Арқаның терең бұлшықеттері. Латеральді тракт бұлшықеттері. Арқаның аутохтонды бұлшықеттері

Арқаның тереңінде орналасқан бұлшықеттер немесе оны аутохтонды бұлшықеттер деп атаймыз, медиалды тракт және де латеральды тракт бұлшықеттер болып, топографиялық орналасуына қарай бөлінеді.

Бірінші қарастыратынымыз терең латеральды тракт бұлшықеттер тобы, бұған бір бұлшықет жатады, омыртқа бағанасын тік ұстаушы бұлшықет, Musculus erector spinae.

Ол сегізкөзбен мына бел омыртқалардың арқа өсіндісінен және де мықын сүйегі қырқасы, Crista iliaca-дан және де кеуде бел шандырынан бастау алып, өрлеме бағытта өтетін болып саналады.

Және де бекітін сүйектерге байланысты үш топқа бөлінеді, бірінші тобы бұл мықын қабырғалық бұлшықет, Musculus iliocostalis деп аталады.

Жаңа айтылып кеткен нүктелерден бастау алады бұл бұлшықет және де өрлеме бағытта өтіп, тісшеленіп бірнеше топтарға бөлінетін болып саналады, үш топқа бөлінеді бел бөлігіне, кеуде бөлігіне және де мойын бөлігіне.

Мықын қабырғалық бұлшықеттің бел бөлігі Musculus iliocostalis lumborum деп аталады, бұл бұлшықет талшықтары сегізкөз сүйегінің дорзальды бетіндегі латеральды қырқадан Crista sacralis lateralis-тен және де белдің бел кеуделік шандырлы табақшасынан бастау алып, жоғары қарай бағытталып, жалпы тісшеленіп отырып, сегізінші, тоғызыншы қабырғалардың бұрыштарына барып бекитін болып саналады.

Екінші бір тобы бұл мықын қабырғалық бұлшықеттің кеуде бөлігі Musculus iliocostalis thoracis деп аталады, жалпы ол жетінші, сегізінші қабырғалардың маңынан басталады және де жоғары қарай бағытталатын болып саналады және жоғары бесінші, алтыншы қабырғалардың бұрыштарына барып бекиді.

Келесі бұл мықын қабырғалық бұлшықеттің мойын бөлігі Musculus iliocostalis cervicis деп аталады, бұл жоғарыға бесінші, жетінші қабырғалардың бұрыштарынан бастау алатын болып саналады.

Және де өрлеме бағытта жоғары және латеральды бағытта өтіп, мына мойын аймағына қарай өтеді және осы жерде төртінші, бесінші, алтыншы мойын омыртқаларының көлденең өсіндісінің артқы төмпешігіне барып бекитін болып саналады.

Жалпы омыртқа бағанасын тік ұстаушы бұлшықеттің екінші бір тобы бұл аса ұзын бұлшықет Musculus longissimus деп аталады, бұл мықын қабырғалық бұлшықеттің ішкі қаптауында жататын болып саналады және де сегізкөз сүйегі мен мына шонданай сүйегінің аралығында орналасатын бұлшықет болып табылады.

Топографиялық орналасуына қарай кеуде бөлігі, мойын бөлігі және де бас бөлігіне ажыратылатын болып саналады, бірінші аса ұзын бұлшықеттің кеуделік бөлігі Musculus longissimus pars thoracis деп аталады, ол сегізкөз сүйегінің дорзальды бөлігінен және де бел омыртқасы мен төменгі сегізінші, он екінші кеуде омыртқаларының көлденең өсінділерінен бастау алатын болып саналады және де бұлшықет талшықтары өрлеме бағытта өтіп, екінші, оныншы қабырғалардың бұрыштарымен бүкіл кеуде омыртқаларының көлденең өсінділеріне барып бекитін болып саналады.

Келесі бұлшықет Musculus longissimus pars capitis деп аталады, яғни аса ұзын бұлшықеттің бас бөлігі, бұл бұлшықет бізде бірінші, төртінші кеуде омыртқалары және де төменгі мойын омыртқаларының көлденең өсінділерінен бастау алады және де өрлеме бағытта өтіп, самай сүйектің емізік тәрізді өсіндісіне, оның артқы қаптауына барып бекитін болып саналады.

Және де омыртқа бағанасын тік ұстаушы бұлшықеттің үшінші бұлшықеті бұл арқа бұлшықеті деп аталады, Musculus spinalis, ол омыртқа бағанасының арқа өсіндісі мен көлденең өсіндісінің аралығында бойлай орналасқан бұлшықет болып табылады және топографиялық орналасуына қарай кеуде бөлігі, мойын бөлігі және де бас бөлігі деп ажыратылады, бірінші арқа бұлшықетінің кеуде бөлігі Musculus spinalis pars thoracis деп аталады, бұл жоғарыға екі-үш бел омыртқаларына, сонымен қатар төменгі екі-үш кеуде омыртқаларының арқа өсінділерінен бастау алатын болып саналады, мына жерде анық көрінген және де өрлеме бағытта, яғни жоғары бағытта өтіп, екінші, сегізінші кеуде омыртқаларының арқа өсінділеріне барып бекитін болып саналады.

Бұл бұлшықет, яғни арқа бұлшықеттің мойын бөлігіне келетін болсақ, Musculus spinalis cervicis деп аталады, бұл бұлшықет жоғарыға екі кеуде омыртқасы мен төменгі екі мойын омыртқасының арқа өсіндісінен бастау алатын болып саналады, өрлеме бағытта өтіп, екінші, төртінші мойын омыртқаларының арқа өсінділеріне барып бекитін болып саналады және арқа бұлшықеттің бас бөлігі Musculus spinalis capitis мына суретте көрсетілмеген.

Бұл тұрақсыз бұлшықет болып саналады, көп жағдайда бұл бұлшықет кездеспейді, кездессе де Musculus spinalis semispinalis capitis-тің, яғни жартылай аралық бұлшықеттің құрамына кіріп орналасуы мүмкін, егер кездескен жағдайда бұл жоғарғы кеуде омыртқалары мен төменгі мойын омыртқаларынан бастау алатын болып саналады және өрлеме бағытта өтіп, шүйде сүйегінің сыртқы бұдырының маңына барып бекитін болып саналады.

Жалпы омыртқа бағанасын тіктеп тұрғызушы бұлшықеттің негізгі қызметі бұл ең мықты бұлшықет болып саналады арқа бұлшықеттерінің ішіндегі.

Және де бұл бұлшықеттің екі бөлігі бірдей жиырылған кезде бұл арқаны жазып, тік ұстап тұрғызу қызметін атқарады, ал бір жақты жиырылған кезде бұл бір жаққа қарай омыртқа бағанасын бұру қызметін атқарады.

Сонымен қатар төменгі кеуде бөлігі жиырылған кезде қабырғаларды төмен түсіреді және де демді сыртқа қарай шығару қызметін атқарады.