LO 4- Stan wojenny w Polsce. Orła WRONa Nie Pokona!

Full Transcript — Download SRT & Markdown

00:00
Speaker None
Dzień dobry. Dzisiaj robimy coś, co obiecałem na lekcji poprzedniej, czyli stan wojenny w Polsce. To temat lekcji dzisiejszej, ale jest to temat dla klasy czwartej liceum, czyli generalnie mocno rozbudowany.
00:18
Speaker None
Więc jeżeli jesteś w klasie ósmej, to link masz do swojej lekcji pod spodem w opisie, a jeżeli chcesz posłuchać nieco więcej, to zostań. W każdym razie, zaczynamy.
00:30
Speaker None
Kiedy na lekcji poprzedniej mówiłem o tym, że Stanisław Kania będzie tylko przejściowo pierwszym sekretarzem, no dzisiaj sobie to tylko i wyłącznie potwierdzimy, ponieważ w październiku 81 roku
00:41
Speaker None
został on odsunięty od władzy, a władzę przejmuje zwolennik rozwiązania siłowego, czyli generał Wojciech Jaruzelski. Generalnie on staje się pierwszym sekretarzem, jako pierwszy sekretarz łamie prawo konstytucyjne w PRL-u.
00:56
Speaker None
Tak, nawet takie rzeczy się działy.
01:00
Speaker None
Ponieważ powołuje on do życia Wojskową Radę Ocalenia Narodowego, w skrócie WRON,
01:05
Speaker None
która była organem niekonstytucyjnym i generalnie nawet później
01:10
Speaker None
została uznana za grupę przestępczą o charakterze zbrojnym.
01:15
Speaker None
Ten skrót WRON pojawił się na wielu różnych plakatach, które będą wychodziły z polskiego podziemia.
01:21
Speaker None
Powiedzmy, że takiego demokratycznego.
01:26
Speaker None
Będzie wszędzie przekazywany ten Jaruzelski jako wrona.
01:32
Speaker None
Generalnie okulary będzie miała ta wrona i tak dalej, co będzie symbolizowało właśnie samego Jaruzelskiego.
01:39
Speaker None
Nawet później w latach 90-tych również będzie pojawiło się to, co będzie symboliką Jaruzelskiego, czyli wrona.
01:45
Speaker None
Taki Wałęsa na przykład będzie lwem.
01:50
Speaker None
Kaczyńscy będą dwoma wiewiórkami, bo była taka kiedyś bajka Chip i Dale,
01:56
Speaker None
która mówiła o wiewiórkach, więc to było nawiązanie troszeczkę do nich.
02:00
Speaker None
Mazowiecki, jako że mówił bardzo wolno, będzie żółwiem, ale to w swoim czasie jeszcze będziemy sobie pewnie analizowali.
02:05
Speaker None
Nas interesuje to, że wprowadzenie tego stanu wojennego przez Jaruzelskiego
02:10
Speaker None
odbyło się 13 grudnia w 81 roku z rana, kiedy dzieci oglądały bajki w telewizji.
02:17
Speaker None
Było takie pasmo dla dzieci.
02:20
Speaker None
Nawet to zostało przerwane.
02:22
Speaker None
Wszystkie inne rzeczy przechodzą na dalszy plan.
02:25
Speaker None
Jaruzelski mówi, że to jest zrobione dla nas.
02:28
Speaker None
Dla obywateli.
02:30
Speaker None
Dla naszego dobra.
02:32
Speaker None
No ale my wiedzieliśmy, że tak nie jest.
02:34
Speaker None
Tyle, że głośno tego mówić na początku nie mogliśmy.
02:36
Speaker None
Ponieważ, tak powiedziałem, to było zaplanowane.
02:40
Speaker None
I już w nocy z 12 na 13 grudnia, bo to wchodziło w życie o godzinie 00:00, czy 24:00, może tak.
02:47
Speaker None
Ale to rano było dopiero ogłoszone, to już wtedy tak naprawdę przez tą jedną noc ponad 10 000 osób,
02:55
Speaker None
czyli najaktywniejszych członków Solidarności, zostało internowanych.
03:00
Speaker None
Czyli aresztowana, zatrzymana, aresztowana, osadzona w punktach niebędących więzieniami, ale bez wyroku sądu, pilnowana pod bronią.
03:08
Speaker None
Także tak było między innymi z Lechem Wałęsą, z wielu, z wieloma innymi, powiedzmy, że przedstawicielami,
03:14
Speaker None
którzy byli od razu internowani.
03:18
Speaker None
I tutaj od razu znowu nawiążę do takiego pana jak Kaczyński.
03:23
Speaker None
Lech został internowany, Jarosław nie.
03:26
Speaker None
I to się potwierdza, co mówiłem wcześniej, że nie był on jakimś istotnym graczem.
03:31
Speaker None
Po prostu go pominięto.
03:33
Speaker None
I nie dlatego, że był sprytny.
03:36
Speaker None
Po prostu go pominięto.
03:38
Speaker None
Ale co się zmieniło w życiu Polaków?
03:40
Speaker None
No, wiele rzeczy.
03:42
Speaker None
Ponieważ obostrzenia, które były wprowadzone na co dzień do Polaków, były daleko idące.
03:48
Speaker None
Wprowadzono godzinę milicyjną.
03:50
Speaker None
Ona była między 22:00 a 6:00 rano.
03:54
Speaker None
Był to wtedy zakaz wychodzenia z domu.
03:56
Speaker None
Jeżeli ktoś wracał z pracy po 22:00, otrzymał on pieczątkę do specjalnej książeczki, o której godzinie opuszcza zakład pracy i miał wyliczony czas, w którym miał, w którym miał przejść od zakładu pracy do swojego miejsca zamieszkania.
04:08
Speaker None
W tym czasie mógł iść.
04:11
Speaker None
Był kontrolowany przez milicjantów.
04:13
Speaker None
To nic złego się nie działo.
04:15
Speaker None
No chyba, że był pijany, nie wiem, troszkę coś złego im odpowiedział.
04:19
Speaker None
No to był spałowany.
04:21
Speaker None
Ale to już jest kwestia zupełnie inna.
04:23
Speaker None
Zamknięto szkoły.
04:25
Speaker None
Zamknięto uczelnie.
04:26
Speaker None
Zawieszono działalność wszystkich organizacji społecznych, kulturalnych.
04:30
Speaker None
No, głównie chodziło o Solidarność.
04:33
Speaker None
Więc ona też była tutaj zawieszona.
04:35
Speaker None
Zmilitaryzowano zakłady pracy, instytucje, korespondencja podlegała cenzurze.
04:40
Speaker None
Mogli wszystko otwierać, czytać, co tam się dzieje.
04:42
Speaker None
Kontrolowano rozmowy telefoniczne.
04:44
Speaker None
Anulowano całkowicie połączenia międzymiastowe.
04:47
Speaker None
Czyli rodzina z jednej części Polski nie mogła skontaktować się z rodziną z innej części Polski.
04:52
Speaker None
Wstrzymano wszystkie wydawnictwa gazet, z wyjątkiem tych komunistycznych, jak Trybuna Ludu czy Żołnierz Wolności.
04:59
Speaker None
Więc generalnie wszystko zaczęło funkcjonować inaczej niż do tej pory.
05:05
Speaker None
Społeczeństwo było w szoku.
05:08
Speaker None
Ale nie na tyle, żeby się nie buntować.
05:11
Speaker None
Ponieważ strajki i tak wybuchały.
05:13
Speaker None
I jednym z takich najtragiczniejszych strajków będzie strajk górników w kopalni Wujek w Katowicach,
05:20
Speaker None
który miał miejsce 16 grudnia.
05:23
Speaker None
Podczas pacyfikacji strajku górniczego, oddziały wojska oraz ZOMO użyło ostrej amunicji.
05:30
Speaker None
W wyniku tego dziewięciu górników zostało zabitych, 23 zostało rannych.
05:36
Speaker None
To jest też bardzo istotny punkt, ponieważ kopalnia Wujek jest ważnym elementem całego stanu wojennego.
05:44
Speaker None
Ale podobnie było też w innych kopalniach.
05:46
Speaker None
Manifest Lipcowy w Jastrzębiu-Zdroju czy w kilku innych punktach,
05:50
Speaker None
gdzie takie strajki miały miejsce, jak Stocznia Gdańska, Huta Katowice czy Fabryka Samochodów Ciężarowych w Lublinie.
05:56
Speaker None
Wszystko było pacyfikowane, ale o tej kopalni Wujek jest najgłośniej.
06:00
Speaker None
Ze względu na dużą ilość, no, zabitych, którzy, no, niestety, ale polegli podczas tej,
06:05
Speaker None
tego strajku, nie walcząc z nikim.
06:10
Speaker None
Po prostu użyto amunicji, żeby ich spacyfikować.
06:14
Speaker None
Żeby im wybić z głowy po prostu ewentualne strajki w późniejszych miesiącach bądź też latach.
06:18
Speaker None
Brutalność służb milicji, wojska, ZOMO była bardzo duża.
06:23
Speaker None
Doprowadziło do tego, że nawet takie zamieszki, które były na ulicach pod kątem, powiedzmy, że jakiś manifestacji,
06:30
Speaker None
były też bardzo szybko i brutalnie tłumione.
06:33
Speaker None
Do tego stopnia, że do 28 grudnia właściwie wszystkie strajki zostały wygaszone.
06:38
Speaker None
Zaczęto pastwić się nad Solidarnością.
06:42
Speaker None
Nad przywódcami Solidarności.
06:44
Speaker None
Mówiło się w telewizji o tym, że na przykład Lech Wałęsa, wasz przywódca, poszedł na współpracę, wyjechał z kraju, aby sobie radzić.
06:51
Speaker None
Oczywiście był internowany.
06:53
Speaker None
Ale władze komunistyczne w swoich mediach propagandowych mówiły konkretnie to, co społeczeństwo miało usłyszeć.
06:59
Speaker None
Natomiast istotne jest to, że społeczeństwo rzeczywiście zaczęło coraz bardziej schodzić do podziemia.
07:06
Speaker None
Bało się tego, co może być później.
07:08
Speaker None
Dlatego też bardzo istotna pomoc, która tutaj płynęła z RFN-u, była dla nas istotna ze strony Stanów Zjednoczonych.
07:15
Speaker None
Ale i kościół odegrał bardzo, naprawdę, dużą rolę w tym stanie wojennym, ponieważ był przez społeczeństwo, przez obywateli, pomagał im.
07:22
Speaker None
I tutaj należy im to po prostu oddać.
07:25
Speaker None
Ale zanim pójdziemy dalej, trzy takie istotne zdjęcia.
07:30
Speaker None
To zdjęcie, które jest tutaj, jest takim symbolem właściwie stanu wojennego.
07:34
Speaker None
Zobaczcie, mamy zdjęcie Chrisa Niedenthala, który zrobił fotkę na tle kina Moskwa, gdzie grano Czas Apokalipsy.
07:44
Speaker None
A podczas Czasu Apokalipsy widzimy wóz opancerzony.
07:47
Speaker None
To było symbolem tego, co działo się w Polsce po 13 grudnia 81 roku.
07:53
Speaker None
Moskwa zleciła wprowadzenie stanu wojennego.
07:57
Speaker None
Stąd widzimy tutaj wóz opancerzony.
08:01
Speaker None
A to dla wielu Polaków był po prostu czas apokalipsy.
08:05
Speaker None
Wielu działaczy Solidarności, tak jak mówiłem, było internowanych.
08:10
Speaker None
I drugie zdjęcie charakterystyczne, tak zwanych pięciu wspaniałych.
08:14
Speaker None
To są internowani działacze Solidarności, gdzie będziemy mieli od lewej strony Henryka Wujca,
08:20
Speaker None
Lecha Dymarskiego, Janusza Onyszkiewicza, Jacka Kuronia, o którym wspomniałem też na lekcjach poprzednich, czy Jana Rulewskiego,
08:29
Speaker None
o którym też mówiłem na lekcji poprzedniej, bo był jakby kandydatem do przejęcia władzy jako przewodniczący Solidarności,
08:35
Speaker None
przegrywając w tym czasie z Lechem Wałęsą.
08:37
Speaker None
Oni nie dali się złamać, więc są symbolem tych pięciu wspaniałych.
08:40
Speaker None
Innym elementem zdjęcia bardzo istotnego, który też troszeczkę jakby wpłynął na Polaków i na komunistów również,
08:47
Speaker None
którzy, no, też w jakiś sposób wykorzystali to do swoich własnych działań.
08:53
Speaker None
Było to, co tu widzimy, czyli zamach na Jana Pawła II,
08:58
Speaker None
który miał miejsce w maju 1981 roku,
09:02
Speaker None
czyli przed wprowadzeniem stanu wojennego.
09:04
Speaker None
Turecki zamachowiec, Ali Agca, postanowił, że zabije Jana Pawła II.
09:10
Speaker None
Nie udało się, ponieważ zostało to
09:13
Speaker None
generalnie życie Jana Pawła oczywiście uratowane.
09:17
Speaker None
Ale nie wiemy do końca, kto to zlecił, bo Ali Agca wielokrotnie zmieniał swoje zeznania i być może to były bułgarskie służby na zlecenie,
09:26
Speaker None
powiedzmy, Związku Sowieckiego, być może coś innego, tego nie wiemy.
09:30
Speaker None
Ale to mocno zachwiało Polakami jeszcze w 81 roku, więc ten wprowadzenie stanu wojennego było na dobicie.
09:38
Speaker None
Więc początkowy szok i wygaszenie wszystkich strajków, jak mówiłem, do 28 grudnia,
09:45
Speaker None
doprowadziło do tego, że ludzie będą musieli przejść do podziemia.
09:49
Speaker None
Ale wracamy do tego drugiego zdjęcia,
09:51
Speaker None
gdzie mieliśmy tych pięciu wspaniałych.
09:54
Speaker None
Generalnie część z opozycjonistów, którzy byli działaczami Solidarności,
10:00
Speaker None
uniknęła takiego aresztowania.
10:03
Speaker None
Tak było na przykład z Władysławem Frasyniukiem, czy na przykład Bogdanem Lisem, czy Zbigniewem Bujakiem.
10:09
Speaker None
Generalnie oni później ukrywali się przed władzami i w pewnym momencie i tak będą później aresztowani.
10:15
Speaker None
Ale to pokazało, że Solidarność dalej jest nieugięta i powstawały różne podziemne, powiedzmy, że struktury Solidarnościowe,
10:22
Speaker None
które miały w jakimś stopniu zadziałać na wyobraźnię, powiedzmy, władz
10:28
Speaker None
i generalnie byli gotowi negocjować z rządzącymi,
10:32
Speaker None
po to, żeby uwolnić, no, tych, którzy byli internowani.
10:35
Speaker None
I tak powstał na przykład Regionalny Komitet Koordynacyjny.
10:41
Speaker None
Tutaj już był Borusewicz na czele z Aleksandrem Hallem.
10:46
Speaker None
I takie regionalne komitety koordynacyjne powstawały w wielu częściach państwa.
10:51
Speaker None
Pojawia się Solidarność Walcząca.
10:53
Speaker None
Pojawiło się wiele, a właśnie w tej Solidarności Walczącej był taki gość.
10:59
Speaker None
Być może kojarzymy wizualnie.
11:03
Speaker None
To był ojciec Mateusza Morawieckiego,
11:06
Speaker None
czyli Kornel Morawiecki.
11:08
Speaker None
Ale mieliśmy wiele innych przykładów, które gdzieś tam się musiały pojawiać.
11:17
Speaker None
Ale z pełną brutalnością ZOMO starała się i milicja, oczywiście,
11:23
Speaker None
wybić z głowy Polakom kolejne działania.
11:27
Speaker None
Generalnie za cały stan wojenny mówi się, że zostało zamordowanych, zabitych 56 osób.
11:33
Speaker None
Stosunkowo niewiele.
11:35
Speaker None
W stosunku do tego, co działo się na przykład w wydarzeniach grudniowych na Wybrzeżu.
11:40
Speaker None
Więc, no, umówmy się.
11:43
Speaker None
Tutaj mówimy sobie o stanie wojennym, który trwa do 83 roku.
11:47
Speaker None
W sposób już taki finalny.
11:49
Speaker None
Gdzie będzie on zakończony.
11:51
Speaker None
Okej, powoli zmierzamy do końca stanu wojennego i całej lekcji.
11:54
Speaker None
Ale stan wojenny został zawieszony w grudniu 82 roku.
11:57
Speaker None
W lipcu, 22 lipca, w święto narodowe, bo tam mieliśmy niegdyś manifest PKWN-u,
12:04
Speaker None
konstytucję PRL-u, a teraz zniesienie stanu wojennego.
12:09
Speaker None
Powtórzę jeszcze rok, 83 roku.
12:11
Speaker None
Będziemy mieli zniesienie już oficjalne stanu wojennego.
12:15
Speaker None
Jest to miesiąc po wizycie Jana Pawła II.
12:20
Speaker None
I tu należy oddać, że wizyty papieża w Polsce naprawdę, no, miały bardzo istotny wpływ na działania
12:27
Speaker None
zwykłego Polaka, który był katolikiem, który wręcz ubóstwiał papieża.
12:33
Speaker None
Ale też na władze.
12:35
Speaker None
I te władze pod presją społeczeństwa też musiały troszeczkę zelżyć swoje działania.
12:40
Speaker None
I tak było na przykład w 83, 4 roku, gdzie chcieli wyciągnąć rękę, powiedzmy, komuniści do społeczeństwa.
12:46
Speaker None
Zaczęli wypuszczać z więzienia więźniów politycznych.
12:50
Speaker None
Ale to tylko w niewielkiej ilości.
12:52
Speaker None
Po to, żeby pokazać, że Polska, no, może wrócić na arenę międzynarodową.
12:57
Speaker None
A nie wróci, a nie mogła wrócić też dlatego, że poprzez stan wojenny spadły na Polskę,
13:02
Speaker None
pomimo kryzysu gospodarczego, daleko idące takie sankcje polityczne i gospodarcze,
13:07
Speaker None
gdzie byliśmy odizolowani właściwie od Europy.
13:10
Speaker None
Więc od czasów Gierka, to my spadliśmy niemal na sam koniec klasyfikacji państw komunistycznych.
13:16
Speaker None
Ponieważ u nas działy się w tym czasie nieprzyjemne rzeczy.
13:19
Speaker None
My nazywaliśmy stan wojenny wojną polsko-jaruzelską.
13:23
Speaker None
Czyli generalnie nawiązywano do tego, że Jaruzelski jest zły, a mimo tego nie ustąpił ze stanowiska pierwszego sekretarza.
13:30
Speaker None
Więc, no, nie ma zamiaru ustępować.
13:33
Speaker None
Więc Polacy nie byli gotowi na jakąkolwiek współpracę.
13:36
Speaker None
Ale żeby była jasność, wcale nie jest tak, że po stanie wojennym już wszystko wróciło do normy i w ogóle było ekstra.
13:42
Speaker None
No nie mogło być ekstra.
13:44
Speaker None
Ponieważ dalej były podsłuchy, szantaże oraz morderstwa.
13:48
Speaker None
Mówi się, że w latach 80-tych zginęło kolejne 50 osób.
13:52
Speaker None
Z rąk milicji, ZOMO i tak dalej.
13:55
Speaker None
Jednak takim największym punktem dla Polaków, bardzo istotnym zresztą,
14:00
Speaker None
był rok 1983, ponieważ Lech Wałęsa otrzymuje wtedy
14:04
Speaker None
pokojową Nagrodę Nobla.
14:07
Speaker None
To był naprawdę szok dla komunistów,
14:10
Speaker None
że on takie coś otrzymuje.
14:12
Speaker None
Natomiast istotne jest to, że Nagrodę Nobla odbiera jego żona, Danuta oraz syn Bogdan.
14:20
Speaker None
Podczas uroczystości w Oslo, no, nie mógł
14:24
Speaker None
być osobiście Wałęsa obecny.
14:27
Speaker None
Dlatego, że wiedział, że jeżeli by wyjechał z Polski, co byłoby na rękę komunistom,
14:34
Speaker None
to utrudnił mu powrót do naszego kraju.
14:36
Speaker None
Dlatego też wysłał żonę i dziecko, myślę, że ku ich niezadowoleniu.
14:41
Speaker None
Ale to już jest zupełnie inna sprawa.
14:43
Speaker None
W każdym razie jest to bardzo istotna kwestia,
14:46
Speaker None
ponieważ o Wałęsie stało się głośno i, no, na mocy swojego nazwiska wypłynie później na prezydenta Polski.
14:53
Speaker None
Ale to jest późniejszy moment, o czym jeszcze będziemy mówili.
14:56
Speaker None
W roku następnym, 84, kiedy mówiłem o działaniu ZOMO,
15:00
Speaker None
o szantażach, pobiciach i tak dalej.
15:02
Speaker None
Szokiem dla polskiego społeczeństwa było to, że w październiku został zamordowany tak zwany kapelan Solidarności,
15:08
Speaker None
czyli Jerzy Popiełuszko.
15:11
Speaker None
On generalnie po ogłoszeniu strajku w Stoczni Gdańskiej bardzo często pojawiał się przy stoczni.
15:19
Speaker None
Gdzieś tam starał się spowiadać tych stoczniowców.
15:21
Speaker None
Odprawiał mszę przed stocznią.
15:23
Speaker None
A później nawet co miesiąc właściwie podczas kolejnych właściwie swoich działań celebrował mszę,
15:30
Speaker None
mówiąc o prawach człowieka, o prawach do wolności i tak dalej.
15:33
Speaker None
Kiedy organizował pielgrzymkę ludzi pracy na Jasną Górę, była ona obstawiona przez tajnych współpracowników,
15:39
Speaker None
którzy również donosili o tym, co tam się dzieje.
15:42
Speaker None
Był po prostu niewygodny.
15:44
Speaker None
Dlatego też postanowiono się go pozbyć.
15:46
Speaker None
I pozbyto się, ponieważ został on zmasakrowany właściwie i to ciało zostało później wydobyte z Wisły we Włocławku.
15:52
Speaker None
Funkcjonariusz został generalnie oskarżony, osądzony, ale nigdy nie powiedział, kto to zlecił.
16:00
Speaker None
Także też mamy dalej taką tajemnicę.
16:03
Speaker None
Można powiedzieć, że do czasów współczesnych.
16:05
Speaker None
Można powiedzieć, że w późniejszych latach, bo mówimy tutaj już o połowie lat 80-tych,
16:10
Speaker None
na wolność już wychodzi większość internowanych więźniów, to było ponad 200 osób.
16:15
Speaker None
Więc zaczęli coraz prężniej ujawniać się, można powiedzieć, że ci byli Solidarnościowcy.
16:20
Speaker None
I odbudowywać struktury związku.
16:24
Speaker None
Czyli tego NSZZ Solidarność.
16:26
Speaker None
Więc w sumie można powiedzieć, że cały misterny plan komunistów poszedł w piach.
16:30
Speaker None
Dlaczego?
16:31
Speaker None
Dlatego, że komuniści myśleli, że wprowadzeniem stanu wojennego
16:36
Speaker None
spacyfikują właściwie wszystkie ogniwa Solidarności.
16:40
Speaker None
To się absolutnie nie udało.
16:42
Speaker None
Ponieważ w drugim obiegu znowu pojawiła się prasa, pisma opozycyjne, literatura zakazana,
16:47
Speaker None
których komuniści nie chcieli w ogóle by widzieć.
16:50
Speaker None
Pojawiły się szersze dostępy do Radia Wolna Europa czy do Głosu Ameryki.
16:54
Speaker None
Pojawiły się również postacie nazwane bardami polskiego podziemia.
16:59
Speaker None
I tu będziemy mieli Przemysława Gintrowskiego, Jacka Kaczmarskiego czy Jacka Kleyffa.
17:03
Speaker None
To są ludzie, którzy będą tutaj bardzo istotne, powiedzmy, że treści w swoich pieśniach,
17:10
Speaker None
no, przemycać tak naprawdę.
17:12
Speaker None
Ponieważ Mury samego Jacka Kaczmarskiego, możemy sobie też to odtworzyć, stały się hymnem,
17:20
Speaker None
można powiedzieć, że pokolenia lat 80-tych i całej Solidarności.
17:24
Speaker None
Ale komuniści nie pozostawali bierni wobec tego,
17:28
Speaker None
ponieważ robili wszystko, żeby pokazać społeczeństwu, że mogą być też konkurencyjne
17:33
Speaker None
dla tej Solidarności związki zawodowe.
17:36
Speaker None
I tak powstaje OPZZ, czyli Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych,
17:40
Speaker None
utworzone w 1984 roku.
17:43
Speaker None
Starano się przechwycić członków Solidarności do siebie.
17:46
Speaker None
Ale generalnie ta fala, tego, tej niechęci do komunistów,
17:50
Speaker None
już właściwie była zbyt daleko idąca.
17:53
Speaker None
Generalnie przeciwko komunistom zaczęło działać również organizacje studenckie,
17:58
Speaker None
młodzi ludzie, patrioci.
18:00
Speaker None
Którzy organizowali różnego rodzaju happeningi.
18:03
Speaker None
Jednym z takich najbardziej kolorowych, charakterystycznych, była tak zwana Pomarańczowa Alternatywa.
18:07
Speaker None
Ona na początku lat 80-tych powstaje we Wrocławiu.
18:11
Speaker None
Ale ich słynne happeningi odbywały się później po całej Polsce.
18:15
Speaker None
Najpierw mamy takie zdjęcie.
18:17
Speaker None
Mamy zwykłe zdjęcie.
18:20
Speaker None
Przecz z pałami.
18:22
Speaker None
No, wiadomo, że gorące lata się zdarzały.
18:24
Speaker None
Ale podczas takiego happeningu literka U bardzo często ginęła w akcji.
18:29
Speaker None
Więc zostaje tylko napis precz z pałami.
18:31
Speaker None
Co było symboliką milicji.
18:33
Speaker None
Organizowali różnego rodzaju śmieszne święta.
18:36
Speaker None
Święto, nie wiem, garnków, święto rewolucji krasnoludków,
18:42
Speaker None
gdzie przebierali się w postacie z bajek i właściwie zmuszali milicjantów do gonienia
18:47
Speaker None
postaci z bajek, co miało też tych milicjantów mocno ośmieszyć.
18:50
Speaker None
Generalnie te happeningi odradzająca się Solidarność i do tego jeszcze kiepska sytuacja gospodarcza
18:57
Speaker None
doprowadziła właściwie komunistów do punktu wrzenia i do zmiany swojego postępowania.
19:01
Speaker None
Ale po kolei.
19:03
Speaker None
Mówimy o tym, że będziemy mieli już w latach 80-tych po stanie wojennym dramat,
19:08
Speaker None
jeżeli chodzi o towary nie tylko spożywcze.
19:10
Speaker None
Zaczęło brakować proszku do prania, tytoniu, benzyny.
19:14
Speaker None
Wszystko stało się produktem niemalże deficytowym.
19:17
Speaker None
To doprowadziło do tego, że na wszystko niemal pojawiły się kartki.
19:22
Speaker None
Te półki sklepowe wcale nie przejmowały właściwie na sile, bo one cały czas były puste.
19:28
Speaker None
Więc jeżeli nawet ktoś chciał kupić meble, chciał kupić, nie wiem, pralkę, lodówkę,
19:35
Speaker None
to nawet musiał stać kilka dni, kilka nocy w kolejce, żeby takie coś kupić.
19:39
Speaker None
Reglamentację wycofano dopiero od 1986 roku.
19:44
Speaker None
Ale kartki na przykład na takie mięso były do 1989 roku.
19:48
Speaker None
I ten rok jest dosyć istotny z kilku różnych punktów, ale najpierw może te bardziej istotne.
19:54
Speaker None
Dlaczego dojdzie później do Okrągłego Stołu?
19:58
Speaker None
Gdzie będziemy sobie mówili o tym przy następnym rozdziale.
20:01
Speaker None
Na pewno nasze zadłużenie wynosiło wtedy już prawie 40 miliardów dolarów.
20:06
Speaker None
To była ogromna kwota jak na tamte czasy.
20:09
Speaker None
Gdzie na czasy dzisiejsze jest też
20:11
Speaker None
niebagatelną.
20:13
Speaker None
Doprowadziło to do tego, że Jaruzelski, pomimo tego, że Solidarność cały czas działała,
20:20
Speaker None
odmawiał jej ponownego zalegalizowania.
20:23
Speaker None
To doprowadziło do tego, że społeczeństwo będzie musiało z kraju uciekać.
20:26
Speaker None
I w latach 80-tych, zresztą jemu to było na rękę.
20:30
Speaker None
Bo najczęściej uciekali ci, którzy byli przeciwnikami komuny.
20:33
Speaker None
Więc jedźcie.
20:35
Speaker None
Ale było to prawie milion ludzi, które opuściło.
20:39
Speaker None
I to doprowadziło do tego, że komuniści i tak w końcu zrozumieją, że trzeba coś zmienić.
20:44
Speaker None
I kiedy pierwsze reformy będą wdrożone jeszcze przez rząd samego Jaruzelskiego, to będzie jakby pierwszy etap reform gospodarczych do roku 85.
20:54
Speaker None
Starano się urealnić ceny w stosunku do tych cen światowych.
20:59
Speaker None
I już widać było, że to jest dramat.
21:01
Speaker None
Następnie pojawiały się pewne poprawki, które troszeczkę to niwelowały.
21:06
Speaker None
Ale to niewiele mogło zmienić.
21:08
Speaker None
Jaruzelski w 85 roku oddaje funkcję premiera Zbigniewowi Messnerowi,
21:15
Speaker None
który był ekonomistą, który miał pewnego rodzaju plany.
21:20
Speaker None
Ale wszystko tak naprawdę zmieniło się ze względu na to,
21:25
Speaker None
że w 85 roku dostali mocny cios w nerkę.
21:28
Speaker None
Ponieważ uciekło z Polski dwóch chłopców, którzy, no, schowani pod ciężarówką,
21:34
Speaker None
udali się na prom, a ten dopłynął do Szwecji, gdzie stało się bardzo głośno o tym fakcie.
21:40
Speaker None
Oczywiście komuniści starali się to ukryć.
21:42
Speaker None
Ale to było wręcz niemożliwe.
21:45
Speaker None
Ponieważ był to cios wizerunkowy i dostali tam azyl i tak naprawdę, można powiedzieć, że stali się bohaterami później filmu.
21:52
Speaker None
300 mil do nieba.
21:54
Speaker None
Gdzie, no, troszkę zmieniono te fakty, bo celem stała się Dania, nie Szwecja.
21:59
Speaker None
Ale to już jest inna kwestia.
22:00
Speaker None
Ten Messner, o którym mówiłem wcześniej, postanowił, że przystąpił do drugiego etapu reformy gospodarczej.
22:05
Speaker None
Zapowiadał wielkie zmiany.
22:07
Speaker None
Więc postanowił zaatakować, powiedzmy, społeczeństwo referendum.
22:11
Speaker None
Zorganizował je.
22:12
Speaker None
Myślał, że generalnie będzie to niewielka różnica.
22:15
Speaker None
Troszkę pokombinujemy i będzie na nasze.
22:17
Speaker None
Ale generalnie odpowiedzi były tak negatywne i odzew był tak duży,
22:23
Speaker None
że nie dało się tego, jakby, powiedzmy, że odbudować na,
22:28
Speaker None
nie wiem, jakość wizerunkową samego PRL-u.
22:30
Speaker None
Po prostu przyznano się wtedy do porażki.
22:32
Speaker None
I można powiedzieć, że 88 rok to jest kolejna zmiana na fotelu premiera.
22:36
Speaker None
Teraz będzie Mieczysław Rakowski.
22:38
Speaker None
To będzie człowiek, który będzie chciał wprowadzić wariant chiński.
22:43
Speaker None
Tak zwany socjalizm rynkowy.
22:45
Speaker None
Czyli chciał przeforsować pewnego rodzaju zmiany, które będzie
22:50
Speaker None
forsował taki pan jak Mieczysław Wilczek, bo to będzie nazwane ustawą Wilczka,
22:56
Speaker None
gdzie będzie ona kładła podwaliny pod wolny rynek w Polsce.
23:01
Speaker None
Ale to i tak nie będzie miało jakby większego znaczenia.
23:04
Speaker None
Ponieważ państwo zostawiło dla siebie tak naprawdę wszystkie najważniejsze dziedziny.
23:09
Speaker None
Takie jak wydobywnictwo surowców naturalnych, handel bronią czy produkcję spirytusu.
23:13
Speaker None
Generalnie w 89 w styczniu jeszcze przyjęto ustawę o prawie bankowym.
23:20
Speaker None
Więc zalegalizowano na przykład legalny obrót obcą walutą.
23:24
Speaker None
Te działania miały jakby umocnić władze komunistów.
23:29
Speaker None
A tak naprawdę i tak nie legalizując Solidarności,
23:32
Speaker None
cały czas strzelały sobie w kolano.
23:34
Speaker None
I już zmierzając do końca lekcji, komuniści pod wpływem między innymi nowego sekretarza,
23:40
Speaker None
Michaiła Gorbaczowa, postanowili, że w końcu muszą z tym Wałęsą
23:43
Speaker None
siąść do jakichkolwiek rozmów.
23:46
Speaker None
I Wałęsa rozmawia w tym czasie z generałem Kiszczakiem.
23:50
Speaker None
To jest ten, który jak zmarł jakiś czas temu, to z jego szafy wyleciały wszelkiego rodzaju dokumenty, które miały zniszczyć wizerunkowo Lecha Wałęsę.
23:58
Speaker None
No ale po wielu rozprawach sądowych, które Wałęsa wygrywał, bo podpis Bolek, którym był on opatrzony jeszcze w latach 70-tych,
24:05
Speaker None
kiedy, no, podpisał te dokumenty, ale później już jakby nie współpracował z komunistami oficjalnie,
24:10
Speaker None
to oni i tak preparowali dokumenty, podpisywali to.
24:14
Speaker None
On tu widzimy różnego rodzaju innym charakterem pisma.
24:18
Speaker None
Doprowadziły do tego, że Wałęsa jednak stanął na swoim.
24:21
Speaker None
Ale do rzeczy.
24:22
Speaker None
Ten Kiszczak wraz ze swoimi, powiedzmy, że towarzyszami, kompanami, zaczęli rozmawiać z Wałęsą.
24:30
Speaker None
I podjęto decyzję o tym, że należałoby siąść przy tak zwanym Okrągłym Stole.
24:34
Speaker None
To będzie taka formuła rozmów, w której generalnie uczestnicy będą traktowani jako równorzędni partnerzy.
24:40
Speaker None
I to będzie później transmitowane w telewizji.
24:42
Speaker None
Ale jeszcze chcieli ci komuniści w jakiś sposób uderzyć w Solidarność.
24:46
Speaker None
Rakowski chciał wprowadzić kilku opozycjonistów do swojego rządu, tworząc rząd koalicyjny.
24:52
Speaker None
Ale to się nie udało.
24:54
Speaker None
Następnie OPZZ będzie konkurując z Solidarnością,
24:59
Speaker None
próbowało zdyskredytować samego Wałęsę.
25:02
Speaker None
I to też się nie uda, ale o tym za chwileczkę.
25:05
Speaker None
Ponieważ wcześniej odbyły się jeszcze rozmowy w Magdalence.
25:08
Speaker None
W podwarszawskiej Magdalence, to doprowadziło do tego, że zakończyły się fiaskiem.
25:12
Speaker None
I te ciche rozmowy musiały pójść krok dalej.
25:16
Speaker None
Do głośnych, żeby społeczeństwo też o tym słyszało.
25:18
Speaker None
Przełomem miała być debata, która miała zdyskredytować Wałęsę,
25:21
Speaker None
o czym mówiłem przed paroma chwilami.
25:23
Speaker None
Ona odbyła się 30 listopada w roku 1988.
25:26
Speaker None
I tutaj mamy pierwszy live z udziałem Wałęsy.
25:30
Speaker None
Debata.
25:32
Speaker None
Po jednej stronie będzie szef OPZZ, Alfred Miodowicz, po drugiej stronie będziemy mieli Lecha Wałęsę,
25:37
Speaker None
jako szefa Solidarności.
25:39
Speaker None
Jak się okazuje, Miodowicz nie miał szans.
25:43
Speaker None
Wałęsa go tutaj, można powiedzieć, że politycznie zjadł.
25:46
Speaker None
I to doprowadziło do kolejnych zmian.
25:49
Speaker None
W styczniu 89 roku znowu nastąpiła zmiana.
25:53
Speaker None
Wprowadzono pluralizm polityczny.
25:55
Speaker None
Czyli legalność, właściwie to działania innych partii politycznych, związków zawodowych,
26:02
Speaker None
stowarzyszeń, fundacji i tak dalej.
26:07
Speaker None
To był pierwszy krok w kierunku zmian ustrojowych w Polsce,
26:11
Speaker None
które będą klepnięte na owym Okrągłym Stole.
26:14
Speaker None
Ale o nim to będziemy mówili sobie na lekcjach następnych.
26:16
Speaker None
Dziękuję i do widzenia.

Transcribe Another YouTube Video

Paste any YouTube link and get the full transcript with timestamps for free.

Transcribe a YouTube Video