संस्कार म्हणजे काय ? सोळा संस्कार- १ #bharat #sanskar #veda #upanishads #sanskriti #education #pune

नमस्कार मी उज्वला खांडेकर आज पुन्हा एकदा ज्ञानयात्रेच्या या कार्यक्रमात सगळ्यांचं स्वागत.

आज आपल्याकडे डॉक्टर सुचेता परांजपे आल्या आहेत.

त्यांच्या विविध विषयांमध्ये म्हणजे जो त्यांचा गेले 45 वर्षांचा अनुभव आहे संस्कृतच्या क्षेत्रात विविध विषय जे त्यांनी वेगवेगळ्या प्लॅटफॉर्म्सवर त्यांचे व्याख्यान आहेत YouTube वर पण खूप आहेत आपल्याही कार्यक्रमामध्ये आहेत तर वेद, उपनिषद, महाभारत आणि ह्याच्यात एक त्यांचा खूप आवडता विषय जो आहे तो म्हणजे सोळा संस्कार.

आज आपण सोळा संस्कारांबद्दल त्यांच्याशी चर्चा करणार आहोत थोडं समजून घेणार आहोत की आपल्या आपल्याला जे वाटतं ते बरोबर आहे का किंवा काय असतात हे संस्कार आपल्याकडे होतात का अजून की काही वेगळं काही करायची गरज आहे.

गर्भाधान पासून अंत्येष्टी पर्यंतचे जे विविध संस्कार असतात त्याला सोळा संस्कार म्हणतात.

तर नेमकं संस्कार म्हणजे काय आणि तुमचं पुन्हा एकदा स्वागत.

नमस्कार.

संस्कार म्हणजे काय असं काय सांगाल?

आता गंमत अशी आहे की संस्कार हा शब्द आपण सर्रास वापरतो.

म्हणजे अगदी मुलीवर चांगले संस्कार आहेत इतपासून ते काही काही संस्कार व्हायलाच पाहिजेत असं वापरतो.

आपल्याला त्याचा साधा अर्थ सुद्धा माहिती नव्हता.

म्हणजे कसं आहे संस्कृतमध्ये सम म्हणजे सम्यक परिपूर्ण.

आणि कृ म्हणजे करणे.

एखादी गोष्ट किंवा एखादा माणूस परिपूर्ण करणे याला संस्कार म्हणायचं.

ठीक आहे.

आणि परिपूर्ण करणे म्हणजे काय?

इनफॅक्ट संस्कृत हा शब्द सुद्धा तसाच येतो.

हो.

संस्कृती हा शब्द सुद्धा तसाच येतो म्हणजे या गोष्टी एकमेकांशी किती संबंध आहेत.

निगडित आहेत हे तुझ्या लक्षात येईल.

हो.

तेव्हा संस्कार एक तर मी आता शब्दाचा जरी अर्थ सांगितला.

तरी ज्या काळापासून संस्कार चालत आलेत.

हा.

त्या काळात हा शब्द वापरला जात नव्हता.

अच्छा.

पण नंतर खूप नंतर तो शब्द आपल्याला दिसायला लागला कधी तर धर्मसूत्रांमध्ये आपण बोलू त्याच्याविषयी.

पण एका ठिकाणी संस्कार शब्दाची व्याख्या दिली गेली.

हं.

आणि ती अशी दिली गेली की ज्या प्रक्रियेमुळे कार्यक्रमामुळे नाही.

ज्या प्रक्रियेमुळे पदार्थ भवति तस्यचेदर्थस्य एखादा पदार्थ पदार्थ म्हणजे आपण वस्तू म्हणतो तसं नाही.

वस्तू किंवा माणूस दोन्हीही काहीतरी अर्थपूर्ण होतात.

त्याला संस्कार म्हणतात.

हं.

आता त्यांनी हे करायची दोन मार्ग आहेत संस्कार करायचे.

एक तर दोषापनयन म्हणजे तुमच्यात जे दोष किंवा वैगुण्य असेल ते दूर करायचं.

हो.

आणि गुणानंतर जनन आणि तुमच्यामध्ये जास्तीत जास्त गुण म्हणजे निगेटिव्ह पण आहे त्याचा एक अर्थ.

आणि पॉझिटिव्ह पण आहे आणि हे दोन करून जेव्हा एखादा सध्या आपण व्यक्तीबद्दल बोलतोय.

तेव्हा व्यक्ती एखादी जेव्हा परिपूर्ण होते निदान त्या दिशेने प्रवास सुरू होतो.

त्याला संस्कार म्हणायचं.

याचं एक उत्तम उदाहरण देऊ का तुला?

हिरा.

हा.

आता हिरा खाणीतनं कसा निघतो?

हो.

काळपट सुद्धा येणार नाही.

नाही कोळसा आहे का हिरा आहे तुला कळणार नाही म्हणजे मलाही नाहीच कळणार.

पण हिरा जेव्हा आपण बाहेर काढतो कार्बन मग तो स्वच्छ करायचा शुद्ध करायचा नुसता स्वच्छ नाही पाण्याने शुद्ध करायचा.

मग त्याला पैलू पाडायचे मग त्याला थोडंसं पॉलिश करायचं.

तेव्हा कुठे तो एखाद्या सराफाच्या शोकेसमध्ये जाऊन बसणार.

किती संस्कार झाले त्याच्यावर.

हो.

तेव्हा या सगळ्या गोष्टीला संस्कार म्हणतात ज्याच्यामुळे अक्षरशः कोळशापासून हिरा तयार झाला.

हो.

आणि तो माणसाचा व्हावा.

हो.

याच्यासाठी सोळा संस्कारांची धडपड आहे.

आता म्हणजे लक्षात आलं की संस्कार म्हणजे काय.

आणि तू आता म्हणालीस सोळा संस्कार.

पण त्याच्या आधी मी जरा एक वेगळी गोष्ट सांगते.

ज्या वेळेला आपण सोळा संस्कार असं म्हणतो.

तेव्हा तुमच्यासमोर कदाचित ही यादी आली असेल.

हे सगळे संस्कार याला संस्कार म्हणतात.

आणि तुम्हाला आणखीन एक गोष्ट सांगते.

की दोन प्रकारचे संस्कार असतात.

एकाला म्हणतात गृह्य संस्कार दुसऱ्यांना म्हणतात श्रौत संस्कार.

अच्छा.

ठीक आहे श्रौत संस्कार म्हणजे काय श्रुती म्हणजे वेदात सांगितलेले संस्कार.

हं.

आता संस्कारचा अर्थ माहिती आहे आणि माझ्या मते संस्कारला इतर कुठल्याही भाषेमध्ये.

भाषांतरच करता येणार नाही.

आणि गरजही नाही.

गरजही नाहीये तर हे संस्कार म्हणजे कुठले माहिती आहे का?

यज्ञयाग वाजपेय सोमयाग सौत्रामणी हे जे सगळे अश्वमेध.

हो.

हे एक प्रकारे त्यांच्या कारण तुम्ही जेव्हा राजसूय यज्ञ करता.

तेव्हा एका व्यक्तीला जी पात्र आहे तिला राजा बनण्या इतकं चांगलं बनवणार.

हो.

त्याचा हिरा होणार आहे.

तेव्हा तो संस्कार निश्चित आहे.

हो.

पण हे संस्कार सामान्य माणूस नाही करत.

आपण कुठे राजसूय केलाय.

कधी.

तर आपल्याला काय व्हावं गृह्य संस्कार.

मग गृह्य संस्कार का म्हणतात जसं श्रुतीने सांगितलेले आणि श्रौत यज्ञावर अग्नीवर आहुती दिलेले श्रौत संस्कार.

तसं स्मृती पुराण धर्मसूत्र गृह्यसूत्र यांनी सांगितलेले.

आणि गृह्य अग्नीवर केलेले जे म्हणजे त्या संस्कारात कुठेही पहा विवाह पहा मुंज पहा सगळीकडे होम हवन आहेच.

हो.

हा अग्नी त्याला गृह्य अग्नी म्हणतात.

अच्छा.

तो घरी घेऊन जायचा आणि इथून पुढे सगळे संस्कार त्याच अग्नीला साक्षी ठेवून करायचेत.

हो.

म्हणून याला गृह्य संस्कार म्हणतात.

आणि हे अगदी पहिल्यापासून शेवटपर्यंत मी म्हटलं तसं हा अग्नी असतो.

पण गंमत सांगते.

काही वर्षांपूर्वी पूर्वी ना दुःखद निधन वगैरे अशा बातम्या येतात ना.

तशा मराठी वर्तमानपत्रातनं ज्या कुणाचं निधन झाल्याच्या बातम्या यायच्या.

त्याच्या डोक्यावर लिहिलेलं असायचं गृह्य संस्कार.

कारण तेव्हा त्यांच्या डोक्यात फक्त अंत्येष्टी असायचं.

आणि मला नेहमी वाटायचं अरे विवाह हा सुद्धा गृह्य संस्कार आहे.

फक्त यालाच कसं म्हटलं.

याचं कारण आपल्याला नेमकेपणाने माहीत नव्हतं.

तेव्हा अंत्येष्टी हा जसा गृह्य संस्कार आहे.

तसं उपनयन विवाह हे सुद्धा संस्कार गृह्यच म्हणले पाहिजेत.

आणि ह्याचा पूर्वी कुठून रेफरन्स आला म्हणजे आपल्याला कुठल्या वेदांमध्ये आहे किंवा काय?

बरोबर आहे.

आता गंमत अशी आहे की आपलं मूळ कुठलं सगळं ऋग्वेद.

काही हवं असेल की ऋग्वेदाकडे गेलं की तिथे खजिन्यात काहीतरी सापडणारच.

तिथे गेलीस तर संस्कार हा शब्द मुळीच नाही.

इनफॅक्ट तिथेच नाही कुठल्याच वैदिक वाङ्मयात संस्कार हा शब्द नाही.

तो नंतर येतो.

धर्मसूत्रांमध्ये.

पण सगळीकडे संस्कार मात्र सांगितलेत ते केलेच पाहिजेत हे सांगितलंय ऋग्वेदांमध्ये उदाहरणार्थ विवाह सूक्त आहे.

अंत्येष्टी सूक्त आहे उपनयन कसं करावं याचं उपनिषदांमध्ये वर्णन आहे.

हो.

म्हणजे हे संस्कार आहेत पण त्याची रीतसर यादी किंवा अमक्या वेळेला तमके करावं.

असं ज्याला आजकाल आपण मॅन्युअल म्हणू.

तसं कुठे सापडणार नाही तुला.

आणि संस्कार हा शब्दही सापडणार नाही.

पण संस्कारांचं मूळ शोधताना आपल्याला वैदिक वाङ्मयात आणि विशेषतः ऋग्वेद.

आणि अनेक वेळेला अथर्ववेदामध्ये सुद्धा आपल्याला या संस्कारांचं मूळ सापडत जातं.

हा हा तर म्हणजे कुठे जसं आता तुम्ही म्हणालात की वेगवेगळ्या ठिकाणी ह्याचे रेफरन्सच मिळतात.

पण कदाचित तिथे संस्कार हा शब्द नसेल तर पूर्वीपासून हे सोळाच होते का?

नाही बापरे ते तर अगदी गंमत आहे.

आणि मी नेहमी म्हणते की.

डोन्ट गो बाय क्वांटिटी गो बाय क्वालिटी.

हो.

संख्यात्मक काही बघायचं मला फारसं आवडत नाही गुणात्मक बघितलं पाहिजे.

हो.

तरीसुद्धा मी सांगते की मी म्हटलं तसं वैदिक वाङ्मयात त्यांनी यादीच केली नाहीये.

मग यादी कोणी केली?

तर गृह्यसूत्र जे वेदांगाचा भाग म्हणून येतात त्यांनी केली.

त्यातल्या बहुतेक गृह्यसूत्र धर्मसूत्र आणि स्मृती या तिघात मिळून संस्कारांचं अत्यंत सखोल.

आणि ज्याला आपण काय म्हणू सिस्टिमॅटिक.

असं वर्णन येतं.

तिथे काही लोकांनी आठ सांगितलेत.

काही लोकांनी तेरा सांगितलेत.

काही लोकांनी सोळा सांगितलेत म्हणजे सोळा आता आपण मानतो म्हणून मी मुद्दाम त्याच्यावर जोर देते.

आणि सर्वात क्लायमॅक्स मध्ये म्हणजे एका ठिकाणी अठ्ठेचाळीस सांगितलेत.

हो.

हा.

आता अठ्ठेचाळीस म्हणजे काय माहिती आहे का त्यांनी चाळीस संस्कार सांगितलेत.

आणि मग पुढचं मला फार आवडतं त्याचं मला वाटतं गौतम धर्मसूत्रात आहे.

की तो म्हणतो अठ्ठेचाळीस कसे तर आठ आत्मगुण आहेत.

आत्मगुण म्हणजे काय स्वतः ते गुण बिंबवायलाच पाहिजे.

साधे आहेत ते.

दया क्षमा शांती वगैरे आपण जे नेहमी चांग चांगुलपणाची लक्षणं मानतो ते गुण आहेत.

आणि त्याचं तत्व असं आहे व्हिच इज व्हेरी इम्पॉर्टंट.

की नुसता संस्कार करून डोक्यावर अक्षता फेकून विवाह होत नाही.

त्याच्यामुळे तुमच्या अंतरंगात जर फरक पडला तर तो संस्कार झाला.

आणि हे खूप खरं आहे मी तुला आता म्हटलं तसं.

आता हे अठ्ठेचाळीस संस्कार कुठले तर त्यांनी ब्राह्म आणि द्वैत.

म्हणजे ज्याला आपण श्रौत आणि स्मार्त म्हटलं ते सगळे एकत्र केले.

म्हणजे त्याच्यात अग्निचयन आलं विवाह आला अंत्येष्टी आली अश्वमेध आला सगळं आलं.

पण तरीसुद्धा एक ज्याला आपण सर्वंकष असं म्हणू.

अशी तुम्हाला यादी इथे मिळते.

आणि तरी पण मी म्हणेन की संस्कार किती आहेत याला महत्त्वाचं नाही ते कसे केले याला.

तू आता विचारलंस म्हणून सांगते की कोणते संस्कार.

एक मराठीत बोलताना आम्ही गमतीने म्हणतो नेहमी.

की संस्काराची सगळ्यात सोपी व्याख्या कोणती तर गुणांचा गुणाकार आणि दोषांचा भागाकार.

म्हणजे तुमचे जितके गुण आहेत ते मल्टिप्लाय व्हायला हवे आणि जे दोष आहेत किंवा कमीपणा आहेत.

हो.

तो निघून जायला हवा भागाकार म्हणजे कमी कमी व्हायला हवा.

याला जर संस्कार म्हणायचं तर रोजची आंघोळ म्हणजे पण संस्कारच आहेत.

बरोबर आहे ना.

दिवाळीमध्ये आपण त्याचं एक संस्कारात रूप करतो अभ्यंगस्नान.

आयुर्वेदामध्ये ते आहेच अगदी महत्त्वाचं.

हा सुद्धा संस्कार आहे.

असे अनेक संस्कार एकत्र येऊन संख्या वाढवली जाते.

पण त्याच्यापेक्षा गुण वाढवले जाणं हे जास्ती महत्त्वाचं.

म्हणजे तुम्ही जसं सांगितलं त्याप्रमाणे एखाद्या प्रक्रियेमधून त्या मूळ रूपाला जर तो म्हणजे बदलला.

आणि चांगल्या अर्थाने बदलला.

चांगल्या अर्थाने बदलला तर त्याला आपण संस्कार म्हणू.

त्याला संस्कार म्हणायचं.

म्हणजे हे आपल्या आयुष्यात म्हणजे टप्प्याटप्प्यावर आपल्याला ह्या गोष्टी लक्षात येतात.

कधी कळत नकळत आपण हे करत असतोच.

करतच असतो खरी गोष्ट आहे.

म्हणजे लग्न झाल्यानंतर म्हणजे आयुष्याच्या शेवटी शेवटपर्यंत हे संस्कार सुरूच राहतात असं म्हणायला हरकत नाही.

असं म्हणायला हरकत नाहीच आहे पण संस्कार पहिला संस्कार कुठला आणि शेवटचा कुठला.

ह्याच्याबद्दल अनेक लोकांच्या मध्ये मतभेद आहेत.

लोकांच्या मध्ये म्हणजे ही गृह्यसूत्र धर्मसूत्र वगैरे दॅट डजन्ट मॅटर.

समजा एक अमुक एक व्यक्ती देवदत्त.

हो.

तर काही तुम्हाला सूत्र आणि स्मृती सांगतात की त्याच्या विवाहापासून गृह्य संस्कार सुरू झाले.

हा म्हणजे गर्भाधानापासून गर्भाधानापासून सुरुवात होणार.

आणि अंत्येष्टीला संपणार.

मी म्हटलं तसं प्रत्येकाच्या आयुष्यात एक चक्र आहे.

इथून चालू कर किंवा इथून चालू कर.

सर्क्युलर मोशनमध्ये येणारच.

होणारच तर ते कम्प्लीट व्हायला लागतंच त्याचं कुठल्या क्रमाने तुम्ही त्याच्याकडे बघता हे महत्त्वाचं नाही.

जन्मापासून मृत्यू पर्यंत माणसाला उजळा देणं आणि हा उजळा फक्त म्हणजे मेकअपचा नाहीये.

हं.

म्हणजे तुमची शारीरिक बदल आध्यात्मिक बदल काही सामाजिक जबाबदाऱ्या.

त्या सुद्धा या संस्कारातून सांगितल्या जातात.

आजकाल तुम्ही पाहिलं असेल की अनेक वेळेला जे गुरुजी आहेत मंत्र म्हणणारे.

ते मराठीत समजावून सांगतात की आता उपनयन करणाऱ्या बटूना विशेषतः आता झाडावर चढायचं नाही.

अमुक करायचं नाही.

म्हणजे थोडी स्वतःची काळजी घ्यायची.

तेव्हा ह्या गोष्टी म्हणजे माणसाचा सर्वांगीण विकास करण्यासाठी हे संस्कार आहेत.

म्हणून सम्यक मी सुरुवात म्हटलं तसं.

संपूर्णपणे त्याला बदलायचा निदान प्रयत्न करायचा.

आणि तो जाणीवपूर्वक आपल्या संस्कृतीत केला गेला हे सगळ्यात महत्त्वाचं.

हं हं हं हं.

आणि जसं आता एखादी नवविवाहिता जेव्हा गृहप्रवेश करून येते.

त्यानंतर तिला भरपूर गोष्टी बदललेल्या दिसतात किंवा हे.

तर मला वाटतं हे सगळे जे संस्कार आहेत हे चांगल्या पद्धतीने होऊ शकतात.

जर आपल्याकडे एक एकत्र कुटुंब आहे.

बरोबर आहे याचं एक प्रमुख कारण असं की घरात वडीलधारी माणसं असली.

की आपोआपच संस्कार होतात.

आजी देवाजवळ दिवा लावते म्हटल्यावर नातवंड तिथे शुभंकरोती म्हणायला येणारच आहेत.

त्यांना कान पकडून आणावं लागत नाही.

बरोबर आहे.

दुसरी एक गोष्ट अशी की परंपरा.

जपण्याचं मुख्य स्थान हे पुढील म्हणजे मागच्या पिढीकडून पुढच्या पिढीकडे येतं.

हो.

तुझं तुझा विवाह झाला तू काय गृह्यसूत्र वाचलं होतंस की विवाह कसा करावा.

आईने सांगितलं काकूनी सांगितलं ते आपण करतो.

घरातले लोक सगळे जे असतात ते आपण करतो.

यातली एक अगदी छोटी तू आता विचारलंस म्हणून मला आठवलं म्हणून सांगते याच्याशी तसा डायरेक्ट संबंध नाही.

चाळीस वर्षांपूर्वी चाळीस पन्नास वर्षांपूर्वी गर्भवती आहे कोणी असं कळलं.

की तिची चोर ओटी भरणे नावाचा एक कार्यक्रम असायचा.

आता लोकांना माहिती नाही.

चोर ओटी भरणे म्हणजे काय घरात सासूबाईच मुख्य तेव्हा घरातल्या सासूबाई करते असायच्या.

तर त्या मुलीला तिसरा महिना लागला म्हणजे कन्फर्म झालं की आता शी इज प्रेग्नंट.

की तिला स्वयंपाक घरात न्यायचं शिंकाळ हा ही शब्द कुणाला माहिती नसेल.

दही दूध वगैरे ठेवायला दोरीने विणलेलं वरती टांगलेलं असं एक असायचं त्याला शिंकाळ म्हणतात.

त्याच्या खाली तिला बसवायचं आणि तिची गुपचूप ओटी भरायची.

चोर ओटी चोरून भरलेली ओटी.

अच्छा.

ह्याचा संबंध काय आहे मुख्य.

वी आर वेलकमिंग युअर बेबी पहिली गोष्ट म्हणजे वी आर हॅपी हे सांगायचं तिला.

दुसरी गोष्ट स्वयंपाक घरातल्या शिंकाळ्याखाली का तर घरच्या पुरुष माणसांपासून दूर कारण तिला संकोच वाटेल.

म्हणजे घरच्या स्त्रिया एकत्र कुटुंब पद्धतीतल्या मोठ्या स्त्रिया कसे सुंदर संस्कार करत होत्या हे तुझ्या आपोआप लक्षात येईल.

आणि हे म्हणजे ह्याच्यामध्ये आता हे धार्मिक या गोष्टी आहेतच.

पण ह्याच्याबरोबरच ते थोडंसं वैज्ञानिक पण आहे म्हणजे सायंटिफिक पण आहे.

अर्थात अर्थात.

आपण जसजसे बाकीचे संस्कार बघू तुझ्या लक्षात येईलच.

पण धार्मिक काय आहे तर एखाद्या वेळेला होम करणं वगैरे.

आता प्रसूतीच्या वेळेला जातकर्म करतात ती स्त्री कळा देतेय.

तिथे काही कोणी होम करणार नाहीये.

हो.

पण मंत्र म्हटले जातात.

मंत्र का म्हटले जातात तिचं मनोधैर्य वाढवण्यासाठी.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे.

अगदी तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच.

ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही कारण भारतीय मन हे.

त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ.

त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते.

किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.

हो.

बरोबर आहे ना.

ते महत्त्वाचं आहे अगदी.

तेव्हा थोडंसं याला धार्मिक रूप आहेच ते दृष्ट्याड करून चालणार नाही.

कारण भारतीय मन हे त्याला धर्म आचरायला आवडतो.

आणि नकळत आपल्यामध्ये असतातच.

असतातच होतं.

म्हणजे मला नेहमी वाटतं की लग्नाचे विधी करून घरात आलेली वधू.

आणि म्हणजे अगदी त्या मुंडावळ्या ते काय अमुक तमुक ते माप ओलांडणं.

ती वधू आणि कोर्टात जाऊन एका कुठल्यातरी क्लार्क समोर सह्या करून घरात आलेली वधू यांच्या मानसिकतेमध्ये फरक असेल का?

तर तो असला पाहिजे.

काहीतरी वेगळे तेव्हाही आपण असंच म्हणतो संस्कार झाला.

जेव्हा कोर्टात तुम्ही जाऊन सह्या केल्या तेव्हा तो करार झाला.

ओ.

तो संस्कार होत नाही.

तेव्हा कराराचं संस्कारात रूपांतर होण्यासाठी धार्मिक विधी आवश्यक आहेत.

तुम्हाला पटत नसेल तुम्ही करार करा.

आमचं त्यालाही काही म्हणणं नाहीये.

पण हा एक धर्माचा प्रश्न आहे.

बरोबर आहे.

काही वेळेला हे बौद्धिक सुद्धा आहेत संस्कार.

उदाहरणार्थ उपनयन आपण त्याच्याबद्दल बोलणारच आहोत जास्ती.

पण उपनयन हा एंटायरली बुद्धिमत्तेशी निगडित संस्कार आहे.

म्हणजे काय ते आपण नंतर बघूया.

पण हे संस्कार महत्त्वाचे आहेत कारण त्याच्यात तुमची शारीरिक वाढ होत असते.

बौद्धिक वाढ होणं अपेक्षित असतं.

तेव्हा एकाच संस्काराचा म्हणजे कशा कशावर परिणाम होतो बघ त्या व्यक्तीवर होतोच.

मनातल्या मनात का होईना अगदी अमेरिकेहून येऊन सुद्धा आमच्या नातवांची ना आम्ही मुंज करणार आहोत असं म्हणणारे लोक आता सर्रास दिसायला लागलेत.

हो.

बरोबर आहे.

कारण त्या मुलांच्या मनावरही काहीतरी परिणाम होतो.

शिवाय तुम्हाला एक आध्यात्मिक म्हणणार नाही मी पण मेटाफिजिकल.

असं काहीतरी वाटतं की अरे त्या अग्नी समक्ष जेव्हा मी त्यांना सांगते किंवा ते मला सांगतात की आता असं असं करायचं.

हो.

त्याचा मनावर वेगळा परिणाम होतो.