Matura ustna: Człowiek zlagrowany jako ofiara zbrodniczego systemu - "Proszę państwa do gazu"

Witajcie na kanale Maturalne Słuchowisko.

Dziś zajmiemy się bardzo ważnym i głębokim tematem, jakim jest człowiek zlagrowany jako ofiara zbrodniczego systemu.

Omówimy to zagadnienie na podstawie proszę państwa do gazu Tadeusza Borowskiego.

W swojej analizie uwzględnimy również odpowiedni kontekst.

Literatura XX wieku często porusza temat ekstremalnych warunków, w jakich przyszło żyć więźniom nazistowskich obozów koncentracyjnych oraz sowieckich łagrów.

Jednym z kluczowych pojęć opisujących ten temat jest człowiek zlagrowany, czyli jednostka, która przystosowała się do nieludzkiej rzeczywistości obozowej, tracąc jednocześnie swoje dawne wartości i moralność.

Codzienność obozów wymuszała na więźniach walkę o przetrwanie, często kosztem innych ludzi, życie w tych miejscach było pełne głodu, strachu, przemocy oraz śmierci.

która przestawała być czymś niezwykłym.

Literatura obozowa ukazuje, jak człowiek w takich warunkach mógł ulec degradacji.

A jednocześnie podkreśla tragizm sytuacji.

W której moralność musiała ustąpić.

Miejsca instynktowi przetrwania.

Tadeusz Borowski w opowiadaniu proszę państwa do gazu, przedstawia codzienność w obozie Auschwitz-Birkenau.

Gdzie ludzkie życie traciło jakąkolwiek wartość.

Główny bohater, będący alter ego autora, zostaje przydzielony do pracy w oddziale Kanada.

Który zajmował się sortowaniem rzeczy należących do nowo przybyłych więźniów.

Ludzie pracujący w tym miejscu mieli dostęp do jedzenia.

I ciepłych ubrań.

Co zwiększało ich szanse na przeżycie.

Jednak cena za ten przywilej była ogromna.

Musieli oni biernie uczestniczyć w procesie zagłady.

Obserwując, jak kolejne transporty ludzi trafiają do komór gazowych.

Śmierć przestawała być wstrząsającym wydarzeniem.

A stawała się elementem codzienności.

Więźniowie nauczyli się dystansować wobec cierpienia innych.

Co było jedynym sposobem na przetrwanie.

Jednym z najbardziej przejmujących momentów opowiadania.

Jest scena, w której kobieta nie przyznaje się do własnego dziecka.

Wiedząc, że skazanie go na śmierć oznacza także jej własną zagładę.

To pokazuje, jak skrajne warunki mogą prowadzić do dehumanizacji człowieka.

I zmuszać go do działań sprzecznych z jego sumieniem.

Borowski pokazuje, że w obozach koncentracyjnych.

Panowała zupełna bezwzględność i brak miejsca na ludzkie uczucia.

Bohaterowie opowiadania.

Traktują swoją pracę jako rutynę.

Która ma zapewnić im przetrwanie.

Nie mogą pozwolić sobie na refleksję czy współczucie.

Ponieważ oznaczałoby to ich psychiczne załamanie.

Dehumanizacja w Auschwitz nie dotyczyła tylko ofiar.

Ale także tych.

Którzy przeżywali.

Tracili oni swoją moralność, aby przetrwać kolejny dzień.

W takiej rzeczywistości dobro i zło przestawało istnieć.

Ponieważ jedyną wartością było życie.

Borowski w brutalny sposób obnaża mechanizmy psychiczne człowieka.

Postawionego w ekstremalnej sytuacji.

Zmuszonego.

Do pogodzenia się z otaczającą go rzeczywistością.

Podobne mechanizmy przetrwania opisuje Gustaw Herling-Grudziński w książce Inny świat.

Która ukazuje życie w sowieckim łagrze.

Więźniowie.

Często skazywani za fikcyjne przestępstwa polityczne.

Byli zmuszani do wielogodzinnej pracy w skrajnych warunkach.

Co prowadziło do fizycznego i psychicznego wyniszczenia.

Jedynym celem stało się przetrwanie kolejnego dnia.

Co często wymagało podejmowania działań niemoralnych.

Takich jak donoszenie na współwięźniów.

W zamian za dodatkową porcję jedzenia.

W obozach panowała brutalność.

A zasady moralne przestawały mieć znaczenie.

Szczególnie wstrząsająca jest historia człowieka.

Który po latach pobytu w łagrze uwierzył w swoją winę.

Mimo.

Że został skazany na podstawie absurdalnego zarzutu.

System sowiecki skutecznie zniszczył jego psychikę.

Sprawiając, że sam zaakceptował swój los.

To dowód na to.

Jak totalitaryzm potrafił złamać ludzką wolę.

I podporządkować jednostkę swojej ideologii.

Herling-Grudziński opisuje także powszechne.

W łagrach bestialstwo.

Przemoc, gwałty i brak jakichkolwiek zasad były.

Na porządku dziennym.

Więźniowie traktowani byli gorzej niż zwierzęta.

Zmuszani do pracy w nieludzkich warunkach.

Gdzie zimno, głód i choroby dziesiątkowały ludzi szybciej niż systemowe egzekucje.

Ludzie tracili w tych obozach nadzieję.

Co było najgroźniejszym efektem ich funkcjonowania.

Ci, którzy wierzyli, że ich los może się odmienić.

Często nie przeżywali.

Ponieważ nie potrafili dostosować się do surowych realiów.

Tylko ci, którzy całkowicie zaakceptowali nową rzeczywistość.

Mieli szansę na przetrwanie.

Choć wiązało się to z całkowitą utratą człowieczeństwa.

W obu utworach ukazany jest człowiek.

Który zostaje pozbawiony swoich dawnych wartości.

I zostaje zmuszony do życia.

Według nowych brutalnych zasad.

Obozy koncentracyjne i sowieckie łagry niszczyły.

Ludzi nie tylko fizycznie.

Ale także psychicznie.

Co sprawiało, że nawet ci, którzy przeżyli.

Nigdy nie mogli wrócić do.

Dawnego życia.

Degradacja moralna była nieodłącznym elementem.

Życia obozowego ludzi.

Którzy w normalnym świecie.

Nigdy nie dopuściliby się nieetycznych czynów.

W obozach byli zmuszeni do kradzieży, donosicielstwa czy współpracy z oprawcami, aby przeżyć.

Borowski i Herling-Grudziński nie oceniają swoich bohaterów.

Przedstawiają jedynie brutalną rzeczywistość, w której każdy musiał znaleźć swój sposób na przetrwanie.

Inne konteksty literackie.

Rok 1984.

George'a Orwella.

To powieść ukazująca świat rządzony przez totalitarny reżim.

W którym ludzie tracą wolność i podlegają pełnej kontroli.

Władza manipuluje informacjami.

Fałszuje historię i eliminuje wszelkie oznaki sprzeciwu.

Bohater Winston Smith próbuje się buntować.

Ale system okazuje się silniejszy.

Winston pracujący w Ministerstwie Prawdy.

Stopniowo dostrzega mechanizmy władzy i zaczyna prowadzić potajemny opór.

Jego relacja z Julią daje mu nadzieję na wolność.

Jednak ich bunt zostaje odkryty.

Winston trafia do Ministerstwa Miłości.

Gdzie poprzez tortury i manipulacje zostaje całkowicie złamany psychicznie.

Ostatecznie wyrzeka się swoich przekonań i zaczyna kochać Wielkiego Brata.

Stając się całkowicie podporządkowaną jednostką.

Orwell pokazuje, jak totalitarny system może złamać nie tylko ciało.

Ale i umysł człowieka.

Winston przechodzi proces zlagrowania.

Traci zdolność do samodzielnego myślenia.

I podporządkowuje się władzy.

To ostrzeżenie przed systemami, które dążą do pełnej kontroli nad jednostką.

Podobne mechanizmy widoczne są w literaturze obozowej.

Gdzie więźniowie.

Walcząc o przetrwanie, byli zmuszeni do porzucenia dawnych wartości.

Zarówno w roku 1984, jak i w opisach rzeczywistości obozowej widać.

Jak życie w terrorze prowadzi do całkowitego podporządkowania człowieka.

Odbierając mu wolność i odporność.