Speaker Narrator
Piękne, tajemnicze i klimatyczne, czasem mroczne.
Poznaj Świętokrzyski Park Narodowy – jego legendy, unikatową przyrodę i bogatą historię regionu Gór Świętokrzyskich.
Key Takeaways
- Świętokrzyski Park Narodowy to obszar o wyjątkowej wartości przyrodniczej i kulturowej.
- Park łączy ochronę przyrody z bogatą historią i lokalnymi legendami, co czyni go atrakcyjnym celem turystycznym.
- Zachowanie ciszy i szacunku dla przyrody jest kluczowe podczas wizyty w parku, aby nie zakłócać życia zwierząt.
- Region ma unikatowe formacje geologiczne i rzadkie gatunki, które wymagają ochrony i edukacji.
- Miejsca takie jak klasztor na Świętym Krzyżu i Bodzentyn mają duże znaczenie historyczne i duchowe.
Summary
- Góry Świętokrzyskie to jedne z najstarszych gór w Polsce i Europie, znane z legend o czarownicach i diabłach.
- Świętokrzyski Park Narodowy chroni naturalne lasy jodłowo-bukowe, unikatowe gatunki roślin, zwierząt i grzybów.
- W parku wyróżnia się pięć obszarów ochrony ścisłej, zachowujących naturalność procesów przyrodniczych.
- Gołoborza to charakterystyczne rumowiska skalne występujące na stokach Łysicy, najwyższego szczytu Łysogór.
- Bodzentyn to historyczne miasteczko z ruinami zamku biskupiego i innymi zabytkami kulturowymi.
- Wieś Święta Katarzyna słynie z cudownego źródełka Świętego Franciszka, które według legend leczy choroby oczu.
- Klasztor na Świętym Krzyżu to ważne sanktuarium z relikwiami drzewa Świętego Krzyża i miejscem licznych podań o czarownicach.
- W parku można zobaczyć mamucie jodły, martwe drzewa będące siedliskiem wielu rzadkich gatunków.
- Muzeum Przyrodnicze na Łysej Górze oferuje multimedialną wystawę o historii, geologii i przyrodzie regionu.
- Buk Jagiełły to drzewo pomnikowe z legendą o królu, który odpoczywał pod nim podczas pielgrzymki.
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker Narrator
Góry Świętokrzyskie, jedne z najstarszych gór w Polsce i w Europie, zbudowane ze skał osadowych, to jeden z moich ulubionych punktów na mapie naszego kraju.
Speaker Narrator
Pod względem geologicznym i krajobrazowym miejsce niezwykłe, owiane legendami, od wieków wierzono, że czarownice odprawiały tu sabaty, przylatywały na miotłach, a w nocnej zabawie towarzyszył im sam diabeł.
Speaker Narrator
Dlatego symbolem gór jest czarownica z Łysej Góry.
Speaker Narrator
Proszę się rozejrzeć, naturalne lasy jodłowo-bukowe, tajemnicze wychodnie skalne i gołoborza.
Speaker Narrator
Ogromna liczba unikatowych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, nic dziwnego, że w celu ochrony tych prastarych obszarów powołano Świętokrzyski Park Narodowy.
Speaker Narrator
Wydzielono tu pięć obszarów ochrony ścisłej, charakteryzujących się wyjątkową naturalnością zjawisk i procesów przyrodniczych, powstałem w okresie dewonu i kambru, czyli ponad 400 milionów lat temu.
Speaker Narrator
Może o zmroku wypatrzymy tu czarownicę na miotle.
Speaker Narrator
Zapraszam do Świętokrzyskiego Parku Narodowego.
Speaker Narrator
Kompleks jodłowo-bukowych lasów porastających pasmo Łysogór, Puszcza Jodłowa, tak nazwał to miejsce Stefan Żeromski, który pochodził z Gór Świętokrzyskich i wielokrotnie opisywał ich piękno w swojej twórczości literackiej.
Speaker Narrator
Cechą charakterystyczną tych lasów jest duże zróżnicowanie wiekowe i gatunkowe drzew, obok siebie rosną różne pokolenia jodły, buka i dębu.
Speaker Narrator
Małe siewki, młode drzewa, a także te stare, zamierające, wszystkie konkurują ze sobą o lepsze warunki do rozwoju.
Speaker Narrator
Unikatowa jest także duża liczba drzew martwych, które stanowią pokarm i schronienie dla innych mieszkańców lasu.
Speaker Narrator
Zróżnicowanie w warstwie drzew warunkuje różnorodność w warstwie runa, gdzie zobaczymy charakterystyczne dla borów borówki czernice, paprocie i mszaki, nadające tajemniczo bajkowego nastroju, godnego miana Puszczy Jodłowej.
Speaker Narrator
Jodłowy bór Świętokrzyski jest wyjątkowy w paneuropejskiej sieci Natura 2000, występuje jedynie w Polsce, a jego największe połacie znajdziemy tu w Górach Świętokrzyskich.
Speaker Narrator
Najwyższy szczyt Łysogór to Łysica, 612 metrów nad poziomem morza.
Speaker Narrator
W niewielkiej części pokrywają go gołoborza, rozległe rumowisko skalne, złożone z rumoszu, głazów, bloków skalnych.
Speaker Narrator
Gołoborze jest terminem regionalnym, nadanym przez miejscową ludność, określa obszary bezleśne, gołe od boru, znajdujące się na stokach pasm górskich, poniżej górnej granicy lasu.
Speaker Narrator
Bodzentyn.
Speaker Narrator
Tu znajduje się siedziba Świętokrzyskiego Parku Narodowego.
Speaker Narrator
Kiedyś ziemie biskupie.
Speaker Narrator
Pod koniec XIV wieku król Kazimierz Wielki nadał mu prawa miejskie, w wieku XIX był znanym ośrodkiem przemysłu z fabryką luster i porcelany.
Speaker Narrator
Okolicy mieszkańcy brali czynny udział w powstaniu styczniowym, a w czasie II wojny światowej tworzyli leśne oddziały partyzanckie.
Speaker Narrator
Dziś można tu zobaczyć ruiny zamku biskupiego i kilka innych ciekawych obiektów kulturowych, choćby zagrodę Czernikiewiczów czy cmentarz żydowski.
Speaker Narrator
To niewielkie miasteczko, ale bardzo ciekawe pod względem historycznym i kulturowym, nie można zakończyć podniebnej podróży bez spojrzenia na Świętą Katarzynę.
Speaker Narrator
Atrakcyjną turystycznie wieś w pobliżu Bodzentyna.
Speaker Narrator
Znajdziemy tu cudowne źródełko Świętego Franciszka, które według podań leczy choroby oczu.
Speaker Narrator
Obok źródełka stoi tu drewniana kapliczka, którą mijamy po drodze na Łysicę.
Speaker Narrator
Atrakcją jest też kaplica cmentarna nazywana przez mieszkańców kapliczką Żeromskiego.
Speaker Narrator
Na której za szkolnych lat Stefan Żeromski wraz z kolegą wyryli swoje nazwiska.
Speaker B
Wszystko w porządku?
Speaker B
Nadążasz?
Speaker A
Oczywiście.
Speaker A
Odbiorę.
Speaker A
Cześć mamo.
Speaker A
Nie, nic, jestem z Markiem na wycieczce, na wycieczce za Kielcami.
Speaker A
No.
Speaker B
Nie.
Speaker A
Nie świętujemy.
Speaker B
Zapomniał.
Speaker B
Chodźmy.
Speaker A
Muszę kończyć, no to pa, pa.
Speaker B
Jeszcze chwila i będziemy.
Speaker B
Zobacz co tu.
Speaker B
Znasz legendę?
Speaker A
Ponoć przywraca wzrok niewidomym.
Speaker B
No nie tylko to legenda o miłości.
Speaker A
Czy znasz legendę o miłości?
Speaker B
Dawno, dawno temu.
Speaker B
Na tym wzgórzu stał zamek.
Speaker B
Mieszkały w nim dwie siostry.
Speaker B
Obie bardzo piękne.
Speaker B
Starsza czarnowłosa, przebojowa.
Speaker B
Młodsza płowa i bardzo nieśmiała.
Speaker B
Pewnego dnia zjawił się na zamku młody rycerz.
Speaker B
Złote włosy, dobrze zbudowany.
Speaker B
Obie się w nim zakochały.
Speaker B
On też był za nimi.
Speaker B
Zerkął na obie.
Speaker B
Miał ruszać w świat, ale dla nich został na zamku.
Speaker A
I co było dalej?
Speaker B
Nie mógł się zdecydować.
Speaker B
W końcu starsza uwiodła rycerza.
Speaker B
Widząc to młodsza była bardzo smutna, ale nie wchodziła im w drogę.
Speaker B
Uciekała do lasu, żeby spędzać czas wśród roślin i zwierząt.
Speaker B
Była dla nich bardzo dobra.
Speaker B
Ale starszej to nie wystarczyło.
Speaker B
Z zazdrości postanowiła zabić siostrę.
Speaker B
Poprosiła kochanka o to, aby jej w tym pomógł.
Speaker B
Zatruili napój i czekali na jej powrót z lasu.
Speaker A
Jaki był finał?
Speaker B
Kiedy młodsza wracała, nagle rozpętała się burza.
Speaker B
Ogromne pioruny biły w zamek, jakby natura chciała ochronić ją przed złem.
Speaker B
W końcu jeden grom uderzył z taką siłą, że rozbił zamek na dwie skały, które zsunęły się po stokach Łysicy.
Speaker B
Starsza siostra i rycerz zginęli.
Speaker B
Młodsza wbiegła na ruiny, mocno się raniąc.
Speaker B
Długo szukała ich ciał, ale nic nie znalazła.
Speaker B
Z rozpaczy usiadła na ziemi i zaczęła płakać.
Speaker B
Z tęsknoty płakała tak wiele lat.
Speaker B
Z jej łez powstało to źródełko.
Speaker B
Jej miłość sprawiła, że ta woda ma ozdrowieńczą moc.
Speaker B
Leczy choroby oczu.
Speaker B
I jeszcze coś.
Speaker A
Co?
Speaker B
Źródło nigdy nie zamarza, nawet w najgorsze zimy.
Speaker B
Mówi się, że to przez ciepło jej serca.
Speaker A
Piękna opowieść.
Speaker B
Dlatego chciałem to zrobić właśnie tutaj.
Speaker A
Myślałam, że zapomniałeś.
Speaker B
Nie.
Speaker A
Przepraszam, że zapomniałam.
Speaker B
20 lat.
Speaker B
Ciągle razem.
Speaker B
Nowe obrączki na następne 20.
Speaker Narrator
Wzruszające.
Speaker Narrator
Takie okrzyki dla nas to nic, wyobraźcie sobie stres zwierząt, gdyby Marek włączył odtwarzacz z ulubioną muzyką.
Speaker Narrator
Będąc w parku, musimy pamiętać, że to królestwo zwierząt, hałas je płoszy i zaburza naturalny rytm dnia.
Speaker Narrator
Park to także miejsce odpoczynku innych ludzi, pamiętajmy o tym.
Speaker Narrator
Bądźmy dobrze wychowanym gościem w parku.
Speaker Narrator
Klasztor na Świętym Krzyżu.
Speaker Narrator
Według podań to tu czarownice z regionu przylatywały na miotłach i odprawiały sabaty, na których bywał sam Lucyfer.
Speaker Narrator
Od zarania dziejów ludzie bali się zapuszczać w te strony, w nocy widzieli tu dziwne rzeczy.
Speaker Narrator
Podania mówią, że aby przegonić czarownicę i diabły, Benedyktyni zbudowali tu klasztor.
Speaker Narrator
Ten, obłożony zaklęciami, kilkakrotnie runął i stworzył skalne gołoborze.
Speaker Narrator
W końcu udało się modlitwą przegonić czarownicę i odtąd panuje tu spokój.
Speaker Narrator
Inna legenda mówi, że klasztor założył Bolesław Chrobry w początkach XI wieku.
Speaker Narrator
Od wieku XIV przechowuje się tu relikwie z drzewa Świętego Krzyża, na którym miał umrzeć Jezus Chrystus.
Speaker Narrator
Do dziś jest to jedno z najważniejszych sanktuariów w Polsce, to właśnie od Świętego Krzyża wzięły swoją nazwę Góry Świętokrzyskie.
Speaker Narrator
Tutaj na ścieżce edukacyjnej możemy podziwiać tak zwane mamucie jodły.
Speaker Narrator
To olbrzymie drzewo to właśnie jodła, liczy około 230 lat.
Speaker Narrator
W 2007 roku przewróciła się na skutek silnego wiatru, to doskonały przykład martwego drzewa, które zarówno stojące jak i leżące jest domem i pożywieniem dla wielu żywych organizmów.
Speaker Narrator
Między innymi zgnitka cynobrowego, pachnicy dębowej, tęgosza rdzawego i wielu innych gatunków niespotykanych na terenach przekształconych przez człowieka.
Speaker Narrator
Będąc tutaj, koniecznie trzeba odwiedzić Muzeum Przyrodnicze na szczycie Łysej Góry.
Speaker Narrator
Zwanej też Świętym Krzyżem.
Speaker Narrator
Możecie nie wiedzieć, ale przed II wojną światową przez niemal 100 lat było miejscem odosobnienia.
Speaker Narrator
Działało tu jedno z najcięższych więzień w Polsce.
Speaker Narrator
Później było tu schronisko PTTK, a od lat 70 ubiegłego wieku muzeum.
Speaker Narrator
W środku czeka na was multimedialna wystawa poświęcona historii, geologii i przyrodzie Gór Świętokrzyskich.
Speaker Narrator
Można zobaczyć makietę parku, ale też usłyszeć dźwięki obecnej tu przyrody.
Speaker Narrator
To niezwykłe drzewo rosnące przy niebieskim szlaku między Nową Słupią, a Świętym Krzyżem to Buk Jagiełły.
Speaker Narrator
Drzewo pomnik.
Speaker Narrator
Zwróćcie uwagę na jego dziwny, nieregularny kształt.
Speaker Narrator
Przypomina baśniowe drzewa, jakie znamy z książek.
Speaker Narrator
Z pewnością byłby wspaniałym domem dla elfów.
Speaker Narrator
Ale dlaczego nazywamy je Bukiem Jagiełły?
Speaker Narrator
Według legendy drzewo rośnie tu ponad 600 lat i wypoczywał pod nim sam król, zmierzający tą drogą na pielgrzymkę do Świętego Krzyża.
Speaker Narrator
Drzewo stoi na terenie Świętokrzyskiego Parku Narodowego.
Speaker Narrator
Tylko na obszarach parków narodowych lub rezerwatów przyrody można spotkać tak stare i dostojne drzewa.
Speaker Narrator
Pełniące bardzo ważne funkcje w ekosystemie.
Speaker Narrator
Jesteśmy na Bukowej Górze w Paśmie Klonowskim Gór Świętokrzyskich.
Speaker Narrator
Na szlaku zielonym prowadzącym z Łącznej do Bodzentyna.
Speaker Narrator
To co widzicie to naturalne wychodnie skalne, dość rzadki przykład piękna przyrody nieożywionej w Górach Świętokrzyskich.
Speaker Narrator
Te, które widzimy to jedne z piękniejszych i bardziej okazałych.
Speaker Narrator
Przyjrzyjcie się im uważnie i zastanówcie, co przypominają wam te kształty.
Speaker Narrator
To dobre zadanie dla wyobraźni.
Speaker Narrator
Jak wiemy, w każdej legendzie jest ziarno prawdy.
Speaker Narrator
Podobno po dziś dzień o północy można wypatrzyć tu wiedźmę gnącą na miotle przez pola.
Speaker Narrator
Lub przemykającą w pobliskich wioskach z czarnym kotem pod pachą.
Topics:Świętokrzyski Park NarodowyGóry Świętokrzyskiegołoborzalas jodłowo-bukowylegendy polskieźródełko Świętego Franciszkaklasztor Święty KrzyżMuzeum PrzyrodniczeBuk Jagiełłyturystyka przyrodnicza
