Speaker A
Arkadaşlar un makarna stoğu yapın.
Atilla Yeşilada, Türkiye'nin ekonomik ve siyasi geleceğini, savaş risklerini ve piyasa etkilerini Mayıs ayında netleşecek verilerle değerlendiriyor.
Key Takeaways
- Türkiye'nin ekonomik ve siyasi geleceği Mayıs ayında açıklanacak verilerle şekillenecek.
- Savaş riski ve jeopolitik gelişmeler Türkiye ekonomisi üzerinde ciddi baskı oluşturuyor.
- Cari açık yüksek seviyelerde seyrediyor ancak finansman kanalları henüz kapanmadı.
- Turizm sektörü büyük darbe aldı, bu durum ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyebilir.
- Petrol fiyatları ve Hürmüz Boğazı abluka senaryoları piyasalarda belirsizlik yaratıyor.
Summary
- Türkiye ciddi bir savaş tehlikesi ile karşı karşıya, Uganda Özel Kuvvetler Komutanı'nın Türkiye'ye ültimatomu gündemde.
- Dolar kuru ve piyasalarda Uganda riskinin fiyatlanmadığı, Merkez Bankası rezervlerinin yetersiz kalabileceği belirtiliyor.
- ABD-İran ilişkileri ve savaşın Türkiye ekonomisine maliyeti üzerinde duruluyor, cari açık ve dış ticaret dengesi ele alınıyor.
- Türkiye'nin cari açığı 7 milyar doları geçti, yıl sonunda 60 milyar dolara ulaşması bekleniyor ancak finansman kanalları halen açık.
- Turizm sektöründe ciddi düşüş yaşanıyor, otel doluluk oranları 'e kadar geriledi, yaz rezervasyonları azaldı.
- Petrol fiyatları yüksek seyrediyor, Hürmüz Boğazı'nın abluka senaryoları ve etkileri tartışılıyor.
- Türkiye'nin ekonomik kaderinin Mayıs ayında açıklanacak verilerle netleşeceği, özellikle savaş ve iç siyasi gelişmelerin etkisi vurgulanıyor.
- Erdoğan'ın demokrasi ve insan hakları konularında iç siyasetteki tutumu ve yaklaşımı ele alınıyor.
- Perakende satışlar zayıfladı ancak iç tüketimde hala hareketlilik var, enflasyon ve büyüme dengeleri değerlendiriliyor.
- Orta vadeli programın yeniden yazılması ve siyasi reform ihtiyacı gündemde.
Full Transcript — Download SRT & Markdown
Speaker A
Çok ciddi başka bir savaş tehlikesiyle karşı karşıyayız. Uganda Özel Kuvvetler Komutanı bugün Türkiye'ye ültimatom verdi.
Speaker A
1 milyar dolar ve Türkiye'nin en güzel kadını cariye olarak istiyor.
Speaker A
Bu şaka değil bu arada.
Speaker A
Bunun şaka olmasını dilerdim ama şaka değil.
Speaker A
Türkiye'nin en güzel şimdi 1 milyar ödenir hani bir şekilde buluruz, veririz de.
Speaker A
En güzel kadın biraz ne bileyim fotoğraflarını mı göndereceğiz?
Speaker B
Sübjektif bir konu.
Speaker A
Sübjektif bir konu, evet.
Speaker A
Bir de Afrikalılar tabii zevkleri bizden daha değişik olabilir yani.
Speaker A
Oraya gitmeyeceğim.
Speaker B
Tamam.
Speaker B
Oraya gitmeyeceğim.
Speaker B
Uganda.
Speaker A
Dikkatli olun yani Uganda riski piyasalarda hiç fiyatlanmıyor.
Speaker B
Dolar 90 olur mu?
Speaker A
Bak işte.
Speaker A
Mutlak mutlak yürütmez de Uganda Kara Kuvvetleri Uganda'dan çıkıp oradan galiba Tanzanya üzerinden gelecekler.
Speaker A
Mısır'dan gemilere binmeye başlarsa oyun bitti.
Speaker B
Merkez Bankası'nın rezervi yetmez.
Speaker A
Allah'ım ya Rabbim ya. Yani bütün dünya delimiş ya.
Speaker A
Pazartesi ve cuma günleri Mesele Ekonomi'deyim.
Speaker B
Ben de pazartesi cuma buradayım.
Speaker A
Yaptı.
Speaker B
Ateş göbeği açık geziyorsunuz Reyhan Hanım sürekli.
Speaker A
Ah men.
Speaker B
Atilla Bey merhaba nasılsınız?
Speaker A
Merhabalar sevgili Semih, hoş geldin yuvamıza.
Speaker A
Değerli izleyicilerimiz eğer abone olmadıysanız hoş gelmediniz.
Speaker A
Eğer katıl butonunu tıklamadıysanız hoş gelmediniz.
Speaker A
Eğer bizimle işbirliği yapmıyorsanız hiç hoş gelmediniz, bundan sonra böyle artık.
Speaker A
Yalnız bizi sevenlerle muhatap olacağız.
Speaker B
Kaotik bir haftaya başladık.
Speaker A
Of!
Speaker B
Gerçekten Trump bize dalga mı geçiyor dünyayla?
Speaker B
Yoksa kafasında bir plan mı var?
Speaker A
Hiçbir plan milan yok ya yani Trump hakikaten duyduğu son söze inanan ve tamamen kendi egosunun rüzgarına kapılmış sürekli sallanan bir insan.
Speaker A
Ne yaptığını hiçbir şekilde bilmiyor.
Speaker A
Yani şimdi sen oturup İran'la barış görüşüyorsun.
Speaker A
Adama sorarlar ulan yani niye baştan görüşmedin de buraya kadar getirdin?
Speaker A
Bu işin maliyeti Amerika'ya günde 1 milyar dolara yakın.
Speaker B
Amerika'yı boş verin de bize ne Amerika'dan da bize maliyeti yüksek.
Speaker A
Bize maliyeti korkunç.
Speaker A
Ve her geçen gün katlanarak artıyor maalesef.
Speaker A
Yalnız biz değil tabii bütün MTA ihracatçısı olmayan ülkelerde.
Speaker A
Aynı sorunlar var.
Speaker B
Mesela şimdi biraz ekonomik veriye başlayalım.
Speaker A
Var.
Speaker B
Bu sefer İran Savaşı'nın içine girelim.
Speaker A
Maliyetini.
Speaker A
Giyirelim.
Speaker B
Aynen öyle.
Speaker B
Mesela cari açık dengede açık kaldı 7 milyar doları geçti şubatta.
Speaker B
Beklentinin biraz üstünde ama son 10 ayın zirvesinde cari açık.
Speaker B
Zaten bir bozulma bekleniyordu.
Speaker B
Ama şunu da hatırlatalım savaş şubat sonu başladı.
Speaker B
28 Şubat'ta.
Speaker A
Bu veriye dahil değil.
Speaker A
Evet, dış ticaret açığındaki bozulma zaten çok önceden başladı.
Speaker A
Bir miktar kurun kabahati var.
Speaker A
Bu inkar edilemez ama büyük ölçüde dış talep eksikliği.
Speaker A
Ve Türkiye'nin tabii ki verimli üretim yapamaması.
Speaker A
Neyse ki borçlanma kanalları rahat yani finanse edebiliyoruz.
Speaker A
Yıllıklandırılmış cari açık milli gelirin 2,5'una civarına yükseldi takriben.
Speaker A
Ya da 37,5 milyar diyebiliriz.
Speaker A
Sene sonunda 60'ı görebilir.
Speaker A
Fitch bu yüzden bence görünümümüzü durağına çevirdi.
Speaker A
Ama 60 milyar bile biz rahatlıkla finanse ederiz.
Speaker A
Yani 60 milyar hatta 70 milyar cari açığın bir ödemeler dengesi ya da döviz krizine sebep olması için.
Speaker A
Dünyada finansmanın kuruması gerekir yani bir finansal kriz gerekir.
Speaker A
Öyle bir koşul olmadıkça biz büyük ölçüde rahat şey yaparız.
Speaker A
Çünkü şunu unutmamak lazım yani.
Speaker A
Ticaret'ten kaynaklanan açığı zaten dış ticari kredilerle finanse ediyoruz.
Speaker A
Yani hemen hemen bütün büyük ithalatçıların şeyi var.
Speaker A
İkinci bir felaket senaryosu da turizmi kaybederiz.
Speaker A
Şimdi turizmde 5-10 milyar dolar kayıp olur.
Speaker A
Yani o çok ciddi bir sorun değil.
Speaker A
Ama bugün sanırım Nefes Gazetesi'nde yayınlandı emin değilim.
Speaker A
Otellerde doluluk oranı %28'lere düşmüş.
Speaker A
Ve yaz rezervasyonları bıçak gibi kesilmiş.
Speaker A
Tabii basın biraz konunun uzmanı olmadığı için belki biraz abartıyordur.
Speaker A
Ben şahsen Türkiye'ye gelen turistin az çok Türkiye'yi tanıdığını ve savaşın bize bulaşmayacağını bildiğini düşünüyorum.
Speaker A
Ama yanılıyor da olabilirim.
Speaker B
Ben dün bir tane turizmci birisiyle sohbet ettim.
Speaker B
O da otel fiyatlarının ciddi anlamda düştüğünü söyledi.
Speaker A
Evet.
Speaker B
Muhtemelen talep düşünce fiyatı düşürdüler.
Speaker A
Turizmde işte geçen sene 60 milyar brüt elde ettik bu 30 milyara falan düşerse o zaman kışı çıkartmak çok zor olur.
Speaker A
Çünkü İran Savaşı'nı yediriyorum bak ne kadar ustalıkla işin içine sokuyorum.
Speaker A
Şu anda bence bütün piyasalar, fon yöneticileri bir hayal alemi yaşıyor.
Speaker A
Bizim sorunumuz savaş değil.
Speaker A
Bizim sorunumuz Körfez'deki üretim tesislerinin yok edilmiş olması.
Speaker A
Hasar görmüş olması.
Speaker A
Yani savaş bugün bitse Trump'la Müçteba abi kendisine de buradan hürmetlerimi sunarım.
Speaker A
Yaralı diyorlar.
Speaker A
İnşallah çabucak iyileşir bir an önce İran halkının başına geçerek onları mutlu eder.
Speaker B
Bir de o simende geçsin ya.
Speaker A
O da çok.
Speaker B
Ona da çok ihtiyacımız var.
Speaker A
Bu arada çok yani asıl büyük neyse şu İran'ı bitireyim lafı çok uzatıyorum.
Speaker A
Petrol fiyatlarının bu sene 100 doların altına düşeceğini ben zannetmiyorum.
Speaker A
Yok çünkü petrol.
Speaker A
Yani borular şey.
Speaker B
Ateşkesse 90'lara geldi ama hemen.
Speaker A
Şimdi bak o fiyatlar vadeli işlem fiyatları biz bunlara kağıt varil diyoruz.
Speaker A
Yani aslında kimse o fiyattan petrol alıp bana şu kadar 100 ton ya da 100 bin varil gönderin demiyor.
Speaker A
Piyasada hedging işlemleri veyahut da spekülasyon kar amacıyla işlem yapılıyor.
Speaker A
Fiziki teslimat fiyatları en son geçen hafta baktığımda Asya'ya 130 dolardı.
Speaker A
Eğer bu akşam hakikaten Trump Hürmüz Körfezi'ni bloke ederse yani İran'ın ihraç ettiği takriben 1,5-2 milyon varil de piyasadan düşerse.
Speaker A
Biz 130'ları şeyde kağıt varillerde de 130'ları rahat görürüz.
Speaker A
Şimdi tabii bu senaryo çok korkutucu olur.
Speaker A
O zaman yani çok ciddi bir şekilde oturup orta vadeli programın yeniden yazılması.
Speaker A
Neyse bırak orta vadeli programı.
Speaker A
Bu tip sorunların para politikasıyla çözülmeyeceğini kabul edip bütçe hatta belki siyasi reforma ihtiyacımız olacak.
Speaker A
Türkiye bu esnek ya bolca.
Speaker A
Bunlar olacak.
Speaker A
Turizm hariç.
Speaker A
Yani petrolden %100 eminim.
Speaker A
Savaşın bitse dahi bunun böyle olacağından eminim.
Speaker B
Trump'ın Hürmüz'ü ablukaya alacağına emin misiniz?
Speaker B
O senaryo gerçekleşecek mi?
Speaker A
Vallahi Türk basınında bu sabah işte arka kapıdan temaslar devam ediyor diye söylendi.
Speaker A
Ben araştırdım Amerikan basınında böyle bir şey yok.
Speaker A
Aksine Trump'ın korkunç sinirlendiği ve ablukaya devam edeceği söyleniyor.
Speaker A
Ablukayı becerir mi?
Speaker A
Becerir.
Speaker A
Çok rahatlıkla becerir.
Speaker A
Çünkü Hint Okyanusu'nda dev bir filosu var ve İranlıların kendi gemilerini koruyacak bir şeyi kalmadı.
Speaker A
Bu durumda dediğim gibi petrol fiyatlarında akıl almaz bir şey görürüz.
Speaker A
Bu arada Ukrayna.
Speaker A
Her yer Rusya'nın bütün petrol tesislerini SİHA'larla bombalıyor.
Speaker A
Onlardan da korkuyorum.
Speaker A
Yani bizim Türk akımı ya da Mavi akıma da sabotaj dört defa sabotaj girişiminde bulundular.
Speaker B
Peki perakende satışlar zayıfladı.
Speaker A
Yıllık bazda.
Speaker A
Zayıfladı.
Speaker B
Evet.
Speaker A
Aylık bazda yüksek aslında ama.
Speaker B
Ama evet çok zayıftı hala da perakende tüketimde iç tüketimde hala da yoğunluk devam ediyor tabii.
Speaker A
Ya şimdi bu da şubat verisi.
Speaker A
Yani Ramazan.
Speaker A
Hani normal.
Speaker A
Cari açık meselesi de böyle.
Speaker A
Türkiye'nin ekonomik anlamda kaderinin belli olacağı ay mayıs.
Speaker A
Çünkü mart ve nisan verilerini göreceğiz.
Speaker A
Yani veri geriden geliyor.
Speaker A
Hani elimizde fazla bir şey yok.
Speaker A
Ben hiçbir şekilde perakende satışları tahmin edemem.
Speaker A
Öyle bir ek gösterge yok.
Speaker A
Bir ihtimal Amerika'da olduğu gibi Türkiye'de de bıçak gibi kesildi talep.
Speaker A
Herkes durum bakalım dedi.
Speaker A
O tabii ki şirketler açısından büyüme anlamında kötü olur ama enflasyon anlamında hasarı azaltır bayağı.
Speaker A
Ve Merkez Bankası'nın da elini rahatlatır Türk lirasını yönetme konusunda.
Speaker B
Şimdi mayıs ayı kader ayımız dediniz.
Speaker B
Şimdi bunu dediğiniz gibi hem savaşın ekonomik etkilerini anlayabilmemiz için söylediniz anladığım kadarıyla.
Speaker B
Hem de tabii Türkiye'nin içeride de siyasette de ne olacağını şekilleneceği bir ay herhalde mayıs.
Speaker A
Kesinlikle öyle.
Speaker A
Ben artık Erdoğan'ın bu demokrasi olayından iyice sıkıldığını düşünüyorum.
Speaker A
Yani şimdi adam dünyayı kurtarıyor ama haksız mı ya?
Speaker A
Ha içeride birkaç tane sivrisinek vızıltı yapıyor yok şeydi demokrasiydi yok insan haklarıydı yok belediye başkanları niye tevkif ediliyor?
Speaker A
Sana mı hesap vereceğim ya?
Speaker A
Ederim ederim.
Speaker A
İstersem hepsini ederim.
Speaker A
Zaten edeceğim.
Speaker A
Barış süreci bitti bu arada.
Speaker B
Siz mi duyurdunuz bunu?
Speaker A
Bunu ben duyurmadım.
Speaker A
Yok.
Speaker A
Dün Türk basınında çıktı.
Speaker A
PKK silahsızlanmıyor tabii.
Speaker A
Öyle bir şey yok.
Speaker A
Hiçbir niyet yok.
Speaker A
Bütün yasalar askıya alındı.
Speaker A
Bitti.
Speaker A
Anayasa da bitti dolayısıyla.
Speaker A
Çünkü Dem Parti.
Speaker B
Anayasa bitti.
Speaker B
O zaman tek yol erken seçim.
Speaker A
Tek yol erken seçim değil tek yol seçimleri geciktirmek ve bu arada CHP'yi ve Dem Parti'yi ekarte etmek.
Speaker A
Bugün zaten bir akla evvel gazetemizde hangi illerin belediye başkanlarını içeri alacaklar diye bir haber çıkmış yani.
Speaker B
O kadar sıradanlaştı ki değil mi?
Speaker A
Değil mi?
Speaker A
Şeyleri önceliklendiriyor belediye meclisinde CHP'nin.
Speaker B
O kadar.
Speaker A
O kadar.
Speaker A
Olmayacak.
Speaker A
Hiçbir şey olmaz.
Speaker B
Neyse.
Speaker A
Ya belki birkaç iki gün üç gün millet biraz dövize geçer ama herkes biliyor bunun böyle olacağını.
Speaker B
Çok küçümsüyorsunuz bence.
Speaker B
Ben katılmıyorum bu konuda size.
Speaker A
Hiç kesinlikle küçümsemiyorum.
Speaker A
Yani keşke biz de bir Macaristan olabilsek.
Speaker A
Bugün İstanbul Ekonomi Araştırmaları'nın bir anketi yayınlandı basında.
Speaker A
Geçim sıkıntısından kim sorumlu tutuyorsunuz?
Speaker A
Halkın sadece %51'i hükümeti sorumlu tutuyor.
Speaker A
Yapmayın ya.
Speaker A
Yani.
Speaker B
Siz ve daha çok sorumlular vardı ben size söyleyeyim.
Speaker A
Hakikaten.
Speaker A
Eminim yani.
Speaker A
Hani oraya Atilla Yeşilada'yı atsalar eminim bir %10 %12 alırım diye düşünüyorum.
Speaker A
Bu kadar siyasete ilgisiz veyahut da siyaset ekonomi ve bireysel yaşamları arasındaki bağlantıları kavramaktan uzak bir toplumda.
Speaker A
Hiçbir tepki yaratmaz ya.
Speaker B
Öyle diyorsunuz da.
Speaker A
CHP'yi bitirecekler yani.
Speaker B
CHP'yi bitirecekler de matmazel ama şu var.
Speaker B
Yerel seçimlerde kaybetti unutmuyorum iktidarın ekonomik gerekçeler yüzünden.
Speaker B
Muhtemelen sırf derken ağır ekonomik gerekçeler sebebiyle 9 ay sonra genel seçimlerden 9 ay sonra yapılan yerel seçimlerde çok ciddi.
Speaker B
Hatta kendi tarihinde ilk defa ikinci parti konumuna düştü AK Parti.
Speaker B
Yani bu kadar da bence yani hiç umursamıyor insanlar işte soğumu tutmuyor.
Speaker B
Diye bu kadar da negatif basmak da iyi değil sanki.
Speaker A
Sebebini de anlatayım.
Speaker A
Sandıkta hesap sorulur ama sandık önümüze gelmeyecek.
Speaker A
O anlamda gelmeyecek.
Speaker A
Muhalefetsiz bir sandık önümüze gelecek.
Speaker A
Yani CHP'nin adaylarını ekarte etse de yine anketlerde Erdoğan geri gidiyorsa İsrail'le savaş ilan edilecek.
Speaker B
Bu arada o da çok haber medyada geziyor biliyorsunuz.
Speaker B
İsrail medyasında da Netanyahu'nun Erdoğan'a.
Speaker A
Birbirlerini o kadar çok seviyorlar ki yani.
Speaker A
Çünkü o kadar kullanışlı araç yani.
Speaker B
Şimdi Atilla Bey biraz ekonomi Macaristan ve Türkiye konuşalım.
Speaker A
İran'ı yedirelim mi yine şeyde.
Speaker B
İstediğiniz yedirin İran her yerde var.
Speaker A
Şimdi.
Speaker B
Financial Times Orban'ın seçimi niye kaybettiğini ekonomik gerekçelerini anlatan güzel bir haber yapmış.
Speaker B
Ve orada bir grafik kullanmış.
Speaker B
Şimdi biz grafiği ekrana veriyoruz.
Speaker A
Evet.
Speaker B
Size yayın öncesi gösterdim.
Speaker B
2023'te biliyorsunuz seçim vardı onlarda kazandı.
Speaker B
Muhalefetin kazanması bekleniyordu ama kaybetti muhalefet.
Speaker B
Orban yeni bir zafer kazandı.
Speaker B
O kadar şimdi grafikte göreceksiniz enflasyon %25'in üstünde politika faizi %14.
Speaker B
13 civarında.
Speaker A
Evet.
Speaker B
Yani negatif reel faiz var.
Speaker A
Nas.
Speaker A
Nas.
Speaker B
Aynen öyle.
Speaker B
Bizde olduğu gibi.
Speaker A
Evet.
Speaker B
Ve Orban kazandı.
Speaker A
Usually bu arada.
Speaker A
İncil'deki şey.
Speaker B
Şimdi bugün bu seçime giderken yani Macaristan'da.
Speaker B
Politika faizi 6-7 civarında.
Speaker B
Enflasyon da 2 civarında.
Speaker B
Üç grafikte öyle gözüküyor.
Speaker B
Yani uzun lafın kısası reel faiz var.
Speaker A
Yaklaşık %5.
Speaker B
Ve seçimi kaybetti.
Speaker B
Şimdi bizim Türkiye'mizin ekonomisi faiz ve enflasyonu koyduğumuzda.
Speaker B
Grafik üç aşağı beş yukarı tabii rakamlar farklı ama aradaki marj üç aşağı beş yukarı aynı.
Speaker B
Yani negatif reel faiz, pozitif reel faiz.
Speaker B
Mehmet Şimşek'in bir noktada bir şey olması lazım Mehmet Şimşek'in.
Speaker A
Ya Mehmet hiçbir şekilde filan Mehmet hiçbir şeyi gönderdin yerine Atilla Yeşilada'yı getirdin ne bileyim başka birini getirdin.
Speaker A
Yani sorun o değil ki.
Speaker A
Sorun en tepedeki bir reis.
Speaker B
Fark etmez ama bu tabloyu seçim kaybettiği değilse bizim bu tabloyu değiştirmemiz lazım.
Speaker A
Ama söylüyorum öyle bir seçim olmayacak.
Speaker A
Yani karşımıza dolu bir sandık gelecek.
Speaker A
Ya da muhalefetsiz bir seçime gideceğiz.
Speaker A
Bu noktaları çoktan açtık.
Speaker A
Macaristan toplumu ciddi bir direniş gösterdi.
Speaker A
Bir de Macaristan tabii AB'ye üye.
Speaker A
Yani AB de yardımları keserek veyahut başka yaptırım tehditleriyle az çok Orban'ın Erdoğan kadar güç kazanmasını engelliyordu.
Speaker A
Şimdi Türkiye'de artık durum böyle değil.
Speaker A
Türkiye'de bütün kurumlar hatta bütün ruhlar Erdoğan'a teslim olmuş durumda.
Speaker A
O yüzden yani ben yapmıyorum dediği anda yok kardeşim yapacaksın.
Speaker A
Kanun böyle emrediyor diyebilecek.
Speaker A
Yaptırım gücü olan bir merci yok Türkiye'de.
Speaker B
Orban ben tabii Macaristan uzmanı değilim okuduğum gazetelerden haberlerden bazı analizlerde şöyle deniyordu.
Speaker B
Orban Erdoğan'dan daha güçlüydü Macaristan'da Türkiye'ye kıyasla.
Speaker A
Yok katılmıyorum.
Speaker B
Katılmıyor musunuz?
Speaker A
Yok katılmıyorum.
Speaker A
Dediğim gibi yani AB üyesi olmanın getirdiği bazı özellikler var.
Speaker A
Bu bazı kurumların daha rahat nefes almasını sağlamıştı.
Speaker A
Mesela bizdeki gibi öyle her gazeteyi veyahut da televizyonu kapatıp istediğin gazeteciyi içeri alamıyorsun.
Speaker A
Macaristan oraya kadar asla gitmedi.
Speaker A
Yani kurumlar üzerinde çok ciddi bir etkiye sahipti kesinlikle.
Speaker A
Otoriterdi ve tek adam rejimine doğru gidiyordu.
Speaker A
Ama o noktaya gelmeden Macarlar onu sandıkta devirdiler.
Speaker B
Bir de tabii daha küçük bir ülke yüz ölçümü yerleşim yani nüfusun dağılımı da daha kompakt.
Speaker B
Türkiye Türkiye çok farklı dinamikler var bence de.
Speaker B
Ben de öyle düşünüyorum.
Speaker A
Tarihsel olarak da şey yani Macaristan'da hala.
Speaker A
Rusların 1956'da yaptıklarını hatırlayanlar vardır.
Speaker A
Yani onların tarihsel hafızası da bizden fazla.
Speaker A
Bence Orban Putin'e çok yaklaşmakla da psikolojik bir hata yaptı.
Speaker A
Yani toplumun güvenini çok zedeledi.
Speaker A
Ben Macarların, Çeklerin ya da Slovakların Putin'i çok sevdiği düşüncesinde değilim.
Speaker A
Ama şunu görüyoruz demin gösterdiğin grafikten de ortaya çıkan asıl sonuç şu.
Speaker A
Bir ülke ne kadar gelişmiş olursa olsun tek adam yönetimine geçtiği anda çökmeye başlıyor.
Speaker A
Ya bu Amerika için de böyle.
Speaker A
Eğer bir şekilde %1 ihtimal veriyorum Trump üçüncü dönem başkan seçilirse Amerika da bu hale gelecek.
Speaker A
Yönetilemiyor.
Speaker A
Toplumlar belirli bir toplumsal bilinç seviyesine ya da refah seviyesine ulaştıktan sonra demokrasi şart.
Speaker A
Bu Daron Acemoğlu'nun çıkarımı ona Nobel kazandıran kuram.
Speaker A
Sebebi de şu demokrasi bir iletişim mekanizması.
Speaker A
Toplumun siyasi sisteme taleplerini ve dileklerini nakletme mekanizması.
Speaker A
Sen bunu ortadan kaldırdığında yalnız insan hakları vesaire değil ekonomik anlamda da toplumu çökertiyorsun.
Speaker A
Çünkü toplumdan veyahut da iş kesiminden ya da belli sektörlerden tarımdan gelen haklı şikayetler de siyaset sistemi tarafından ciddiye alınmıyor.
Speaker A
Bunun en güzel örneği Çin'dir.
Speaker A
Yani Çin bu da yatırımcılar.
Speaker A
Orada da ciddi bir hayal aleminde.
Speaker A
Çin yapay zekada şunu bunu yapmış.
Speaker A
Yahu Çin'de yapay zeka veya yüksek teknolojinin toplam milli gelirdeki payı %6.
Speaker A
Konut inşaatın milli gelirdeki payı %30'lara yakındır.
Speaker A
Şimdi 20'lere düştü.
Speaker A
Ve konut sektörü çöktü.
Speaker A
Çin bitti.
Speaker A
Yani insanlar bunu niye göremiyorlar ben anlamıyorum.
Speaker A
Böyle bir konut krizinden çıkılmaz.
Speaker A
Ve tek sebebi de Şi Cinping'dir.
Speaker B
Çin'in bir ekonomik başarı hikayesi olduğu tezine tamamen karşısınız.
Speaker B
Ve Çin'in bir ekonomik süper güç olma yolunda gittiğine de karşısınız.
Speaker A
Olamayacak.
Speaker A
Yok.
Speaker A
O şeyi zaten demografik olarak da.
Speaker A
O aşamayı şey yaptı.
Speaker A
Bak bu yalnız şahsi görüşüm değildir.
Speaker A
Yani.
Speaker A
Çin düşmanı değilim.
Speaker A
Aksine Çin'i çok takdir ediyorum.
Speaker A
Yani Çin'in fakir açlık içinde yaşayan toplumu bu noktaya getirmesi.
Speaker A
İnsanlık tarihi için bir derstir ve tebrik edilmelidir.
Speaker A
Ama Şi Cinping ne zaman orada Primus Interpares.
Speaker A
Romalılar.
Speaker A
Eşitler arasında bir numaraydı.
Speaker A
Bütün rakiplerini tasfiye etti.
Speaker A
Ve artık bütün kararları Şi Cinping veriyor.
Speaker A
1 milyar insan.
Speaker A
Adamın ağzına bakıyor.
Speaker A
Yani Şi Cinping insan değil dünyanın en zeki gelişmiş yapay zeka modeli olsa bu yükü kaldıramaz.
Speaker B
Komite var hocam o kadar diyemem.
Speaker A
Yok onların hepsini.
Speaker A
Ya hepsi şeyin yönetimine.
Speaker A
Şi Cinping'in.
Speaker A
Herhalde tasfiye etti.
Speaker A
Şimdi Politbüro yani onlarda kabine yerine Politbüro var.
Speaker A
Onun içindekileri de temizlemeye başlıyor.
Speaker A
Ve artık mesele ona muhalif olanları ayıklamaktan paranoyit olarak kendine düşman yaratma noktasına geçti.
Speaker A
Çok kötü bir noktada Çin.
Speaker A
Ve 2030 yılına geldiğimizde Çin'de çalışabilen nüfus 100 milyon azalacak.
Speaker B
Mayıs ayı dediniz biraz daha oradan devam etmek istiyorum.
Speaker B
Mutlak butlan çıkar mayısta.
Speaker A
Mutlak butlan çıkar veyahut da başka bir yol bulur Sayın Erdoğan.
Speaker A
Yani özelinde okunulmazlığı kaldırılabilir.
Speaker A
Sayın Mansur Yavaş Ankara'da görevden alınabilir.
Speaker A
Ama şundan eminim yani özellikle savaşın uzadığı ve ekonomik sıkıntıların arttığı bir senaryoda.
Speaker A
Sürekli olarak halkın tamamı olmasa bile en azından %30'unu her hafta meydanlarda toplayan muhalefet istemiyor Erdoğan.
Speaker A
Hakikaten bununla uğraşmak istemiyor.
Speaker A
Çünkü ne toplumun o tepkisine cevap verecek tatmin edecek bir niyeti var.
Speaker A
E ne de çaresi var açıkça konuşmak gerekirse.
Speaker A
O yüzden eğer böyle devam ederse yani bu savaş belki bir ödemeler dengesi krizine sebebiyet vermez.
Speaker A
Ama Türkiye'de yoksullaşmayı arttıracak.
Speaker A
Bundan da hiç şüphe yok.
Speaker A
Bütün dünyada arttıracak.
Speaker A
Böyle bir ortamda bunu sürekli dile getiren ve arkasından anketlere göre halkın en azından %32-35'ini kovalattıran bir muhalefete müsaade etmez.
Speaker A
Onu da ilave de edeyim.
Speaker A
Şimdi sıra Dem Parti milletvekilleri ve belediye başkanlarına geliyor.
Speaker A
Barış süreci bittiğine göre artık onların da hiçbir yararı kalmadı.
Speaker A
Yani anayasa olmayacak zaten bütün bu barış süreci Erdoğan açısından ona yeniden seçilme hakkı verecek olan bir anayasa yazılımında demin kafaya almaktı.
Speaker A
Öcalan'ı aldı ama Dem'i alamadı.
Speaker A
Ve bundan sonra artık Dem'in de ona yararı kalmadı.
Speaker B
Peki.
Speaker A
Çok geç.
Speaker B
Niçin çok geç?
Speaker A
Hem ekonomiyi kurtarmak hem demokrasiyi kurtarmak için artık çok geç.
Speaker A
Bundan sonra böyle yaşayacağız.
Speaker A
Herkes kabul etsin.
Speaker B
Ama siz şimdi seyircimiz yazıyor da netleştirmek için soruyorum.
Speaker B
Ama siz büyük bir ekonomik kriz beklemiyorsunuz.
Speaker A
Kriz beklemiyorum.
Speaker B
Siz yoksullaşma.
Speaker A
Ya kriz iyidir ya.
Speaker A
Kriz iyi bir şeydir.
Speaker A
Bir kalp krizi eğer öldürmüyorsa sizi bundan ders alırsınız.
Speaker A
Sigarayı bırakırsınız.
Speaker A
Mesela ya da biraz kilo verirsiniz.
Speaker B
Baypas olursunuz.
Speaker B
Anjiyo olursunuz.
Speaker A
Bizde mesela 2001 krizi çok yani siyasi sistemi temizledi vesaire vesaire.
Speaker A
Herkes biliyor.
Speaker A
İki sene acı çektik ama arkasından 10 sene patladık gittik.
Speaker A
Bu krizin ötesinde yavaş çekim bir bunalım.
Speaker A
Adeta bir psikolojik takıntı doktora da gitmiyorsunuz.
Speaker A
Sebebini de anlayamıyorsunuz.
Speaker B
Alzheimer'a benzetebilir miyiz?
Speaker A
Demans'a da benzetilebilir.
Speaker A
Ya toplum aslında evet yani biraz da böyle IQ'da bir düşüş olduğunu düşünüyorum.
Speaker A
Çünkü bence yeterince protein alamıyor.
Speaker A
Beslenemiyor.
Speaker A
Tam anlamıyla bir umutsuzluğa kapılmış.
Speaker A
Ve daha önce de söyledim galiba.
Speaker A
Yani başka ülkeler işte Macaristan'da mesela umutsuzluk hemen gösteri ve toplumsal direniş olarak kendini dışa vururken.
Speaker A
Bizde siyasetten ve toplumsal hayattan geri çekilip evine gelip kapıyı kapatmakla sonuçlanıyor.
Speaker A
İlginç bir ülkeyiz.
Speaker B
Madem protein dediniz size proteinle ilgili bir soru sormak istiyorum.
Speaker A
Tabii ki.
Speaker B
Murat Serim bize turizm yayını yapıyor kendisi biliyorsunuzdur.
Speaker B
2-3 ayda bir yaparız.
Speaker A
Tabii takip ediyorum.
Speaker A
Çok hoş bir.
Speaker B
Ha doğru kendisi tanıştınız.
Speaker B
Doğru.
Speaker B
Şimdi Murat Bey Japonya'da bana bir mesaj attı sağ olsun teşekkür ediyoruz kendisine.
Speaker B
Japonya'da bir tane gurme markete girmiş ve dana kıymanın fiyatını görmüş.
Speaker B
Bana fotoğrafını gönderdi kıymanın dana kıymanın.
Speaker B
800-900 Türk lirasına denk.
Speaker A
Evet.
Speaker B
Şimdi ben gittim baktım Türkiye'de.
Speaker B
Böyle gurme market diye bir yerimiz var.
Speaker B
Markette Türkiye'de fiyat 1200-1300 lira arası.
Speaker B
Japonya'nın kişi başı milli geliri Türkiye'nin çok çok üzerinde.
Speaker B
Nasıl et Türkiye'den daha kıyma daha ucuz oluyor?
Speaker A
Bir şey daha var.
Speaker A
Onlarda ithal ete karşı da çok ciddi koruma vardır.
Speaker A
Et ve pirince karşı kendi küçük yerli çiftçilerini korumak için.
Speaker B
Ada ülkesi.
Speaker A
Evet.
Speaker A
Oluyor.
Speaker A
Çünkü bir tarım politikası yok.
Speaker A
Nuray Babacan hobi bahçelerini yazmış.
Speaker A
Hobi bahçeleri gıda güvenliği için çıkartılıyor yasa.
Speaker A
Bu bütün dünyanın her yerinde de var yani kentin kenarında bir arazi.
Speaker A
Vatandaşın kendi küçük bahçesi yoksa oraya eksin hani evine biraz sebze meyve olmazsa sebze getirsin diye yapılır.
Speaker A
Bizde bunlar alınıyor tabii iki be affı çıkıyor.
Speaker A
Ve hemen arkasından rezidansa dönüşüyor.
Speaker A
Sulamayı bilmediğimiz için Konya artık obruklarla doldu.
Speaker A
Ya daha kaç tane örnek vereyim?
Speaker A
Bir haber çıktı hemen Bakanlık yalanladı.
Speaker A
Mera yasa yüzünden Kars'ta ya da Erzurum'da bir yerde koyunlar birbirinin tiftiğini yemeye başlamış.
Speaker A
Yani o kadar aptalca bir tarım politikası izliyoruz ki.
Speaker A
Türkiye'nin en büyük eksikliklerinden biri yani işte savunma sanayiyle övünebiliriz.
Speaker A
Altyapıyla övünebiliriz.
Speaker A
Bu savaşları iyi yönetmekle övünebiliriz.
Speaker A
Ama tarım politikasında felaketiz.
Speaker A
Hiçbir yere varamıyoruz.
Speaker B
Ama konutta da yokuz mesela.
Speaker B
Şimdi yine bir grafiği var onun.
Speaker B
O istediği ülkelerin konut fiyatlarını karşılaştırmışlar.
Speaker B
Türkiye grafiğini patlatmış gitmiş.
Speaker A
Ama onu tam anlamıyla suçun onun hükümetin sırtına yıkmak da doğru değil.
Speaker A
Daha fazla sosyal konut yapabilir.
Speaker A
Tamam eyvallah.
Speaker A
Ama orada bir Türk insanının konutu değer yaratan yani içinde barınacak bir mekan değil.
Speaker A
Değer yaratan bir enstrüman olarak.
Speaker B
Ama vergi politikaları onu öne geçirebilirsiniz.
Speaker A
Ya geçebilirsiniz tabii.
Speaker A
Ama o zaman da çok ciddi boyutta oy kaybedersiniz.
Speaker A
İşte bu yapılacak.
Speaker A
Yani.
Speaker B
Kademeli vergi sistemi.
Speaker B
Çok ev olan.
Speaker A
Kademeli vergi sistemi.
Speaker A
Evet bütün bunların hepsi reddedildi neden çünkü çok geniş bir seçmen kitlesi.
Speaker A
Sizden nefret etmeye başlar.
Speaker A
Yani bu.
Speaker A
Ha bunu yapmışsın ha altına %50 vergi koymuşsun o denli.
Speaker A
O yüzden tarımla şeyi ayırmak lazım birbirinden biraz konutu.
Speaker A
Yani Türkiye gibi bir ülkenin yüz ölçümü olarak ilk 10'a giriyor muyuz emin değilim ama yani dev bir ülkeyiz biz ya.
Speaker A
Tarım ihracat net tarım ihracatımız 10 milyar doların altındadır.
Speaker A
Yine CHP'li milletvekili ortaya çıkardı 5 yıldır tahıl üretimimiz 18 milyon ton civarında geçmiyor.
Speaker A
Ben en son rekoru 22-24 milyon ton diye hatırlıyorum.
Speaker A
Ya biz geri gidiyoruz kardeşim.
Speaker A
Tabii her şey pahalı.
Speaker A
Et.
Speaker A
Olmasına imkan yok çünkü bir suni gıda üretemiyorsun Türkiye'de.
Speaker A
Hammaddesi yok iki bütün mera arazilerini öldürüp şeye çevirdin.
Speaker A
Fabrikaya da rezidansa çevirdin.
Speaker A
Hayvan kalmadı.
Speaker A
Bu 80'lerde filan böyle değildi.
Speaker A
Hani ben düşük orta halli bir aileden geliyorum.
Speaker A
Annem babam memur.
Speaker A
Et konusu konuşulmazdı bizim evde her yemekte çıkardı.
Speaker A
Yani biz şey yapmadık.
Speaker A
Tavuk bulmakta zorlanırdık bazen dana eti yerdik.
Speaker A
İlk yani bu son 10 yılın hikayesidir.
Speaker A
Ondan önce Türkiye'de böyle bir et şeyi yoktu.
Speaker A
Ve akıl almaz yani ekonomik zararı yanında özellikle gençlerde yeterli protein almadığında beyinsel gelişme de engelleniyor.
Speaker A
Yani bir bir de ayrıyeten bir nesli de öldürüyoruz bundan sonraki nesli.
Speaker B
Evet maalesef bu kadar temel bir sorunu bu kadar büyük bir sorun haline getirmek gerçekten bir başarıdır yani.
Speaker A
Evet.
Speaker A
Tebrik ediyorum.
Speaker A
Yani.
Speaker B
Evet tebrik ederim.
Speaker B
Bu da bir başarı.
Speaker B
Sonuçta her başarıyı tebrik edilmesi lazım.
Speaker B
Yarın ve teşekkür ederiz Atilla Bey.
Speaker B
Var mı bir söyleyeceğiniz bir söz son söz?
Speaker A
Vallahi Allah Trump'a akıl versin diyorum.
Speaker A
Yani.
Speaker A
Hayatımız narsist bir delinin iki dudağı arasında.
Speaker A
Bu akşam Hürmüz Boğazı'nda deniz savaşı çıkarsa ayvayı yedik.
Speaker B
Çıkmazsa.
Speaker A
Çıkmazsa idare ederiz.
Speaker B
Görüşürüz perşembe konuşacağız.
Speaker B
Ayvayı yedik.
Speaker A
Yani savaşın hasarı uzun süre devam eder ama bu sesin yankısına benzer.
Speaker A
Gittikçe zayıflar.
Speaker B
Diğeri.
Speaker A
E diğeri daha savaş böyle bir buçuk iki ay sürecekse o zaman ses bayağı.
Speaker A
Yani Ayasofya gibi olur.
Speaker B
Görüşmek üzere kendinize çok iyi bakın.
Speaker A
Bütün izleyicilerimize bir kez daha.
Topics:Türkiye ekonomisisavaş riskicari açıkturizm sektörüpetrol fiyatlarıHürmüz BoğazıABD-İran ilişkileridolar kuruMayıs 2024Atilla Yeşilada
