Speaker A
Witam państwa i zapraszam do obejrzenia pierwszego odcinka z serii poświęconej podstawowym pojęciom wiedzy społecznej.
Wprowadzenie do podstawowych pojęć wiedzy społecznej z naciskiem na naturę, człowieka i rozwój naukowego rozumienia rzeczywistości.
Key Takeaways
- Natura to rzeczywistość istniejąca niezależnie od człowieka, a człowiek jest jej częścią.
- Wiedza społeczna koncentruje się na moralnym wymiarze rzeczywistości i ludzkiego działania.
- Religia i nauka miały i mają różne role w kształtowaniu rozumienia natury i moralności.
- Współczesna nauka zmieniła tradycyjne pojęcie materii i rzeczywistości fizycznej.
- Rzeczywistość składa się z różnych poziomów, które rządzą się odmiennymi prawami fizycznymi.
Summary
- Film omawia podstawowe pojęcia wiedzy społecznej, zaczynając od definicji natury jako rzeczywistości niezależnej od człowieka.
- Człowiek jest przedstawiony jako część natury, ale z unikalnym miejscem i prawami wynikającymi z rozumienia rzeczywistości.
- Wiedza społeczna skupia się na moralnym aspekcie rzeczywistości, a nie na czysto poznawczym opisie natury.
- Historia relacji między religią, moralnością i nauką jest kluczowa dla zrozumienia współczesnego pojmowania natury i człowieka.
- Rozwój nauk przyrodniczych i filozofii pozytywnej podważył tradycyjne religijne wyjaśnienia rzeczywistości.
- Nowoczesna nauka zmieniła obraz materii i rzeczywistości, wprowadzając mechanikę kwantową, teorię względności i model standardowy cząstek elementarnych.
- Rzeczywistość ma różne poziomy złożoności (mikro, makro, kosmo), rządzące się różnymi prawami fizycznymi.
- Materia, jaką intuicyjnie rozumiemy, nie istnieje w sensie obiektywnym – atomy to w dużej mierze pusta przestrzeń wypełniona oddziaływaniami.
- Film podkreśla znaczenie rozumienia rzeczywistości dla praw i obowiązków człowieka w życiu społecznym.
- Przedstawione treści mają na celu ukazanie aspektów pojęć, które do tej pory były pomijane lub niedostatecznie rozumiane.
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker A
Przedstawione definicje mogą wydać się na początku nieco dziwne i niewiadomo do czego przydatne.
Speaker A
Proszę się jednak nie dziwić, ani niecierpliwić.
Speaker A
Nie mam zamiaru tworzyć nowych definicji pojęć. Moim celem jest odkrycie tylko tych ich aspektów, na które do tej pory z jakichś względów nie zwracano uwagi.
Speaker A
Moim zdaniem niesłusznie, ponieważ w przypadku takiego przedsięwzięcia zawsze pojawia się problem, które z pojęć jest najważniejsze i od czego zacząć, najlepszym rozwiązaniem jest zacząć od początku, czyli od rzeczywistości.
Speaker A
Pamiętając, że wiedza społeczna ma dotyczyć tylko faktów, a nie interpretacji światopoglądowych.
Speaker A
Zacznijmy więc od natury.
Speaker A
Natura to wszystko co powstało przed człowiekiem i istnieje w sposób niezależny od woli i działania człowieka.
Speaker A
Jednak to, że człowiek istnieje również nie jest wynikiem jego woli lub działania w najodleglejszej perspektywie woli lub działania jakiejś pierwszej przyczyny.
Speaker A
A w perspektywie najbliższej woli i działania jego rodziców, którzy go zdanie nie pytali.
Speaker A
W tym sensie człowiek w chwili narodzin jest więc również częścią natury.
Speaker A
A w jakim sensie jest człowiekiem, to się dopiero okaże.
Speaker A
Można więc powiedzieć, że natura to wszechświat albo po prostu niezależnie od człowieka istniejąca rzeczywistość.
Speaker A
Jednak nie ma pewności co do tego, co to znaczy, że coś istnieje, a tym bardziej, że istnieje rzeczywiście, czyli realnie.
Speaker A
Od razu przedstawię kontekst przedstawionych dalej kilku luźnych uwag na temat natury.
Speaker A
Wszystkie dywagacje na ten temat mają dwa wymiary.
Speaker A
Jeden można nazwać poznawczym i sprowadza się on do ustalenia różnymi metodami jakiejś obiektywnej wiedzy o właściwościach natury i rządzących nią praw.
Speaker A
W wymiarze drugim chodzi o poszukiwanie źródeł i uzasadnienie moralności.
Speaker A
Z punktu widzenia wiedzy społecznej, która dotyczy mechanizmów życia społecznego i motywów ludzkiego działania.
Speaker A
Istotny jest tylko ten drugi aspekt.
Speaker A
Ponieważ dla ludzkiego działania nie ma żadnego znaczenia, czy człowiek zbudowany jest z fermionów i bozonów.
Speaker A
Czy został ulepiony z rzecznego mułu albo gliny.
Speaker A
Ma natomiast znaczenie to, jak rozumie on rzeczywistość.
Speaker A
Swoje w niej miejsce i z czego wynikają jego prawa i obowiązki.
Speaker A
Tego podziału na aspekt poznawczy i moralny wiedzy o rzeczywistości nie było w starożytności.
Speaker A
Ponieważ nauka jeszcze nie wyodrębniła się z filozofii, a religia nie miała jeszcze związku z moralnością.
Speaker A
Starożytni bogowie mogli być amoralni i niemoralni, mogli cudzołożyć, mordować, pożerać własne dzieci.
Speaker A
I nie miało to żadnego wpływu na postępowanie ludzi.
Speaker A
Judaizm poddał ludzkie postępowanie prawu religijnemu pochodzącemu od Boga.
Speaker A
Przedstawiając w Biblii dzieło stworzenia świata i człowieka.
Speaker A
Cała natura i całe prawo miały jedno źródło.
Speaker A
Chrześcijaństwo prowadziło podział władzy na władzę świecką i duchowną i poddał człowieka dwóm porządkom.
Speaker A
Doczesnemu i wiecznemu, a tradycja utrwaliła przekonanie o wyższości porządku wiecznego.
Speaker A
Człowiek ma obowiązek posłuszeństwa wobec władzy.
Speaker A
Ale ma prawo przeciwstawić się jej, jeśli narusza ona prawo naturalne i ewangeliczne.
Speaker A
Zasada ta nałożyła obustronne ograniczenia na rządzących i rządzonych.
Speaker A
Ale przede wszystkim ograniczenia w podporządkowaniu poddanych politycznym i ekonomicznym interesom wszelkiej władzy doczesnej.
Speaker A
A od XVI wieku stworzyła otwarty konflikt między katolicyzmem i tą władzą.
Speaker A
Katolicyzmem, który przedstawił jej antropologiczne uzasadnienie.
Speaker A
Konflikt ten był tym ostrzejszy, że religia legitymizując władzę.
Speaker A
Tym skuteczniej mogła ją ograniczać.
Speaker A
Skuteczność władzy zależała więc od usunięcia z funkcjonującego w świadomości społecznej obrazu rzeczywistości.
Speaker A
Nie tyle religii i moralności, co nadrzędnego wobec władzy świeckiej.
Speaker A
Źródła moralności.
Speaker A
Sprzyjał temu rozwój nauk przyrodniczych, które stopniowo zaczęły zastępować religię w wyjaśnianiu zagadki rzeczywistości.
Speaker A
Chociaż nie za sprawą naukowców, ale ideologicznych redukcjonistów.
Speaker A
W połowie XIX wieku Auguste Comte ogłosił zasady filozofii pozytywnej, zgodnie z którą jedyną prawdziwą wiedzą jest wiedza naukowa.
Speaker A
A źródłem tej wiedzy są zjawiska naturalne.
Speaker A
W 1859 roku Darwin opublikował o pochodzeniu gatunków, a w 1863 roku Huxley stwierdził, że człowiek pochodzi od małpy.
Speaker A
Co podważyło wiarygodność biblijnej w wizji boskiej kreacji, a tym samym całego zbudowanego na niej porządku rzeczywistości.
Speaker A
W 1865 roku Andrew White założył w Stanach Zjednoczonych Cornell University.
Speaker A
Którego produktem było wydane w 1896 roku dzieło pod tytułem Wojna nauki z teologią w świecie chrześcijańskim.
Speaker A
Postęp zwyciężał zabobonną ciemnotę i uwalniał rozum od metafizycznych fantasmagorii.
Speaker A
Rzeczywistość miała charakter naturalny, a jej podstawą była odwieczna.
Speaker A
Obiektywnie istniejąca materia.
Speaker A
Jednak wkrótce naukowy obraz świata zaczął się komplikować, bo naukowy ewolucjonizm stworzył ideologiczny rasizm.
Speaker A
I uzasadnił nowy imperializm, a nauka podważyła nową wiarę w obiektywnie istniejącą materię.
Speaker A
Wprawdzie jeszcze w 1900 roku Lord Kelvin stwierdził, że fizyka poznała już wszystko co miała do poznania.
Speaker A
I do wyjaśnienia pozostały jeszcze jakieś drobne kwestie szczegółowe.
Speaker A
Ale już w następnych latach Planck i Einstein stworzyli podstawy mechaniki kwantowej i teorii względności.
Speaker A
Które miały całkowicie zmienić obiektywne rozumienie czasu, przestrzeni i materii.
Speaker A
Wkrótce Rutherford i Bohr opublikowali modele atomów.
Speaker A
W których coraz mniej było miejsca na ową odwieczną materię.
Speaker A
W 1927 roku Heisenberg ogłosił zasadę nieoznaczoności, a belgijski ksiądz Lemaître przedstawił kosmogoniczną teorię Wielkiego Wybuchu.
Speaker A
Z którego wynikało, że czas i przestrzeń miały jednak swój początek.
Speaker A
W latach 70 XX wieku fizycy stworzyli tak zwany model standardowy, który przedstawił zestaw cząstek elementarnych.
Speaker A
Stanowiących podstawowy budulec rzeczywistości.
Speaker A
Na dzień dzisiejszy nauka przedstawia więc taką mniej więcej wiedzę o strukturze rzeczywistości.
Speaker A
W której o materii właściwie nie ma już mowy.
Speaker A
Z góry przepraszam za uproszczenia, które nie mają w tym kontekście żadnego znaczenia.
Speaker A
Ale mogą ranić ucho zawodowych fizyków.
Speaker A
Rzeczywistość.
Speaker A
Rzeczywistość ma kilka poziomów złożoności.
Speaker A
Rządzących się różnymi prawami.
Speaker A
Poziomem mikro, czyli poziomem cząstek elementarnych.
Speaker A
Rządzą prawa mechaniki kwantowej.
Speaker A
Poziomem makro, czyli poziomem na którym istnieje człowiek.
Speaker A
Rządzą prawa mechaniki klasycznej.
Speaker A
Poziomem kosmo, czyli poziomem wielkich odległości i ciał astralnych.
Speaker A
Rządzą prawa mechaniki relatywistycznej.
Speaker A
Wbrew mylącym interpretacjom nazwy, teoria względności nie mówi, że prawa rządzące różnymi poziomami złożoności są względne.
Speaker A
Ale że są one różne i że nie można ich przenosić na inne poziomy.
Speaker A
W świecie makro jabłka spadają z jabłoni na ziemię.
Speaker A
I raczej mało prawdopodobne jest, żeby kiedykolwiek jakieś jabłko odbiło się od ziemi i wskoczyło na jabłonkę.
Speaker A
Ani na poziomie mikro.
Speaker A
Ani na poziomie kosmo nie istnieje materia, jaką wyobrażali sobie Demokryt czy Feuerbach.
Speaker A
To znaczy jako istniejąca obiektywnie, nieredukowalna, najmniejsza drobinka substancji.
Speaker A
Której obecność można niepodważalnie stwierdzić tak jak mówiąc obrazowo.
Speaker A
Wyczuwamy istnienie ziarenka maku między opuszkami palców.
Speaker A
Takiej materii po prostu nie ma.
Speaker A
Materia rzeczywistości.
Speaker A
W najprostszym modelu atomu 99,9% tego co nazywamy jego masą jest skupionych w jądrze.
Speaker A
Którego średnica stanowi jedną stutysięczną średnicy samego atomu.
Speaker A
Jeśli atom wyobrazimy sobie jako kulę o średnicy pełnowymiarowego boiska piłkarskiego, czyli około 100 metrów.
Speaker A
To to jądro atomu, skupiające niemal całą jego masę, miałoby wielkość leżącego na środku tego boiska ziarenka maku.
Speaker A
O średnicy jednego milimetra.
Speaker A
Rzecz w tym, że w zbudowanym z cząstek elementarnych jądrze atomu też nie ma czegoś takiego jak intuicyjnie rozumiana materia.
Speaker A
Z punktu widzenia nauk ścisłych istnieje tylko coś, o czym zawodowi fizycy rozmawiają wyłącznie w języku matematycznych równań.
Speaker A
A atomy są materialną pustką, wypełnioną jedynie oddziaływaniami.
Speaker A
Między czymś, co można nazwać porcjami energii.
Speaker A
I wszystko, co tworzy tak zwaną naturę, zbudowane jest z takich właśnie niematerialnych cząstek.
Speaker A
Życie.
Speaker A
Świat w skali makro wypełniają zbudowane z identycznego, opisanego już pustego materiału skomplikowane struktury.
Speaker A
Dzielą się one na dwie grupy.
Speaker A
Jedna to martwe rzeczy, w których toczą się procesy fizyczne i chemiczne.
Speaker A
Drugie to organizmy, w których toczą się procesy życiowe.
Speaker A
Życia nie można stworzyć.
Speaker A
Jest ono kontynuacją procesu o nieznanym początku.
Speaker A
Którego nie można przerwać i wznowić.
Speaker A
Nowy organizm może powstać tylko w wyniku prokreacji.
Speaker A
Z komórek innego żyjącego lub innych żyjących organizmów.
Speaker A
Organizmy potomstwa nie są więc całkowicie nowymi organizmami.
Speaker A
Ale kontynuacją żywych komórek organizmów rodziców.
Speaker A
Organizmy nie można więc stworzyć, zbudować, ani zmontować.
Speaker A
Nawet ze wszystkich jego składników.
Speaker A
Przerwanie procesu życia oznacza definitywną śmierć.
Speaker A
Zwierzę.
Speaker A
Życie to proces energochłonny i organizmy muszą wytwarzać energię.
Speaker A
Zdobywając otoczenia pokarm zbudowany z takiego samego jak one budulca.
Speaker A
Czyli z pustki wypełnionej oddziaływaniami między porcjami energii.
Speaker A
Tak jest.
Speaker A
W tym celu muszą wchodzić w interakcje z tym otoczeniem.
Speaker A
A więc zdobywać o nim informacje i podejmować wobec niego jakieś działania.
Speaker A
Najwyżej rozwinięte organizmy to zwierzęta.
Speaker A
Posiadające wyspecjalizowane narządy i układy narządów zbudowanych z takich samych cząstek elementarnych.
Speaker A
Nazywane receptorami, układem nerwowym.
Speaker A
I centrum tego układu nazywanym mózgiem.
Speaker A
Te niematerialne receptory odbierają sygnały od otoczenia i od samego organizmu.
Speaker A
Układ nerwowy przekazuje te sygnały do mózgu.
Speaker A
A mózg, zaznaczam, zbudowany z takich samych cząstek elementarnych.
Speaker A
Tworzy na ich podstawie wrażenia zapachu, dźwięku, smaku, kształtu i koloru.
Speaker A
A z tych wrażeń buduje wyobrażenie, czyli obraz świata i samego siebie.
Speaker A
Rzecz w tym, że jakkolwiek proces ten zwykle zaczyna się od bodźców nadchodzących od otoczenia albo samego organizmu.
Speaker A
I jego bazą są jakieś procesy elektrochemiczne i elektromagnetyczne.
Speaker A
To ani otoczenie, ani sam organizm zbudowane z identycznych kilkunastu cząstek elementarnych.
Speaker A
Nie mają ani smaku, ani dźwięku, ani zapachu, ani kolorów.
Speaker A
Ani, może z wyjątkiem geometrycznej formy przestrzennej, żadnej cechy.
Speaker A
Jakie mają ich obrazy czy wyobrażenia powstające w mózgu.
Speaker A
Rzecz również w tym, że z własności cząstek elementarnych nie da się wyprowadzić.
Speaker A
Ani własności, ani istoty tych fantomów, które składają się na tak zwane życie psychiczne.
Speaker A
Najbardziej złożonych organizmów.
Speaker A
I rzecz jeszcze w tym, że na to życie psychiczne.
Speaker A
Składają się nie tylko zmysłowe wyobrażenia innych niematerialnych struktur złożonych z cząstek elementarnych.
Speaker A
Takich struktur, które nazywamy krzesłami, tygrysami, kobietami czy skrzypcami.
Speaker A
Ale i cierpienia, pożądania, lęki, nadzieje i miłości.
Speaker A
Które nie mają odpowiednika nawet w języku wyższej matematyki.
Speaker A
Ale są jedynie pozbawionymi jakiejkolwiek realnej bazy fantomami.
Speaker A
W których nawet bazy elektrochemicznej nie potrafimy dokładnie zlokalizować w mózgu.
Speaker A
Które jednak istnieją nie wątpliwie.
Speaker A
I to czasami w sposób boleśnie wręcz realny.
Speaker A
Życie społeczne toczy się w świecie takich właśnie fantomów.
Speaker A
A jego praw również nie da się wyprowadzić.
Speaker A
Ani z zasad mechaniki kwantowej, ani z teorii względności.
Speaker A
Obiektywność subiektywności.
Speaker A
Nawet jeśli uznamy, że te struktury cząstek elementarnych, które nazywamy rzeczami i organizmami istnieją obiektywnie.
Speaker A
A nie ma podstaw, żeby temu przeczyć.
Speaker A
To znaczy niezależnie od ich postrzegania, to wyobrażenia tych struktur, jakie powstają w mózgach.
Speaker A
A raczej w umysłach najbardziej złożonych organizmów istnieją tylko w tych umysłach.
Speaker A
I są do zdaniem całkowicie indywidualnym, którego nie można ani zapisać, ani nikomu przekazać.
Speaker A
Mimo to wiemy, ponieważ jesteśmy w stanie to sprawdzić.
Speaker A
Że te całkowicie subiektywne obrazy rzeczywistości powstające w umysłach organizmów tego samego gatunku są.
Speaker A
Albo identyczne, albo niemal identyczne.
Speaker A
Na przykład wszyscy ludzie o zdrowym zmyśle wzroku.
Speaker A
Widzą jedną i tę samą strukturę.
Speaker A
Jako taki sam czerwony kwiat.
Speaker A
A inną jako takiego samego burego kota.
Speaker A
Subiektywizm obrazu rzeczywistości nie oznacza więc, że rzeczywistość jest subiektywna.
Speaker A
Popęd i instynkt.
Speaker A
Zapewne dlatego, że przerwanie procesu życiowego oznacza definitywną śmierć.
Speaker A
W każdym organizmie działa jakaś siła, która skłania go do działań.
Speaker A
Mających na celu podtrzymanie procesów życiowych.
Speaker A
Dlatego wszystkie organizmy, niezależnie od ich złożoności, na najniższym biologicznym poziomie mają wbudowane dwa rodzaje mechanizmów.
Speaker A
Które nazywamy popędami i instynktami.
Speaker A
Popęd to wewnętrzna siła skłaniająca organizm do podejmowania działań koniecznych.
Speaker A
Do podtrzymania życia.
Speaker A
A więc zdobywania pożywienia i prokreacji.
Speaker A
Natomiast instynkt to wrodzona zdolność do podejmowania pod wpływem popędu i w reakcji na bodźce zewnętrzne określonych zachowań.
Speaker A
Na przykład zachowań obronnych.
Speaker A
Cechą zachowań instynktowych jest to, że są one wrodzone.
Speaker A
To znaczy, że zwierzę opanowuje je w miarę swojego naturalnego rozwoju bez konieczności uczenia się i bez pomocy zewnętrznej.
Speaker A
Oczywiście samo pojęcie uczenia się jest nieprecyzyjne.
Speaker A
I można powiedzieć, że na przykład zwierzę uczy się obserwując i naśladując inne zwierzęta.
Speaker A
Najczęściej matkę.
Speaker A
Ale taką naukę zwierzę podejmuje spontanicznie, nie wbrew instynktowi.
Speaker A
Ale właśnie pod wpływem instynktu i uczy się ono samo.
Speaker A
To znaczy nie jest przez nikogo instruowane.
Speaker A
Niektóre zwierzęta mają zdolność do opanowania zachowań.
Speaker A
Które nie są zachowaniami instynktowymi.
Speaker A
I których nigdy nie opanowują z własnej inicjatywy.
Speaker A
Na przykład można nauczyć cyrkowego konia tańczyć.
Speaker A
Ale proces uczenia nazywany tresurą opiera się zwykle na wyrabianiu tak zwanego odruchu warunkowego.
Speaker A
Najczęściej przez zastosowanie niewielkich nagród wzmacniających istniejący odruch bezwarunkowy.
Speaker A
Zwierzę nie potrafi jednak przekazać takiego zachowania.
Speaker A
Innemu zwierzęciu, ani swojemu potomstwu.
Speaker A
Człowiek.
Speaker A
Człowiek jest częścią natury, ponieważ istnieje niezależnie od własnej woli.
Speaker A
Zbudowany jest z tych samych cząstek elementarnych.
Speaker A
Co cała natura.
Speaker A
Z biologicznego punktu widzenia jest najwyżej rozwiniętym zwierzęciem.
Speaker A
Niewiele różniącym się od małp i w chwili narodzin ma wszystkie cechy najwyżej rozwiniętych zwierząt.
Speaker A
Wraz z ich popędami, instynktami.
Speaker A
I zachowaniami instynktowymi.
Speaker A
Jednak między człowiekiem, a najwyżej rozwiniętymi zwierzętami.
Speaker A
Istnieją trzy zasadnicze różnice, które są bezdyskusyjnym faktem.
Speaker A
Chociaż nie znamy ich wyjaśnienia.
Speaker A
I są one widoczne gołym okiem bez konieczności jakichkolwiek badań.
Speaker A
I porównywania genomów.
Speaker A
Pierwsza różnica polega na tym, że człowiek jest najgorzej ze wszystkich istot wyposażony naturalnie do przetrwania.
Speaker A
Ponieważ w porównaniu z wieloma zwierzętami jest fizycznie słaby, kiepsko porusza się po drzewach, kiepsko pływa, szczególnie pod wodą.
Speaker A
Jeszcze gorzej lata, jest nieodporny na wysokie i niskie temperatury.
Speaker A
Nie ma sierści, szponów i kłów.
Speaker A
Najdłużej jest całkowicie bezbronny i skazany na opiekę rodziców.
Speaker A
I tak dalej i tak dalej.
Speaker A
Nie potrafimy odpowiedzieć na pytanie, dlaczego ewolucja doprowadziła do takiego.
Speaker A
Oczywistego zupełnie upośledzenia człowieka, ani wyjaśnić, czy to owłosiony małpi pra człowiek.
Speaker A
Najpierw pod wpływem zimna nauczył się produkować odzież, a potem dopiero stracił zbędną już sierść.
Speaker A
Czy najpierw stracił sierść, a dopiero potem pod wpływem zimna nauczył się produkować odzież.
Speaker A
Łatwo się domyśleć, że w obydwu przypadkach w tak zwanym międzyczasie.
Speaker A
Raczej by zamarzł na śmierć, niż zdążył uszyć garnitur.
Speaker A
Ale tak prostackich problemów nie wypada stawiać w eleganckim towarzystwie.
Speaker A
Dajmy więc spokój.
Speaker A
Druga różnica polega na tym, że jakkolwiek człowiek jest słabiej od zwierząt wyposażony w umiejętności instynktowe.
Speaker A
To można u niego rozwinąć cechy i umiejętności, których na pewno nie można rozwinąć u najwyżej rozwiniętych zwierząt.
Speaker A
Zwracam uwagę.
Speaker A
Na określenie można rozwinąć, ponieważ wskazuje ono na trzecią różnicę.
Speaker A
Trzecia, najbardziej niezwykła różnica polega na tym, że u zwierząt cechy i umiejętności instynktowe rozwijają się same.
Speaker A
Albo powiedzmy zwierzę rozwija je samo wraz z rozwojem biologicznym.
Speaker A
A pewnych cech i umiejętności nie można rozwinąć u nich nawet w wyniku usilnej tresury.
Speaker A
Tymczasem te specyficznie ludzkie cechy i umiejętności, których u zwierząt rozwinąć nie można.
Speaker A
A które u człowieka rozwinąć można.
Speaker A
Nie mogą rozwinąć się u człowieka same, czyli w wyniku naturalnego, indywidualnego rozwoju psychofizycznego.
Speaker A
Ani człowiek nie może rozwinąć ich sam z własnej inicjatywy.
Speaker A
Potencje.
Speaker A
Nawet jeśli trudno jest precyzyjnie określić, które cechy i umiejętności są wynikiem działania instynktów.
Speaker A
To niewątpliwie można wymienić wiele takich cech i umiejętności, które znacznie przekraczają możliwości.
Speaker A
Najwyżej nawet rozwiniętych zwierząt i które na pewno nie rozwiną się w trakcie naturalnego rozwoju człowieka.
Speaker A
Nie ma na to szans.
Speaker A
Takie zaawansowane umiejętności można nazwać umiejętnościami kwalifikowanymi, a ponieważ nie mogą one rozwinąć się same.
Speaker A
Ani człowiek nie może rozwinąć ich sam, są one umiejętnościami zaledwie potencjalnymi.
Speaker A
I dalej będę nazywał je potencjami.
Speaker A
Przedstawione rozumowanie prowadzi nas do dwóch wniosków.
Speaker A
Po pierwsze, że istnieje zasadnicza i nieprzekraczalna granica między zwierzęciem a człowiekiem.
Speaker A
Ponieważ są takie umiejętności kwalifikowane.
Speaker A
Których zwierzę nie opanuje nigdy i w żadnych warunkach.
Speaker A
Te granice wyznaczają popędy i instynkty biologiczne.
Speaker A
Po drugie, tej granicy, poza którą człowiek potencjalny, czyli posiadający ludzkie potencje.
Speaker A
Staje się człowiekiem realnym.
Speaker A
Czyli realizującym te potencje.
Speaker A
Otóż tej granicy człowiek nie może przekroczyć sam.
Speaker A
To oznacza, że człowiek nie może się sam uczłowieczyć.
Speaker A
Paradoks ewolucji.
Speaker A
Słowem ewolucja określam wiedzę społeczną jednocześnie przyczynę i proces zmian jakościowych zachodzących w naturze.
Speaker A
Bez względu na charakter tej przyczyny.
Speaker A
Określenie tego charakteru pozostawiam sporą światopoglądową.
Speaker A
W światopoglądowych dyskusjach na temat ewolucji istotną rolę odgrywa kwestia celowości.
Speaker A
Ponieważ celowość zakłada istnienie jakiejś świadomości.
Speaker A
Określającej cel.
Speaker A
Stąd tak wielkie znaczenie przypisuje się współcześnie przypadkowi.
Speaker A
Jednak nawet jeśli na wynik procesu nazywanego ewolucją.
Speaker A
Składały się wyłącznie przypadkowe zmiany przystosowawcze.
Speaker A
To podobieństwo wyników odrębnych ścieżek tego procesu.
Speaker A
Czyli podobieństwo cech osobników tego samego gatunku rozwijających się w izolacji.
Speaker A
W różnych miejscach i czasami bardzo odmiennych warunkach zewnętrznych.
Speaker A
Świadczy przynajmniej o istnieniu.
Speaker A
Rządzących tymi zmianami prawidłowości statystycznych.
Speaker A
I trwałości podstawowych cech.
Speaker A
W tych kategoriach, to znaczy w kategoriach statystycznych.
Speaker A
Obecny stan natury i człowieka można uznać za na swój sposób.
Speaker A
Konieczny i logiczny.
Speaker A
Nawet jeśli logikę sprowadzimy tylko do teorii chaosu.
Speaker A
Jak już mówiłem, człowiek jest wprawdzie najwyższym co do stopnia złożoności i najpóźniejszym produktem ewolucji.
Speaker A
Ale jest znacznie gorzej niż zwierzę wyposażony do przetrwania w naturalnym środowisku.
Speaker A
Jednak to właśnie człowiek nie tylko przetrwał jako gatunek, ale zapanował nad światem zwierzęcym.
Speaker A
I stworzył cywilizację wysokich technologii.
Speaker A
Warunkiem tego ewolucyjnego sukcesu było rozwinięcie u człowieka tych jego potencjalnych cech i umiejętności.
Speaker A
Które w nim niewątpliwie tkwią.
Speaker A
Ale które nie mogą rozwinąć się same, ani człowiek nie może rozwinąć ich sam.
Speaker A
Jest to swoisty paradoks ewolucji.
Speaker A
I nie wyjaśnia go nawet często spotykany pogląd, że te ludzkie potencje rozwijały się powoli.
Speaker A
I odkładały się w naturze kolejnych pokoleń, na przykład w materiale genetycznym.
Speaker A
Ponieważ przeczy temu oczywisty fakt.
Speaker A
Że każdy, nawet najbardziej współczesny człowiek, poczęty przez najbardziej nawet współczesnych, cywilizowanych i inteligentnych rodziców.
Speaker A
W chwili narodzin niczym nie różni się od noworodka pra ludzi.
Speaker A
Ma on te same popędy i instynkty.
Speaker A
I prawdopodobnie te same potencje.
Speaker A
I nawet jeśli jego rodzice mówią dziesięcioma językami, to i tak nie nauczy się on samodzielnie ani mówić, ani pisać.
Speaker A
Ani grać na instrumentach, ani nawet chodzić w pozycji wyprostowanej.
Speaker A
Podkreślam.
Speaker A
Nawet jeśli nauka jest w stanie wykazać, jakie elementy w anatomii mózgu różnią człowieka od zwierząt.
Speaker A
I kiedy pojawiły się te elementy mózgu, w których prawdopodobnie znajduje się fizjologiczna baza.
Speaker A
Bez której rozwinięcie potencji nie jest możliwe.
Speaker A
To i tak nie zmienia to faktu.
Speaker A
Że człowiek potencji tych nie może rozwinąć sam.
Speaker A
A jeśli tak, to ich biologiczna baza.
Speaker A
Musi pozostać niewykorzystana.
Speaker A
Nie wiemy jak i kiedy doszło po raz pierwszy do tego.
Speaker A
Że jakaś nieznana nam siła zmusiła potencjalnego człowieka.
Speaker A
Do rozwinięcia jego ludzkich potencji, opanowania mowy, stworzenia pisma, religii i fizyki kwantowej.
Speaker A
Ale jeśli przedstawione rozumowanie nie zostanie skutecznie zakwestionowane, to uzasadniony jest następujący wniosek.
Speaker A
Człowiek w chwili narodzin nie jest takim człowiekiem, jakim go sobie wyobrażamy.
Speaker A
To znaczy istotą zdolną do zachowań określonych jako ludzkie.
Speaker A
A jedynie istotą wyposażoną przez naturę lub stwórcę w zdolność do opanowania takich zachowań.
Speaker A
Jednak po to, żeby stać się człowiekiem realnym, człowiek potencjalny musi przekroczyć granicę swojej biologicznej natury.
Speaker A
Można powiedzieć więcej.
Speaker A
Przekroczenie tej biologicznej, bardzo ograniczonej i źle przystosowanej do przetrwania natury człowieka.
Speaker A
Było warunkiem jego przetrwania.
Speaker A
A to oznacza.
Speaker A
Że przekroczenie biologicznej natury było nakazem natury.
Speaker A
Inaczej by to wszystko nie zadziałało.
Speaker A
Błąd, jaki popełniali twórcy wszystkich nowożytnych koncepcji życia społecznego.
Speaker A
Polegał na tym i polega na tym w dalszym ciągu.
Speaker A
Że przyjmowali i przyjmują oni.
Speaker A
Iż aktorem tego życia społecznego jest człowiek gotowy.
Speaker A
Ale jest to człowiek istniejący tylko w ich wyobraźni.
Speaker A
Nawet jeśli wydaje im się, że istnieje on realnie.
Speaker A
Skąd wziął się na świecie ten rzeczywisty człowiek?
Speaker A
Oczywiście nie mamy szans na znalezienie ostatecznej odpowiedzi.
Speaker A
Na szczęście wiemy jednak co uniemożliwia człowiekowi rozwinięcie jego człowieczeństwa.
Speaker A
I jakie muszą być spełnione warunki, żeby człowiek potencjalny stał się człowiekiem realnym.
Speaker A
O tym będzie następny odcinek.
Speaker A
Zapraszam państwa bardzo.
Topics:naturaczłowiekwiedza społecznamoralnośćnaukafilozofiareligiafizyka kwantowateoria względnościmateria
