Những mảnh hồn xuân ta đánh mất - Podcast

Ngày hôm nay của cậu có ổn không?

Hi hi, xin chào, chúng mình là VSTN!

Chào mừng các cậu đã đến với podcast thường bắt đầu bằng những câu hỏi "Vì sao...?" dựa trên phương pháp First Principles Thinking - Tư duy Nguyên bản.

Từ đó mang lại cho cậu những góc nhìn đa chiều về nhiều vấn đề khác nhau trong cuộc sống và để có một tinh thần sống thật sự.

Cùng chúng mình đến với tập podcast số này nhé!

Xuân hạ thu đông rồi lại xuân, bốn mùa thứ vẻ không thể trộn lẫn.

Chạm vào ngõ riêng hai, én chao nghiêng trong tiết xuân ôn hòa.

Mưa làm vạn vật thêm tinh khôi, mưa giăng mắc trên từng lá cây, ngọn cỏ, vương lên bờ vai, nhẹ rơi trên mái tóc.

Như lời Xuân Diệu thì xuân ngon ngọt, căng mọng và đầy mê hoặc bởi "tháng giêng ngon như một cặp môi gần".

Cảm giác có thứ gì đó dồn ứ ở trong lòng suốt cả đông qua, đang trực chờ bung tỏa, có thứ gì đó thôi thúc khiến mình "ngồi yên không chịu được.

Nhựa sống trong người căng lên như máu".

Ngày trước mình đã nghĩ, làm gì có ai mà không thích mùa xuân cơ chứ.

Vũ Bằng cũng nói vậy mà:

"Ai bảo được non đừng thương nước, bướm đừng thương hoa, trăng đừng thương gió; ai cấm được trai thương gái, ai cấm được mẹ yêu con; ai cấm được cô gái còn son nhớ chồng thì khi ấy "mới hết được người mê luyến mùa xuân".

Mình cũng từng nghĩ, làm gì có đứa trẻ nào mà không thích mùa xuân.

Mở bài văn mẫu lúc nào chẳng là: Trong bốn mùa xuân hạ thu đông, em thích nhất là mùa xuân, mùa cây lá đâm chồi nảy lộc.

Nhưng sau mà lớn lên, thấy ai cũng thở than: "Xuân về là càng thêm lo.

Tết nhất đến nơi, bao nhiêu việc đổ lên đầu.

Chưa kể, Tết càng ngày càng nhạt nhẽo, chẳng vui như hồi xưa nữa".

Vậy, hãy thử nhớ lại xem, có mùa xuân nào cậu đã đánh mất, và muốn được quay về sống lại khoảnh khắc xuân ấy một lần nữa?

Bà mình từng kể, có một mùa xuân bà sẽ chẳng bao giờ quên.

Một mùa xuân hân hoan trong triệu niềm vui dân tộc của hàng triệu đồng bào, đó là "mùa xuân đầu tiên" năm 1975, mùa xuân hòa bình, độc lập đầu tiên của dân tộc.

Mùa xuân đầu tiên ta đập tan chế độ ngụy quyền và đánh bại chủ nghĩa thực dân mới của đế quốc Mỹ, giải phóng hoàn toàn miền Nam, đất nước hoàn toàn thống nhất, non sông thu về một mối.

"... Rồi dặt dìu, mùa xuân theo én về Mùa bình thường, mùa vui nay đã về..."

Có những thứ bình thường lại hóa thành bất thường.

"Mùa xuân mơ ước ấy xưa có về đâu, một "mùa bình thường" để sum họp nhưng chỉ còn là ước mơ suốt bao năm ròng.

Có những cái bình thường bỗng trở nên khác thường.

Một mùa thường kỳ như muôn năm cũ thôi mà lại là "đầu tiên" - mùa xuân mơ ước ấy nay đã thành đời thực.

Bà vừa kể, ánh mắt sẽ lại nhìn xa xăm, xa thật xa để tầm mắt đủ rộng, để khoảng không đủ lớn và rồi tâm trí sẽ bắt đầu vẽ về lại kí ức.

Đó là tiếng gà trưa, là giọt nước mắt những người mẹ "ba lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ".

là "khói bay trên sông", là tất cả những đau thương, mất mát lẫn hạnh phúc, tin yêu về một mùa xuân mới.

Mùa xuân theo chân con trở về bên mẹ, mùa xuân long lanh nước mắt ba.

Một ngày xuân nắng ấm, người lính trẻ gom nhặt nhớ thương sau hàng ngàn dặm trường mê mải để trở về quê xưa thăm cha mẹ già, thăm vợ thảo hiền, thăm đàn con thơ.

Đất nước trọn vẹn niềm vui, bước ra khỏi cuộc chiến dai dẳng, và "từ đây người biết quê người, người biết thương người, người biết yêu người".

Ấy là khúc hoan ca cho một mùa vui đẹp đẽ như đang mơ, vui mà bâng khuâng man mác, vui mà lay động khắc khoải cho khát vọng nghìn đời của một dân tộc.

Vừa thoát khỏi những năm tháng chiến tranh, bom rơi, đạn nổ, máu chảy suốt hàng chục, hàng trăm năm ròng.

1975 năm ấy, cả dân tộc như vỡ òa trong niềm vui chiến thắng.

Còn giờ, Tết với bà chẳng có gì đặc biệt nữa.

Bà đã quên gần như tất cả, mọi thứ chỉ còn chập chờn sau màn sương đục của kí ức.

Nhưng bà có đánh mất mảnh hồn xuân đó không?

Mình cá là không.

Mảnh xuân đẹp đẽ ấy được truyền sang con sang cháu, mảnh xuân ấy không mất đi,

nó vẫn nằm ngay trong chính bà, và trong những người bà yêu thương.

Biết bao nhiêu đời xuân đã hi sinh để ta có được mùa xuân đẹp đẽ như bây giờ.

Xuân bây giờ vẫn là một mùa "bình thường" như năm ấy, chỉ là vì mình quá đỗi quen nên bỏ qua những điều tốt đẹp,

xuân vẫn hân hoan và tràn đầy nhựa sống, chỉ là do mình đã đổi thay,

cách nhìn và cảm nhận của mình cũng không còn như trước nữa mà thôi.

"Mỗi năm hoa đào nở Lại thấy ông đồ già Bày mực Tàu, giấy đỏ Bên phố đông người qua"

Phong tục xin chữ đầu năm là truyền thống của dân tộc ta,

thời nho học thịnh, nghệ thuật thư pháp rất được coi trọng,

chơi chữ là một thú vui tao nhã.

Con chữ của người tài hoa có thể thể hiện được cả tài năng, tâm trạng lẫn đạo đức phẩm chất của người cho chữ.

Trong dòng thời gian đi tìm về với những nét truyền thống văn hóa của dân tộc, ta sẽ không khỏi tự hào với những nét đẹp này trong dòng chảy của cuộc sống.

Song, không thể phủ nhận những truyền thống dân tộc đang bị thay thế bởi những văn hóa hiện đại khác.

Nỗi buồn ấy không chỉ là nỗi buồn vắng khách, mà là buồn tủi cho một phần văn hóa đang bị lãng quên trong thời hiện đại, đau xót nhưng không thể nào níu kéo.

"Ông đồ vẫn ngồi đấy Qua đường không ai hay Lá vàng rơi trên giấy Ngoài trời mưa bụi bay.

Năm nay đào lại nở Không thấy ông đồ xưa.

Những người muôn năm cũ Hồn ở đâu bây giờ?"

Khi xã hội càng phát triển, nhiều ngành nghề sẽ trở nên lạc hậu và bị đào thải.

Không chỉ có nghề viết thư pháp, ta còn thấy nhiều nghề khác,

nghề chụp ảnh dạo, nghề đo cân, hay nghề viết thư thuê cũng không ngoại lệ.

Những giá trị văn hóa đang mất đi, vang bóng một thời rồi giờ chúng sẽ đi vào quên lãng hay sao?

Trách ai bây giờ?

Trách sao mọi thứ thay đổi nhanh quá?

Hay trách những người thợ ấy không chịu thích nghi, đổi mới?

Câu hỏi này cũng tương đồng với quan điểm: đứng trước sự phát triển của thời đại,

máy móc đang thay thế con người, hàng triệu người sẽ thất nghiệp,

họ lo sợ sẽ bị mất việc kiếm cơm vì đám robot vô hồn.

Không ít cá nhân bày tỏ quan ngại và muốn kìm hãm tốc độ phát triển của máy móc.

Nhưng họ sẽ chẳng thể làm được điều đó đâu,

dòng chảy tăng trưởng này sẽ không thể bị dừng lại,

điều con người nên làm chính là cùng phát triển theo, lựa theo để xuôi cùng dòng chảy đó.

Hàng trăm, hàng nghìn công việc sẽ bị thay thế,

nhưng cũng sẽ có hàng trăm hàng nghìn công việc mới khác xuất hiện.

Ta không đánh mất đi điều gì cả, ta chỉ tạm đặt chúng sang một bên

và thay thế bằng những thứ phù hợp hơn.

Nghĩ lại thì sao lại trách những người lớn tuổi không chịu thích nghi với đổi thay của thời đại được?

Họ làm cái nghề ấy cũng mấy chục năm rồi,

đến tuổi xế tà, đầu óc bắt đầu chậm chạp, khó tiếp thu.

Đến họ cũng bị choáng ngợp trước sự đổi thay quá nhanh của xã hội.

Biết bao năm, họ đã quen sống bằng nghề này rồi, bây giờ bỏ thì làm gì bây giờ?

Trên phố đi bộ, một ông thợ già bận đồ lịch sự, đầu đội mũ nồi,

cổ đeo chiếc máy ảnh to đùng rảo bước qua lại ở những địa điểm tham quan.

Đột nhiên có một bé gái chạy lại, cầm tay ông kéo về phía đoàn tham quan

cũng toàn mấy đứa bé trạc tuổi nó.

Con bé dõng dạc nói lớn: "Cô ơi, đây là ông ngoại con.

Ông chụp ảnh ở đây, ông chụp nhiều ảnh cho con đẹp lắm".

Cô giáo cúi đầu chào.

Sau đó, ông ngoại đề nghị chụp một bức cho cả lớp.

Chụp xong, cô giáo ngỏ ý muốn gửi ông tiền,

nhưng ông không lấy và bảo rằng muốn tặng lớp cháu gái của ông.

Có thể sau này, 10 hay 20 năm nữa, con cháu ta chẳng còn thấy hình ảnh ông đồ già, bác thợ chụp ảnh dạo,

người cân đo điện tử, trên báo cũng đã đăng người viết thư thuê cuối cùng ở bưu điện Sài Gòn đã qua đời,

nhiều mảnh xuân đã mất đi, nghề này nó sẽ chết,

ta chẳng thể làm gì khác ngoài việc tôn trọng, yêu thương và biết ơn những phần kí ức đó mà thôi.

Tết đến xuân về, mang theo nỗi buồn của những kẻ tha hương nơi đất khách.

"Này hỡi, người trai viễn xứ, độ này, người mong ước gì, nhớ nghĩ gì."

23 tháng Chạp. Trên phố, "người ta xôn xao quá, ai cũng đốt vàng đỏ rực một góc sân.

Răng rắc qua màn lửa đỏ hồng cả mặt, khói xộc lên cả mắt là thứ gì cay cay lắm.

Ấy nhưng, ấy là tháng Chạp trong một mảnh hồn vương vất của những năm cũ,

còn năm nay, ở chốn quê người này, những đứa con xa quê sẽ lại thêm dài những tiếng thở.

Tết mà, ai chẳng nhớ quê hương.

"Những kẻ xa xứ là những kẻ chẳng thuộc về đâu"

Họ rời nhà lâu đến mức dần cảm thấy xa lạ với chính quê hương của mình,

nhưng lại chưa đủ lâu để cảm thấy nơi mình đang sống chính là "nhà".

Những người xa xứ ai cũng có lúc cảm thấy chênh vênh như vậy,

tưởng như mình chẳng thuộc về đâu cả.

Những ngày Tết cận kề, câu thoại quen thuộc qua màn hình điện thoại mà "những du học sinh" hay nhận được là

"Ở bên đó có đồ ăn Tết không?"

Họ chỉ cười khi khi trả lời: "Có hết ạ" mà lén đặt điện thoại ra xa

giấu đi đôi mắt ngắn nước và giấu đi cả về thứ 2:

"Có hết ạ, chỉ là không có cả nhà.

Ở nước ngoài, người ta bán đủ thứ, chẳng thiếu thứ gì, chỉ là không có "nhà" ở bên những người xa xứ mà thôi.

Bởi vậy, điều khiến những người đi xa đau đáu về nhất chính là Tết.

Thật ra, những mảnh xuân trong niềm nhớ của họ chưa bao giờ mất đi,

nó cũng đang mong ngóng đợi họ trở về.

Chắc chắn luôn có một nơi mong họ trở về.

Tết của những người xa quê lúc nào cũng buồn man mác, nhưng không sao cả,

vì dù có xa cỡ nào, chỉ cần ta luôn ghi nhớ và để tâm thì Tết và tình yêu này sẽ chẳng bao giờ mất.

Tết là khoảng thời gian con người nhạy cảm nhất.

Xem những video quay lại cảnh đêm giao thừa, hai bố mẹ ngồi bên mâm cơm,

thịt cá đủ cả, đào quất chẳng thiếu thứ gì nhưng vẫn thấy lòng buồn vu vơ,

vì mâm cơm chẳng còn ai khác ngoài hai bố mẹ,

mà mình lại không ngừng khóc.

Nhà toàn con gái, lại lấy chồng xa.

Nhà bác ấy chỉ có hai đứa con gái,

năm ngoái cả hai đứa bảo không về được,

năm nay cũng thế.

Vợ bác mất khi chị lớn học lớp 10.

Gà trống nuôi con đằng đẵng cho đến khi cả hai lấy chồng êm ấm.

Cứ mỗi độ tết về, nhà bác sẽ lại mở nhạc xuân lớn nhất xóm,

nhưng mâm cơm lại chỉ có một người ngồi.

Nghĩ mà thấy thương.

Rồi chưa kể những đứa con ở xa, đến Tết mới về thăm ba mẹ được vài ba ngày.

Căn nhà ngói hơn 100m2 nhưng có đến 10 con người chen chúc, cả con cả cháu, lúc nào cũng ồn ào,

các cụ cứ chạy đi chạy lại lo hết cái này đến cái khác mà thấy phấn khởi lắm.

Ngôi nhà vốn yên ắng chưa bao giờ rộn rã đến vậy.

Ấy nhưng, sau Tết, lúc ai nấy bắt đầu trở về với cuộc mưu sinh,

đó là lúc bắt đầu của những giọt nước mắt.

Nước mắt cha mẹ lưu luyến vì phải chia xa con cháu.

Nước mắt cha mẹ già khóc vì nhớ nhung, cô đơn sau khoảng thời gian ấm áp và vui vẻ cùng con cháu sum vầy.

Mấy đứa con,

đứa nào đứa nấy lại dắt díu gia đình nhỏ về thành phố làm ăn,

xem qua camera thấy bố mẹ ngồi trước hiên nhà nhìn vẫn nhìn vơ,

rồi thấy mẹ sụt sùi khóc, lại đau lòng, không biết phải làm sao".

Có một bài toán khó giải mang tên "Bài toán tình thân":

Giả sử một người có thể về nhà với ba mẹ 7 ngày trong Tết Nguyên Đán

và dành nhiều nhất 11 giờ mỗi ngày để trò chuyện, gần gũi với họ.

Nếu ba mẹ bây giờ 60 tuổi và họ sống đến 80 tuổi,

chúng ta thực sự chỉ có thể ở bên họ 1.540 giờ nữa.

Con số đó tương đương với 64 ngày mà thôi!"

Đọc những dòng này, rồi giật mình hốt hoảng thời gian mình ở bên ba mẹ chỉ tính bằng ngày tháng thôi sao?

64 ngày - chính là thứ mình vẫn thường hay gọi là "còn nhiều thời gian".

Mình gần như chết lặng.

Mình biết, "năm tháng vẫn mãi trôi, thời gian không trở lại.

Mình chẳng bận rộn như bạn nghĩ, năm tháng cũng không dài như mình tưởng.

Rồi một ngày, ba mẹ chúng mình sẽ già đi."

Mùa xuân dặt dìu theo con én lượn về, mênh mang, mơ màng.

Hồi tưởng về kí ức của những mùa xuân đã qua, cái không khí và mùi hương của xuân ở quê hương,

của lòng người thoang thoảng.

Khi ấy vừa vui sướng hạnh phúc mà trong lòng lại thấy nuối tiếc một điều gì đó,

chỉ sợ xuân sẽ qua và ngày xanh của mình cũng đang dần trôi đi mất,

không còn gì có thể níu giữ nổi và không tài nào có thể lấy lại được.

Cho nên cứ mãi phân vân giữa niềm vui và nỗi buồn.

Tất cả cả là sự lưng chừng, một nửa...

Ngắm nhìn cảnh vật thân quen, ngắm nhìn những con người thân quen ấy,

trào dâng trong lòng mình là sự bình yên nhẹ nhàng.

Nó khiến mình thấy cái "Tết" vẫn ở đó, vẫn hằng gắn bó với mình.

Từng hạt mưa vẫn lất phất bay.

Bất giác mình nhoẻn miệng cười.

Mình yêu tất cả những thứ thuộc về nơi đây, muốn chạy ùa ra nhặt nhạnh từng thanh âm hối thúc,

tụ lại những mảnh vỡ bạc màu, ôm hết thảy chúng để ghép lại thành thước phim tuổi thơ.

Rong ruổi trên cuộc hành trình vạn dặm, mình thấy biết ơn, vì vẫn có nơi để quay về,

một nơi để mình ngồi xuống,

sống chậm lại, để ru lòng an yên, để gói ghém yêu thương.

"Xuân đang tới, nghĩa là xuân đang qua Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già.

Mà xuân hết nghĩa là tôi cũng mất Lòng tôi rộng, nhưng lượng trời cứ chật Không cho dài thời trẻ của nhân gian".

Cuộc đời này quá ngắn ngủi, yêu thương còn không hết thì hờn ghét nhau để làm gì?

Sẽ có những thứ mất đi, ta lỡ mất khoảnh khắc đoàn tụ gia đình, đánh mất tuổi thơ,

mai một đi những mảnh kí ức về giá trị văn hóa truyền thống,

lạc mất người thân và có khi là đánh mất đi một phần của chính mình.

Ta biết vậy không phải để ta buồn rầu, u uất, nuối tiếc, thở than,

điều quan trọng là lúc đó, ta ý thức được ta sẽ không có mãi mãi,

rằng ta sẽ đánh mất, dù vô tình hay cố ý.

Và bởi biết sẽ không còn nên ta sẽ biết trân quý khi ta vẫn đương có,

đúng không?

Mong cậu một năm mới bình an...

Cảm ơn cậu vì đã ở lại đây...

cùng mình...