Speaker A
Karkonosze, najwyższe pasmo górskie w Sudetach, pełne tajemnic, legend, tajemniczych znaków, nad którymi czuwa Duch Gór.
Poznaj Karkonoski Park Narodowy: legendy, unikalną przyrodę, tajemnicze znaki Walończyków i piękno polodowcowych jezior.
Key Takeaways
- Karkonosze to unikalny obszar o klimacie subarktycznym i bogatej historii kulturowej.
- Walończycy mieli duży wpływ na eksplorację i historię regionu, pozostawiając tajemnicze znaki.
- Park narodowy chroni cenne gatunki roślin i zwierząt oraz wyjątkowe formy geologiczne.
- Legenda i przyroda tworzą niepowtarzalną atmosferę, zachęcającą do odkrywania i edukacji.
- Ośrodki edukacyjne i ścieżki turystyczne umożliwiają poznanie dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego.
Summary
- Karkonosze to najwyższe pasmo Sudetów, pełne legend i tajemnic, z klimatem przypominającym Arktykę.
- Region był eksplorowany przez Walończyków, którzy szukali złota i kamieni szlachetnych, zostawiając tajne znaki.
- Zielarze i aptekarze mieszkali tu do XIX wieku, korzystając z bogactwa lokalnych ziół leczniczych.
- W Karkonoszach znajdują się polodowcowe kotły z jeziorami Mały Staw i Wielki Staw oraz torfowisko Upy zwane Karkonoską Tundrą.
- Formy skalne Pielgrzymy mają charakterystyczne kociołki wietrzeniowe i były miejscem dawnych kultów.
- Karkonosze wraz z Wysokim Jesionikiem i Śnieżnikiem tworzą Wysokie Sudety, obszar chroniony przez parki narodowe.
- Legenda o Derwalu Broniszu i rusałce tłumaczy powstanie Wodospadu Kamieńczyka, najwyższego wodospadu polskich Sudetów.
- Wodospad Szklarki, drugi co do wysokości, otoczony jest bukowym lasem i ma wyjątkową atmosferę.
- W Jagniątkowie znajduje się ośrodek edukacyjny z żywym bankiem genów rzadkich roślin Karkonoszy.
- W Karkonoszach występują rzadkie gatunki zwierząt i roślin, w tym endemity i relikty polodowcowe.
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker B
Kraina eksplorowana przez walończyków, poszukiwaczy złota i szlachetnych kamieni.
Speaker B
Dom zielarzy aptekarzy, zamieszkujących te tereny do XIX wieku, którzy korzystali z obfitości natury, przygotowując leki.
Speaker B
Karkonosze to wyspa Arktyki w środku Europy, pod względem klimatu, rzeźby terenu, zespołów gatunków fauny i flory.
Speaker B
Wierzchowinowe partie tych gór przypominają tereny subpolarne.
Speaker B
Doskonałe miejsce dla odkrywców i poszukiwaczy tajemnic.
Speaker B
Jeden z sześciu kotłów polodowcowych w polskich Karkonoszach.
Speaker B
W dwóch znajdują się jeziora polodowcowe: Mały Staw i Wielki Staw.
Speaker B
Jezioro polodowcowe zwane Małym Stawem to dzikie i piękne miejsce, które fascynuje turystów.
Speaker B
Nad stawem znajduje się jedno z najstarszych schronisk, Samotnia.
Speaker B
Na morenie, u wylotu kotła, możemy zobaczyć dawny domek myśliwski.
Speaker B
Dziś jest tu ośrodek informacyjno-edukacyjny parku.
Speaker B
Torfowisko Upy.
Speaker B
Wyjątkowy pod względem przyrodniczym obszar nazywany Karkonoską Tundrą.
Speaker B
I słusznie, bo subarktyczna tundra rzeczywiście pojawiła się tu w czasach ostatniego zlodowacenia.
Speaker B
Torfowisko leży na wypłaszczeniu pod szczytem Śnieżki, najwyższym szczytem Karkonoszy.
Speaker B
Wypływają stąd dwie rzeki: Upa i Biała Łaba.
Speaker B
To obszar ochrony ścisłej w Karkonoskim Parku Narodowym.
Speaker B
Wschodnia część Śląskiego Grzbietu.
Speaker B
Wysokie skały, wyrastające z lasów to Pielgrzymy.
Speaker B
Trzy formy skalne zbudowane z granitu.
Speaker B
Legendy mówią, że kiedyś było to miejsce kultu.
Speaker B
Znajdują się tu wydrążone półkoliste misy do składania ofiar bogom.
Speaker B
W rzeczywistości to dzieło natury, a nie ludzkich rąk.
Speaker B
Te ciekawe formy skalne, pełne spękań i fałd, to kociołki wietrzeniowe, które powstały w skutek erozji granitu.
Speaker B
Najwyższe skały sięgają 25 metrów i są spękane w charakterystyczny sposób.
Speaker B
Karkonosze, razem z Wysokim Jesionikiem i Śnieżnikiem, tworzą tak zwane Wysokie Sudety.
Speaker B
Są to pasma Sudetów, które swoją wysokością przekraczają górną granicę lasu.
Speaker B
Obszar grzbietów, włącznie z kotłami polodowcowymi, stanowi najatrakcyjniejszą część czeskiej i polskiej strony Karkonoszy.
Speaker B
Opiekę nad tym dziedzictwem roztaczają parki narodowe.
Speaker B
Ale jego los leży w rękach wszystkich, także turystów.
Speaker B
Karkonosze obfitują w wiele zjawisk przyrodniczych, które znajdziemy dopiero w znacznie oddalonych miejscach w Europie.
Speaker C
No to jesteśmy.
Speaker C
Pierwszy waloński kamień na naszej drodze.
Speaker C
Czekaj.
Speaker C
To jeden z ważniejszych punktów na drodze Walończyków przez Karkonosze.
Speaker C
Na skałach zostawiali znaki zrozumiałe tylko dla innych Walończyków.
Speaker C
Szukali minerałów, głównie ametystów i szafirów.
Speaker C
A w sudeckich potokach złota.
Speaker C
O, tutaj są te ślady.
Speaker D
Mhm.
Speaker C
Walończycy pochodzili z Belgii i Francji.
Speaker C
To elitarna grupa, ceniona za umiejętności pozyskiwania złota i kamieni szlachetnych.
Speaker C
Przyjechali w te strony w XII wieku na zaproszenie Gejzy II, króla Węgier, który planował u siebie założyć kopalnie złota.
Speaker C
Po drodze zainteresowali się Karkonoszami.
Speaker C
Ich główną siedzibą była Stara Wieś Szklarska nad Szklarskim Potokiem.
Speaker C
Patrz.
Speaker C
Właśnie tutaj są te ślady.
Speaker C
Odciśk dłoni.
Speaker D
Mhm.
Speaker C
Pokazywała ona kierunek i odległość od minerałów.
Speaker C
Dłoń.
Speaker C
I patrz.
Speaker C
Krzyż.
Speaker D
No, krzyż.
Speaker C
Eksplorując teren, zostawiali sobie tylko znane znaki na skałach, drzewach i kamieniach.
Speaker C
A wiesz, że tajne znaki Walończyków to nie jedyne skarby Karkonoszy?
Speaker C
Jest tu mnóstwo ziół mających właściwości lecznicze.
Speaker D
Oczywiście, mam przewodnik.
Speaker C
Legenda mówi, że w XVIII wieku przybył tu Mikołaj i Salomon, studenci medycyny z Czech.
Speaker C
Założyli aptekę z wyrobami z ziół, a wiedzą dzielili się z mieszkańcami.
Speaker C
I tak ówczesny Karpacz stał się wsią aptekarzy.
Speaker C
A patronem zielarzy jest Duch Gór, zwany też Karkonoszem lub Liczyrzepą.
Speaker C
Przed wyprawą po zioła odprawiano liczne obrzędy.
Speaker C
Dopiero wtedy zapuszczano się w góry.
Speaker C
Wiele ziół rośnie na łąkach górskich, powyżej górnej granicy lasu i w kotłach polodowcowych.
Speaker C
Niektóre zbierano tylko raz w roku, bo obawiano się zemsty Liczyrzepy.
Speaker C
Dlatego nie ważmy się niczego zrywać.
Speaker D
Może jak zbierzemy trochę ziół, to Duch Gór dotrzyma nam towarzystwa.
Speaker C
Nie ma mowy.
Speaker C
Idziemy.
Speaker C
To nie koniec naszej wyprawy.
Speaker B
Dawno temu, kiedy Walończycy szukali tu kamieni szlachetnych, żył w Karkonoszach młody Derwal Bronisz.
Speaker B
Opiekował się chorą matką.
Speaker B
By kupić dla niej ziołowe leki, Derwal potrzebował pieniędzy.
Speaker B
Zabrał więc kilof i poszedł w wysokie góry, by szukać szlachetnych kamieni.
Speaker B
Tam spotkał rusałkę.
Speaker B
Była to miłość od pierwszego wejrzenia.
Speaker B
On jednak musiał wracać do matki.
Speaker B
Zabrał garnuszek kamieni szlachetnych i poszedł po leki.
Speaker B
Obiecał wrócić, kiedy matka wyzdrowieje.
Speaker B
Rusałka czekała, czekała i czekała.
Speaker B
W końcu postanowiła go poszukać.
Speaker B
Gdy zeszła z urwiska, zobaczyła tam martwe ciało ukochanego, który idąc do niej spadł ze skały.
Speaker B
Zrozpaczona zapłakała i tak strumień wody zaczął płynąć po stromym stoku.
Speaker B
Potem rusałka skoczyła z urwiska i dołączyła do ukochanego.
Speaker B
Według legendy tak powstał Wodospad Kamieńczyka, najwyższy wodospad polskiej części Sudetów.
Speaker B
Woda spływa tu trzema kaskadami z wysokości blisko 27 metrów.
Speaker B
A jak było naprawdę?
Speaker B
Musicie sprawdzić sami.
Speaker B
Mówi się, że właśnie od tego miejsca warto zacząć zwiedzanie parku.
Speaker B
Wodospad Szklarki, drugi najwyższy w polskich Karkonoszach, ma 13 metrów wysokości, otoczony pięknym bukowym lasem.
Speaker B
Bajkowo wpisany w leśną przestrzeń.
Speaker B
Wierzę, że w tym wodospadzie naprawdę kąpią się nimfy.
Speaker B
Dźwięki wody i lasu odprężają i pobudzają wyobraźnię.
Speaker B
Ten piękny, tajemniczy ogród to teren żywego banku genów w Jagniątkowie.
Speaker B
Ośrodek edukacyjny, w którym hoduje się najrzadsze i najcenniejsze gatunki roślin w Karkonoszach.
Speaker B
Wielu z nich nie zobaczycie na górskich szlakach, dlatego warto się tu wybrać.
Speaker B
Można zdobyć wiedzę o rzadkich okazach roślin.
Speaker B
Wziąć udział w warsztatach i zajęciach terenowych.
Speaker B
To wspaniałe miejsce dla każdego.
Speaker B
Wielki Śnieżny Kocioł.
Speaker B
Jego ściany mierzą około 120 metrów wysokości.
Speaker B
Na krawędzi kotła mamy wiele punktów widokowych, z których możemy podziwiać jego panoramę.
Speaker B
W Śnieżnych Kotłach występuje wiele rzadkich gatunków zwierząt, a w całych Karkonoszach jeszcze więcej.
Speaker B
Na przykład płochacz halny, cietrzew, puchacz, bielik, skandynawski podgatunek podróżniczka.
Speaker B
Stwierdzono tu występowanie rysia i reliktowych gatunków ważek.
Speaker B
Wśród roślin można znaleźć endemity: dzwonek karkonoski i skalnicę bazaltową, relikty polodowcowe, na przykład skalnicę śnieżną oraz gatunki górskie.
Speaker B
Sasankę alpejską czy bliźniczkę psią trawkę.
Speaker B
Jesteśmy w siedzibie Centrum Edukacyjnego Karkonoskiego Parku Narodowego.
Speaker B
Tuż obok domku laboranta, miejsca, gdzie można zgłębić sekrety dawnych aptekarzy i ich tajemnych ziołowych mikstur.
Speaker B
Przy ośrodku znajduje się też piękny ogród ziół używanych przez laborantów do wyrobu leków.
Speaker B
Można je tu zobaczyć na własne oczy.
Speaker A
Tajny ogród Karkonoskich Ziół to idealne miejsce, by zakończyć wspólną i rozpocząć indywidualną przygodę.
Speaker A
Tajemnicze znaki, legendy, pięknie pachnące zioła, Duch Gór i wiele innych atrakcji.
Speaker A
Wszystko jest w zasięgu ręki.
Speaker A
Do zobaczenia.
Topics:Karkonoski Park NarodowyKarkonoszeWalończycypolodowcowe jeziorazielarstwoWodospad KamieńczykaWodospad SzklarkiendemitSudetyprzyroda
