Oznakowanie CE dla maszyn #2 – Czym jest dyrektywa masz… — Transcript

maszynowa jest to jedna z dyrektyw tak zwanego nowego podejścia, czyli dyrektyw, które przewidują stosowanie oznakowania CE jako znaku zgodności na wyrobach, które spełniają wymagania tych dyrektyw.

Dyrektywa maszynowa jest główną dyrektywą dla stosowaną dla maszyn, ale nie jest jedyną, dlatego, że najczęstszy przypadek jest taki, że maszyna podlega jednocześnie pod kilka dyrektyw naraz.

Najczęściej jest tak, że dyrektywy, że maszyna podlega pod dyrektywę maszynową, pod kompatybilność elektromagnetyczną, często jest również stosowana dyrektywa ATEX pod warunkiem, że maszyna jest przeznaczona do strefy zagrożonej wybuchem.

ale zastosowanie do maszyny mają również inne dyrektywy, takie jak dyrektywa hałasowa, czy dyrektywa związana z wyposażeniem radiowym.

Oprócz dyrektywy maszynowej, jakie dyrektywy właśnie występują, które które są stosowane do wyrobów? Mamy również dyrektywę niskonapięciową, jest dyrektywa o kompatybilności elektromagnetycznej, która obejmuje nie konkretne wyroby z imienia nazwiska wymienione, tylko takie wyroby, w których może wystąpić zjawisko związane z kompatybilnością elektromagnetyczną, czyli z pewnością są to wyroby elektryczne, bo tylko na nie taka kompatybilność elektromagnetyczna ma wpływ.

Inne dyrektywy nowego podejścia to także dyrektywa dotycząca prostych zbiorników ciśnieniowych, dyrektywa zabawkowa, dyrektywa związana z wyrobami budowlanymi, a właściwie w tej chwili już rozporządzenie unijne budowlane, dyrektywa dotycząca środków ochrony indywidualnej, nieautomatyczne urządzenia ważące, aktywne implanty medyczne, urządzenia spalające paliwa gazowe, na przykład kuchenka gazowa, której wszyscy używamy w kuchni. Oprócz tego coraz częściej stosowana jest również dyrektywa radiowa, ze względu na to, że fale radiowe są wykorzystywane w coraz większej grupie urządzeń, dotyczy to również maszyn.

Pozostałe dyrektywy związane z oznaczeniem CE to efektywność energetyczna kotłów wodnych, materiały wybuchowe do użytku cywilnego, czyli petardy, sztuczne ognie, jachty, łodzie rekreacyjne i pozostały sprzęt rekreacyjny pływający, urządzenia dźwigowe, dyrektywa hałasowa, dyrektywa związana z efektywnością energetyczną chłodziarek oraz zamrażarek, tak jak również stabilizatorów do oświetlenia jarzeniowego, urządzenia ciśnieniowe również często wykorzystywane w przypadku maszyn, dyrektywa wykorzystywana w przypadku maszyn, urządzenia medyczne, diagnostyczne in vitro, linowe do przewozu osób, czyli na przykład kolej linowa lub wyciągi narciarskie, przyrządy pomiarowe, takie jak liczniki wody, energii, gazu, ale nawet przysłowiowa szklanka od piwa, jeżeli ma podziałkę z litrażem.

Jedną z dyrektyw nowego podejścia jest również dyrektywa dotycząca ograniczenia stosowania substancji niebezpiecznych.

Jest ona również czasem stosowana do maszyn, ale z reguły do takich mniejszych, przeznaczonych dla osób indywidualnych.

No i dyrektywa związana z wykorzystaniem energii.

Energy related products, chodzi o to, żeby wyroby zużywały energii jak najmniej.

W jakim celu wprowadzono dyrektywę maszynową?

Głównym celem jej wprowadzenia było zapewnienie swobodnego przepływu towarów wewnątrz krajów unijnych, dlatego, że przed jej wprowadzeniem i szerzej mówiąc, przed wprowadzeniem oznaczenia CE, miała miejsce w krajach unijnych no pewna nieciekawa sytuacja, powodująca, że trzeba było ocenę zgodności robić wielokrotnie w odniesieniu do każdego kraju, na jaki producent zamierzał wprowadzić swoją maszynę.

Oznaczenie CE pierwotnie dotyczyło krajów starej Unii Europejskiej, czyli starej piętnastki, w którym problem właśnie polegał na tym, że nie dało się wręcz zrobić maszyny w jednej wersji w taki sposób, żeby spełnić jednocześnie wymagania techniczne obowiązujące w różnych krajach członkowskich.

To powodowało konieczność wielokrotnego oceniania zgodności maszyny z lokalnymi wymaganiami, czyli zdecydowane zwiększenie kosztów, zupełnie niepotrzebne z punktu widzenia producenta maszyny.

Drugim celem wprowadzenia dyrektywy maszynowej było również zapewnienie, żeby nowe maszyny spełniały wymagania bezpieczeństwa na maksymalnym poziomie, możliwym do osiągnięcia w danym momencie, na jaki ludzkość stać, czyli maszyna nowa musi uwzględniać aktualny stan nauki i techniki, jeżeli chodzi o stan bezpieczeństwa.

Pierwotnie CE dotyczyło krajów starej piętnastki, natomiast ten obszar wymagań związanych z CE poszerzył się o nowe państwa członkowskie z momentem poszerzenia Unii.

Czyli data wejścia w życie oznaczenia CE w Polsce to jest 1 maja 2004 roku.

Jeżeli maszyna została wprowadzona do obrotu przed 1 maja 2004 roku, to nie musiała mieć CE, natomiast po tej dacie ewidentnie już takie CE jest zasadne.

Mieliśmy do tej pory trzy rozszerzenia Unii i zasada do tej pory obowiązująca była taka, że wymagania związane z CE i z dyrektywą maszynową zaczynały obowiązywać w tych nowych państwach członkowskich z momentem uzyskania członkostwa w Unii Europejskiej.

Od pewnego czasu jest ryzyko, że Unia się zacznie kurczyć i jeżeli rzeczywiście zrealizuje się ten scenariusz, że Wielka Brytania opuści Unię Europejską, no to spowoduje to również pewne komplikacje w przypadku rynku maszyn, dlatego, że Wielka Brytania znajdzie się już poza Unią Europejską.

Co będzie oznaczało, że wprowadzenie maszyny pochodzącej z Wielkiej Brytanii na terytorium Unii Europejskiej będzie traktowane tak samo jak import spoza Europy, spoza Unii, na przykład ze Stanów Zjednoczonych, z Japonii czy z Chin.

Może to spowodować no dosyć spore komplikacje z pewnością w początkowym okresie.

Do kogo jest skierowana dyrektywa maszynowa?

Tak naprawdę dyrektywa niespecjalnie widzi osoby, dyrektywa widzi podmioty gospodarcze, czyli na przykład producenta, upoważnionego przedstawiciela producenta, importera bądź dystrybutora i na te podmioty nakłada obowiązek spełnienia przepisów.

Jednak no wiadomo, że firma, która działa na podstawie prawa handlowego, czyli na przykład spółka zoo, nie jest pozbawiona ludzi, w związku z tym merytorycznie patrząc na wymagania dyrektywy maszynowej, jest ona przede wszystkim skierowana do tych ludzi, którzy tworzą maszynę, są to przede wszystkim konstruktorzy, mechanicy, projektanci układów sterowania i różne pozostałe osoby, które mogą brać udział w procesie powstawania maszyny.

Są to na przykład technolodzy, są to osoby, które nazywam potocznie koordynatorami do spraw CE, czyli osoby, które mają za zadanie zapewnić, żeby maszyna spełniała wymagania bezpieczeństwa.

Ich zadaniem jest zapewnienie zgodności z wymaganiami, między innymi dyrektywy maszynowej, oraz osiągnięcie wystarczającego bezpieczeństwa maszyny. Natomiast z pewnością dyrektywa maszynowa jest skierowana również do do osób, które kierują firmą, czyli na przykład prezesa bądź właściciela lub firmy lub członków zarządu, od których jest wymagane podpisanie deklaracji zgodności, czyli dokumentu, w którym producent deklaruje, stwierdza i deklaruje, że maszyna jest zgodna ze wszystkimi wymaganiami, które powinna spełniać.

Jest to dokument prawny, w związku z tym nie jest to obojętne, kto podpisze taką deklarację zgodności, z pewnością musi być to osoba, która ma do tego odpowiednie upoważnienie.

Dopiero w momencie, kiedy takie taka deklaracja zgodności zostanie wydana, podpisana, można umieścić oznaczenie CE na maszynie i maszyna zaczyna cieszyć się swobodą przepływu towarów, czyli można ją wprowadzić do obrotu w każdym kraju członkowskim, w tym w Polsce, jak również można ją oddać do eksploatacji, jeżeli jest ona robiona przez producenta na własne potrzeby.

Jest tutaj jednak pewien problem, dlatego, że przedsiębiorcy, którzy zatrudniają fachowców, czyli konstruktorów, mechaników, automatyków, technologów i tak dalej, są przekonani, że te osoby wiedzą, jak zaprojektować i wykonać maszynę w stanie, żeby była ona zgodna z wymaganiami dyrektywy.

Niestety sytuacja nie jest aż tak różowa, dlatego, że na uczelniach konstruktorów najczęściej nie uczy się, jak w szczegółach spełnić wymagania dyrektywy maszynowej czy pozostałych dyrektyw nowego podejścia.

No ma to swoje konsekwencje takie, że maszyny niestety powstają najczęściej wyłącznie w efekcie najlepszej wiedzy i doświadczenia projektantów, ale niekoniecznie popartej fachową wiedzą.

Podpisując deklarację zgodności maszyny z wymaganiami dyrektywy maszynowej, osoba podpisująca bierze ewidentnie na siebie odpowiedzialność za faktyczną zgodność maszyny i w przypadku niezgodności może to powodować pociągnięcie do odpowiedzialności prawnej, cywilnoprawnej, jak również karnej osób odpowiedzialnych.

Taka odpowiedzialność ciąży w pewnym zakresie również na osobach projektujących i wykonujących maszynę.

Kto sprawdza w takim razie, czy wymagania tej dyrektywy są przestrzegane?

Każdy z krajów członkowskich ma obowiązek ustanowić na swoim terytorium zasady nadzoru rynku.

W Polsce przepis, który na ten temat mówi, jest to ustawa o systemie oceny zgodności lub nowsza jej wersja, czyli ustawa o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku, która definiuje właśnie taki nadzór rynku.

W którym określono, że nadzór rynku w Polsce realizowany będzie przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, natomiast on do kontroli w terenie ma organy wyspecjalizowane, czyli na przykład Inspekcję Handlową, Inspekcję Pracy, Wyższy Urząd Górniczy i inne instytucje, inne inspekcje, które realnie kontrolują maszyny na terenie Polski.

Takie instytucje kontrolne występują oczywiście również w innych państwach członkowskich i trzeba w tym kontekście powiedzieć, że nie mamy rynku Polski, rynku Niemiec czy czy czy innych państw członkowskich, tylko mamy jeden wspólnotowy rynek.

I jeżeli przedsiębiorca polski wprowadzi maszynę do obrotu w Polsce lub sprzeda maszynę do Niemiec, to jeżeli na terenie Niemiec zostanie ta maszyna stwierdzona jako niezgodna, to konsekwencje również w Polsce wyciągną wobec producenta organy nadzoru rynku nasze krajowe.

Organy nadzoru rynku w krajach członkowskich koordynują swoje prace również, są ustanowione między innymi strony internetowe dotyczące współpracy nadzoru rynku.

Przykładem takiej strony jest strona www.icsms.org, jest również stworzony system szybkiego informowania państw członkowskich o wyrobach niezgodnych lub produktach niebezpiecznych, system RAPEX, w którym z państwa członkowskie, ale również każdy z nas może znaleźć informacje na temat produktów, jakie zostały znalezione na terenie Europy i są to tak naprawdę ostrzeżenia dla konsumentów, a również jak również informacje dotyczące konsekwencji, jakie są związane z wprowadzeniem takiego wyrobu niebezpiecznego.

Kto jeszcze jest w stanie skontrolować zgodność maszyny?

Na pewno jest to klient, który kupuje maszynę i chce wiedzieć, czy można taką maszynę oddać do eksploatacji.

Czyli klient, który wie, co i jak sprawdzić, z pewnością będzie bardzo dobrą, o ile nie najlepszą kontrolą stanu zgodności maszyny z wymaganiami.

No i można tutaj dopowiedzieć jeszcze, że skontrolować producenta maszyny potrafi jego konkurencja.

Niektórzy mówią, że twój konkurent to twój pierwszy klient, na przykład poprzez jakiś podmiot pośredniczący.

No i tutaj działa tak zwana niewidzialna ręka rynku.

Dlatego, że jeżeli konkurent odkryje, że wyrób wprowadzony do obrotu, czyli na przykład maszyna nie jest jednak zgodny z wymaganiami dyrektywy, może umieścić, może wysłać informacje do organów nadzoru rynku z prośbą o wszczęcie kontroli przeciwko firmie, która stanowi nieuczciwą konkurencję, deklarując spełnienie zgodności, deklarując zgodność wyrobu, a nie zapewniając faktycznej zgodności tego wyrobu z wymaganiami.

Zapraszam na następny odcinek, w którym opowiem, jakie przepisy wdrażają dyrektywę maszynową i od kiedy musi ona być stosowana.