Түргеш қағанаты — Transcript

Full Transcript — Download SRT & Markdown

00:00
Speaker A
Түргештер туралы не білесің? Бұл мемлекет қалай құрылды? Түргештер қандай қауіптермен күресті? Сұлу қаған жайлы не айта аласың? Түргеш қағанатының тарихы қалай аяқталды? Осы сұрақтарға жауап берейік.
00:17
Speaker A
Түргештер туралы не білесің? Бұл мемлекет қалай құрылды?
00:22
Speaker A
Тәуелсіздігінен айрылғанымен, түркі тайпалары Таң империясына қарсы үздіксіз көтеріліске шықты. Олардың ішінде тек түргеш тайпасы 8-ші ғасырдың басында өз мақсатына жетті.
00:34
Speaker A
704-ші жылы түргеш тайпасы Үшлік көсемнің басшылығымен қытайларды жеңіп, Жетісуда өз мемлекетін құрды.
00:42
Speaker A
Қағанаттың негізгі жер аумағы Жетісу өңірі, яғни Орта Азияның оңтүстік-шығысындағы Шаш қаласынан Шығыс Түркістандағы Бесбалық, Тұрфанға дейінгі аумақты қамтыды.
00:54
Speaker A
Бас ордасы Суяб қаласы болса, жазғы ордасы Күнгүтте болды.
01:01
Speaker A
Бұл қаланың орны Іле өзенінің бойынан табылған.
01:03
Speaker A
Түргеш тайпасы.
01:05
Speaker A
Қағанаттың негізін түргеш тайпасы құраған.
01:09
Speaker A
Олар Сары түргештер және Қара түргештер болып бөлінген.
01:13
Speaker A
Түргештер туралы алғашқы деректер 6-шы ғасырдан белгілі.
01:17
Speaker A
Олар туралы деректерді Қытай жылнамаларымен Күлтегін жазбаларынан кездестіруге болады.
01:22
Speaker A
Түргеш қағанаты.
01:24
Speaker A
Түргештерге кімдер қауіп төндірді?
01:26
Speaker A
Түргеш қағанаты 20 саяси-әкімшілік аймаққа бөлінді.
01:32
Speaker A
Олардың барлығы қағанға бағынышты болды.
01:35
Speaker A
Үшлік қағанатта екі жылдай билік құрып, 706-шы жылы қайтыс болды.
01:40
Speaker A
Осы жылы арабтар Хорасан өңірін жаулап алып, Мәуереннахр жеріне әскери жорықтарын бастайды.
01:45
Speaker A
Арабтардың атақты қолбасшысы Құтайба ибн Мүслим 8-ші ғасырда Орта Азияға басып кірді.
01:50
Speaker A
711-ші жылға дейін билік құрған Сақалдың кезінде Түргеш қағанатының ішкі және сыртқы жағдайы өте күрделі болды.
01:56
Speaker A
Билік үшін Сары түргештер мен Қара түргештер арасында талас-тартыс жиілей түсті.
02:01
Speaker A
Ал сырттан Шығыс Түркі қағанаты, арабтар және Таң империясы қауіп төндірді.
02:06
Speaker A
Шығыс Түркі қағанатының билеушісі Қапаған 711-ші жылы түргеш әскерін жеңіп, қағанатты өзіне бағындырды.
02:12
Speaker A
Сұлу қаған жайлы не айта аласың?
02:14
Speaker A
Сұлу қаған 715-738-ші жылдар аралығында Түргеш қағанатын басқарды.
02:19
Speaker A
Біраз жылдар бойы ішкі және сыртқы талас-тартыстардан тұралаған Түргеш қағанаты Сұлу қағанның тұсында қайтадан күшейеді.
02:25
Speaker A
Яғни билік Қара түргештердің қолына өтеді.
02:28
Speaker A
Қаған ордасы Тараз қаласына көшіріледі.
02:30
Speaker A
Сұлу қаған Шығыс Түркі қағанатымен қалыптасқан жағдайды туыстық жолмен шешіп, Таң империясымен де бейбіт келісімге келеді.
02:36
Speaker A
Осылайша бар күшін арабтарға қарсы жұмылдырады.
02:38
Speaker A
723-ші жылы түргештер алғаш рет Ферғанадағы қарлықтармен және Шаш халқымен бірге отырып, арабтарды жеңеді.
02:44
Speaker A
Осы соғыста батылдығымен ержүректілігін танытқан Сұлуға арабтар Сүзеген деген ат береді.
02:50
Speaker A
736-шы жылы түргештер қарлықтармен бірге отырып, Тохаристанға дейін жетіп, арабтарды екінші рет жеңеді.
02:56
Speaker A
Түргеш қағанатының тарихы қалай аяқталды?
02:59
Speaker A
738 жылы Сұлу қаған.
03:01
Speaker A
738-ші жылы Сұлу қаған қол астындағы Баға тарханның қолынан қаза табады.
03:05
Speaker A
Қайтадан басталған ішкі талас-тартысты Қытай империясы шебер пайдаланып, 748-ші жылы Суябты қиратып, Шашты басып алады.
03:12
Speaker A
Алайда 751-ші жылы Атлах шайқасында арабтар мен қарлық түргештердің біріккен одағы Қытай әскерін жеңеді.
03:18
Speaker A
Бұл жеңіс Орта Азия жеріндегі Қытай империясының билігін біржолата жояды.
03:23
Speaker A
Әлсіреген түргеш мемлекеті қарлықтардың қысымынан 756-шы жылы күйрейді.

Frequently Asked Questions

Түргеш қағанаты қашан және кімнің басшылығымен құрылды?

Түргеш қағанаты 704 жылы Үшлік көсемнің басшылығымен құрылды. Олар қытайларды жеңіп, Жетісуда өз мемлекетін орнатты.

Түргеш қағанатына қандай сыртқы қауіптер төнді?

Түргеш қағанатына Шығыс Түркі қағанаты, арабтар және Таң империясы қауіп төндірді. Әсіресе, арабтардың қолбасшысы Құтайба ибн Мүслим 8-ші ғасырда Орта Азияға басып кірді.

Сұлу қағанның билігі кезінде Түргеш қағанатында қандай өзгерістер болды?

Сұлу қағанның билігі кезінде Түргеш қағанаты қайта күшейді, билік Қара түргештердің қолына өтті және қаған ордасы Тараз қаласына көшірілді. Ол арабтарға қарсы күреске бар күшін жұмылдырды.

Get More with the Söz AI App

Transcribe recordings, audio files, and YouTube videos — with AI summaries, speaker detection, and unlimited transcriptions.

Or transcribe another YouTube video here →