Legendy Kaszubskie - Stolemy

Stolemy. Autor Janusz Mamelski.

Zanim Kaszubami całkowicie zawładnął człowiek, panami tej krainy były Stolemy.

Kształtem przypominały ludzi, ale wzrostem przewyższały ich kilkakrotnie.

Posiadały też ogromną siłę, drzewa wyrywały niczym źdźbła trawy, ciskały wielkimi głazami jak ziarnkami grochu.

Jednym słowem były to olbrzymy.

Nic dziwnego, że ludzie bali się Stolemów, schodzili im z drogi i kryli się przed nimi.

Olbrzymy jednak zdawały sobie sprawę, że jest ich coraz mniej, a ludzi coraz więcej.

Któregoś dnia dwa Stolemy leżały nad brzegiem morza i odpoczywały w cieniu drzew.

Rozprawiały o tym i owym, aż pomału ich rozmowa zeszła na temat ludzi.

Jest ich coraz więcej, rzekł starszy.

Wycinaą lasy i zakładają pola, dodał młodszy.

Wyławiają ryby z jezior, zabierają nam grzyby i orzechy, budują nowe wioski i rozbudowują stare.

Oj, niedobrze z nami.

Niedobrze.

I tak od słowa do słowa uradzili, że trzeba ludzi zniszczyć.

Najpierw jednak by zebrać siły, postanowili uciąć sobie krótką drzemkę.

Całą tę rozmowę usłyszał młody, sprytny rybak.

Przestraszył się bardzo, ale głowy nie stracił.

Cichutko wszedł na sosnę.

I szyszką rzucił w nos starszego Stolema.

Ten poderwał się i mówi do młodego.

Ty, bez głupich żartów, dobra?

No co ty, nic przecież nie zrobiłem.

Tłumaczył się młody.

Spróbuj jeszcze raz.

A zobaczysz.

Kiedy znowu usnęli.

Rybak rzucił szyszką w nos drugiego Stolema.

Teraz ten, choć młodszy, rozgniewał się na drugiego.

Ale szybko dał się udobruchać.

Po chwili rybak znowu rzucił w starszego.

Później jeszcze raz w młodego i rzucał tak długo.

Aż doszło między nimi do ostrej sprzeczki.

Ta zaś bardzo szybko przerodziła się w bójkę.

Nie była to zwykła walka.

Starszy nie chciał pozwolić, by pokonał go jakiś mułkos.

Młody miał już dość ustępowania starszemu.

I uznał, że czas mu pokazać, kto jest silniejszy.

Od szarpaniny szybko przeszli do tarzaania się w piachu.

A potem w ruch poszły pięści.

Następnie obydwaj zaczęli wyrywać drzewa i walczyć nimi jak maczugami.

Grube pnie trzaskały jak zapałki.

Brali wtedy nowe, aż wokoło zrobiło się pusto.

Młody rybak szczęśliwie zdążył zejść ze swej sosny i uciec do domu.

Z daleka przyglądał się tej straszliwej walce i zaczął nawet żałować swego postępku.

Stolemy natomiast walczyły dalej.

Zapadł zmierzch, a bitwa nie ustawała.

Może przerwałaby ją noc, lecz wraz z nią pojawiła się burza.

Pioruny oświetlały walczących, a ci sięgnęli po nową broń.

Z pod kaszubskich piachów dobywali kawałki skał.

I rzucali w siebie ze złością.

Rzadko jednak trafiali, więc kamienie mijając ciała olbrzymów leciały dalej.

Do dziś można je znaleźć w najróżniejszych zakątkach Kaszub.

Niektóre leżą tak jak spadły, przy drogach.

Nad brzegami jezior i wśród pól.

Inne rozbijały się na drobne kawałki i spadały na ziemię jak nasiona.

Przez wieki Kaszubi zbierali je ze swych pól.

Lecz wcale nie widać, by było ich mniej.

Brukowali nimi drogi, wznosili fundamenty domów i mosty.

Ich niezliczona liczba daje wyobrażenie o tym, jak zaciekła była walka Stolemów.

W końcu jednak olbrzymom zabrakło sił.

Legli znów obok siebie, niewładni już ruszyć ręką ani nogą.

Wtedy odezwał się starszy.

Przyznaj się, dlaczego we mnie rzucałeś szyszkami?

Przyrzekam ci, bracie, że to nie ja.

Jęknął młodszy.

Ja też w ciebie nie rzucałem.

Wysapał starszy.

To znaczy, że zrobił to ktoś inny.

Wtedy przyszła im do głowy pewna myśl.

To musiał być jakiś człowiek.

Resztką sił wykrzyknęli.

Prawie jednocześnie.

Ale nie byli już w stanie czegokolwiek zrobić.

Nim zasnęli na wieki.

Stary dodał.

Widać ten mały stwór.

Jest od nas wiele mądrzejszy.

Jeśli wszyscy ludzie są tacy.

To prędzej czy później.

Ziemia będzie należała do nich.

Po tych wydarzeniach inne Stolemy.

Długo jeszcze żyły z ludźmi w zgodzie.

Niemniej słowa starego olbrzyma w końcu się spełniły.

Dziś pozostały po nich jedynie kamienie.

I pozostaną pewnie jeszcze bardzo długo.

Może nawet dłużej niż ludzie.