław, przynajmniej symbolicznie, niekoniecznie w języku realnej polityki stawał się człowiekiem cesarza. Co później się wydarzyło? No to to jest osobna sprawa, bo bo widzimy, że on raz
Speaker A
nie tylko utrzymał się na tronie, ale ale także nie spełnił tych warunków, na które się zgodził i no praktycznie nic mu się nie stało poza później pewnymi cesjami na rzecz synów Władysława Wygnańca. W 1163 roku dochodzi do wydarzenia, które można
Speaker A
powiedzieć, że jakieś widmo pewnie z Bolesława Kędzierzowego, widmo utraty władzy mogło zdjąć, jeżeli faktycznie Władysław II nie był tylko instrumentem, a faktycznym zagrożeniem dla jego władzy, ponieważ Władysław II umiera umiera na wygnaniu. Niemniej na Śląsk wracają jego synowie. Czy znów
Speaker A
znamy okoliczności tego wydarzenia? Czy oni wrócili w ramach jakiejś umowy, czy oni musieli ten powrót wywalczyć?
Speaker A
No tutaj zacząć wypada od tego, że wiemy czy przyjmujemy od jakiegoś czasu, że Władysław II zmarł w 1163, a nie w 1159.
Speaker A
Ta druga data była przejmowana za rocznikiem Kapituły Krakowskiej. No problem jest taki, że Władysław w 1162 roku świadkował na jednym dokumencie Fryderyka Barbarossy, co by wskazywało, że jednak pozostawał przy życiu. Znamy dzienną datę jego śmierci.
Speaker A
yyy by wynikało z tego, że zmarł jednak na początku 63 roku. No i wówczas rzeczywiście znika to zagrożenie utraty włady senioralnej yyy w wypadku Bolesława, ponieważ no on zostawał nie tylko i de jure i de facto seniorem dynastii piastowskiej,
Speaker A
najstarszym jej przedstawicielem. Natomiast y jego bratankowie z niewiele młodszym prawdopodobnie Bolesławem Wysokim na czele byli jednak młodsi, nie mieli tytułu do władzy senioralnej. No ale no tutaj też trzeba wziąć pod uwagę, że pewnie czuli się spadkobiercami swojego ojca również jeśli chodzi o
Speaker A
Kraków, ale no to zostawmy. No i oni rzeczywiście wracają wówczas na Śląsk. I tutaj no mamy kilka kilka migawek źródłowych. Pierwsza rzecz to jest kronika kadłupka, która jak już parę razy wspominaliśmy jest pisana po kilkudziesięciu latach z określoną tendencją. Tam jest
Speaker A
powiedziane, że Bolesław wręcz zlitował się nad yyy swoimi bratankami, że cesarz Fryderyk wybłagał y o dobry losierot.
Speaker A
No jest to, jest to bardzo jest to bardzo sentymentalnie przedstawione. Warunki według kadłupka była były takie, że została im przywrócona dzielnica Śląska, ale Bolesław dla zabezpieczenia swoich interesów zatrzymał w swoich rękach pewne grody. No to jest kontrowersyjna sprawa wśród historyków.
Speaker A
Jakie to były grody i czy w ogóle rzeczywiście coś takiego miało miejsce. No można tutaj wskazać dobrze znaną analogię, że taka praktyka zatrzymywania pewnych grodów przez seniora przy podziale podziale kraju była już stosowana w dynastii piastowskiej. Mianowicie w czasie sporu
Speaker A
między Władysławem Hermanem a jego synami doszło do czegoś podobnego. No to i to jest kadłubek. Znaczy może jeszcze trzeba wspomnieć o tym, że synowie Władysława nie byli zadowoleni z tego kroku i w ciągu paru następnych lat sukcesem zajęli zajęli te grody i Śląsk
Speaker A
znalazł się w całości pod ich panowaniem. Są jeszcze dwie wzmianki w źródłach niemieckich, bardzo lakoniczne, które mówią sugerują że miały miejsce jakieś dyplomatyczne działania ze strony Fryderyka Barbarossy.
Speaker A
Natomiast kilka lat temu wydane zostało nowe źródło przez krakowskiego historyka Marka Kowalskiego. Jest taki dokument opactwa Najświętszej Marii Panny na Piasku we Wrocławiu, który zachował się zresztą w kodeksie, który jest przechowywany w Rosji w Bibliotece Narodowej w Sankt
Speaker A
Petersburgu. Dokument, w którym zostało wywołane świadectwo mieszka Plontonogiego, czyli młodszego syna Władysława Wygnańca. On z perspektywy kilkudziesięciu lat wspomina, że on i jego starszy brat Bolesław pokonali Stryjów w bitwie pod Modlikowicami.
Speaker A
Bitwa, której nie było jeszcze niedawno w polskiej historii? No nie było, bo nie ma nie było źródła żadnego, które by o niej wspominało i zresztą to źródło bardzo lakonicznie o niej wspomina. No Dlikowica to jest wieś między Legnicą a Złotoryją, o ile dobrze
Speaker A
pamiętam. No nie wiemy nic o okolicznościach tego wsparcia, ale no wydawca źródła zwyrokował, że że to było jakieś druzgocące zwycięstwo yyy no które doprowadziło do y opanowania od razu całego Śląska przez Władysławowiczów, którzy no już nie nie uznawali
Speaker A
zwierzności polskiego seniora. No nie, nie jest to konieczne, bo jednak konflikty w średniowieczu kończyły się kompromisami, także tutaj no można różnie kombinować jak jak tam jakie były dokładne okoliczności tamtych wydarzeń. Trzeba przede wszystkim zwrócić uwagę na to, że
Speaker A
Bolesław Wysoki nie zdołał opanować Krakowa. Być może miał takie ambicje, a jedynie Śląsk. I przez pewien czas, no to wynika z kroniki Gatgłupka, jego pozycja w dynastii Piastowskiej była no jednak drugorzędna i wydaje się, że to dopiero tuż przed śmiercią Bolesława
Speaker A
Kędzierzowego przywrzócono mu prawa dynastyczne, być może nawet prawo do dziedziczenia władzy senioralnej. Więc pojawiają się synowie synowie Władysława II w Polsce.
Speaker A
Zastanawia mnie, czy przez cały ten okres swojego panowania Bolesław IV Kędzierzawy, bo dojdziemy do tego, ale to jego panowanie zdaje się być taką realizacją zasad senioratu, ten denar, ta zgoda z bratem. Zastanawiam się, czy on miał taki moment, w którym
Speaker A
dążył do prawdziwego jednowładztwa, gdzie na przykład przez denary, bo wiemy, że jest taka emisja, która może sugerować, że przez denary chciał podkreślić jednak y to, że to on jest tym numerem jeden, a numer dwa jest daleko.
Speaker A
Znaczy, no tak, bo zasada seniora przewiduje jednak równowagę między seniorem a juniorami. Nie jest to jedynowadztwo czy monarchia w sensie ścisłym. No wspominaliśmy o tych monetach z dwoma i trzema braćmi, która by wskazywała na jakąś kolegialną formę rządów. Natomiast po hołdzie w
Speaker A
Krzyszkowie Bolesław bije monetę z wizerunkiem jednego władcy. I o ile na rewersie widnieje jego imię Boleslaus, czasem Adalbertos, czyli święty Wojciech, ale skupmy się na tym Bolesławie, to na awersie widzimy władcę, który jest ewidentnie, którego wizerunek jest ewidentnie wzorowany na
Speaker A
wizerunku Fryderyka Barbarossy z jego własnych denarów. No i dawniejsi historycy uważali, że to jest, że ten denar po prostu przedstawia Fryderyka Barbarossę i a i był jak oznaką jakiegoś uznania władzy cesarskiej po upokorzeniu w Krzyszkowie.
Speaker A
No co od kilkudziesięciu lat jest podważane. No i ja tutaj też się zgadzam, że to jest jednak wizerunek Bolesława co najwyżej wzorowany na wizerunku cesarskim, który by oznaczał, że no Bolesław chce się pokazać jako ten, kto który nawiązał więzy osobistej
Speaker A
zależności z cesarzem i no spyka w związku z tym swoich młodszych braci na margines. Czyli to był taki moment, kiedy on faktycznie yyy mógł troszkę chcieć to podkreślić.
Speaker A
No tak to historycy interpretują. No tutaj z drugiej strony też trudno wskazać jakieś jakieś realne działania, bo konfliktu nie było z Mieszkiem II w tym czasie. Yyy, dopiero, dopiero 10, 11 lat później.
Speaker A
No to już bodajże Czesow Deptua taki lubelski historyk kilkadziesiąt lat temu zwraca uwagę, że Bolesław mógł wykorzystywać tę swoją pozycję po 57 roku, ale to nie wykluczało współpracy z młodszymi braćmi. Od choćby przykład tej bitwy pod Modlikowicami.
Speaker A
Wiemy, że tam on Bolesław razem z Mieszkiem wstawił czoła bratankom. Widzimy Bolesława Uroku braciw przy nadaniach kościelnych. Także no tutaj to jest sprawa dość hipotetyczna i pełna ambiwalencji.
Speaker A
W 1166 roku dochodzi być może do największej porażki Kędzierzowego, jaką znamy ze źródeł. yyy dochodzi do wyprawy na Prusy, która co była źle przygotowana, przewodnicy byli przekupieni.
Speaker A
No to kadubek opisał to jako spektakularną porażkę. Oczywiście wiemy, że pisał tendencyjnie i też miał w tym cel, żeby pokazać, ukazać władcę w określonym świetle władcę, który tutaj jest motyw tego władcy chrześcijańskiego. Ale co tam się wydarzyło w 116 roku?
Speaker A
Znaczy, no tak, my te wyprawę to znamy z paru zmiany rocznikarskich i przede wszystkim z kroniki kadłupka, który pisze o tym, że wyruszyła w inaczej.
Speaker A
Może zacznijmy od tego. Kadubek tutaj modeluje Bolesława jako władcę ambiwalentnego czy indywentnego religijnie, bo porządny chrześcijański władca powinien nawracać pogan, a nie brać od nich trybut.
Speaker A
Tak, właśnie o trybut chodzi. Natomiast Bolesław zadowolał się świeckimi świecką zwierznością nad Prusami. To znaczy pobierał od nich trybut, ale nie chciał nie chciał ich nawracać siłą, bo tak powinien według kronikarza.
Speaker A
No i w końcu postanowił wyruszyć na Prusów. Yyy, no a tak wyprawa okazała się kompletną klęską, ponieważ przewodnicy zostali przekupieni przez Prusów. No i doszło do ściśnięcia, ciśnięcia polskiej armii w borach. Oni się tam potopili w bagnach i ze sromotą
Speaker A
musieli wrócić do do Polski. Z innych źródeł rocznikarskich wiemy, że zginął tam Henryk Sandomierski, który już wtedy otrzymał też ziemię, prawda?
Speaker A
No na na No tak, to tak to już na pewno po 46 roku, to już dość dawno temu.
Speaker A
Co ciekawe, Kadłubek nie wspomina o tym, żeby zginął on akurat w Prusach. Informuje o jego śmierci, ale pomija pomija milczeniem jej okoliczności, co jest no dość zagadkową sprawą, ale to może już już nie będziemy w to wchodzić.
Speaker A
No wiemy w każdym razie, że Henryk wówczas zmarł i no i jeszcze jeden jedno zdanie na temat Kłupka. Według według kronikarza to było największe niepowodzenie Bolesła obciążające konto Bolesława.
Speaker A
Władca w sumie całkiem niezły. No tutaj tutaj zawalił i od tej pory omijały go zwycięstwa na wojnie.
Speaker A
Zwycięstwo na wojnie jest oczywiście oznaką pomyślności władcy. No jeśli omija omija omijają go sukcesy wojenne, no to świadczy, że tutaj no doszło do jakiegoś upadku, upadku tej postaci. Tak to kadłubek przedstawia. No w każdym razie wiemy, że w tym czasie też zmarł
Speaker A
Henryk Sandomierski. przyjmuje, że właśnie zginął y na wypczość podczas wyprawy pruskiej i to stawiało przed Bolesławem y kwestie przyszłości osieroconej dzielnicy Sandomierskiej.
Speaker A
jak ją rozwiązano? Kadłupek wspomina retrospektywnie i bardzo lakonicznie o buncie przeciwko Bolesławowi Kędzierzowemu, do którego Kazimierza sprawiedliwego namawiali Jaksa wspomniany wyżej i Świętosław.
Speaker A
Tutaj no trudno trudno bez dodatkowych zmianek coś więcej powiedzieć. kiedy, po co i dlaczego to historycy rekonstruują na na podstawie no pewnych pewnych dokumentów, nadań dla instytucji klasztornych i wymiany majątku, że Bolesław po śmierci Henryka podzielił Sandomiersczyznę na
Speaker A
trzy części, przy czym zagarnął Sandomierz, czyli taką najwspanialszą część tej dzielnicy. Natomiast nie wiadomo, nie wiadomo, kto otrzymał dwie pozostałe tutaj. No historycy uważają, że Kazimierz otrzymał Wiślice, natomiast natomiast Mieszko Stary albo któryś z jego synów, no tak by wynikało Lubelszczyznę albo
Speaker A
Radom. Tutaj to trzeba pokreślić, że Radom chociaż dzisiaj należy do województwa sandomierskiego. To jest historycznie Sandomierszczyzna.
Speaker A
No i to prawdopodobnie wywołało niezadowolenie. No Kazimierz musiał uważać, że należ już wrócił z niewoli, z bycia zakładnikiem.
Speaker A
A tak, tak, tak. Kazimierz, Kazimierz to tutaj dygresja. Kazimierz, Kazimierz wiemy to z listu cesarza samego, że on był zakładnikiem. Natomiast no już kilka lat później go widziemy na w dokumencie w nadaniu podczas konsekracji kolegiaty łączyckiej w nadaniach dla Czerwińska, co by
Speaker A
świadczyło o tym, że został wypuszczony z internowania. Takiej takiej takiego określenia by należało użyć.
Speaker A
No i Kazimierz miał tytuł książęcy, ale nie miał przydzielonej dzielnicy. Niektórzy uważają, że Śląsk był dla niego oszykowany, ale to niestety no wydarzenia pokrzyżowały te plany i Kazimierz mógł być niezadowolony z tego, że otrzymał tylko Wiślice, natomiast no
Speaker A
należała mu się sama Sandamierszczyzna. Z kolei Mieszko mógł też się czuć zniecierpliwiony tym, że jego brat już tak długo rządzi i że już mu się należy ten Kraków.
Speaker A
No wiemy, że doszło do buntu i do prawdopodobnie do obalenia Bolesława Kędzierzowego. Przypomnijmy, wszyscy synowie Bolesława Krzywoustego, którzy panowali w Krakowie zostali zostali wygnani z niego przynajmniej przejściowo. I to dotyczy również Bolesława Kędzierzowego.
Speaker A
I kiedy to miałoby się wydarzyć? Yyy, zimą 68 roku to też jest tak, no, rekonstruowane na podstawie różnych przestałanek źródłowych. W dokumentach nadań dla Opctaw Jędrzejowskiego yyy Mieszko nadaje yyy temu opactwu sól z Wieliczki, natomiast Kazimierz z Sandomierza. Co by wynikało,
Speaker A
z czego by wynikało, że dysponowali tymi ziemiami i również, że Bolesław musiał zostać obalony. No ale no jednak musiało dojść do jakiegoś kompromisu, ponieważ Bolesław pozostał jednak dalej księciem krakowskim. Tutaj można się domyślać jakiś jakiś ecesji, no przede wszystkim przekazania całej
Speaker A
Sandomierszczyzny Kazimierzowi. Co domieszka bądź jego synów, to zgadywano, że Odon został księciem poznańskim, natomiast Mieszko przeniósł się do Gniezna.
Speaker A
Chociaż ja tutaj nie mam pewności, ale to odsyłam do swojej książki. Tak. po szczegóły, czyli mamy ten bunt możny, między innymi też Jacy i Świętosława, możnych i książ młodych książąt. Mamy być może chwilowe obalenie Bolesława Kędzierzowego i czy właśnie wtedy mamy
Speaker A
emisję monety, nowej monety z trzema braćmi? No tutaj to jest o tyle problem, że numizmatycy twierdzą, że ten denar z trzema braćmi ucztującymi został zaczął być wybijany wcześniej. Ale no to to to jest to już trzeba na to spojrzeć z pewnej z pewnym
Speaker A
przymróżeniem oka. No być może, być może to jest tak, że te tendencje jednowładsze y Bolesława no zostały przygaszone i no poczuł się zmuszony, żeby jednak no dopuścić swoich młodszych braci do jakiejś formy współrządów, czego no czego oznaką byłby
Speaker A
ten denar z trzema ucztującymi braćmi. Na rok przed śmiercią Kędzierzawego dochodzi do kolejnej interwencji Fryderyka Barbarossy na naszym na jego patrząc z jego perspektywy na froncie wschodnim. Co się wydarzyło w 1172 roku?
Speaker A
Czy Fryderyk znowu ruszył yyy na Polskę czy to były bardziej dyplomatyczne rozwiązania niż wcześniej? No tutaj znowu mamy problem układanki bardzo lakonicznych źródeł zachowanych z epoki.
Speaker A
W 72 roku w pierwszej połowie no tak by wynikało, że wcześniej został Bolesław Wysoki wygnany ze Śląska. No tutaj późniejsza kronika polska informuje o tym, że Bolesław Kędzierzawy jakoś tam zawarł porozumienie z z jego synem i młodszym bratem, czyli odpowiednio z
Speaker A
Jarosławem Opolskim i Mieszkiem Plątonogim i wspólnie wygnali Bolesława wysokiego. No on udał się do cesarza i no albo albo samodzielnie on albo przy wsparciu cesarza interweniował w Polsce.
Speaker A
Nie wiemy jaki był przebieg tych wydarzeń za bardzo, gdzie dotarła armia cesarska, ale wydaje się, że Mieszko Stary, a nie Bolesław rozmawiał wówczas z cesarzem. Wiemy, że doszło do uścisku dłoni, co jest no gestem znaczącym, troszkę innym niż miecz na szyi i bycie
Speaker A
bosmem. No na pewno, na pewno, na pewno nie jest to upokorzenie, ale też no nie ma znacznie bogatsze znaczenia ze sobą niesie niż uścisk dłoni jako no obecny gest, obecnie stosowany.
Speaker A
Wiemy, że doszło wówczas do wypłaty pieniędzy i prawdopodobnie do przywrócenia Bolesława Wysokiego na do władzy na Śląsku.
Speaker A
On się tam musiał dogadać nie tylko z z seniorem, już wówczas sędziwym, ale także no z z bratem i synem.
Speaker A
Prawdopodobnie to można wnosić z dokumentów z czasów panowania mieszka starego. Przywrócono mu również prawa dynastyczne, co oznaczało to, że po śmierci mieszka starego. Teoretycznie byłby on przewidziany jako kolejny senior.
Speaker A
W 1170 roku ma miejsce wydarzenie, które jest już prawdziwie brutalne, bo wcześniej dyskutowaliśmy, czy oślepienie jest brutalną karą. patrząc z perspektywy średniowiecza czy nie, ale w 1170 roku dochodzi do spalenia pewnego wojewody na stosie. Co to była za postać?
Speaker A
Bolesta. On gdzieś tam był na granicy polskiej Prus, prawda? To był wojewoda kasztelan. To był jakiś zarządca. On był po stronie Polski czy Prus? Czy to był taki człowiek, który na pograniczu pomagał i tym, i tym spiskował swoim?
Speaker A
To był kasztelan Wizny. Wizna była pogranicznym grodem. On prowadził jakieś odpowiadał za stosunki z Prusami. Wydaje się, że wydaje się, że nie tylko bronił Polski przed Prusami, ale też no miał jakieś tam układy za granicą Prusko, ponieważ oni mu przynosili jakieś łupy,
Speaker A
co by wskazywało na jego dwuznaczną pozycję. No i toż tak się składa, że on skonfliktował się z biskupem płockim Wernerem. Zresztą też bardzo ciekawa postać, czysto majątkowo o wieś niezidentyfikowaną szarsko, tak jest określone w źródle.
Speaker A
No i napuścił swojego brata Bieniasza i Prusów na biskupa Wernera po tym jak Werner wygrał proces sądowy o te o ten majątek.
Speaker A
Werner został zamordowany i o ile sprawca zabójstwa, czyli bieniarz bezpośredni zdołał uniknąć sprawiedliwości, nie wiadomo co się z nim stało, to Bolesta został spalony w Gnieźnie na stosie przez na rozkaz księcia Bolesława.
Speaker A
No tutaj no ciekawe to jest Gniezno, bo historycy się domyślali, że taki urzędnik mazowiecki to powinien w Płocku zostać spalony, ewentualnie w Krakowie.
Speaker A
A tu proszę, no Gniezno. No Gniezno było bardzo, jak wiadomo, było bardzo ważną punktem na mapie politycznej Polski.
Speaker A
Trochę się o tym zapomina ze względu na rolę Krakowa. No i to by to by wskazywało niezależnie od przynależności dzielnicowej. Ja jestem akurat zdania, że Gniezno należało wtedy do Mieszka Starego. No to Bolesław Kędzierzawy miał prawo sprawować władzę również na
Speaker A
terytorium swoich młodszych braci i to by niezależnie od tego wskazywało na rangę tej sprawy.
Speaker A
Bolesław Kędzierzawy umiera w 1173 roku. Czy my wiemy jaką on zostawił po sobie? dzisiaj byśmy użyli patrząc, ja lubię mapy, dlatego zawsze mówię, mówię o mapach z takiej geopolitycznej perspektywy.
Speaker A
Czy państwo, które objął wywładanie było uszczuplone czy nie? Bo my nie słyszymy o zdobyczach terytorialnych. Słyszymy być może o tym rozluźnieniu zależności z Pomorzem Zachodnim. Ale jak w jakiej kondycji zostawia państwo Bolesław Kędzierzawy?
Speaker A
Nie no tutaj to nie ma żadnych przesunięć granic zewnętrznych. Tutaj no ewidentkie ewentualnie mogły mogła jakaś część terytorium pruskiego zostać podporządkowana.
Speaker A
Niekoniecznie w sensie no terytorialnym, co coś trybnej, nie? Właśnie właśnie to też tego co pisze kadłubek nie należy zbyt dosłownie traktować. Natomiast no mamy mamy granice granice takie jakie Bolesław odziedziczył czyli Mazowsze tutaj wymieńmy teren te dzielnice graniczne. Mazowsze Pomorze
Speaker A
Gdańskie, Śląsk ziemią Lubuską Ziemia Krakowska. Co z działalnością Czechów i Węgier? ponieważ w kontekście Bolesława Kędzierzowego o tej aktywności tych dwóch państw nie słyszymy tak jak to miało miejsce wcześniej zarządów jego poprzedników. Tamte ten kierunek południowy mam wrażenie był bardziej
Speaker A
poświadczony źródłowo, bo to że my o tym nie słyszymy, to też nie znaczy, że że czegoś że nie było relacji na tej na tych liniach. Co z Węgramiami i Czechami podczas panowania Kędzierzawego?
Speaker A
Jeśli chodzi o Węgry, to jedyne co można powiedzieć to, że Mieszko Stary był żonaty z królewną węgierską Elżbietą. To była jego pierwsza żona. Ja akurat się tym nie zajmowałem. Powiem tak, jeśli chodzi o panowanie Bolesława Kędzierzowego, to nikt żadnych związków
Speaker A
z Węgrami nie odkrył. Ja tutaj też żadnego kroku nie poczyniłem. Natomiast jeśli chodzi o Czechy, no to ta to jednak jest istotna sprawa, ponieważ tam panuje książę pod wówczas Władysław Przemyślida koronowany na tuż po interwencji cesarskiej w 57 roku. On koronowany był
Speaker A
w 58 roku na króla przez Fryderyka Barbarossę. On w przeciwieństwie do Bolesława był człowiekiem Barbarossy.
Speaker A
No to jest jednak istotna postać, bo wiemy też, że on uczestniczył w wyprawie w wyprawie cesarskiej tej ostatniej w 72 roku przeciwko Polsce.
Speaker A
I tutaj jest też jedna istotna sprawa, ponieważ wróćmy właśnie do 57 roku, kiedy wzięto wzięto polskich zakładników, to oni znaleźli się w Pradze. Wiemy, że tam zmarł syn Jaksy, księcia Jaksy wzięty jako zakładnik, co by wskazywało na rangę Władysława Przemyślidy w obrębie
Speaker A
cesarstwa ówczesnego. Bolesław Kędzierzawy nie został królem. Być może gdyby był człowiekiem Barbarossy, byłoby to możliwe. Prawda?
Speaker A
Wiem, że to jest gdybanie, ale znaczy gdybanie, które się pojawiało w historiografii na związku z hołdem w Krzyszkowie, ale no jednak Fitch, że on symbolicznie i taktycznie podporządkował się w Krzyszkowie Barbarosie, ale jednak nie był zainteresowany pod podtrzymaniem jakiejś głębszej
Speaker A
więzi, więc tutaj no o koronie nie można. Ale czy on był za silny? Bo czy po prostu polityka cesarstwa w kontekście Czech i Polski, bodajże profesor Pleszczyński pisał, że do któregoś momentu, nie wiem teraz dokładnie do którego, ale nigdy nie było
Speaker A
do pewnego momentu korony zarówno na Węgrzech, jak i w Polsce, że ta korona na wschodzie od cesarstwa, czyli czyli jeżeli mówimy o Czechach albo o Polsce, ona też była troszkę rozgrywana, więc tutaj padło na Władysława, a na Bolesława nie. Więc czy on był, czy
Speaker A
on mógł być zbyt niezależny? Niedotrzymywanie umów choćby po tym hołdzie i tak dalej doprowadził ostatecznie do tego, że to Władysław był królem, a nie on?
Speaker A
Znaczy no to jest bardzo dobre pytanie w sensie, że za 100 punktów to jest tak, że brak korony na głowie polskiego władcy to jest jednak reguła, a koronacja to jest wyjątek. Mhm.
Speaker A
Przed przed końcem X wieku tylko trzech polskich władców nosiło koronę i właściwie no wszyscy trzej szybko skończyli. Bolesław jak jakiej jaką jakiej dumy byśmy nie mieli obecnie z koronacji Bolesława Chrobrego? On koronował się tuż przed śmiercią.
Speaker A
Mieszko Drugin i Bolesław Szczodry po koronacji odczekali kilka lat, no i źle skończyli. Także no tutaj trzeba właściwie to odwrócić to pytanie.
Speaker A
Bolesław Kędzierzowy no nie był raczej zainteresowany w koronacji, co ani z przyczyn wewnętrznych, o których przed chwilą powiedziałem, ani z zewnętrznych, czyli bo wymagałoby to jednak jakiegoś zaangażowania, zaangażowania się po stronie Barbarossy, w co ku czemu nie był z pewnością
Speaker A
chętny. Wiemy, że papiestwo papież obłożył klątwą juniorów wcześniej to już o tym rozmawialiśmy, ale również mamy ślady tego, że Bolesław poniekąd również wtrącał się w sprawy papiestwa. Mamy tam pewne konflikty papieży, antypiezy, ale mamy też poparcie, którego udziela
Speaker A
Bolesław danemu kandydatowi w danym momencie, w danych tych walkach w Watykanie. Czy znamy szczegóły tych wydarzeń?
Speaker A
Znaczy, no to to zaangażowanie to jest dużo powiedziane. No wiemy, że kilka lat połdzie w Krzyszkowie polscy legaci stawili się na dwa synody w PAVi i w Lodi. W tym drugim przypadku to mam postawiłem hipotezę, że tym legatem był
Speaker A
Mieszko Stary tam wówczas wówczas Fryderyk Barbarossa próbował swojego kandydata przeciwko Aleksandrowi II przyforsować, którym był Wiktor IV. No i otóż tak jak mówiłem, wiemy, że byli tam polscy legaci.
Speaker A
Być może Barbarosie zależało na tym, na poparciu Polski w tym sporze sporze papież kontra antypież.
Speaker A
Natomiast no trudno tutaj mówić o jakimś jakimś żywym zainteresowaniu i zaangażowaniu ze strony Bolesława Kędzierzowego. Możliwe, że on by poczuł się jakoś wymuszony, przymuszony do tego, żeby tam wysłać kogoś do Italii.
Speaker A
Możliwe, że no chciał okazać jakąś swoją lojalność i się zabezpieczyć. A możliwe, że tam po prostu ci Polacy byli i tak niektórzy badacze uważają y, że ich no sztucznie jakoś przypisano jako zwolenników antypieża. Zwłaszcza, że tam jest też problem taki, że papież
Speaker A
zatwierdził na jednym z tym z synodów zwieczność arcybiskupstwa magdeburskiego nad biskupstwem zachodniopomorskim, co było sprzeczne z polskim interesem. yyy narodowym, tak przynajmniej zdaniem yyy polskich historyków.
Speaker A
W swojej książce pisał pan, że tutaj jeszcze raz jeszcze pokażę, że panowaniu Bolesława Kędzierzowego zawdzięczamy kilka najwspanialszych zabytków sztuki romańskiej. O czym konkretnie tutaj mowa?
Speaker A
Znaczy, no tutaj trudno jest w ogóle mówić o Bolesławie jako fundatorze, bo nie ma śladów, natomiast po prostu na jego opanowanie przypada powstanie kilku zabytków. No tutaj można wymienić opactwo nał we Wrocławiu nieistniejące już, z którego zostało parę wspaniałych zabytków
Speaker A
kamieniarskich. Kolegiata w Kruszwicy, kolegiata w Tumie Kołęczycy, Opactwo w Czerwińsku, katedra płocka dzisiaj już przebudowana kompletnie z drzwiami płockimi.
Speaker A
Ewangeli Anastazji, o którym wspominałem. Jeśli chodzi o Opactwo Bińskie, to przypomnijmy, no że tam mamy jednak bezpośredni związek z Bolesławem, ponieważ zachował się z niego tym panon jaksy przedstawiający wizerunek Bolesława. i jego syna. No to by były te
Speaker A
najważniejsze. Interesują mnie również drzwi płockie. Każdy w Polsce, każdy, myślę, że absolutna większość ludzi zna Drzwi gnieźnieńskie. Zabytek, który kojarzony jest, myślę, że przez większość osób postać świętego Wojciecha. Ale mamy nie mniej chyba spektakularne drzwi płockie. Co to
Speaker A
jest za zabytek i czy on został ufundowany na No bo drzwi gęzieńskie to Mieszka Mieszkał Stary, ale drzwi płockie to właśnie Bolesław Kędzierzawy.
Speaker A
No nie do końca. Faktycznie drzwi knieźnieńskie są bardziej opatrzone. Z drzwiami płockimi jest taki problem, że wbrew nazwie one znajdują się nie w Płocku, tylko w Nowogrodzie Wielkim.
Speaker A
Ale tak no krótko, co one przedstawiają. romańskie drzwi, brązowe, dwuskrzydłowe, ogromne, bardzo bogato zdobione.
Speaker A
Niektórzy historycy sztuki uważali, że wręcz przekraczające granice dobrego smaku. Przedstawiające sceny trochę ze Starego Testamentu, a trochę z życia Jezusa. No tutaj różnego porządku się dopatrywano.
Speaker A
Czasem no do jakiejś takiej Biblii Pałperum, podobnie jak drzwi świętego Zenona z katedry wońskiej. czasem czasem kredo apostolskiego, ale to już może nie wchodźmy w to. Otóż 200 lat temu dopatrzono się tego, że te drzwi przedstawiają wizerunek Aleksandra
Speaker A
Zmalon, biskupa Płockiego, a także współczesnego mu arcybiskupa elekta, bo jeszcze nie arcybiskupa wybranego przez Barbarosę Wichmana, co by wskazywało na to, że te drzwi zostały odlane w Magdeburgu i były przeznaczone dla katedry płockiej, a także datuje datuje odlanie tego dzieła na lata 50,
Speaker A
bo wówczas wówczas zmarł Aleksander, a Wichman został wybrany na arcybiskupa Magdeborskiego. No i wielka zagadka jest taka, jak ona znalazło się w Nowogrodzie, taki zabytek, zabytek zachodniej sztuki romańskiej. No były różne domysły. Niektórzy badacze, chociaż ja się kompletnie z nimi nie
Speaker A
zgadzam, uważali, że one nigdy w Płocku nie były, że trafiły jakoś może nawet znacznie później do Nowogrodu.
Speaker A
Inni, że zostały podarowane przez księżną płocką Aleksandrę kniaziowi Nowogrodzkiemu Lingwenowi. To jest rodzeństwo oby w obydwu wypadkach Władysława Jagieły. ewentualnie, że zostały w X wieku złupione przez tatarów czy co bardziej prawdopodobne Litwinów.
Speaker A
No tutaj to jest pole ogromne do domysłów. Natomiast no znaczenie Drzwi Płockich poza czysto artystycznym i kulturowym no jest takie, że świadczy o żywych relacjach Polski z z Magdeburgiem. Mhm.
Speaker A
No, które były nawet jeśli incydentalne, to jednak przyjazne, bo chociażby wcześniej Piotr Włostowic udał się do Magdeburga po relitwie świętego Wincentego. Arcybiskup, poprzedni magdeburski Fryderyk był w 48 roku, to wspominaliśmy zresztą o tym na poświęceniu kolegiaty w Kruszwicy.
Speaker A
Wiemy, że rządy w Polsce po śmierci Kędzierzowego objął Mieszko II. Ale co z dziećmi? Kędzierzawego. Czy oni dostali jakieś swoje dzielnice? Czy już byli gotowi wiekiem do tego, żeby władać im wyznaczonym jakimś terytorium? Czy czy nie wiemy tego?
Speaker A
No znaczy tak, Bolesław miał co najmniej dwóch synów. Z córkami jest jednak problem. Miał syna Bolesława, który zmarł tuż przed nim i nie zdążył objąć władzy. Miał małoletniego syna Leszka, który został księciem mazowieckim.
Speaker A
E, Leczek nie mógł zostać księciem krakowskim z dwóch względów. Po pierwsze dlatego, że wiemy, że był chorowity, ale to może nie była jakaś szczególna przeszkoda.
Speaker A
Pamiętamy, że księciem krakowskim zostawał najstarszy aktualnie panują aktualnie żyjący dynasta Piastowski. Kolejny w kolejce był, następny w kolejce po Bolesławie był Mieszko Stary. Także Leszkowi przypadła jedynie ta własna dzielnica jego ojca. Według kadłupka ona została zapisana mu testamentem. Chodzi o
Speaker A
Mazowsze i Kujawy. On rzeczywiście z no nie zapisał się niczym szczególnym. Zmarł po kilkunastu latach, w 1186 roku, a jego dzielnica stała się została przyjęta przez Kazimierza Sprawiedliwego. Jedyne co można powiedzieć, wiemy, że bił monetę, dokonywał jakichś nadań, widnieje razem z ojcem na
Speaker A
wspomnianym przeze mnie tym panonie jaksy. I według kadłupka stał yyy się yyy yyy jego dzielnica stała się przedmiotem zatargu między Kazimierzem Sprawiedliwym a Mieszkiem Starym po obaleniu tego drugiego władcy. Wiemy, że w 1177 roku doszło de facto do zamachu stanu
Speaker A
dokonanego przejęcia władzy przez Kazimierza sprawiedliwego. Czy możemy powiedzieć, że do tego momentu zasada senioratu, taką jaką wyobrażał sobie, no nie wiemy co wyobrażał sobie Krzywousty, ale zakładamy pewne, mamy pewne pewne założenia. Czy możemy powiedzieć, że do tego momentu ta zasada działała z
Speaker A
większymi bądź mniejszymi problemami, ale działała. Znaczy tutaj by trzeba było rozróżnić seniorat od prcypatu. Seniorat, czyli rządy najstarszego. Tutaj jest o tyle to problematyczne, że Kazimierz nie był najstarszym przedstawicielem dynastii Piastów. Następny w kolejce pozku starym był Bolesław Wysoki. Można sobie
Speaker A
wyobrażać, że on był następny w kolejce. Wiemy, że nigdy władzy nad Krakowem nie objął. Nawet były takie hipotezy, Janusz Bieniak tak uważał, że przebieg wydarzeń był nieco inny. Mianowicie, że to tak naprawdę to Bolesław Wysoki zbuntował się przeciwko Miszkowi Staremu, a
Speaker A
Kazimierz jakoś na zasadzie gdzie dwóch się bije, trzeci korzysta, objał władzy nad Krakowem. Natomiast jeśli chodzi o zasadę zasadę prcypatu, to tutaj nic nie zostało naruszone. Kazimierz został władcą zamiast Mieszka i on cały czas sprawował zwierzchnią władzę nad nad
Speaker A
Polską, przynajmniej po krótko po 77 roku. Jednak trzeba jedną rzecz podkreślić. Tutaj mamy jednak pierwszy krok ku temu głębokiemu rozbiciu dzielnicowemu, ponieważ kolejne lata to są to jest czas rywalizacji między Mieszkiem a Kazimierzem i no pewna dwuwładza w Polsce,
Speaker A
początki wyznaczania dzielnicowych urzędników co było no jednak krokiem ku jakieś ku jakimś partykularnym podziałom.
Speaker A
wspomnieliśmy wielokrotnie dzisiaj mistrza Wincentego Kadłupka. Wspominał pan również o pewnej tendencyjności czy pewnym takim byśmy powiedzieli, kodzie sytuacyjnym używając takiego takiego określenia, w którym pisał Wincenty Kadłubek. Stworzył on z jednej strony nie oceniał panowania Kędziowego pozytywnie, ale z drugiej właśnie pisał
Speaker A
w tych określonych okolicznościach i on stworzył taką anegdotę o czterech wyschniętych strumieniach i o tym świeżym źródle, które miało wybić w postaci Kazimierza Sprawiedliwego. Czy ta anegdota dobrze podsumowuje też to podejście kadłubka do do spisywania tej historii?
Speaker A
To znaczy tak, Boles kadłubek przedstawia Bolesława w dość przyjaznych barwach, że tak powiem. Natomiast no tutaj o tym mówiłem, był jednak punkt zwrotny w postaci tej klęski wyprawy pruskiej. Bolesław to jest dobry władca, który upada. Mhm.
Speaker A
Mhm. Natomiast przechodząc do tej anegdoty, no to o tym profesor Przemysław Wiszewski już paręnaście lat temu pisał. Kadłubek opowiada, że na łożu śmierci Bolesław Krzywousty zapisał swoim cztem synom Polskę we władanie, ale no był problem taki, że był jeszcze
Speaker A
młodociany Kazimierz. Nie wiadomo było co z nim zrobić. Ktoś spytał Bolesława, a Bolesław wówczas przytoczył taką taką swoją wizję czterech strumieni wypływających ze źrenicy jego oka, które będą walczyły ze sobą i no w końcu wyschną wyniku w wyniku tej tych walk między
Speaker A
sobą. Natomiast, natomiast wówczas ze złotego dzbana wytrysnie wytrysknie świeże źródło. No i to oczywiście te cztery strumienie się odnoszą do czterech najstarszych synów Bolesława Krzywoego, czyli Władysława, Bolesława, Henryka i Mieszka. Nie w tej kolejności a złote źródło do Kazimierza.
Speaker A
Yyy, w realiach ustrojowych, a przynajmniej w realiach yyy świata przedstawianego kroniki yyy wynikają z tego dwie rzeczy. Po pierwsze, że czterj starsi synowie musieli przygasnąć czy wyschnąć, by Kazimierz mógł rozbłysnąć pełnym światłem. To znaczy, że każdy jest obciążony jakąś wadą. No,
Speaker A
Bolesław by przy nim yyy się zatrzymać, Bolesław Kędzierzowy yyy tym, że nie nawracał skutecznie Prusów na wiarę chrześcijańską. Natomiast druga sprawa, która jest też ważna, ważna dla interpretacji tych kwestii ustrojowych, to to, że według kadłupka testament Bolesława Krzywoustego został uchwalony dla
Speaker A
czterech najstarszych synów, a unieważniony dla Kazimierza sprawiedliwego. I to jest poświadczone zresztą potwierdzone zresztą w dalszym ciągu kroniki, kiedy kadłubek wspomina, że Fryderyk Barbarossa i papież Aleksander II unieważnili te zasady dla Kazimierza, dzięki czemu jego najstarszy syn Leszek biały mógł odziedziczyć po
Speaker A
nim o władzę w Krakowie kosztem książąt śląskich i mieszka starego. Toż są tematy yyynieze późniejsze późniejsze, które tutaj są widoczne na tym poczcie władców Polski.
Speaker A
Mamy wszystkie książki, które tutaj będą wydane. Fajnie się układa ten łańcuch władzy, który jest tutaj symbolizowany poprzez monety. Także być może będzie okazja porozmawiać o tym z autorem książki o Kaziezu sprawiedliwym. Ale ciekawi mnie co do Bolesława IV
Speaker A
Kędzierzawego. Jaki jest według pana bilans jego panowania? Czy to był książę, który sprostał wymaganiom nie tyle epoki, co wymaganiom, które m wizualizował sobie Krzywousty, kiedy myślał o następstwie tronu w obliczu posiadania wielu synów?
Speaker A
Czy to był władca? Bo z pana książki ja odebrałem taki ciepły obraz tego władcy.
Speaker A
Ciepły nie tyle może Bolesław IV Wielki, co bardziej Bolesław IV dobry. No to to reakcja czytelnika jest zawsze ważna, choć bywa zaskakująca.
Speaker A
dla autora. Odpowiedź będzie wymijająca. Ja przystępowałem do do pracy nad tą książką z takim no poczuciem, że to jednak jest jakaś bezbarwna przejściowa postać. Natomiast pot jak skończyłem tę pisać książkę to wrażenie mi minęło, ale jednak mam poczucie pewnej dezorientacji przez to,
Speaker A
że mamy no zupełnie mozaikowy obraz wyłaniający się ze źródeł. Jeśli chodzi o Bolesława mnie interesowały bardziej opinie niż wyrobienie cudze niż wyrobienie sobie własnej. Z Bolesławem jest też taki problem. Na to autorka poprzedniej biografii, profesor Magdalena Binia Szkopek zwróciła uwagę,
Speaker A
że Bolesław przeciwie do swoich braci przede wszystkim Mieszka i Kazimierza nie doczekał się odpowiedniego biografa.
Speaker A
No i coś w tym rzeczywiście jest, bo no biografia jest pewną konstrukcją tutaj. No biograf za odpowiada, autor biografii odpowiada za obraz. Ja no cieszę się, że cieszę się, że skoro pan mówi, że tutaj jakoś zdałam egzamin jeśli chodzi chodzi
Speaker A
o zadania moje jako autora. No Bolesław rzeczywiście był oceniany przez histeryków źle i no tutaj zaważył na tym hołd w Krzyszkowie.
Speaker A
No jed jednak trzeba przypomnieć to zdanie zdanie mistrza Wincentego, że to był całkiem całkiem niezły władca. Yyy, ale historycy to to mieli też y inne opinie. No chociażby Jeż dowiad yyy uważał, że to no było bardzo spokojne panowanie. Podobnie, podobnie wspomniana
Speaker A
przeze mnie profesor Biniaj Szkopek wskazywała na to, że Bolesław Bolesław zdołał obronić kraj, niezależność swojego kraju i także uniknąć jakiś poważniejszych spięć wewnętrznych, chociaż faktycznie takie były w latach 60.
Speaker A
Ale to co trzeba podkreślić, to jest jedno z najdłuższych panowań w Polsce dzielnicowej. Już tak pozostańmy przy tym przy tym terminie.
Speaker A
M Bolesław jako książę krakowski panował 27 lat. Ustępuje pod tym względem jedynie Bolesławowi wstydliwemu, panującemu lat 36, o ile się nie mylę.
Speaker A
No i trudno, trudno przejść wobec tego obojętnie. To jest to jest wymowne i y i no trudno trudno powiedzieć inaczej niż to, że to jest długie i bardzo ważne y panowanie ze względów ustrojowych, ze względu też na jakąś pozycję Polski na
Speaker A
arenie międzynarodowej. No pod tym drugim względem to jednak trudno powiedzieć tu o jakichś korzyściach.
Speaker A
A natomiast kiedy ja starałem się szukać plusów, to mnie uderzyło właśnie to, o czym rozmawialiśmy, że mamy do czynienia z panowaniem, jeśli nawet nie będziemy tego wiązać bezpośrednio z osobą Bolesława, ważnym kulturowo, które pozostawiło po sobie ważne zabytki sztuki romańskiej. Moje
Speaker A
ostatnie pytanie w tej rozmowie będzie dość oczywiste. Ono nie padło. Czy Bolesław był Kędzierzawy? Skąd ten przydomek?
Speaker A
To jest zapiska o jego śmierci w roczniku kapituły krakowskiej. Boleslaus Krispus Obit, cytuję z pamięci.
Speaker A
No wskazywałoby to na bujną czuprynę teoretycznie, tylko no to też trzeba mieć uwagę, że mieć na uwadze, że te przydomki często nie wiązały się z realnym wyglądem tej postaci, który mógł zresztą być nieznany autorom źródeł, a no wskazywać na na jakieś cechy
Speaker A
osobowości. No tutaj trudno trudno jednak powiedzieć skąd się wziął ten przydom, z czego mógł się wziąć ten przydomek. Ale już tak zostało utrwalone przez Jana Matejko, więc więc tak też zostaje w naszej rozmowie. Panie doktorze, serdecznie dziękuję za to spotkanie, za tę
Speaker A
opowieść. Serdecznie gratuluję książki. Raz jeszcze przypomnę, Bolesław Kędzierzawy. Tutaj w obiektywie podejrzewam, że ta książka się świeci, ponieważ jest ona pewną atrapą. Czekamy na wydanie, rozmawiamy przedpremierowo.
Speaker A
Kilka tygodni zostało, kilka tygodni od momentu nagrania, więc zapewne premiera będzie już po premierze. Także dostaniecie książkę, której okładka jest bardzo dobra. To są twarde okładki. Ja pokażę zdjęcia pewnie pod koniec naszej rozmowy tych książek.
Speaker A
Jest już Bolesław Chrobry, jest już Ludwik Węgierski. Polecam śledzić całe to przedsięwzięcie, Poczet władców Polski. To jest naprawdę wielkoskalowe przedsięwzięcie. ponad 40 książek o każdy ma swojego autora, o władcach o władcach naszego państwa, a ja rozmawiam z autorami tego pocztu w ramach mojej
Speaker A
współpracy z Państwowym Instytutem Wydawniczym. Także polecam serdecznie śledzić poczet, kupić książkę Bolesław Kędzierzawy i zajrzeć osobiście do księgarni Foxal 17. A panu, panie doktorze, serdecznie dziękuję za tę rozmowę. Dziękuję za również za rozmowę i zachęcam do lektury książki.
Speaker A
Dziękuję. Dziękuję za uwagę. Jestem ciekawy, co sądzicie o naszej rozmowie, ale przede wszystkim jestem ciekawy tego, co sądzicie o Bolesławie IV Kędzierżzawym.
Speaker A
Nie ma co ukrywać, że nie jest to władca najpopularniejszy. Nie mówimy o nim perśmiały, per chrobry, per wielki. Nie jest to władca, który przynajmniej do tej pory porywa tłumy, porywa historiografię i który doczekał się wielu, wielu, wielu książek. Wynika to,
Speaker A
co mogliście na pewno zauważyć przede wszystkim z kwestii braku źródeł, ale również z tego, że Polska w tym czasie na arenie międzynarodowej jakoś szczególnie nie zaznaczała swojego miejsca. Z drugiej strony mamy ponad 25 lat na tronie Polski. Względnie
Speaker A
spokojnych w porównaniu do niektórych innych czasów. Były to czasy stabilne i może właśnie to jest największą zasługą panowania Bolesława IV Kędzierżowego. Ja osobiście czytając książkę doktora Rutkowskiego, czytając o tych czasach, o panowaniu Kędzierzowego, miałem takie wrażenie, że właśnie przez brak źródeł
Speaker A
nie jesteśmy w stanie odtworzyć tego panowania, przez co bardzo byśmy mogli się zdziwić, gdybyśmy faktycznie cofnęli się do lat 1146, czy nawet wcześniej, do tego czasu po śmierci Bolesława. krzywouustego moglibyśmy się nieco zdziwić tym, jak Polska Piastów funkcjonowała.
Speaker A
Być może nawet jak dobrze w tym czasie funkcjonowała. Może Polska właśnie wtedy potrzebowała takiego władcy, który zapewniał stabilność, zapewniał względny spokój. Może właśnie takim władcą był Bolesław IV Kędzierzawy. Tak jak wspomniałem, jestem ciekawy waszej opinii w komentarzach. Jeżeli interesuje
Speaker A
was książka doktora Rutkowskiego, możecie ją zakupić przez pierwszy link w opisie do tego materiału, albo osobiście w księgarni w Warszawie przy ulicy Foxal 17, gdzie na ten moment czeka na was duży 30% rabat od ceny katalogowej. Tak jak wspomniałem jest to część serii
Speaker A
Poczet władców Polski, którą realizuje Państwowy Instytut Wydawniczy. Ja mam wielką przyjemność rozmawiać z autorami tego cyklu. Na razie porozmawiałem z profesorem Stanisławem Andrzejem Sroką o Ludwiku Węgierskim. Tutaj jest rozmowa z doktorem Rafałem Rutkowskim o Bolesławie Kędzierzawym. Jeżeli macie ochotę, to
Speaker A
możecie zobaczyć wcześniejszą rozmowę o Ludwiku Węgierskim, która znajduje się na moim kanale YouTube. Ja w tym miejscu chciałbym podziękować patronkom i patronom mojego programu, którzy wspierają go poprzez serwisy Patronite, YouTube czy Sui. Już wkrótce kolejne nagrania nie tylko z pocztu, ale również
Speaker A
z tych tematów, które do tej pory poruszałem, czyli starożytność i początki naszego państwa. Dziękuję bardzo. Do usłyszenia. Yeah.
Topics:Bolesław Kędzierzawyrozbicie dzielnicowetestament KrzywoustegosenioratPolska średniowiecznadr Rafał RutkowskiPaństwowy Instytut WydawniczyPiastowieFryderyk Barbarossahistoria Polski
